6. чатубйӯхаха̄равибхан̇гаван̣н̣ана̄
25. ха̄ра̄нанти ниддха̄ран̣е са̄мивачанам̣. ха̄ресу имасса чатубйӯхаха̄расса висесато суттасса бйан̃джанавичайабха̄ватоти йоджана̄. тена вуттам̣ ‘‘бйан̃джана…пе… дассетӣ’’ти. йа̄йа̄ти нируттийа̄.
йатха̄раханти сам̣ван̣н̣ийама̄не сутте йам̣ йам̣ арахати ниббачанам̣ ваттум̣, там̣там̣локасаман̃н̃а̄нуродхенева. пуббабха̄гапат̣ипада̄ сампа̄детва̄ паччха̄ сачча̄бхисамайам̣ па̄пун̣а̄тӣти а̄ха ‘‘саммути…пе… хотӣ’’ти, там̣там̣пан̃н̃аттиггахан̣амукхена параматтхаггахан̣ам̣ хотӣти евам̣ ва̄ имина̄ самбандхо.
йамидам̣ аниндрийабаддхарӯпасанта̄нам̣ сандха̄йа ‘‘убхайамантарена̄’’ти идха вуттам̣. отаран̣аха̄ре (нетти. ат̣т̣ха. 42 а̄дайо) панасса два̄раппаваттапхасса̄дидхамме сандха̄йа вуттабха̄вам̣ дассетум̣ ‘‘убхайамантарена̄ти пхассасамудитесу дхаммесӯ’’ти аттхо вутто. ат̣т̣хакатха̄чарийа̄ пана̄ху ‘‘антарена̄ти вачанам̣ пана викаппантарадӣпана’’нти. тасма̄ айаметтха аттхо – на имам̣ локам̣, на хурам̣ локам̣, атха кхо убхайамантарена̄ти. апаро викаппо – убхайамантарена̄ти ва̄ вачанам̣ викаппантара̄бха̄вадӣпанам̣. тассаттхо – на имам̣ локам̣, на хурам̣ локам̣ нисса̄йа джха̄йати джха̄йӣ, убхайамантарена пана ан̃н̃ам̣ т̣ха̄нам̣ аттхӣти.
йепи ча ‘‘антара̄паринибба̄йӣ, самбхавесӣ’’ти ча имесам̣ суттапада̄нам̣ аттхам̣ миччха̄ гахетва̄ аттхи ева антара̄бхавоти ваданти, тепи йасма̄ авиха̄дӣсу таттха таттха а̄йувемаджджхам̣ анатиккамитва̄ антара̄ аггамагга̄дхигамена анавасесакилесапаринибба̄нена паринибба̄йантӣти антара̄паринибба̄йӣ, на антара̄бхавабхӯтоти пуримасса суттападасса аттхо. паччхимасса ча йе бхӯта̄ ева, на пуна бхависсанти, те хи (катха̄. анут̣ӣ. 507) кхӣн̣а̄сава̄, пуримападехи ‘‘бхӯта̄’’ти вутта̄. таббипарӣтата̄йа самбхавам̣ есантӣти самбхавесино. аппахӣнабхавасам̣йоджанатта̄ секкха̄, путхуджджана̄ ча. чатӯсу ва̄ йонӣсу ан̣д̣аджаджала̄буджасатта̄ йа̄ва ан̣д̣акосам̣, ваттхикосан̃ча на бхинданти, та̄ва самбхавесӣ на̄ма. ан̣д̣акосато, ваттхикосато ча бахи никкханта̄ бхӯта̄ на̄ма. сам̣седаджаопапа̄тика̄ ча пат̣хамачиттаккхан̣е самбхавесӣ на̄ма, дутийачиттаккхан̣ато пат̣т̣ха̄йа бхӯта̄ на̄ма. йена ва̄ ирийа̄патхена джа̄йанти, йа̄ва тато ан̃н̃ам̣ на па̄пун̣анти, та̄ва самбхавесӣ, тато парам̣ бхӯта̄ти аттхо, тасма̄ наттхӣти пат̣иккхипитаббам̣. сати хи уджуке па̄л̣ианугате аттхе ким̣ аниддха̄ритаса̄маттхийена антара̄бхавена аттабха̄вапарикаппитена пайоджананти.
йам̣ пана йе ‘‘санта̄навасена паваттама̄на̄нам̣ дхамма̄нам̣ авиччхедена десантаресу па̄тубха̄во дит̣т̣хо. йатха̄ там̣ вӣхиа̄диавин̃н̃а̄н̣акасанта̄не, евам̣ савин̃н̃а̄н̣акасанта̄непи авиччхедена десантаресу па̄тубха̄вена бхавитаббам̣. айан̃ча найо сати антара̄бхаве йуджджати, на̄н̃н̃атха̄’’ти йуттим̣ ваданти. техи иддхимато четовасиппаттасса читта̄нугатикам̣ ка̄йам̣ адхит̣т̣хахантасса кхан̣ена брахмалокато идхӯпасан̇камане, ито ва̄ брахмалокагамане йутти ваттабба̄. йади саббаттхева виччхиннадесе дхамма̄нам̣ паватти на иччхита̄, йадипи сийа̄ ‘‘иддхивисайо ачинтеййо’’ти, там̣ идха̄пи сама̄нам̣ ‘‘каммавипа̄ко ачинтеййо’’ти вачанато, тасма̄ там̣ тесам̣ матиматтамева. ачинтеййасабха̄ва̄ хи сабха̄вадхамма̄, те каттхачи паччайависесена виччхиннадесе па̄тубхаванти, каттхачи авиччхиннадесе ча. татха̄ хи мукхагхоса̄дӣхи ан̃н̃асмим̣ десе а̄да̄сапаббатаппадеса̄дике пат̣ибимбапат̣игхоса̄дикам̣ паччайуппаннам̣ ниббаттама̄нам̣ диссати, тасма̄ на саббам̣ саббаттха упанетаббанти айаметтха сан̇кхепо. виттха̄рато пана пат̣ибимбасса уда̄харан̣абха̄васа̄дхана̄дико антара̄бхававича̄ро катха̄ваттхуппакаран̣ассат̣ӣка̄йам̣ (катха̄. анут̣ӣ. 507) гахетаббо.
апаре пана ‘‘идха̄ти ка̄мабхаво, хуранти арӯпабхаво, убхайамантарена̄ти рӯпабхаво вутто’’ти ваданти, ‘‘идха̄ти паччайадхамма̄, хуранти паччайуппаннадхамма̄, убхайамантарена̄ти пан̣н̣аттидхамма̄ вутта̄’’ти ча ваданти, там̣ саббаат̣т̣хакатха̄су наттхи, тасма̄ вуттанайенева аттхо ведитаббо. авасит̣т̣хам̣ рӯпанти а̄подха̄туа̄ка̄садха̄тӯхи саддхим̣ лаккхан̣арӯпа̄ни, оджан̃ча сандха̄йа̄ха аниндрийабаддхарӯпасса адхиппетатта̄. тасса кхӣн̣а̄савасса там̣ нибба̄на̄рамман̣ам̣ читтам̣ на джа̄нанти на н̃а̄йанти ‘‘джха̄йама̄на̄’’ти вуттатта̄. сесам̣ сувин̃н̃еййамева.
чатубйӯхаха̄равибхан̇гаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.