5. чӯл̣асаччакасуттаван̣н̣ана̄

353. хам̣сават̣т̣акаччханнена̄ти хам̣сават̣т̣акапат̣иччханнена, хам̣саман̣д̣ала̄ка̄рена̄ти аттхо.

ваданти етена̄ти ва̄до, магго. ким̣ ваданти? уттарам̣. ва̄да̄нам̣ сата̄ни ва̄дасата̄ни. ‘‘ниган̣т̣хо пан̃чава̄дасата̄ни, ниган̣т̣хӣ пан̃чава̄дасата̄нӣ’’ти евам̣ ниган̣т̣хо ча ниган̣т̣хӣ ча пан̃ча пан̃ча ва̄дасата̄ни уггахетва̄ вичаранта̄. кирийато те пуччхим̣су, лин̇гато пана ниган̣т̣хабха̄во н̃а̄то. тена̄ха ‘‘ахам̣ ва̄дам̣ а̄ропесса̄мӣ’’ти.

джагганто саммаджджана̄дивасена. дива̄таранти атидивам̣. ‘‘касса пуччха̄, касса виссаджджанам̣ хотӯ’’ти парибба̄джика̄хи вутте тхеро а̄ха ‘‘пуччха̄ на̄ма амха̄кам̣ патта̄’’ти. пуччха̄ ва̄да̄нам̣ пуббапаккхо, йасма̄ тумхе ва̄дапасута̄ ва̄да̄бхирата̄ дхаджам̣ паггайха вичаратха, тасма̄ ва̄да̄нам̣ пуббапаккхо амха̄кам̣ патто, евам̣ сантепи тумха̄кам̣ ма̄туга̄мабха̄вато пуббапаккхам̣ дема̄ти а̄ха ‘‘тумхе пана ма̄туга̄ма̄ на̄ма пат̣хамам̣ пуччхатха̄’’ти. та̄ парибба̄джика̄ екека̄ ад̣д̣хатеййасатава̄дамаггам̣ пуччхантийо ва̄дасахассам̣ пуччхим̣су. йатха̄ ниситасса кхаггасса кумудана̄л̣аччхедане киматтхи бха̄рийам̣, евам̣ пат̣исамбхида̄ппаттасса са̄вакесу пан̃н̃аванта̄нам̣ аггабха̄ве т̣хитасса дхаммасена̄патино путхуджджанапарикаппитапан̃хависсаджджане киматтхи бха̄рийам̣. тена̄ха ‘‘тхеро кхаггена̄’’тиа̄ди. таттха ниджджат̣ам̣ нигган̣т̣хим̣ катва̄ти йатха̄ та̄ пуна таттха джат̣ам̣ ган̣т̣хим̣ ка̄тум̣ на висаханти, татха̄ виджат̣етва̄ катхеси. айам̣ тхеро чатуран̇гасаманна̄гате андхака̄ре сахассават̣т̣икам̣ дӣпенто вийа ан̃н̃есам̣ ависайе андхака̄рабхӯте пан̃хе пуччхитаматтейева виссаджджесӣти тхерасса пан̃н̃а̄веййаттийам̣ дисва̄ сайан̃ча антимабхавиката̄йа кохан̃н̃е т̣ха̄тум̣ асакконтийо ‘‘еттакамева, бханте, майам̣ джа̄на̄ма̄’’ти а̄хам̣су. тхерасса висайанти тхерасса пан̃н̃а̄висайам̣.

нева антам̣ на кот̣им̣ аддасам̣сӯти еканти ваттаббасса бахубха̄вато тасса̄ пуччха̄йа аттхо еваманто евамаваса̄накот̣ӣти на пассим̣су на джа̄ним̣су. тхеро та̄сам̣ аджджха̄сайам̣ олокенто паббаджджа̄ручим̣ дисва̄ а̄ха ‘‘ида̄ни ким̣ кариссатха̄’’ти? уттаритарапан̃н̃оти ва̄дамаггапаричайена медха̄вита̄йа ча йа̄диса̄ та̄сам̣ пан̃н̃а̄, тато уттаритарапан̃н̃о.

катха̄магготи ва̄дамагго. тасма̄ техи техи параппава̄да̄дӣхи бхассам̣ ва̄дамаггам̣ пака̄рехи вадетӣти бхассаппава̄дако. пан̣д̣итава̄доти ахам̣ пан̣д̣ито нипун̣о бахуссутоти евам̣ва̄дӣ. йам̣ йам̣ наккхатта̄ча̄рена а̄дисатӣти наккхаттагатийа̄ ка̄лан̃а̄н̣ена ‘‘асукадивасе чандагга̄хо бхависсати, сӯрийагга̄хо бхависсатӣ’’тиа̄дина̄ йам̣ йам̣ а̄десам̣ бхан̣ати. са̄дхуладдхико н̃а̄н̣асампаттийа̄ сундаро. а̄ропитоти пат̣ин̃н̃а̄хетунидассана̄дидосам̣ упари а̄ропито ва̄до сва̄ропито. досападам̣ а̄ропентена ва̄дина̄ парава̄димхи абхибхуййа тасса дха̄туккхобхопи сийа̄, читтавиккхепена йена досо тена сан̇каппито сампаведхитоти. тхӯн̣анти сарӣрам̣ кхобхитанти катва̄. тхӯн̣анти хи лохитапиттасемха̄нам̣ адхивачанам̣ саббан̇гасарӣрадха̄ран̣ато. апича тхӯн̣ападо на̄ма аттхи катха̄магго ва̄дамаггам̣ ган̣ханта̄нам̣. саччако пана кохан̃н̃е т̣хатва̄ аттано ва̄даппабхедавасена паре вимха̄пенто ‘‘тхӯн̣ам̣ чепа̄ха’’нтиа̄дима̄ха. са̄вака̄нам̣ винайам̣ на̄ма сиккха̄падам̣, тан̃ча дхаммадесана̄ хотӣти еса̄ ева часса ануса̄санӣти винайана̄димукхена самма̄самбуддхасса матам̣ са̄санам̣ пуччханто саччако ‘‘катхам̣ пана, бхо, ассаджӣ’’тиа̄дима̄ха. атхасса тхеро ‘‘лаккхан̣аттайакатха̄ на̄ма анан̃н̃аса̄дха̄ран̣а̄ буддха̄вен̣ика̄ дхаммадесана̄, татра ча майа̄ аниччакатха̄йа самут̣т̣ха̄пита̄йа там̣ асаханто саччако туччхама̄нена пат̣апат̣а̄йанто курума̄но личчхавӣ гахетва̄ бхагавато сантикам̣ а̄гамиссати, атхасса бхагава̄ ва̄дам̣ маддитва̄ аниччанти патит̣т̣хапенто дхаммам̣ катхессати, тада̄ бхависсати виджахитава̄до самма̄пат̣ипаттийа̄ патит̣т̣хито’’ти чинтетва̄ аничча̄натталаккхан̣апат̣исам̣йуттам̣ бхагавато ануса̄санам̣ дассенто ‘‘евам̣, бхо, аггивессана̄’’тиа̄дима̄ха.

касма̄ панеттха дуккхалаккхан̣ам̣ аггахитанти а̄ха ‘‘тхеро пана̄’’тиа̄ди. ‘‘упа̄рамбхасса ока̄со хотӣ’’ти сан̇кхепато вуттам̣ виваритум̣ ‘‘маггапхала̄нӣ’’тиа̄ди вуттам̣. таттха парийа̄йена̄ти сан̇кха̄радуккхата̄парийа̄йена. айанти саччако. найидам̣ тумха̄кам̣ са̄санам̣ на̄ма̄ти йаттха тумхе ават̣т̣хита̄, идам̣ тумха̄кам̣ саббан̃н̃уса̄санам̣ на̄ма на хоти дуккхато аниссаран̣атта̄, атха кхо маха̄а̄гха̄танам̣ на̄метам̣, маха̄дуккханиддит̣т̣хатта̄ пана нирайуссадо на̄ма уссаданирайо на̄ма, тасма̄ натти на̄ма тумха̄кам̣ сукха̄са̄. ут̣т̣ха̄йут̣т̣ха̄йа̄ти уссуккам̣ катва̄, дуккхамева джӣра̄пента̄ саббасо дуккхамева анубхаванта̄, а̄хин̣д̣атха вичаратха̄ти. саббамидам̣ тасса миччха̄парикаппитамева. касма̄? дуккхасаччӯпасан̃хита̄йева хеттха ниппарийа̄йакатха̄ на̄ма. тасса хи парин̃н̃аттхам̣ бхагавати брахмачарийам̣ вуссати. маггапхала̄ни сан̇кха̄рабха̄вена ‘‘йаданиччам̣, там̣ дуккха’’нти парийа̄йато дуккхам̣, на ниппарийа̄йато. тена̄ха ‘‘тасма̄’’тиа̄ди. сотум̣ айуттам̣ миччха̄ва̄датта̄ти адхиппа̄йо.

354. саха аттха̄нуса̄санам̣ ага̄ранти сандха̄га̄рам̣, ра̄джакула̄нам̣ сантха̄панаага̄рантипи сандха̄га̄рам̣, тасмим̣ сантха̄га̄рети аттхо. екасмим̣ ка̄ле та̄дисе ка̄ле ра̄джакичча̄нам̣ сантха̄наметтха вича̄рентӣти сандха̄га̄рам̣, тасмим̣ сантха̄га̄ретипи аттхо. патит̣т̣хитанти ‘‘аниччам̣ анатта̄’’ти ча пат̣ин̃н̃а̄там̣. ида̄нева пит̣т̣хим̣ париваттентоти бхагавато нала̄т̣ам̣ анолокетва̄ вимукхабха̄вам̣ а̄паджджанто. сура̄гхарети сура̄сампа̄дакагехе. пит̣т̣хакилан̃джанти пит̣т̣хат̣хапанакил̣ан̃джам̣. ва̄ланти чан̇гава̄рам̣. са̄н̣аса̄т̣акакаран̣аттханти са̄н̣аса̄т̣акам̣ каронти етена̄ти са̄н̣аса̄т̣акакаран̣ам̣, суттам̣, тадаттхам̣. са̄н̣ава̄ка̄ етесу сантӣти са̄н̣ава̄ка̄, са̄н̣адан̣д̣а̄. те гахетва̄ са̄н̣а̄нам̣ дхованасадисам̣ кӣл̣итаджа̄там̣ йатха̄ ‘‘удда̄лапуппхабхан̃джика̄, са̄н̣абхан̃джика̄’’ти ча. ким̣ со бхавама̄ноти кӣдисо хутва̄ со бхавама̄но, ким̣ хонто локе аггапуггаласса самма̄самбуддхасса ва̄да̄ропанам̣ на̄ма тато уттаритарасӯрагун̣о ева йаккха̄дибха̄вена со бхавама̄но абхисамбхун̣еййа. айам̣ пана аппа̄нубха̄вата̄йа писа̄чарӯпо ким̣ еттакам̣ ка̄лам̣ нидда̄йанто аджджа пабуджджхитва̄ евам̣ вадатӣти адхиппа̄йо. тена̄ха ‘‘ким̣ йаккхо’’тиа̄ди.

355. маха̄маджджханхикасамайети махати маджджханхикака̄ле, гаганамаджджхе сӯрийагатавела̄йа. дива̄падха̄ника̄ падха̄на̄нуйун̃джака̄. ваттам̣ дассетва̄ти паччха̄бхаттам̣ дива̄виха̄рӯпагаманато пуббе ка̄таббаваттам̣ дассетва̄ пат̣ипаджджитва̄. бхагавантам̣ дассентоти бхагавати га̄равабахума̄нам̣ вибха̄венто убхо хаттхе камаламакула̄ка̄ре катва̄ уккхиппа бхагавантам̣ дассенто.

там̣ сандха̄йа̄ти там̣ апариччхиннаган̣анам̣ сандха̄йа евам̣ ‘‘махатийа̄ личчхавипариса̄йа̄’’ти вуттам̣. ким̣ сӣсена бхӯмим̣ пахарантенева вандана̄ ката̄ хоти? кера̄т̣ика̄ти сат̣ха̄. мочента̄ти бхиккха̄да̄нато мочента̄. аваккхиттаматтика̄пин̣д̣о вийа̄ти хет̣т̣ха̄кхиттаматтика̄пин̣д̣о вийа. йаттха каттхачӣти аттано анурӯпам̣ вачанам̣ асаллапенто йаттха каттхачи.

356. диссати ‘‘идам̣ имасса пхала’’нти ападиссати етена̄ти десо, ка̄ран̣ам̣, тадева тасса паваттит̣т̣ха̄ната̄йа ока̄соти а̄ха ‘‘кан̃чидева десанти кан̃чи ока̄сам̣ кин̃чи ка̄ран̣а’’нти. ока̄со т̣ха̄нанти ча ка̄ран̣ам̣ вуччати ‘‘ат̣т̣ха̄наметам̣ анавака̄со’’тиа̄дӣсу (дӣ. ни. 3.161; ма. ни. 3.128-131; а. ни. 1.268-295; вибха. 809). йада̄кан̇кхасӣти на ваданти анавасесадхаммависайатта̄ пат̣ин̃н̃а̄йа. тумханти тумха̄кам̣. йаккха…пе… парибба̄джака̄нанти еттха ‘‘пуччха̄вусо, йада̄кан̇кхасӣ’’тиа̄дӣни (сам̣. ни. 1.246; су. ни. а̄л̣авакасутта) пуччха̄вачана̄ни йатха̄ккамам̣ йоджетабба̄ни.

н̃атва̄ сайам̣ локамимам̣ паран̃ча̄ти идам̣ маха̄сатто нирайам̣ сагган̃ча тесам̣ паччаккхато дассетва̄ а̄ха.

таггха те ахамаккхиссам̣, йатха̄пи кусало татха̄ти йатха̄ пака̄рена сукусало саббан̃н̃ӯ джа̄на̄ти катхети, татха̄ ахам̣ катхесса̄ми. тасса пана ка̄ран̣ам̣ ака̄ран̣ан̃ча авиджа̄нанто ра̄джа̄нам̣ кароту ва̄ ма̄ ва̄, ахам̣ пана те аккхисса̄мӣти а̄ха ‘‘ра̄джа̄ ча кхо…пе… на ва̄’’ти.

катхитанийа̄менева катхентоти тепариват̣т̣акатха̄йа дуккхалаккхан̣ампеса катхессати, идха пана ан̃н̃атха̄ са̄вакена ассаджина̄ катхитам̣, ан̃н̃атха̄ саман̣ена готамена̄ти вачанока̄сапарихаран̣аттхам̣ дуккхалаккхан̣ам̣ ана̄маситва̄ тхерена катхитанийа̄менева аничча̄натталаккхан̣амева катхентена бхагавата̄ – ‘‘рӯпам̣ анатта̄ йа̄ва вин̃н̃а̄н̣ам̣ анатта̄’’ти вутте саччако там̣ асампат̣иччханто упама̄йа аттхан̃а̄пане упама̄пама̄н̣ам̣ йатха̄ ‘‘го вийа гавайо’’ти атта̄нам̣ упамеййам̣ катва̄ упама̄пама̄н̣ена патит̣т̣ха̄петука̄мо а̄ха ‘‘упама̄ мам̣, бхо готама, пат̣ибха̄тӣ’’ти, упамам̣ те карисса̄ми, упама̄йапидхекачче вин̃н̃ӯ пуриса̄ бха̄ситасса аттхам̣ а̄джа̄нантӣти адхиппа̄йо. бхагава̄ упама̄сатена, ан̃н̃ена ва̄пи пама̄н̣ена тава атта̄ патит̣т̣ха̄петум̣ на лаббха̄ аттано вийа пама̄н̣ассапи анупалаббханатоти а̄ха ‘‘пат̣ибха̄ту там̣ аггивессана̄’’ти. йатха̄ хи атта̄ на̄ма кочи параматтхато на упалаббхати екам̣сена анупаладдхито, евасса н̃а̄пакапуггалам̣ пама̄н̣ампи на упалаббхати. тена̄ха ‘‘а̄хара там̣ упамам̣ виссаттхо’’ти, на тена тава аттава̄до патит̣т̣хам̣ лабхатӣти адхиппа̄йо.

йам̣ дит̣т̣хам̣ ка̄йикам̣ ва̄ пун̃н̃а̄пун̃н̃ам̣ пурисапуггале упалаббхати, тена вин̃н̃а̄йати рӯпатта̄йам̣ пурисапуггало, татха̄ йам̣ дит̣т̣хам̣ сукхадуккхапат̣исам̣веданам̣ пурисапуггале упалаббхати, йам̣ дит̣т̣хам̣ нӣла̄дисан̃джа̄нанам̣, йам̣ дит̣т̣хам̣ раджджанадуссана̄ди, йам̣ дит̣т̣хам̣ а̄рамман̣апат̣ивиджа̄нанам̣ пурисапуггале упалаббхати, тена вин̃н̃а̄йати вин̃н̃а̄н̣атта̄йам̣ пурисапуггалоти. евам̣ рӯпа̄дилаккхан̣о атта̄ таттха таттха ка̄йе калйа̄н̣апа̄пака̄нам̣ камма̄нам̣ випа̄кам̣ сукхадуккхам̣ пат̣исам̣ведети, еван̃четам̣ сампат̣иччхитаббам̣, ан̃н̃атха̄ каммапхаласамбандхо на йуджджеййа̄ти имаматтхам̣ дассенто ‘‘имина̄ ким̣ дӣпетӣ’’тиа̄дима̄ха. таттха тети сатта̄. патит̣т̣ха̄йа̄ти нисса̄йа. ‘‘рӯпатта̄йам̣ пурисапуггало’’тиа̄дина̄ рӯпа̄дидхамме ‘‘атта̄’’ти ватва̄ пуна ‘‘рӯпе патит̣т̣ха̄йа̄’’тиа̄дим̣ ваданто айам̣ ниган̣т̣хо аттано ва̄дам̣ бхиндати патит̣т̣ха̄насса, патит̣т̣ха̄йакасса ча абхедадӣпанато. рӯпа̄дайо ведана̄дисабха̄ва̄ атта̄ танниссайена пун̃н̃а̄дикирийа̄самупаладдхито идха йам̣ нисса̄йа пун̃н̃а̄дикирийа̄ самупалаббхати, те рӯпа̄дайо саттасан̃н̃ита̄ аттасабха̄ва̄ дит̣т̣ха̄ йатха̄ там̣ девата̄дӣсу, йе пана саттасан̃н̃ита̄ тато ан̃н̃е асаттасабха̄ва̄ дит̣т̣ха̄ йатха̄ там̣ кат̣т̣хакалин̇гара̄дӣсӯти евам̣ са̄дхетаббам̣ аттхам̣ сахетум̣ катва̄ дассенто ниган̣т̣хо нидассанам̣ а̄несӣти а̄ха ‘‘ативийа сака̄ран̣ам̣ катва̄ упамам̣ а̄харӣ’’ти. тасса пана ‘‘балакаран̣ӣйа̄’’ти вуттапурисаппайога̄ вийа бӣджага̄мабхӯтага̄ма̄пи саджӣва̄ ева̄ти ладдхӣти те садисӯда̄харан̣абха̄вена вутта̄ти дат̣т̣хаббам̣. саче пана йе джӣвасса а̄дха̄ран̣абха̄вена сахитена паваттетаббабха̄вена саллаккхетабба̄, те саджӣва̄ти иччхита̄, на кевалена паваттетаббабха̄вена. евам̣ сати ‘‘балакаран̣ӣйа̄ камманта̄’’ти вадантена висадисӯда̄харан̣абха̄вена упанӣтанти дат̣т̣хаббам̣.

саматтхо на̄ма наттхи аттава̄дабхан̃джанасса анаттата̄патит̣т̣ха̄панасса ча сугата̄вен̣икатта̄. йам̣ панетарахи са̄саника̄ йатха̄сатти тадубхайам̣ каронти, там̣ буддхехи диннанайе т̣хатва̄ тесам̣ десана̄нуса̄рато. ниваттетва̄ти нӣхаритва̄, висум̣ катва̄ти аттхо. сакалам̣ веса̄линти саббавеса̄лива̄синам̣ джанам̣ ниссайӯпача̄рена нисситам̣ вадати йатха̄ ‘‘га̄мо а̄гато’’ти. сам̣ват̣т̣итва̄ти сампин̣д̣итва̄, екаджджхам̣ гахетва̄ти аттхо.

357. патит̣т̣хапетва̄ти йатха̄ там̣ ва̄дам̣ на аваджа̄на̄ти, евам̣ пат̣ин̃н̃ам̣ ка̄ретва̄ти аттхо. гха̄ти-саддо хим̣санаттхо, тато ча саддавидӯ арахаттхам̣ та̄йа-саддам̣ уппа̄детва̄ гха̄тета̄йанти рӯпасиддхим̣ иччхантӣти а̄ха ‘‘гха̄та̄раха’’нти. джа̄пета̄йантиа̄дӣсупи есева найо. ваттитун̃ча марахатӣти ма-ка̄ро падасандхикаро. висесетва̄ дӣпетӣти ‘‘ваттати’’иччева аватва̄ ‘‘ваттитун̃ча марахатӣ’’ти дутийена падена бхагавата̄ вуттам̣ висесетва̄ дӣпети.

па̄са̄дикам̣ абхирӯпанти абхиматарӯпасампаннам̣ сабба̄вайавам̣. тато ева сусаджджитам̣ саббака̄лам̣ сут̣т̣ху саджджита̄ка̄рамева. евам̣видханти йа̄дисам̣ сандха̄йа вуттам̣, там̣ дассети ‘‘дуббан̣н̣а’’нтиа̄дина̄. имасмим̣ т̣ха̄нети ‘‘ваттати те тасмим̣ рӯпе васо’’ти етасмим̣ ка̄ран̣аггахан̣е. ка̄ран̣ан̃хетам̣ бхагавата̄ гахитам̣ ‘‘ваттати…пе… ма̄ ахосӣ’’ти. тенетам̣ дассети рӯпам̣ анатта̄ авасаваттанато, йан̃хи васе на ваттати, там̣ анаттакамева дит̣т̣хам̣ йатха̄ там̣ сампатти. ва̄данти досам̣ ниггахам̣ а̄ропессати. саттадха̄ муддха̄ пхалатӣти сахадхаммикаса̄каччха̄хи татха̄гате, пуччханте абйа̄каран̣ена вихеса̄йа кайирама̄натта̄ татийе ва̄ре дхаммата̄васена вихесакасса саттадха̄ муддха̄ пхалати йатха̄ там̣ саббан̃н̃упат̣ин̃н̃а̄йа бхагавато саммукхабха̄вӯпагамане. ваджирапа̄н̣и пана касма̄ т̣хито хотӣти? бхагава̄ вийа анукампама̄но махантам̣ бхайа̄накам̣ рӯпам̣ ма̄петва̄ та̄сетва̄ имам̣ дит̣т̣хим̣ виссаджджа̄пемӣти тасса пурато а̄ка̄се ваджирам̣ а̄харанто тит̣т̣хати, на муддхам̣ пха̄летука̄мо. на хи бхагавато пурато кассачи анаттхо на̄ма хоти. йасма̄ пана бхагава̄ екам̣сато сахадхаммикамева пан̃хам̣ пуччхати, тасма̄ ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘пуччхите’’иччева вуттам̣.

а̄диттанти диппама̄нам̣. аккхина̄са̄дӣнӣти а̄ди-саддена ел̣акасӣсасадисакесамассуа̄дӣнам̣ сан̇ган̣ха̄ти. ‘‘дит̣т̣хивиссаджджа̄панаттха’’нти ватва̄ найидам̣ йадиччха̄васена а̄гаманам̣, атха кхо а̄дито маха̄брахма̄нам̣ пурато катва̄ аттана̄ катапат̣ин̃н̃а̄васена̄ти дассенто ‘‘апича̄’’тиа̄дима̄ха. нти ваджирапа̄н̣им̣. там̣ саччакасса пат̣ин̃н̃а̄йа париваттанака̄ран̣ам̣. ан̃н̃епи ну кхотиа̄ди саччакасса вӣмам̣сакабха̄вадассанам̣. авӣмам̣сакена хи там̣ дисва̄ маха̄йаккхоти вадеййа, тенасса аса̄руппам̣ сийа̄, айам̣ пана ан̃н̃есам̣ абхӣтабха̄вам̣ упадха̄ретва̄ ‘‘аддха̄ме йаккхам̣ на пассанти, тасма̄ майхамева бхайам̣ уппанна’’нти тӣретва̄ йуттаппаттавасена пат̣ипаджджи.

358. упадха̄ретва̄ти бйа̄ка̄таббаматтхам̣ саллаккхетва̄. есева найоти сан̇кха̄равин̃н̃а̄н̣есупи сан̃н̃а̄йа вийа найоти аттхо. вуттавипарийа̄йена̄ти ‘‘акусала̄ дуккха̄ ведана̄ ма̄ ахоси, акусала̄ доманассасампайутта̄ сан̃н̃а̄ ма̄ ахосӣ’’тиа̄дина̄ найена аттхо ведитаббо. саппадат̣т̣хависанти саббасатта̄нам̣ саппадат̣т̣хат̣т̣ха̄не сарӣрападесе патитам̣ висам̣. аллӣноти сам̣силит̣т̣хо. упагатоти на апагато. аджджхоситоти гилитва̄ паринит̣т̣хапетва̄ т̣хито. парито джа̄неййа̄ти самантато саббасо кин̃чипи асесетва̄ джа̄неййа. париккхепетва̄ти а̄йатим̣ ануппаттидхаммата̄па̄данавасена саббасо кхепетва̄. татха̄бхӯто часса кхайавайам̣ упанети на̄ма̄ти а̄ха ‘‘кхайам̣ вайам̣ ануппа̄дам̣ упанетва̄’’ти.

359. аттано ва̄дасса аса̄рабха̄вато, йатха̄парикаппитасса ва̄ са̄расса абха̄вато антоса̄равирахито ритто. виппака̄ранти дит̣т̣хийа̄ сӣла̄ча̄расса ча васена вирӯпатам̣ са̄пара̄дхатам̣ са̄ваджджатам̣ тесам̣ упари а̄ропетва̄. синнапаттоти танукапатто. випха̄ританти випха̄л̣итам̣.

аса̄ракаруккхапаричитоти пала̄са̄диаса̄раруккхакот̣т̣ане катапаричайо. тхаддхабха̄ванти випаккабха̄вам̣, тиккхабха̄ванти аттхо. наттхӣти сада̄ наттхӣти на ваттаббам̣. парисатӣти чатупарисамаджджхе. татха̄ хи ‘‘ган̣т̣хикам̣ пат̣имун̃читва̄ пат̣иччханнасарӣра̄’’ти вуттам̣. йанта̄рул̣хасса вийа̄ти бйа̄каран̣аттхам̣ ва̄йамайантам̣ а̄рул̣хасса вийа.

360. дит̣т̣хивисӯка̄нӣти дит̣т̣хикин̃чака̄ни. дит̣т̣хисан̃чарита̄нӣти дит̣т̣хита̄л̣ана̄ни. дит̣т̣хивиппхандита̄нӣти дит̣т̣хиин̃джита̄ни. тесам̣ адхиппа̄йам̣ н̃атва̄ти тесам̣ личчхавикума̄ра̄нам̣ ин̃джитенева аджджха̄сайам̣ джа̄нитва̄. тена̄ха ‘‘име’’тиа̄ди.

361. йасмим̣ адхигате пуггало саттхуса̄сане виса̄радо хоти парехи асам̣ха̄рийо, там̣ н̃а̄н̣ам̣ виса̄радасса бха̄воти катва̄ веса̄раджджанти а̄ха ‘‘веса̄раджджаппаттоти н̃а̄н̣аппатто’’ти. тато евамасса на паро паччетаббо етасса аттхӣти апараппаччайо. на паро паттийо саддаха̄таббо етасса аттхӣти апараппаттийо. ка̄мам̣ саччако секкхабхӯми асеккхабхӯмӣти идам̣ са̄санавоха̄рам̣ на джа̄на̄ти. пассатӣти пана дассанакирийа̄йа виппакатабха̄васса вуттатта̄ ‘‘на етта̄вата̄ бхиккхукиччам̣ парийосита’’нти ан̃н̃а̄си, тасма̄ пуна ‘‘китта̄вата̄ пана̄’’ти пуччхам̣ а̄рабхи. тена вуттам̣ ‘‘пассатӣти вуттатта̄’’тиа̄ди.

йатха̄бхӯтам̣ пассатӣти дассанам̣, висит̣т̣хат̣т̣хена ануттарийам̣, дассанамева ануттарийанти дассана̄нуттарийам̣, дассанесу ва̄ ануттарийам̣ дассана̄нуттарийам̣. локийапан̃н̃а̄ти четтха випассана̄пан̃н̃а̄ ведитабба̄. са̄ хи саббалокийапан̃н̃а̄хи висит̣т̣хат̣т̣хена ‘‘ануттара̄’’ти вутта̄. локийапат̣ипада̄нуттарийесупи есева найо. ида̄ни ниппарийа̄йатова тивидхампи ануттарийам̣ дассетум̣ ‘‘суддхалокуттарамева̄’’тиа̄ди вуттам̣. сатипи саббесампи локуттарадхамма̄нам̣ ануттарабха̄ве уккат̣т̣ханиддесена аггамаггапан̃н̃а̄ тато уттаритарасса абха̄вато дассана̄нуттарийам̣. тена̄ха ‘‘арахаттамаггасамма̄дит̣т̣хӣ’’ти. сеса̄ни магган̇га̄нӣти сеса̄ни арахаттамагган̇га̄ни. та̄ни хи маттхакаппатта̄ни нибба̄нага̄минӣ пат̣ипада̄ти. аггапхалавимуттӣти аггамаггасса пхалавимутти арахаттапхалам̣. кхӣн̣а̄савасса̄ти саббасо кхӣйама̄на̄савасса. нибба̄надассананти аггамаггасамма̄дит̣т̣хийа̄ саччхикирийа̄бхисамайама̄ха. таттха магган̇га̄нӣти ат̣т̣ха магган̇га̄ни. чатусаччантогадхатта̄ саббасса н̃еййадхаммасса ‘‘чатта̄ри сачча̄ни буддхо’’ти вуттам̣. сачча̄нугатасаммохавиддхам̣саненева хи бхагавато саббасо н̃еййа̄варан̣аппаха̄нам̣. ниббисеваноти нируддхакилесависевано.

362. дхам̣сӣти ануддхам̣санасӣла̄. анупахатанти авиккхиттам̣. сакаланти анӯнам̣. ка̄йан̇ганти ка̄йамева ан̇ганти ваданти, ка̄йасан̇кха̄там̣ ан̇гам̣ сӣса̄диавайаванти аттхо. татха̄ ‘‘хоту, са̄дхӯ’’ти евамидам̣ ва̄ча̄йа авайаво ва̄чан̇ганти.

363. а̄харантӣти абхихаранти. пун̃н̃анти пун̃н̃апхаласан̇кха̄то а̄нубха̄во. пун̃н̃апхалампи хи уттарападалопена ‘‘пун̃н̃а’’нти вуччати – ‘‘кусала̄нам̣, бхиккхаве, дхамма̄нам̣ сама̄да̄нахету евамидам̣ пун̃н̃ам̣ павад̣д̣хатӣ’’тиа̄дӣсу (дӣ. ни. 3.80). тена̄ха ‘‘а̄йатим̣ випа̄каккхандха̄’’ти. пун̃н̃амахӣти махати пун̃н̃апхалавибхӯти сетаччхаттамакут̣ача̄мара̄ди. тена вуттам̣ ‘‘випа̄каккхандха̄нам̣йева парива̄ро’’ти. личчхавӣхи песитена кха̄данӣйабходжанӣйена саман̣о готамо саса̄вакасан̇гхо майа̄ паривисито, тасма̄ личчхавӣнамева там̣ пун̃н̃ам̣ хотӣти. тена̄ха ‘‘там̣ да̄йака̄нам̣ сукха̄йа хотӯ’’ти. йасма̄ пана бхагавато бхиккхусан̇гхасса ча саччакена да̄нам̣ диннам̣, на личчхавӣхи, тасма̄ бхагава̄ саччакасса сатим̣ париваттенто ‘‘йам̣ кхо’’тиа̄дима̄ха. тена вуттам̣ ‘‘ити бхагава̄’’тиа̄ди. ниган̣т̣хасса матена вина̄йева̄ти саччакасса читтена вина̄ ева тасса даккхин̣ам̣ кхеттагатам̣ катва̄ дассети. тена̄ха ‘‘аттано диннам̣ даккхин̣ам̣…пе… ниййа̄тесӣ’’ти.

чӯл̣асаччакасуттаван̣н̣ана̄йа лӣнаттхаппака̄сана̄ саматта̄.