2. ел̣акаломавагго

1. косийасиккха̄падаван̣н̣ана̄

ка̄ра̄пеййа̄ти аттано ча парасса ча убхиннан̃ча косийам̣ екато ган̣хитва̄ вуттам̣, убхо ва̄ екато каронтӣти аттхато ведитаббам̣. таттха аттана̄ катам̣ че, ‘‘ниссаджджанака̄ле сайам̣ катам̣ ниссаггийа’’нти ваттаббам̣. убхохи че катам̣, йатха̄па̄л̣имева.

косийасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

2. суддхака̄л̣акасиккха̄падаван̣н̣ана̄

йатха̄ пат̣хаме ‘‘екенапи косийам̣суна̄’’ти (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. косийасиккха̄падаван̣н̣ана̄) вуттам̣, татха̄ идха ‘‘екенапи ан̃н̃ена амиссита̄на’’нти вачана̄бха̄вато ан̃н̃ена миссабха̄ве сатипи апан̃н̃а̄йама̄нарӯпакам̣ че, ‘‘суддхака̄л̣ака’’миччева вуччатӣти ваданти.

суддхака̄л̣акасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

3. двебха̄гасиккха̄падаван̣н̣ана̄

‘‘тулайитва̄’’ти вачанато йатха̄ тула̄дха̄ран̣а̄йа ка̄л̣ака̄дхика̄ на хонти, татха̄ ка̄л̣ака̄нам̣ две бха̄га̄ гахетабба̄ уккат̣т̣хапариччхедена. ‘‘екасса̄пи ка̄л̣акаломасса атирекабха̄ве ниссаггийанти вачанам̣ тула̄дха̄ран̣а̄йа кин̃ча̄пи на самети, ачиттакатта̄ пана сиккха̄падасса пуббе тула̄йа дха̄райитва̄ т̣хапитесу екампи ломам̣ таттха патеййа, ниссаггийанти айамадхиппа̄йоти но такко’’ти а̄чарийо. вуттапариччхедена аггахан̣ам̣ акирийа̄, сантхатакаран̣ам̣ кирийа̄.

двебха̄гасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

4. чхаббассасиккха̄падаван̣н̣ана̄

‘‘орена че чханнам̣ васса̄на’’нти вуттатта̄ чхаббассе парипун̣н̣е ка̄тум̣ ват̣т̣атӣти нит̣т̣ха̄надивасато пат̣т̣ха̄йа чханнам̣ васса̄нам̣ париччхедо ведитаббо. йа̄ни панеттха атирекачхаббассавасена ва̄ саммутивасена ва̄ ката̄ни, сабба̄ни та̄ни екато парибхун̃джитум̣ ват̣т̣антӣти. гила̄насса ча екам̣ наппахотӣти анекампи ват̣т̣ати. йато пат̣т̣ха̄йа рогасса мандата̄йа сантхатам̣ а̄да̄йа гантум̣ саккоти, тато пат̣т̣ха̄йа саммути ва̄ рого ва̄ на раккхатӣти еке. апича чхавассабуддханиммалам̣ сиккха̄падам̣ вича̄ретум̣ гамбхӣратта̄. тасма̄ чхавассе каммам̣ катанти.

чхаббассасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

5. нисӣданасиккха̄падаван̣н̣ана̄

касма̄ панеттха ‘‘сантхатам̣ пана бхиккхуна̄’’ти сиккха̄падам̣ апан̃н̃апетва̄ ‘‘нисӣданасантхата’’нти пан̃н̃аттам̣, нану еттха ка̄ран̣ена бхавитаббанти? аттхи ка̄ран̣ам̣, чӣварасан̃н̃ита̄йа сантхата̄нам̣ уджджхитатта̄ тесам̣ ачӣварабха̄вадассанаттхам̣ татха̄ пан̃н̃аттам̣ бхагавата̄ти вуттам̣ хоти. тасма̄ те бхиккхӯ течӣварикадхутан̇габхедабхайа̄ сантхате чатуттхачӣварасан̃н̃ита̄йа сантхата̄ни уджджхитва̄ тераса дхутан̇га̄ни сама̄дайим̣су, бхагава̄ ча тесам̣ сантхатам̣ ануджа̄ни. тато тесам̣ бхиккхӯнам̣ евам̣ хоти ‘‘нисӣданачӣварасан̣т̣ха̄нампетам̣ нисӣданасантхатам̣ но бхагавата̄ анун̃н̃а̄там̣ чатуттхачӣварабха̄вена, пагева катасантхатам̣ ва̄’’ти. тато ‘‘сантхате тесам̣ чӣварасан̃н̃ита̄ на бхависсатӣ’’ти тадаттхам̣ бхагавата̄ ‘‘сантхата’’нти апан̃н̃апетва̄ ‘‘нисӣданасантхата’’нти пан̃н̃аттанти адхиппа̄йо. имесу пана пан̃часу сантхатесу пурима̄ни тӣн̣и винайакаммам̣ катва̄ пат̣илабхитва̄пи парибхун̃джитум̣ на ват̣т̣анти акаппийатта̄, паччхима̄ни две ват̣т̣антӣти (ваджира. т̣ӣ. па̄ра̄джика 566-567) ликхитам̣. катхам̣ пан̃н̃а̄йатӣти че? ‘‘ана̄патти ан̃н̃ена катам̣ пат̣илабхитва̄ парибхун̃джатӣ’’ти (па̄ра̄. 570) вачанатоти ведитаббам̣.

нисӣданасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

6. ел̣акаломасиккха̄падаван̣н̣ана̄

‘‘аддха̄намаггаппат̣ипаннасса̄’’ти имина̄ пакатийа̄ дӣгхамаггам̣ пат̣ипаннасса уппанна̄нипи тийоджанапарамамева харитабба̄ни, пагева аппат̣ипаннасса̄ти дассети. пат̣ипаннасса че, аддха̄нам̣ на̄ма пат̣ипаннасса ака̄ма̄ вассам̣вут̣т̣хабхиккхунийа̄ маггаппат̣ипатти вийа̄ти дассети. аддха̄намаггаппат̣ипаннасса ниссаггийанти ва̄ самбандхо. тенева ва̄са̄дхиппа̄йасса пат̣иппассаддхагаманусса̄хатта̄ ‘‘аппат̣ипанно’’ти сан̇кхам̣ гатасса ана̄паттӣти сиддхам̣. имасмим̣ пана аттхавикаппе ‘‘бхиккхуно панева ел̣акалома̄ни уппаджджеййум̣…пе… асантепи ха̄раке аддха̄намаггаппат̣ипаннасса ниссаггийам̣ па̄читтийа’’нти йоджана̄ ведитабба̄. йасма̄ ва̄ ел̣акалома̄нам̣ уппаттит̣т̣ха̄нато пат̣т̣ха̄йа тийоджанапарамата̄ адхиппета̄, маггам̣ аппат̣ипаннасса ча тийоджанапарамата̄ наттхи, тасма̄ ‘‘аддха̄намаггаппат̣ипаннасса уппаджджеййу’’нти вуттам̣. тена аччхиннам̣ пат̣илабхитва̄ харато ча ана̄паттӣти сиддхам̣. пат̣ила̄бхо хи тесам̣ уппатти на̄ма̄ти.

‘‘а̄кан̇кхама̄нена бхиккхуна̄ пат̣иггахетабба̄нӣ’’ти имина̄ аттана̄ пат̣иггахита̄нам̣йева тийоджана̄тиккаме а̄паттӣти дассети. тена ана̄кан̇кхама̄нена парасантака̄ни пат̣иггахита̄ни харантасса ана̄паттӣти сиддхам̣.

ан̇гесу ‘‘аттано сантаката̄’’ти наттхи, айаматтхо ‘‘бхиккхуно уппаджджеййу’’нти имина̄, ‘‘аччхиннам̣ пат̣илабхитва̄’’ти имина̄ ча дӣпито хотӣти ведитаббо. пора̄н̣аган̣т̣хипаде ча ‘‘ан̃н̃ам̣ бхиккхум̣ хара̄пенто гаччхати че, двиннампи ана̄паттӣ’’ти вуттам̣. тасма̄ две бхиккхӯ тийоджанапарамам̣ патва̄ ан̃н̃аман̃н̃асса бхан̣д̣ам̣ париваттетва̄ че харанти, ана̄паттӣти сиддхам̣.

тийоджанапарамам̣ сахаттха̄ харитабба̄нӣти тийоджанапарамамева аттана̄ харитабба̄ни, там̣ киматтханти? сӣма̄йа етапарамато. вуттан̃хетам̣ ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, тийоджанапарамам̣ сӣмам̣ самманниту’’нти (маха̄ва. 140). ва̄са̄дхиппа̄йена, пачча̄гамана̄дхиппа̄йена ва̄ гаччхато етапарамата̄ ча. вуттан̃хетам̣ ‘‘чхаббаггийа̄ бхиккхӯ атимахатийо сӣма̄йо самманнанти…пе… бхиккхӯ упосатхам̣ а̄гаччханта̄ уддиссама̄непи па̄тимоккхе а̄гаччханти, уддит̣т̣хаматтепи а̄гаччханти, антара̄пи паривасантӣ’’ти (маха̄ва. 140).

асанте ха̄ракети а̄н̣аттийа̄ ха̄раке асати. камбаласса упари нисӣдитва̄ гаччхантасса саче екампи ломам̣ чӣваре лаггам̣ хоти, тийоджана̄тиккаме а̄патти ева камбалато виджат̣итатта̄ти ликхитам̣. там̣ камбаласса пат̣иггахитатта̄ аттано аттха̄йа пат̣иггахитамева хотӣти йуттам̣.

ел̣акаломасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

8. джа̄тарӯпасиккха̄падаван̣н̣ана̄

‘‘ниббаттаруккхаччха̄йа̄пи руккхапариччхедам̣ анатикканта̄’’ти ликхитам̣.

джа̄тарӯпасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

9. рӯпийасам̣воха̄расиккха̄падаван̣н̣ана̄

джа̄тарӯпараджатапариваттананти уккат̣т̣хапариччхедена вуттам̣.

рӯпийасам̣воха̄расиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

10. кайавиккайасиккха̄падаван̣н̣ана̄

асанте па̄читтийам̣ десетаббамева̄ти еттха ким̣ суддхикам̣ па̄читтийам̣, уда̄ху ниссаггийанти? ниссаггийам̣ па̄читтийамева.

кайавиккайасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

татридам̣ пакин̣н̣акам̣

ат̣т̣хамасиккха̄падам̣ парена аттано аттха̄йа диййама̄насса ва̄ па̄риваттакабха̄вена диййама̄насса ва̄ пам̣сукӯласса ва̄ рӯпийасса угган̣ханаугган̣ха̄панаса̄дийана̄ни пат̣иккхипати.

навамам̣ парасса ва̄ аттано ва̄ рӯпийапариваттанам̣ пат̣иккхипати.

дасамам̣ арӯпийапариваттанам̣. ‘‘арӯпийе арӯпийасан̃н̃ӣ пан̃чаннам̣ саха ана̄паттӣ’’ти (па̄ра̄. 591; ви. ви. т̣ӣ. 1.591; ваджира. т̣ӣ. па̄ра̄джика 587) ча вачанам̣ итарехи саха а̄паттӣти дӣпети. арӯпийан̃ча дуккат̣аваттху. тасма̄ тасса париваттане сати ниссаггийанти екантена вуттам̣. пан̃чаннам̣ саха дуккат̣аваттхӯнам̣ париваттане ана̄паттиппасан̇гато ана̄патти ева̄ти пора̄н̣а̄ти че? на, каппийаваттхӯнам̣йева таттха а̄гататта̄. йади каппийаваттху ниссаггийам̣, пагева дуккат̣аваттхӯти че? на, а̄паттигарукалахукабха̄вена ваттхугарукалахуканийама̄бха̄вато.

ниссаггийаваттхуто хи мутта̄ман̣ивел̣урийа̄ди махаггхаппахонакампи дуккат̣аваттхӯти катва̄ ниссаггийаваттхуто мутта̄ди лахукам̣ хоти. лахукепи ваттхусмим̣ йатхева дуккат̣аваттхуно пат̣иггахан̣е дуккат̣ам̣, татхева тасса ва̄ тена ва̄ чета̄панепи дуккат̣ам̣ йуттанти (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.589) ат̣т̣хакатха̄чарийа̄.

атха ва̄ йам̣ вуттам̣ ‘‘каппийаваттхӯнам̣йева таттха а̄гататта̄’’ти, таттха кин̃ча̄пи дуккат̣аваттхӯнипи адхиппета̄ни, на пана па̄л̣ийам̣ вутта̄ни ана̄паттива̄раппасан̇габхайа̄ти вуттам̣ хоти. мутта̄дӣсупи вуттесу ана̄паттийам̣ каппийака̄ракасса а̄чиккхати, ‘‘идам̣ мутта̄ди амха̄кам̣ аттхи, амха̄кан̃ча имина̄ ча имина̄ ча вел̣урийа̄дина̄ аттхо’’ти бхан̣ати, дасамена а̄паджджатӣти адхиппа̄йо сийа̄. йасма̄ ча идам̣ каппийака̄ракасса а̄чиккхана̄дисам̣воха̄ро ча, тасма̄ там̣ навамена вуттанти ведитаббам̣. кин̃ча̄пи кайавиккайева хоти каппийаваттхӯхи анун̃н̃а̄там̣, имина̄ва найена кин̃ча̄пи дуккат̣аваттхупи дасаме адхиппетам̣ а̄паджджати, ат̣т̣хакатха̄виродхато пана на̄дхиппетамиччева гахетаббо.

ка̄ панеттха ка̄ран̣аччха̄йа̄ти, пан̃чаннам̣ саха таттха ана̄паттиппасан̇гато ана̄патти ева̄ти че? на, таттха ана̄гататта̄. ана̄гатака̄ран̣а̄ вуттанти че? на, пан̃чаннам̣ саха а̄паттиваттхукасса ана̄паттива̄рала̄бхе висесака̄ран̣а̄бха̄ва̄, акаппийатта̄ пан̃чаннам̣ саха̄пи а̄паттийа̄ бхавитаббанти сиддхо ат̣т̣хакатха̄ва̄до.

апаро найо – йади дуккат̣аваттхуна̄ кайавиккайе ниссаггийам̣, каппийаваттхумхи вуттапарийа̄йо таттха лаббхеййа, на пана лаббхатӣти наваме ева та̄ни ваттабба̄ни. тасма̄ сам̣воха̄ро на̄ма кайавиккайопи ан̃н̃атха̄ париваттанам̣ парийа̄дийитва̄ паватто, кайавиккайан̃ча мочетва̄ ‘‘имина̄ имам̣ дехӣ’ти чета̄пети, ват̣т̣атӣ’’ти аватва̄ дасамасса ана̄паттива̄ре вуттанайенева тесам̣ париваттане ниссаггийа̄нумативиродхато ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттанайенева дуккат̣аваттхуна̄ чета̄пане дуккат̣амева. несам̣ кайавиккайена ниссаггийанти че? на, саббассапи кайавиккайатта̄. тенева вуттам̣ ‘‘андхакат̣т̣хакатха̄йам̣ пана ‘саче кайавиккайам̣ сама̄паджджеййа, ниссаггийам̣ па̄читтийа’нти бха̄ситам̣, там̣ дуббха̄ситам̣. касма̄? на хи да̄наггахан̣ато ан̃н̃о кайавиккайо на̄ма аттхӣ’’ти (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.589), аттано матийа̄ кайавиккайалаккхан̣асаммате дасамасса ана̄паттива̄ре вуттанайенева тесам̣ париваттане ниссаггийа̄нумативиродхато ча. бхавату ва̄ аттано пат̣исиддхамидам̣ ка̄ран̣ам̣, дасаме авассамева джа̄нитабба̄нӣти та̄ни кайавиккайа̄нева̄ти тесам̣ ниссаггийабха̄ван̃ча гата̄нӣти евампи сиддхо ат̣т̣хакатха̄ва̄до.

еттха̄ху пора̄н̣а̄ – ‘‘аттано сантакам̣ рӯпийам̣ парахаттхагатам̣ кароти аджджха̄чарати, дуккат̣ам̣. парасса рӯпийам̣ аттано хаттхагатам̣ кароти, ат̣т̣хамена ниссаггийам̣. уггахитаваттхупариваттане катхам̣ джа̄там̣? аббоха̄рикам̣ джа̄там̣. атха парасса рӯпийам̣ аттано хаттхагатам̣ пат̣хамам̣ кароти, рӯпийаппат̣иггахан̣асса кататта̄ ат̣т̣хамена ниссаггийам̣. аттано сантакам̣ рӯпийам̣ парасса хаттхагатам̣ паччха̄ кароти, сам̣воха̄рена ниссаггийа’’нти. ‘‘рӯпийасса гахан̣аматтена ат̣т̣хамена а̄патти, паччха̄ париваттане навамена̄’’ти хи таттха вуттам̣, там̣ пана йуттам̣. ‘‘аджджха̄чарати, дуккат̣а’’нти дувуттам̣. дуккат̣асса анийамаппасан̇гато ниссаджджанавидха̄несу дасситова. ким̣ вуттам̣ хоти – йади двӣхи ниссаггийехи бхавитаббам̣, ниссаджджанавидха̄не ‘‘ахам̣, бханте, рӯпийам̣ пат̣иггахесим̣, на̄на̄ппака̄ракан̃ча рӯпийасам̣воха̄рам̣ сама̄паджджи’’нти ваттаббам̣ бхавеййа ‘‘рӯпийам̣ чета̄петӣ’’ти саббаттха па̄л̣ийам̣ рӯпийаппат̣иггахан̣асса вуттатта̄.

етта̄вата̄ йам̣ пора̄н̣аган̣т̣хипаде вуттам̣ ‘‘дуккат̣аваттхуна̄ кайавиккайам̣ парихарантена чатӯсу ниссаггийаваттхӯсу екекасмим̣ гахите ат̣т̣хамена ниссаггийам̣ хоти. дуккат̣аваттхуна̄ дуккат̣аваттхунти ‘‘имина̄ идам̣ дехӣ’’ти гахите тенева ниссаггийам̣ хоти. ‘‘кайавиккайампи нӣхаритва̄ гахите дуккат̣ам̣, чета̄питарӯпийаггахан̣е ат̣т̣хамена, париваттане навамена̄тиа̄дина̄ аттана̄ ануггахетва̄ каппийавасена нӣхаритва̄ пан̃чахи сахадхаммикехи саддхим̣ париваттетум̣ ват̣т̣атӣ’’ти, там̣ висодхитам̣ хоти. апарампи таттха вуттам̣ ‘‘ниссаджджитаббе асати катхам̣ па̄читтийам̣, дунниссат̣т̣харӯпийампи ‘на чхад̣д̣етӣ’ти вадантасса виссат̣т̣хо упа̄сако там̣ гахетва̄ ан̃н̃ам̣ че бхиккхуно дети, каппатӣ’’ти, тан̃ча дувуттам̣. на хи гахитатта̄ тато ан̃н̃ам̣ ваттху хоти. пуна апаран̃ча таттха вуттам̣ ‘‘имам̣ ‘ган̣ха̄хӣ’ти вадантасса саддха̄деййавинипа̄тадуккат̣ам̣, ‘етам̣ дехӣ’ти вадантасса вин̃н̃аттидуккат̣а’’нти, тан̃ча дувуттам̣. таттха хи пайогадуккат̣ам̣ йуттам̣ вийа пан̃н̃а̄йати.

пакин̣н̣акам̣ нит̣т̣хитам̣.

ел̣акаломавагго дутийо.