3. йуттиха̄равибхан̇гаван̣н̣ана̄

18. еваметасса суттасса аттхо на гахетаббо, евам̣ пана гахетабботи аггахетаббагахетабба̄нам̣ аттха̄нам̣ виджаханаггахан̣аттха̄йа йутта̄йуттивича̄ран̣а̄йам̣ ваджджетаббесу та̄ва пат̣хамам̣ пат̣ипаттӣти дассенто а̄ха ‘‘ататха̄ка̄рена гайхама̄на̄ суттаттха̄ висайо’’ти йатха̄ ‘‘ва̄мам̣ мун̃ча, даккхин̣ам̣ ган̣ха̄’’ти (дха. са. ат̣т̣ха. 498; висуддхи. маха̄т̣ӣ. 1.14; сам̣. ни. т̣ӣ. 1.1.213). ваджджетаббабха̄вато хи суттападехи суттаттхе вивечите гахетаббабха̄во ча авасит̣т̣хо хоти. татха̄ хи ваккхати ‘‘метта̄виха̄расса сато бйа̄па̄до читтам̣ парийа̄да̄йа т̣хассатӣ’ти на йуджджати десана̄, ‘бйа̄па̄до паха̄нам̣ аббхаттхам̣ гаччхатӣ’ти йуджджати десана̄’’ти (нетти. 21).

йуттиниддха̄ран̣ена айатха̄сабха̄вато вивечитва̄ йатха̄сабха̄вато дхаммасса гахан̣ака̄ран̣а̄ни катхенто ‘‘маханта̄ ападиситабба̄ етесанти маха̄падеса̄’’ти имаматтхама̄ха ‘‘буддха̄дайо’’тиа̄дина̄. патит̣т̣ха̄на̄нӣти патит̣т̣ха̄наса̄дхана̄ни. сесесӯти сан̇гха̄падеса̄дӣсу. пат̣хаматтхо ева хи идха па̄л̣и а̄гато, виниччхайане ка̄ран̣ам̣ маха̄падесоти адхиппа̄йо. суттотаран̣а̄дӣти а̄дисаддена сутта̄нотаран̣а̄дипи сан̇гайхати. суттотаран̣авинайасандассана̄ни хи кеначи йатха̄бхатасса гантхасса ‘‘дхаммо’’ти виниччхайане ка̄ран̣ам̣. сутта̄нотаран̣авинайа̄сандассана̄ни ‘‘адхаммо’’ти. йади еванти йади йатха̄бхатасса гантхасса суттавинайехи сам̣санданам̣ ‘‘дхаммо’’ти, асам̣санданам̣ ‘‘адхаммо’’ти виниччхайака̄ран̣ам̣, евам̣ сантети аттхо. сампадӣйати н̃а̄пӣйати дхаммо етехӣти сампада̄йа̄, аккха̄та̄ро.

винӣйанти ра̄га̄дайо етена̄ти винайо, ка̄ран̣ам̣. тена̄ха ‘‘ра̄га̄дивӯпасаманимитта’’нти. ким̣ пана там̣? са̄дхит̣т̣ха̄насаматхавипассана̄дидхамма̄. йе парато ‘‘течатта̄лӣсам̣ бодхан̇гама̄ дхамма̄’’ти (нетти. 24) ваккхати.

винайамаха̄падеса̄ каппийа̄нуломато ануломакаппийам̣ на̄ма, там̣садисата̄йа суттантамаха̄падеса̄пи ануломакаппийанти ат̣т̣хакатха̄воха̄ро. тена вуттам̣ ‘‘йам̣ ануломакаппийанти вуччатӣ’’ти.

йадипи таттха таттха паватта̄ бхагавато пакин̣н̣акадесана̄ ат̣т̣хакатха̄, са̄ пана дхаммасан̇га̄хакехи тепит̣акам̣ буддхавачанам̣ сан̇га̄йитва̄ тасса аттхасам̣ван̣н̣ана̄нурӯпена ва̄чана̄маггам̣ а̄ропитатта̄ а̄чарийава̄до на̄ма. тена вуттам̣ ‘‘а̄чарийава̄до на̄ма ат̣т̣хакатха̄’’ти. тиссопи сан̇гӣтийо а̄рул̣хо ева хи буддхавачанасса аттхасам̣ван̣н̣ана̄бхӯто катха̄магго паччха̄ тамбапан̣н̣ийехи маха̄тхерехи сӣхал̣абха̄са̄йа т̣хапито. аттаномати тхерава̄до. саментамева гахетаббанти йатха̄ па̄л̣ийа̄ сам̣сандати, евам̣ маха̄падесато аттха̄ уддхаритабба̄ти дассети. пама̄дапа̄т̣хавасена а̄чарийава̄дасса када̄чи па̄л̣ийа̄ асам̣сандана̄пи сийа̄, со на гахетабботи дассенто а̄ха – ‘‘суттена саменто ева гахетаббо’’ти.

чатӯхи маха̄падесехи йуджджатӣти чатӯхи маха̄падесехи на вируджджхати. ида̄ни там̣ авируджджхана̄ка̄рам̣ дассенто ‘‘йена йена̄’’тиа̄ди вуттам̣. суттотаран̣а̄ди ева хеттха ка̄ран̣ам̣. тасса ча анека̄ка̄рата̄йа ‘‘пака̄рена̄’’ти вутто. сам̣ван̣н̣ийама̄не сутте сам̣ван̣н̣ана̄васена гахетаббанти самбандхо. а̄бхатена̄ти а̄нӣтена. суттатоти суттантарато. айан̃хеттха аттхо – кеначи пасан̇гена суттантарато уддхаритва̄ а̄нӣтена суттападена суттотаран̣а̄дина̄, ка̄ран̣аппака̄рена ча чатумаха̄падеса̄виродхена сам̣ван̣н̣ийама̄не сутте сам̣ван̣н̣ана̄васена аттхаджа̄там̣ гахетаббанти. тена̄ха ‘‘тена…пе… ка̄табба̄’’ти. таттха йуттиха̄райоджана̄ ка̄табба̄ти йуттиниддха̄ран̣авасена айам̣ йуттиха̄ро йоджетаббо. атха ва̄ йуттиха̄райоджана̄ ка̄табба̄ти имина̄ ха̄рена ваккхама̄нанайена йуттигавесанам̣ катва̄ та̄йа йуттийа̄ саббаха̄райоджана̄ ка̄табба̄ти аттхо. лаккхан̣ан̃хетам̣ йуттигавесана̄йа, йадидам̣ йуттиха̄ро. тена̄ха ‘‘саббесам̣ ха̄ра̄нам̣, йа̄ бхӯмӣ, йо ча гочаро тесам̣. ‘‘йутта̄йуттапариккха̄’’ти (нетти. 4), ‘‘има̄йа йуттийа̄ ан̃н̃аман̃н̃ехи ка̄ран̣ехи гавеситабба’’нти (нетти. 20) ча.

19. йади ва̄ сабба̄ни пада̄ни екам̣ аттхам̣ абхивадантӣти йоджана̄.

20. джара̄йам̣ т̣хитасса ан̃н̃атхаттанти т̣хитасса йам̣ ан̃н̃атхаттам̣ ан̃н̃атха̄бха̄во, айам̣ джара̄ на̄ма. кхан̣икамаран̣ам̣ кхан̣иканиродхо. самуччхедамаран̣ам̣ кхӣн̣а̄сава̄нам̣ кхандхапаринибба̄нам̣.

кеваласса̄ти джара̄йа амиссасса. ан̃н̃а̄ва джара̄, ан̃н̃ам̣ маран̣анти ‘‘пат̣ин̃н̃а̄тасса кеваласса маран̣асса дит̣т̣хатта̄’’ти хету. йатха̄ там̣ дева̄нанти садисӯда̄харан̣ам̣, висадисӯда̄харан̣ам̣ пана иддхипа̄да̄дайо, анвайабйатирека̄ гахетва̄ йоджетабба̄.

техӣти джара̄маран̣ехи.

‘‘джӣран̣абхиджджанасабха̄ва̄’’ти имина̄ лесена тан̣ха̄джара̄маран̣а̄нам̣ анан̃н̃аттам̣ йоджети. йадипи ‘‘ан̃н̃а̄ тан̣ха̄, ан̃н̃а̄ джара̄, ан̃н̃ам̣ маран̣а’’нти сиддхова̄йаматтхо, йам̣ сандха̄йа вуттам̣ ‘‘на ида’’нтиа̄ди, татха̄пи саккун̣еййапариха̄ра̄йам̣ чодана̄ти аджджха̄рул̣хам̣ таттха досам̣ дассетум̣ ‘‘йади ча йатха̄ джара̄маран̣а’’нти па̄л̣ипаватта̄ни дассенто ‘‘йади…пе… дассетӣ’’ти а̄ха. бха̄воти адхиппа̄йо. етесанти тан̣ха̄джара̄маран̣а̄нам̣.

‘‘има̄йа йуттийа̄ ан̃н̃аман̃н̃ехи ка̄ран̣ехи гавеситабба’’нти ча кечи пат̣ханти, бйан̃джанатопи гавеситаббам̣, ан̃н̃аттха аттхато ан̃н̃аттхампӣти адхиппа̄йо. тамева бйан̃джанато ан̃н̃аттхам̣ дассетум̣ па̄л̣ийам̣ ‘‘саллоти ва̄’’тиа̄ди вуттам̣. имесанти салладхӯпа̄йана̄нам̣. иччха̄випарийа̄йети иччхита̄ла̄бхе, аппаччайасамава̄йе ва̄. идампи саматтханам̣ хоти йатха̄дхиппетасса ан̃н̃аттхасса бйатирекадассанабха̄вато. джара̄маран̣авипарийа̄йети джара̄маран̣е асати. на хи йатха̄дхиппетаджара̄маран̣а̄бха̄ве тан̣ха̄ на хотӣти.

двидха̄ вутта̄ти двиппака̄рена вутта̄, двиккхаттум̣ ва̄ вутта̄. йам̣ идам̣…пе… а̄рамман̣акаран̣авасена ва̄ абхилапананти евам̣ кирийа̄пара̄масанам̣ йоджетаббанти ведитаббам̣. висесоти айам̣ ета̄сам̣ иччха̄тан̣ха̄нам̣ пакатисан̇кха̄то висесо. ‘‘двӣхи на̄мехӣ’’типи па̄л̣и. йадипи еванти ка̄мам̣ висайависесесу евам̣ йатха̄вуттааваттха̄висесена иччха̄тан̣ха̄нам̣ аттхи ка̄чи бхедаматта̄ти аттхо. сабха̄вато пана бхедо наттхӣти дассенто ‘‘татха̄пӣ’’ти а̄ха.

иччхантӣти ка̄менти. тан̣ха̄йана̄ па̄тука̄мата̄. санта̄панат̣т̣хена̄ти паридаханабха̄вена. а̄кад̣д̣ханат̣т̣хена̄ти авахаран̣ат̣т̣хена. сарита̄нӣти ра̄гавасена алла̄ни. там̣сампайуттапӣтивасена синиддха̄ни синехита̄ни. висаттика̄ти виттхата̄ рӯпа̄дӣсу тебхӯмакадхаммесу бйа̄панавасена. висат̣а̄ти пуримавевачанамева та-ка̄расса т̣а-ка̄рам̣ катва̄ вуттам̣. виса̄ла̄ти випула̄. висаккатӣти парисаккати сахати. ратто хи ра̄гаваттхуна̄ па̄дена та̄л̣ийама̄нопи сахати. ‘‘осакканам̣, виппханданам̣ ва̄ висаккана’’нти ваданти. аничча̄дикам̣ ничча̄дито ган̣хантӣ висам̣ва̄дика̄ хоти. висам̣харатӣти татха̄ татха̄ ка̄месу а̄нисам̣сам̣ дассентӣ вивидхехи а̄ка̄рехи неккхамма̄бхимукхаппаваттито читтам̣ сам̣харати сам̣кхипати. висам̣ ва̄ дуккхам̣, там̣ харати, вахатӣти аттхо. дуккханиббаттакасса каммасса хетубха̄вато висамӯла̄, висам̣ ва̄ дуккха̄дибхеда̄ ведана̄ мӯлам̣ ета̄йа̄ти висамӯла̄, дуккхасамудайатта̄ висам̣ пхалам̣ етисса̄ти висапхала̄. рӯпа̄дидуккхассева парибхого ета̄йа, на аматасса̄ти висапарибхога̄. саббаттха нируттивасена падасиддхи ведитабба̄. йо панеттха падха̄но аттхо, там̣ дассетум̣ пуна ‘‘висата̄ ва̄ пана̄’’тиа̄ди вуттам̣.

синеханам̣ пемакаран̣ам̣. бандханат̣т̣хена̄ти сам̣йоджанат̣т̣хена. а̄сӣсанат̣т̣хена̄ти иччханат̣т̣хена. абхинанданат̣т̣хена̄ти асса̄данат̣т̣хена, сампат̣иччханат̣т̣хена ва̄.

21. анабхиратӣти уккан̣т̣ха̄. н̃а̄н̣аниббида̄ти ниббида̄нупассана̄. йатха̄ ча дуккхӯ…пе… ча̄ресу йутти вутта̄ти йоджана̄.

сукха̄пат̣ипада̄дандха̄бхин̃н̃а̄ сукха̄пат̣ипада̄кхиппа̄бхин̃н̃а̄ сукха̄пат̣ипада̄дайо. йо дуккха̄йа пат̣ипада̄йа висесам̣ адхигантум̣ бхаббо, тасса сукха̄пат̣ипада̄йогйасса вийа карийама̄на̄ дхаммадесана̄ висеса̄ваха̄ на хоти, тасма̄ са̄ на йутта̄ти имаматтхам̣ дассети ‘‘ра̄гачарито’’тиа̄дина̄. ра̄гачаритасса татха̄ татха̄ ка̄ма̄нам̣ а̄дӣнавам̣, ока̄рам̣, сам̣килесам̣, неккхамме а̄нисам̣сан̃ча авибха̄ветва̄ а̄дито випассана̄катха̄ва карийама̄на̄ на висеса̄ваха̄ хоти а̄сайасса асодхитатта̄ти етаматтхам̣ дассенто па̄л̣ийам̣ ‘‘випассана̄…пе… десана̄’’ти а̄ха̄ти ведитаббам̣. сесападесупӣти йатха̄ ‘‘ра̄гачаритасса̄’’тиа̄дина̄ ра̄гачаритакот̣т̣ха̄савасена па̄л̣ийам̣ десана̄йа айутти вутта̄, имина̄ найена сесападесупи досачаритакот̣т̣ха̄са̄дӣсупи ‘‘досачаритасса пуггаласса асубхам̣ десеййа̄’’тиа̄дина̄ па̄л̣ийам̣ авуттопи йатха̄самбхаваматтхо ниддха̄ретва̄ ваттаббо. касма̄ пана йуттиха̄ре айуттиниддха̄ран̣а̄ ката̄ти чоданам̣ манаси катва̄ а̄ха ‘‘еттха ча̄’’тиа̄ди. сесесупи есева найоти сесесупи досачарита̄дивасена ниддха̄ритесу айуттигавесанесу айамева упа̄йо. ануломаппаха̄на’’нтипи па̄л̣и, со еваттхо.

‘‘йа̄ватика̄ н̃а̄н̣асса бхӯмӣ’’ти етена йуттиха̄расса маха̄висайатам̣ дассети. касма̄ пана̄йам̣ маха̄висайоти? йуттивича̄рабха̄вато, сам̣ван̣н̣етаббасса ча дхаммасса на̄на̄найанипун̣а̄дигун̣ависесайогатоти дассенто ‘‘там̣ кисса хетӯ’’ти а̄ха.

апарабха̄гети паччха̄бха̄ге. метта̄виха̄рибха̄гасса апарихӣната̄вачанато айого вутто. тена̄ха ‘‘сато’’ти. йатха̄вуттака̄ран̣ато ева̄ти пат̣ипаккхатта̄ ева.

паха̄некат̣т̣хабха̄вато дит̣т̣химан̃н̃итасса. а̄дӣнавадассанена витаккам̣ джигуччханта̄ дутийаджджха̄насса а̄саннаупача̄раджджха̄надхамма̄пи витакка̄рамман̣а̄ на хонти, пагева дутийаджджха̄надхамма̄ти адхиппа̄йена̄ха ‘‘а̄рамман̣акаран̣аттхо хеттха сахагатасаддо’’ти.

евам̣ йуттиха̄ралаккхан̣ам̣ а̄гамато йутта̄йуттавича̄рам̣ дассетва̄ ида̄ни а̄гама̄нугата̄йа йуттийа̄пи там̣ дассетум̣ гун̣амукхена досавибхаджанам̣ вибхаджанто ‘‘апичеттха̄’’тиа̄дима̄ха. там̣ утта̄наттхамева.

йуттиха̄равибхан̇гаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.