5. нива̄пасуттаван̣н̣ана̄
261. ниваппатӣти нива̄по, нива̄пам̣ ваттети, нива̄пабходжанам̣ ва̄ етасса̄ти нева̄пико, нива̄пена миге палобхетва̄ ган̣ханакама̄гавико. тин̣абӣджа̄нӣти нива̄патин̣абӣджа̄ни. ваппанти сассам̣ вийа вапитаббат̣т̣хена ваппам̣. ‘‘майам̣ вийа ан̃н̃е ке ӣдисам̣ лабхиссантӣ’’ти ма̄намадам̣ а̄паджджиссанти. виссат̣т̣хасатибха̄ванти ануссан̇китапарисан̇китабха̄вам̣. тираччха̄на̄ хи виджа̄тийабалаватираччха̄навасанат̣т̣ха̄несу са̄сан̇ка̄ уббиггахадайа̄ аппаматта̄ хонти висесато ма̄гавика̄димануссӯпача̄ре, расатан̣ха̄йа пана баддха̄ пама̄дам̣ а̄паджджассанти. нивапати еттха̄ти нива̄по, нива̄пабхӯми нива̄пат̣т̣ха̄нам̣. тена̄ха ‘‘нива̄пат̣т̣ха̄не’’ти. ‘‘йатха̄ка̄макаран̣ӣйа̄’’ти вуттаматтхам̣ виваритум̣ ‘‘екам̣ кира̄’’тиа̄ди вуттам̣. таттха нӣва̄раванам̣ вийа̄ти нӣва̄расса самӯхо вийа. нӣва̄ро на̄ма аран̃н̃е сайам̣джа̄тавӣхиджа̄ти. мегхама̄ла̄ вийа̄ти мегхагхат̣а̄ вийа. екаггхананти екаджджхам̣ вийа авират̣т̣хам̣. паккамантӣти а̄сан̇капарисан̇ка̄ хутва̄ паккаманти. кан̣н̣е ча̄лайама̄на̄ти ана̄сан̇канта̄нам̣ пахат̣т̣ха̄ка̄радассанам̣. ман̣д̣алагумбанти ман̣д̣алака̄ка̄рена т̣хитам̣ гумбам̣.
262. каппетва̄ти упама̄бха̄вена парикаппетва̄. миге аттано васе ватта̄панам̣ васӣбха̄во. со ева иджджханат̣т̣хена иддхи, пабха̄ванат̣т̣хена а̄нубха̄во.
263. бхайена бхогатоти бхайена саха сабхайам̣ нива̄папарибхогато. балавӣрийанти ка̄йабалан̃ча ут̣т̣ха̄навӣрийан̃ча. ат̣т̣хакатха̄йам̣ пана баламева вӣрийам̣. баланти ча сарӣрабалам̣, тан̃ча аттхато манасика̄рамаггехи апара̄парам̣ сан̃чаран̣акава̄тоти вуттам̣ ‘‘апара̄парам̣ сан̃чаран̣ава̄йодха̄тӯ’’ти.
264. сиккхитакера̄т̣ика̄ти паричитаса̄т̣хеййа̄, ван̃чака̄ти аттхо. иддхиманто вийа а̄нубха̄ваванто вийа. пачураджанехи парабхӯта̄ джа̄та̄ти параджана̄, маха̄бхӯта̄. тена̄ха ‘‘йаккха̄’’ти. саманта̄ саппадесанти самантато падесавантам̣ випулока̄сасаннива̄сат̣т̣ха̄нам̣. тасса пана саппадесата̄ маха̄ока̄сата̄йа̄ти вуттам̣ ‘‘махантам̣ ока̄са’’нти.
265. гхат̣т̣ессантӣти ‘‘сабхайасамут̣т̣ха̄на’’нти сан̃н̃а̄да̄навасена читтам̣ четессанти, та̄сессантӣти аттхо. париччаджиссантӣти ниббисиссанти. махаллакоти джа̄тийа̄ махаллако джин̣н̣о. дуббалоти бйа̄дхивасена, пакатийа̄ ва̄ балавирахито.
267. нива̄пасадисата̄йа нива̄поти ва̄. локапарийа̄паннам̣ хутва̄ килесехи а̄маситаббата̄йа лока̄миса̄нӣти ва̄. ват̣т̣е а̄мисабхӯтатта̄ ват̣т̣а̄мисабхӯта̄нам̣. васам̣ ваттетӣти ка̄магун̣ехи ка̄магун̣е гиддхе сатте тассева гедхасса васена аттано васе ваттетӣти. тена̄ха –
‘‘анталиккхачаро па̄со, йва̄йам̣ чарати ма̄насо;
тена там̣ ба̄дхайисса̄ми, на ме саман̣а моккхасӣ’’ти. (сам̣. ни. 1.151; маха̄ва. 33);
айанти пат̣хамамигаджа̄тӯпама̄. ва̄напаттхасса сатова папан̃чапарадаттика̄дисапуттада̄раниккхаманам̣ сандха̄йа̄ха ‘‘сапуттабхарийапаббаджджа̄йа̄’’ти.
268. ка̄мато читтасса вимутти идха четовимуттӣти адхиппета̄ти а̄ха ‘‘четовимутти на̄ма…пе… уппаннааджджха̄сайо’’ти. ка̄ме виссаджджетва̄ пуна таттха нимуггата̄йа дутийасаман̣абра̄хман̣а̄ дутийамигаджа̄тӯпама̄ вутта̄.
269. татийасаман̣абра̄хман̣а̄ йатха̄париччатте ка̄ме париччаджитва̄ евам̣ т̣хита̄, на дутийа̄ вийа таттха нимугга̄ти адхиппа̄йена ‘‘ким̣ пана те акам̣сӯ’’ти пуччхати. итаре ка̄мам̣ уджукам̣ ка̄магун̣есу на нимугга̄, парийа̄йена пана нимугга̄ дит̣т̣хиджа̄лена ча аджджхоттхат̣а̄ти дассенто ‘‘га̄манигамаджанападара̄джадха̄нийо’’тиа̄дима̄ха. дит̣т̣хиджа̄лампи тан̣ха̄джа̄ла̄нугатамева̄ти а̄ха ‘‘ма̄расса па̄пимато дит̣т̣хиджа̄лена париккхипитва̄’’ти.
271. кхандхакилеса̄бхисан̇кха̄рама̄ра̄ ва̄ идха ма̄раггахан̣ена гахита̄ти дат̣т̣хаббам̣. аккхӣни бхинди дат̣т̣хум̣ асаматтхабха̄ва̄па̄данена. тена̄ха ‘‘випассана̄па̄дакаджджха̄на’’нтиа̄ди. кин̃ча̄пи ма̄ро йам̣ кин̃чи джха̄нам̣ сама̄паннассапи бхиккхуно читтам̣ имам̣ на̄ма а̄рамман̣ам̣ нисса̄йа ваттатӣти на джа̄на̄ти, идха̄дхиппетасса пана бхиккхуно васена ‘‘випассана̄па̄дакаджджха̄на’’нти вуттам̣. тенева парийа̄йена̄ти ‘‘на ма̄расса аккхӣни бхиндӣ’’ти евама̄дина̄ йатха̄вуттапарийа̄йена. адассанам̣ гатоти еттха̄пи есева найо. чаккхусса падам̣ патит̣т̣ха̄ти ча идха а̄рамман̣ам̣ адхиппетам̣ там̣ париггайха паваттанатоти а̄ха ‘‘аппатит̣т̣хам̣ нира̄рамман̣а’’нти. соти ма̄ро. дисва̄ти дассанахету. йасма̄ маггена чатусаччадассанахету а̄сава̄ на париккхӣн̣а̄. пхалаккхан̣е хи те кхӣн̣а̄ти вуччантӣти.
локети сатталоке сан̇кха̄ралоке ча. саттависаттабха̄вена̄ти лаггабха̄вена чева сависесам̣ а̄саттабха̄вена ча. атха ва̄тиа̄дина̄ ниддесанайавасена (маха̄ни. 3, чӯл̣ани. меттагӯма̄н̣авапуччха̄ниддеса 22, 23; чӯл̣ани. кхаггависа̄н̣асуттаниддеса 124) висаттика̄падам̣ ниддисати. висата̄ти виттхат̣а̄ рӯпа̄дӣсу тебхӯмакадхаммесу бйа̄панавасена висат̣а̄ти пуримавачанамева така̄расса т̣ака̄рам̣ катва̄ вуттам̣. виса̄ла̄ти випула̄. висаккатӣти парисаккати сахати. ратто хи ра̄гаваттхуна̄ па̄дена та̄лийама̄нопи сахати. осакканам̣, виппханданам̣ ва̄ висакканантипи ваданти. висам̣харатӣти йатха̄ татха̄ ка̄месу а̄нисам̣сам̣ дассентӣ вивидхехи а̄ка̄рехи неккхамма̄бхимукхаппаваттито читтам̣ сам̣харати сан̇кхипати, висам̣ ва̄ дуккхам̣, там̣ харати упанетӣти аттхо. висам̣ва̄дика̄ти аничча̄дим̣ ничча̄дито ган̣ха̄пентӣ висам̣ва̄дика̄ хоти. дуккханиббаттакасса каммасса хетубха̄вато висамӯла̄, висам̣ ва̄ дуккхадуккха̄дибхӯта̄ ведана̄ мӯлам̣ етисса̄ти висамӯла̄. дуккхасамудайатта̄ висам̣ пхалам̣ етисса̄ти висапхала̄. тан̣ха̄йа рӯпа̄дикасса дуккхассева парибхого хоти, на аматасса̄ти са̄ ‘‘висапарибхога̄’’ти вутта̄. саббаттха нируттивасена саддасиддхи ведитабба̄. йо панеттха падха̄но аттхо, там̣ дассетум̣ пуна ‘‘виса̄ла̄ ва̄ пана̄’’тиа̄ди вуттам̣. ниттин̣н̣о уттин̣н̣оти упасаггавасена падам̣ вад̣д̣хитам̣. ниравасесато ва̄ тин̣н̣о ниттин̣н̣о. тена тена маггена уддхамуддхам̣ тин̣н̣о уттин̣н̣о. йам̣ панеттха аттхато авибхаттам̣, там̣ сувин̃н̃еййамева.
нива̄пасуттаван̣н̣ана̄йа лӣнаттхаппака̄сана̄ саматта̄.