5. лаккхан̣аха̄равибхан̇гаван̣н̣ана̄

23. ‘‘лаккхан̣аха̄расса висайам̣ пуччхатӣ’’ти вуттам̣, ‘‘ко пана тасса висайо’’ти вутте сама̄налаккхан̣а̄ авуттадхамма̄. ка̄йа̄нупассана̄йа сама̄раддха̄йа ведана̄нупассана̄дайо сукхенева сиджджхантӣти таббачанена ведана̄гата̄сатиа̄дӣнам̣ вуттабха̄во дассито сатипат̣т̣ха̄набха̄вена екалаккхан̣атта̄ти ка̄йа̄нупассана̄сатипат̣т̣ха̄насса саддха̄нуггахита̄ни вӣрийасатисама̄дхипан̃н̃индрийа̄ни са̄дханам̣, евам̣ итаресампӣти катва̄ вуттам̣. айам̣ аттхо ат̣т̣хакатха̄йамева (нетти. ат̣т̣ха. 51) парато а̄гамиссати. имина̄ найена сесесупи екалаккхан̣ата̄ниддесесу аттхо ведитаббо. паратоти чатубйӯхаха̄раван̣н̣ана̄йам̣ (нетти. ат̣т̣ха. 20).

асаммиссатоти ведана̄дайопи еттха сита̄ еттха пат̣исандха̄ти ка̄йе ведана̄дианупассана̄пасан̇гепи а̄панне тадасаммиссатоти аттхо.

авайавига̄хасаман̃н̃а̄тидха̄ванаса̄ра̄да̄на̄бхинивесаниседханаттхам̣ ка̄йам̣ ан̇гапаччан̇гехи, та̄ни ча кеса̄дӣхи, кеса̄дике ча бхӯтупа̄да̄йарӯпехи виниббхуджитум̣ ‘‘татха̄ на ка̄йе’’тиа̄дима̄ха. па̄са̄да̄динагара̄вайавасамӯхе авайавива̄динопи авайавига̄хан̣ам̣ каронти. нагарам̣ на̄ма кочи аттхо аттхӣти пана кесан̃чи саман̃н̃а̄тидха̄ванам̣ сийа̄ти иттхипуриса̄дисаман̃н̃а̄тидха̄ване нагаранидассанам̣ вуттам̣. ан̃н̃о кочи сатта̄дико. йам̣ пассати иттхим̣, пурисам̣ ва̄. нану чаккхуна̄ иттхипурисадассанам̣ наттхӣти? саччам̣ наттхи, ‘‘иттхим̣ пасса̄ми, пурисам̣ пасса̄мӣ’’ти пана паваттасаман̃н̃а̄васена ‘‘йам̣ пассатӣ’’ти вуттам̣. миччха̄дассанена ва̄ дит̣т̣хийа̄ йам̣ пассати, на там̣ дит̣т̣хам̣ рӯпа̄йатанам̣ хоти, рӯпа̄йатанам̣ ва̄ там̣ на хотӣти аттхо. атха ва̄ там̣ коса̄дибхӯтупа̄да̄йасамӯхасан̇кха̄там̣ дит̣т̣хам̣ на хоти, дит̣т̣хам̣ ва̄ йатха̄вуттам̣ на хотӣти аттхо. йам̣ дит̣т̣хам̣ там̣ на пассатӣти йам̣ рӯпа̄йатанам̣, кеса̄дибхӯтупа̄да̄йасамӯхасан̇кха̄там̣ ва̄ дит̣т̣хам̣, там̣ пан̃н̃а̄чаккхуна̄ бхӯтато на пассатӣти аттхо.

на ан̃н̃адхамма̄нупассӣти на ан̃н̃асабха̄ва̄нупассӣ, асубха̄дито ан̃н̃а̄ка̄ра̄нупассӣ на хотӣти вуттам̣ хоти.

патхавӣка̄йанти кеса̄дим̣ патхавӣдхаммасамӯхатта̄ ‘‘ка̄йо’’ти вадати, лаккхан̣апатхавимева ва̄ анекабхедабхиннам̣ сакаласарӣрагатам̣ пубба̄парийабха̄вена паваттама̄нам̣ самӯхавасена гахетва̄ ‘‘ка̄йо’’ти вадати. евам̣ ан̃н̃аттха̄пи.

а̄ка̄расамӯхасан̇кха̄тасса̄ти аниччата̄диа̄ка̄расамуда̄йапарийа̄йасса.

тӣсу бхавесу килесети бхаваттайависайакилесе. саббаттхиканти саббаттха лӣне, уддхате ча читте иччхитаббаттха̄, саббе ва̄ лӣне, уддхате ча бха̄ветабба̄ боджджхан̇га̄ аттхика̄ ета̄йа̄ти саббаттхика̄. анто сан̇кочоти анто олӣйана̄, косаджджанти аттхо.

24. гахитесӯти бха̄вана̄ггахан̣ена гахитесу, бха̄витесӯти аттхо, вачанена ва̄ гахитесу. бха̄вана̄ггахан̣адӣпанаттхатта̄ пана вачанена гахан̣асса бха̄вана̄ггахан̣аметтха падха̄нам̣. йасса сатипат̣т̣ха̄на̄ бха̄вита̄, тасса саммаппадха̄на̄дайо бодхипаккхийадхамма̄ на бха̄вита̄ти нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджатӣти ча сама̄налаккхан̣ата̄падесена имаматтхам̣ дассетум̣ па̄л̣ийам̣ ‘‘чатӯсу сатипат̣т̣ха̄несу бха̄вийама̄несу чатта̄ро саммаппадха̄на̄ бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччхантӣ’’тиа̄ди вуттам̣.

випалла̄са̄ пахӣйанти уджувипаччанӣкабха̄вато. ‘‘а̄ха̄расамудайа̄ ка̄йасса самудайо, пхассасамудайа̄ ведана̄нам̣ самудайо (сам̣. ни. 5.408), сан̇кха̄рапаччайа̄ вин̃н̃а̄н̣ам̣, вин̃н̃а̄н̣апаччайа̄ на̄марӯпа’’нти (сам̣. ни. 1.1, 39; ма. ни. 3.126; маха̄ва. 1; уда̄. 1; вибха. 225) вачанато ка̄йа̄дӣнам̣ самудайабхӯта̄ кабал̣ӣка̄ра̄ха̄рапхассаманосан̃четана̄вин̃н̃а̄н̣а̄ха̄ра̄ка̄йа̄дӣнам̣ париджа̄нанена парин̃н̃а̄та̄ хонти таппат̣ипаккхаппаха̄натоти дассенто ‘‘чатта̄ро а̄ха̄ра̄’’тиа̄дима̄ха. саббаттха̄ти ‘‘упа̄да̄нехи анупа̄да̄но бхаватӣ’’ти евама̄дӣсу.

таттха йасма̄ пан̃ча ка̄магун̣а̄ сависеса̄ ка̄йе лаббхантӣти висесена ка̄йо ка̄мупа̄да̄насса ваттху, сукхаведанасса̄давасена паралоканирапеккхо ‘‘наттхи динна’’нтиа̄ди (дӣ. ни. 1.171; ма. ни. 1.445; 2.94-95, 225; 3.91, 116; сам̣. ни. 3.210; дха. са. 1221; вибха. 938) пара̄ма̄сам̣ уппа̄детӣти дит̣т̣хупа̄да̄насса ведана̄, читте ниччаггахан̣авасена сассатасса ‘‘аттано сӣла̄дивасена парисуддхапара̄масанам̣ хотӣ’’ти сӣлаббатупа̄да̄насса читтам̣, на̄марӯпапариччхедена бхӯтам̣ бхӯтато апассантасса ‘‘атта̄бхинивесо хотӣ’’ти аттава̄дупа̄да̄насса дхамма̄ ваттху, тасма̄ ‘‘чатӯсу сатипат̣т̣ха̄несу бха̄вийама̄несу упа̄да̄нехи анупа̄да̄но бхаватӣ’’ти вуттам̣.

йасма̄ пана вуттанайенева ка̄йо ка̄майогасса ваттху, бхавесу сукхаггахан̣авасена бхавасса̄до хотӣти бхавайогасса ведана̄, сантатигханаггахан̣авасена читте атта̄бхинивесо хотӣти дит̣т̣хийогассачиттам̣, дхаммавиниббхогасса дуккаратта̄, дхамма̄нам̣ дхаммаматтата̄йа ча дуппат̣ивиджджхатта̄ саммохо хотӣти авиджджа̄йогасса дхамма̄, ваттху, тасма̄ чатусатипат̣т̣ха̄набха̄вана̄йа тесу тесам̣ паха̄насиддхито йогехи висам̣йуттата̄ вутта̄. етенева а̄савехи ана̄савата̄, огхехи ниттин̣н̣ата̄ ча сам̣ван̣н̣ита̄ хоти ка̄мара̄га̄дӣнам̣ ева ка̄майогака̄ма̄савака̄могха̄дибха̄вато.

вуттанайенева ка̄йо абхиджджха̄ка̄йагантхасса ваттху, ‘‘дуккха̄йа ведана̄йа пат̣игха̄нусайо анусетӣ’’ти (ма. ни. 1.465) дуккхадуккхавипарин̣а̄мадуккхасан̇кха̄радуккхабхӯта̄ ведана̄ висесена бйа̄па̄дака̄йагантхасса ваттху, читте ничча̄бхинивесавасена сассатасса ‘‘аттано сӣлена суддхӣ’’тиа̄дипара̄масанам̣ хотӣти сӣлаббатапара̄ма̄сасса читтам̣ ваттху, саппаччайана̄марӯпадассана̄бха̄вато бхававибхавадит̣т̣хисан̇кха̄то идам̣сачча̄бхинивесо хотӣти тасса дхамма̄ ваттхӯти чатусатипат̣т̣ха̄на̄ти йоджетаббам̣.

вуттанайенева висесато ка̄йо ра̄гасалласса ваттху, ведана̄ досасалласса, ‘‘читтам̣ ниччаггахан̣авасена атта̄бхинивесам̣ атта̄нам̣ сеййа̄дито дахатӣ’’ти читтам̣ ма̄насалласса, вуттанайенева дхамма̄ мохасалласса ваттхӯти чатусатипат̣т̣ха̄на̄ти йоджетаббам̣.

йасма̄ пана ка̄йа̄нупассана̄дӣхи ка̄йаведана̄читтадхаммесу парин̃н̃а̄тесу рӯпаведана̄сан̃н̃а̄сан̇кха̄раккхандха̄ парин̃н̃а̄та̄ хонти, читте хи парин̃н̃а̄те сан̃н̃а̄пи парин̃н̃а̄та̄ва хоти, тасма̄ ‘‘вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хитийо часса парин̃н̃ам̣ гаччхантӣ’’ти вуттам̣.

татха̄ висесато ка̄йе са̄пеккха̄ чханда̄гатим̣ гаччхатӣти ка̄йо чханда̄гатийа̄ ваттху, вуттанайенева ведана̄ бйа̄па̄дасса нимиттанти са̄ доса̄гатийа̄ ваттху, сантатигханаггахан̣авасена сара̄га̄дичитте саммохо хотӣти моха̄гатийа̄ читтам̣, дхаммасабха̄ва̄навабодхена бхайам̣ хотӣти бхайа̄гатийа̄ дхамма̄ ваттхӯти чатусатипат̣т̣ха̄набха̄вана̄йа агатигаманаппаха̄нам̣ хотӣти а̄ха ‘‘агатигаманехи ча на агатим̣ гаччхатӣ’’ти.

‘‘акусаласса соманассасса васена̄’’ти идам̣ ‘‘айампи аттхо самбхаватӣ’’ти катва̄ вуттам̣. ‘‘сукха̄йа ведана̄йа ра̄га̄нусайо анусетӣ’’ти (ма. ни. 1.465) пана вачанато сукхаведана̄ггахан̣ена таттха̄нусайанена самудайасаччам̣ деситанти ведитаббам̣. деситам̣ дуккхам̣ арийасаччанти дуккхадуккхаггахан̣ена са̄тисайам̣ дуккхам̣ арийасаччам̣ пака̄ситам̣ хотӣти па̄л̣ийам̣ ‘‘дуккхам̣ арийасаччам̣ десита’’нти вуттам̣. сахачаран̣а̄дӣсу йам̣ ваттаббам̣, там̣ хет̣т̣ха̄ ниддесава̄раван̣н̣ана̄йам̣ (нетти. ат̣т̣ха. 5 а̄дайо) вуттам̣.

лаккхан̣аха̄равибхан̇гаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.