1. какачӯпамасуттаван̣н̣ана̄

222. мол̣инти кесарачанам̣. веха̄йасанти а̄ка̄се. ратаначан̇кот̣аварена̄ти ратанасила̄майаварачан̇кот̣акена сахассанетто сираса̄ пат̣иггахи. ‘‘суван̣н̣ачан̇кот̣акаварена̄’’типи (бу. вам̣. ат̣т̣ха. 23 дӯренида̄накатха̄; джа̄. ат̣т̣ха. 1.2 авидӯренида̄накатха̄) па̄т̣хо.

са̄ти мол̣и. мол̣и етасса аттхӣти мол̣ико, мол̣ико ева мол̣ийо. пхаггуноти пана на̄мам̣. сан̇кха̄ти саман̃н̃а̄. велӣйати кхан̣амухутта̄дивасена упадисӣйатӣти вела̄, ка̄лоти а̄ха ‘‘та̄йам̣ вела̄йам̣…пе… айам̣ ка̄лавела̄ на̄ма̄’’ти. велайати париччхедавасена тит̣т̣хатӣти вела̄, сӣма̄. велайати сам̣килесапаккхам̣ ча̄лайатӣти вела̄, сӣлам̣. анатиккаманат̣т̣хопи часса сам̣килесадхамманимиттам̣ ачаланамева. вин̃н̃упуриса̄бха̄ве чхапан̃чава̄ча̄маттам̣ ова̄де пама̄н̣ам̣ на̄ма.давасахагатам̣ катва̄ти кӣл̣а̄сахитам̣ катва̄.

миссӣбхӯтоти анануломикасам̣саггавасена миссӣбхӯто. ‘‘аван̣н̣ам̣ бха̄сатӣ’’ти сан̇кхепато вуттам̣ виваритум̣ ‘‘та̄панапачанакот̣т̣ана̄дӣнӣ’’тиа̄ди вуттам̣. адхикаран̣ампи каротӣти еттха йатха̄ со адхикаран̣а̄йа парисаккати, там̣дассанам̣ ‘‘имесам̣ бхиккхӯна’’нтиа̄ди. адхикаран̣ам̣ а̄кад̣д̣хатӣти адхикаран̣ам̣ уддисса те бхиккхӯ а̄кад̣д̣хати, адхикаран̣ам̣ ва̄ тесу уппа̄денто а̄кад̣д̣хати. уддесападам̣ ва̄ти падасо уддесаматтам̣ ва̄. нева пийакамйата̄йа̄ти нева аттани саттхуно пийабха̄вака̄мата̄йа. на бхеда̄дхиппа̄йена̄ти на саттхуно тена бхиккхуна̄ бхеда̄дхиппа̄йена. аттхака̄мата̄йа̄ти мол̣ийапхаггунасса хитака̄мата̄йа.

224. аван̣н̣абха̄санети бхиккхунӣнам̣ агун̣акатхане. чханда̄дӣнам̣ ваттхубха̄вато ка̄магун̣а̄ гехам̣ вийа гехам̣, те ча те сита̄ ниссита̄ти гехассита̄ти вутта̄. тан̣ха̄чханда̄пи та̄сам̣ каттука̄мата̄пӣти убхайепи тан̣ха̄чханда̄, пат̣игхачханда̄ пана тесам̣ каттука̄мата̄ ева. пхаликаман̣и вийа пакатипабхассарасса читтасанта̄насса упасан̇го вийа випарин̣а̄мака̄ран̣ам̣ ра̄га̄дайоти а̄ха ‘‘раттампи читтам̣ випарин̣ата’’нтиа̄ди. хита̄нукампӣти карун̣а̄йа паччупат̣т̣ха̄панама̄ха. ‘‘йассантарато на санти копа̄’’тиа̄дӣсу (уда̄. 20) вийа антара-саддо читтапарийа̄йоти а̄ха ‘‘досантароти досачитто’’ти.

225. дуббачата̄йа ова̄дам̣ асампат̣иччханто читтенева пат̣ивируддхо ат̣т̣ха̄си. ган̣хим̣су читтам̣, хадайага̄хиним̣ пат̣ипаджджим̣сӯти аттхо. пӯрайим̣су аджджха̄сайанти аттхо. екасмим̣ самайе пат̣хамабодхийам̣. ека̄санам̣ бходжанасса ека̄санабходжанам̣, екавела̄йамева бходжанам̣. тан̃ча кхо пуббан̣хе ева̄ти а̄ха ‘‘екам̣ пуребхаттабходжана’’нтиа̄ди. саттаккхаттум̣ бхуттабходжанампи имасмим̣ сутте ека̄санабходжанантева адхиппетам̣, на ека̄саниката̄йа ека̄йа ева нисаджджа̄йа бходжанам̣. ‘‘аппад̣ам̣са…пе… сампхасса’’нтиа̄дӣсу вийа аппа-саддо абха̄ваттхоти а̄ха ‘‘нира̄ба̄дхатам̣, ниддуккхата’’нти. падха̄на̄дивасена саллахукам̣ акиччхам̣ ут̣т̣ха̄нам̣ саллахукаут̣т̣ха̄нам̣. на екаппаха̄рена̄ти на екава̄рена, на екасмим̣йева ка̄лети адхиппа̄йо. две бходжана̄нӣти ‘‘апаран̣хе раттийа’’нти ка̄лавасена две бходжана̄ни. пан̃ча гун̣ети аппа̄ба̄дха̄дике пан̃ча а̄нисам̣се. сатуппа̄дакаран̣ӣйаматтамева̄ти сатуппа̄даматтакаран̣ӣйамева, нива̄ретаббасса пунаппунам̣ сама̄дапанан̃ча на̄хоси.

ман̣д̣абхӯмӣти оджавантабхӯми, йаттха парисин̃чанена вина̄ сасса̄ни кит̣т̣ха̄ни сампаджджанти. йуге йоджетабба̄ни йогга̄ни, тесам̣ а̄чарийо йогга̄чарийо, тесам̣ сиккха̄панако. га̄ман̣ихаттхиа̄дайопи ‘‘йогга̄’’ти вуччантӣти а̄ха па̄л̣ийам̣ ‘‘ассадаммаса̄ратхӣ’’ти. чатӯсу маггесу йена йена маггена иччхати. джавасамага̄дибхеда̄су гатӣсу йам̣ йам̣ гатим̣. там̣ там̣ маггам̣ а̄рул̣ха̄ва отин̣н̣а̄йева. нева ва̄ретабба̄ расмивинигган̣ханена. на виджджхитабба̄ патодалат̣т̣хийа̄. гаманамева̄ти име йутта̄ мама иччха̄нурӯпам̣ мандам̣ гаччханти, самам̣ гаччханти, сӣгхам̣ гаччхантӣти кхуресу нимиттаггахан̣ам̣ пат̣т̣хапетва̄ са̄ратхина̄ тесам̣ гаманамева пасситаббам̣ хоти, на таттха нийоджанам̣. техипи бхиккхӯхи. паджахим̣су паджахитаббам̣. са̄ладӯсана̄ти са̄ларуккхависана̄сака̄. ан̃н̃а̄ ча валлийо са̄ларуккхе винандхитва̄ т̣хита̄. бахи нӣхаран̣ена̄ти са̄лаванато бахи чхад̣д̣анена. сусан̣т̣хита̄ти сан̣т̣ха̄насампанна̄, марийа̄дам̣ бандхитва̄ти а̄лава̄ласампа̄данавасена марийа̄дам̣ бандхитва̄. кипиллапут̣акам̣ тамбакипиллакапут̣акам̣. суккхадан̣д̣акахаран̣ам̣ а̄лава̄лаббхантара̄.

226. видехарат̣т̣хе джа̄тасам̣вад̣д̣хата̄йа ведехика̄. пан̣д̣а̄ вуччати пан̃н̃а̄, та̄йа ита̄ гата̄ паватта̄ти пан̣д̣ита̄. гахапата̄нӣти гехаса̄минӣ. сораччена̄ти сам̣йамена. нива̄тавуттӣти пан̣ипа̄така̄рӣ. ниббута̄ти ниббутадуччаритапарил̣а̄ха̄. ут̣т̣ха̄хика̄ти ут̣т̣ха̄навӣрийаватӣ. киббиса̄ти курӯра̄.

227. евам̣ аккхантийа̄ досам̣ дассетва̄ти ‘‘гун̣аванто’’ти локе паттхат̣акиттисадда̄нампи аккхантинимиттам̣ айасуппаттигун̣апариха̄ниа̄дим̣ аккхамата̄йаа̄дӣнавам̣ пака̄сетва̄. вачанапатхети вачанамагге йуттака̄ла̄дике. сан̣ха̄бха̄вопи хи вачанасса паваттиа̄ка̄роти катва̄ ‘‘вачанапатхо’’ твева вутто. тесам̣йева ка̄ла̄дӣнам̣. метта̄ етасса аттхӣти меттам̣, уппаннам̣ меттачиттам̣ етесанти уппаннаметтачитта̄. пуна ‘‘ка̄лена ва̄, бхиккхаве’’тиа̄ди (пари. 362, 363) па̄л̣и дхаммасабха̄вадассанавасена паватта̄ ‘‘парам̣ чодана̄васена ваданта̄ на̄ма имехи а̄ка̄рехи вадантӣ’’ти. адхимун̃читва̄ти абхиративасена тасмим̣ пуггале бха̄вана̄читтам̣ мун̃читва̄ виссаджджетва̄. со пуггало а̄рамман̣ам̣ етасса̄ти тада̄рамман̣ам̣, меттачиттам̣. йади евам̣ падесависайам̣ там̣ катхам̣ ниппадесависайам̣ вийа хотӣти чоденто ‘‘катхам̣ тада̄рамман̣ам̣ сабба̄вантам̣ локам̣ каротӣ’’ти а̄ха, итаро ‘‘пан̃ча вачанапатхе’’тиа̄дина̄ парихарати. идха тада̄рамман̣ан̃ча̄ти тассева меттачиттасса а̄рамман̣ам̣ катва̄ти па̄л̣ийам̣ вачанасесо дат̣т̣хаббо. тена̄ха ‘‘пуна тассева̄’’тиа̄ди. сабба̄ саттака̄йасан̇кха̄та̄ паджа̄ етасса аттхӣти сабба̄вантоти имаматтхам̣ дассенто ‘‘сабба̄ванта’’нти а̄ха. випулена̄ти маха̄джана̄рамман̣ена. махантапарийа̄йо хи випула-саддо, махаттан̃четтха бахукабха̄во. тена̄ха ‘‘анекасатта̄рамман̣ена̄’’ти. тан̃ча пуггаланти пан̃ча вачанапатхе гахетва̄ а̄гатапуггалам̣. читтасса̄ти метта̄сахагатачиттасса. еттха ча метта̄сахагатена четаса̄ вихарисса̄ма̄ти самбандхо. таттха катханти а̄ха ‘‘тан̃ча пуггалам̣ саббан̃ча локам̣ тасса читтасса а̄рамман̣ам̣ катва̄ адхимуччитва̄’’ти.

228. тадаттхадӣпиканти йа̄ меттам̣ четовимуттим̣ саммадева бха̄ветва̄ т̣хитасса ниббика̄рато кеначи вика̄рам̣ на а̄па̄детаббата̄, тадаттхаджотикам̣. апатхавинти патхавӣ на хотӣти апатхавӣ. ниппатхавинти саббена саббам̣ патхавӣбха̄ва̄бха̄вам̣. тирийам̣ пана апариччхинна̄ти касма̄ вуттам̣, нану чаккава̄л̣апаббатехи там̣ там̣ чаккава̄л̣ам̣ париччхиндати? на, тадан̃н̃ачаккава̄л̣апатхавийа̄ ека̄баддхабха̄вато. тин̣н̣ан̃хи чакка̄нам̣ антарасадисе тин̣н̣ам̣ тин̣н̣ам̣ локадха̄тӯнам̣ антарейева патхавӣ наттхи локантаранирайабха̄вато. чаккава̄л̣апаббатантарехи самбаддхат̣т̣ха̄не патхавӣ ека̄баддха̄ва. виват̣т̣ака̄ле хи сан̣т̣хахама̄на̄пи патхавӣ йатха̄сан̣т̣хитапатхавийа̄ ека̄баддха̄ва сан̣т̣хахати. тена̄ха ‘‘тирийам̣ пана апариччхинна̄’’ти. имина̄ва гамбхӣрабха̄вена вуттапарима̄н̣ато парам̣ наттхӣти дӣпитам̣ хоти.

229. халиддӣти халиддиван̣н̣ам̣ адхиппетанти а̄ха ‘‘йам̣ кин̃чи пӣтакаван̣н̣а’’нти. ван̣н̣асан̇кха̄там̣ рӯпам̣ асса аттхӣти рӯпӣ, на рӯпӣти арӯпӣти а̄ха ‘‘арӯпо’’ти. тенева̄ха ‘‘санидассанабха̄вапат̣иккхепато’’ти.

230. пан̃ча йоджанасата̄нӣти химавантато самуддам̣ павит̣т̣хат̣т̣ха̄навасена вуттам̣, на анотаттадахамукхато. ан̃н̃а̄ надийо упа̄да̄йа лаббхама̄нам̣ гамбхӣратам̣ аппамеййаудакатан̃ча гахетва̄ ‘‘гамбхӣра̄ аппамеййа̄’’ти вуттам̣. ат̣т̣хакатха̄йам̣ пана тин̣укка̄йа та̄петаббатта̄бха̄вадассанапараметанти вуттам̣ ‘‘етена пайогена̄’’тиа̄ди.

231. тӯлинӣ вийа тӯлинӣти а̄ха ‘‘симбалитӯлалата̄тӯласама̄на̄’’ти. сассаранти евам̣паватто саддо сассарасаддо. ануравадассанан̃хетам̣. татха̄ бхаббхарасаддо. саббаметам̣ метта̄виха̄рино читтасса дӯсетум̣ асаккун̣еййабха̄вадассанапарам̣. айан̃хеттха сан̇кхепаттхо – йатха̄ маха̄патхавӣ кеначи пурисена апатхавим̣ ка̄тум̣ на сакка̄, йатха̄ а̄ка̄се кин̃чи рӯпам̣ пат̣т̣хапетум̣ на сакка̄, йатха̄ ган̇га̄йа удакам̣ тин̣укка̄йа та̄петум̣ на сакка̄, йатха̄ ча бил̣а̄рабхастам̣ тхаддхам̣ пхарусан̃ча сампхассам̣ ка̄тум̣ на сакка̄, евамевам̣ метта̄йа четовимуттийа̄ а̄севита̄йа бха̄вита̄йа бахулӣката̄йа пан̃ча вачанапатхе гахетва̄ а̄гатапурисена кеначи парийа̄йена читтасса ан̃н̃атхаттам̣ ка̄тум̣ на сакка̄ти.

232. очарака̄ти парӯпагха̄тавасена хӣнакаммака̄рино. тена̄ха ‘‘нӣчакаммака̄рака̄’’ти. анадхива̄санена̄ти аккхаманена. майхам̣ ова̄дакаро на хотӣти парамхи анаттхака̄римхи читтападосанена а̄гха̄туппа̄данена мама са̄сане самма̄пат̣ипаджджама̄но на̄ма на хоти.

233. ан̣унти аппакам̣ тану париттакам̣. тхӯланти махантам̣ ол̣а̄рикам̣. вачанапатхасса пана адхиппетатта̄ там̣ са̄ваджджавибха̄гена гахетаббанти а̄ха ‘‘аппаса̄ваджджам̣ ва̄ маха̄са̄ваджджам̣ ва̄’’ти. кхантийа̄ идам̣ бха̄рийам̣ на хотӣти авочум̣ ‘‘анадхи…пе… пасса̄ма̄’’ти. дӣгхараттанти чирака̄лам̣, аччантамева̄ти аттхо. аччантан̃ча хитасукхам̣ на̄ма ан̃н̃а̄дхигаменева̄ти а̄ха ‘‘арахаттена кӯт̣ам̣ ган̣ханто’’ти.

какачӯпамасуттаван̣н̣ана̄йа лӣнаттхаппака̄сана̄ саматта̄.