11. дуббаласиккха̄падаван̣н̣ана̄

йатха̄сантхутанти йатха̄миттам̣. тена̄ха ‘‘йо йо’’ти а̄ди. таттха миттасандит̣т̣хасамбхаттавасена̄ти миттасандит̣т̣хасамбхатта̄нам̣ васена. таттха митта̄ митта̄ва. сандит̣т̣ха̄ таттха таттха сан̇гамма дит̣т̣хаматта̄ на̄тидал̣хамитта̄. самбхатта̄ сут̣т̣ху бхатта̄ синехаванто дал̣хамитта̄ти дат̣т̣хабба̄.

пан̃ча гарубхан̣д̣а̄нӣти ра̄сивасена пан̃ча гарубхан̣д̣а̄ни, сарӯпавасена панета̄ни бахӯни хонти. тена̄ха ‘‘ра̄сивасена пан̃ча гарубхан̣д̣а̄ни вутта̄нӣ’’ти. а̄ра̄мо (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 321; ви. сан̇га. ат̣т̣ха. 227) на̄ма пуппха̄ра̄мо ва̄ пхала̄ра̄мо ва̄. а̄ра̄маваттху на̄ма тесам̣йева а̄ра̄ма̄нам̣ аттха̄йа париччхиндитва̄ т̣хапитока̄со, тесу ва̄ а̄ра̄месу винат̣т̣хесу тесам̣ пора̄н̣акабхӯмибха̄го. виха̄ро на̄ма йам̣ кин̃чи па̄са̄да̄дисена̄санам̣. виха̄раваттху на̄ма тасса патит̣т̣ха̄нока̄со. ман̃чо на̄ма маса̄рако бундика̄баддхо, кул̣ӣрапа̄дако, а̄хаччапа̄дакоти имесам̣ пуббе вутта̄нам̣ чатуннам̣ ман̃ча̄нам̣ ан̃н̃атаро. пӣт̣хам̣ на̄ма маса̄рака̄дӣнам̣йева чатуннам̣ пӣт̣ха̄нам̣ ан̃н̃атарам̣. бхиси на̄ма ун̣н̣абхисиа̄дӣнам̣ пан̃чаннам̣ бхисӣнам̣ ан̃н̃атара̄. биббоханам̣ на̄ма руккхатӯлалата̄тӯлапот̣акитӯла̄нам̣ ан̃н̃атарена пун̣н̣ам̣. лохакумбхӣ на̄ма ка̄л̣алохена ва̄ тамбалохена ва̄ йена кеначи лохена ката̄ кумбхӣ. лохабха̄н̣ака̄дӣсупи есева найо. еттха пана бха̄н̣аканти аран̃джаро вуччати. ва̄ракоти гхат̣о. кат̣а̄хам̣ кат̣а̄хамева. ва̄сиа̄дӣсу, валлиа̄дӣсу ча дувин̃н̃еййам̣ на̄ма наттхи. евам̣ –

двисан̇гаха̄ни две хонти, татийам̣ чатусан̇гахам̣;

чатуттхам̣ навакот̣т̣ха̄сам̣, пан̃чамам̣ ат̣т̣хабхеданам̣.

ити пан̃чахи ра̄сӣхи, пан̃чаниммалалочано;

пан̃чавӣсавидхам̣ на̄тхо, гарубхан̣д̣ам̣ пака̄сайи. (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 321; ви. сан̇га. ат̣т̣ха. 227);

виссаджджетум̣ ва̄ вибхаджитум̣ ва̄ на ват̣т̣атӣти мӯлаччхеджджавасена виссаджджетум̣ ва̄ вибхаджитум̣ ва̄ на ват̣т̣анти. париваттанавасена пана виссаджджантасса, вибхаджантасса ча ана̄патти. тена̄ха ‘‘тха̄варена̄’’тиа̄ди. таттха тха̄варена тха̄варанти а̄ра̄маа̄ра̄маваттхувиха̄равиха̄раваттхуна̄ а̄ра̄мам̣ а̄ра̄маваттхум̣ виха̄рам̣ виха̄раваттхум̣. итарена̄ти атха̄варена, паччхимара̄ситтайена̄ти вуттам̣ хоти. акаппийена̄ти суван̣н̣амайаман̃ча̄дина̄ чева акаппийабхисибиббоханехи ча. махаггхакаппийена̄ти дантамайаман̃ча̄дина̄ чева па̄ва̄ра̄дина̄ ча. итаранти атха̄варам̣. каппийапариваттанена париваттетунти йатха̄ акаппийам̣ на хоти, евам̣ париваттетум̣.

татра̄йам̣ париваттананайо (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 321; ви. сан̇га. ат̣т̣ха. 228) – сан̇гхасса на̄л̣икера̄ра̄мо дӯре хоти, каппийака̄рака̄ва бахутарам̣ кха̄данти, йампи на кха̄данти, тато сакат̣аветанам̣ датва̄ аппамева а̄харанти. ан̃н̃есам̣ пана тасса̄ра̄масса авидӯре га̄мава̄сӣнам̣ манусса̄нам̣ виха̄расса самӣпе а̄ра̄мо хоти, те сан̇гхам̣ упасан̇камитва̄ сакена а̄ра̄мена там̣ а̄ра̄мам̣ йа̄чанти, сан̇гхена ‘‘руччати сан̇гхасса̄’’ти апалокетва̄ сампат̣иччхитаббо. сачепи бхиккхӯнам̣ руккхасахассам̣ хоти, манусса̄нам̣ пан̃часата̄ни, ‘‘тумха̄кам̣ а̄ра̄мо кхуддако’’ти на ваттаббам̣. кин̃ча̄пи айам̣ кхуддако, атха кхо итарато бахутарам̣ а̄йам̣ дети. сачепи самакамева дети, евампи иччхитиччхитаккхан̣е парибхун̃джитум̣ сакка̄ти гахетаббамева. саче пана манусса̄нам̣ бахутара̄ руккха̄ хонти, ‘‘нану тумха̄кам̣ бахутара̄ руккха̄’’ти ваттаббам̣. саче ‘‘атирекам̣ амха̄кам̣ пун̃н̃ам̣ хоту, сан̇гхасса дема̄’’ти ваданти, джа̄на̄петва̄ сампат̣иччхитум̣ ват̣т̣ати. бхиккхӯнам̣ руккха̄ пхаладха̄рино, манусса̄нам̣ руккха̄ на та̄ва пхалам̣ ган̣ханти. кин̃ча̄пи на ган̣ханти, на чирена ган̣хиссантӣти сампат̣иччхитаббамева. манусса̄нам̣ руккха̄ пхаладха̄рино, бхиккхӯнам̣ руккха̄ на та̄ва пхалам̣ ган̣ханти, ‘‘нану тумха̄кам̣ руккха̄ пхаладха̄рино’’ти ваттаббам̣. саче ‘‘ган̣хатха, бханте, амха̄кам̣ пун̃н̃ам̣ бхависсатӣ’’ти денти, джа̄на̄петва̄ сампат̣иччхитум̣ ват̣т̣ати. евам̣ а̄ра̄мена а̄ра̄мо париваттетаббо, етенева найена а̄ра̄маваттхупи виха̄ропи виха̄раваттхупи а̄ра̄мена париваттетаббам̣. а̄ра̄маваттхуна̄ ча махантена ва̄ кхуддакена ва̄ а̄ра̄мам̣ а̄ра̄маваттхум̣ виха̄рам̣ виха̄раваттхунти.

катхам̣ виха̄рена (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 321; ви. сан̇га. ат̣т̣ха. 228) виха̄ро париваттетаббо? сан̇гхасса антога̄ме гехам̣ хоти, манусса̄нам̣ виха̄рамаджджхе па̄са̄до, убхопи аггхена самака̄. саче манусса̄ тена па̄са̄дена там̣ гехам̣ йа̄чанти, сампат̣иччхитум̣ ват̣т̣ати. бхиккхӯнам̣ че махаггхатарам̣ гехам̣ хоти, ‘‘махаггхатарам̣ амха̄кам̣ геха’’нти вутте ‘‘кин̃ча̄пи махаггхатарам̣ паббаджита̄нам̣ аса̄руппам̣, на сакка̄ таттха паббаджитехи васитум̣, идам̣ пана са̄руппам̣, ган̣хатха̄’’ти ваданти, евампи сампат̣иччхитум̣ ват̣т̣ати. саче пана манусса̄нам̣ махаггхам̣ хоти ‘‘нану тумха̄кам̣ гехам̣ махаггха’’нти ваттаббам̣. ‘‘хоту, бханте, амха̄кам̣ пун̃н̃ам̣ бхависсати, ган̣хатха̄’’ти вутте пана сампат̣иччхитум̣ ват̣т̣ати. евам̣ виха̄рена виха̄ро париваттетаббо. етенева найена виха̄раваттхупи а̄ра̄мопи а̄ра̄маваттхупи виха̄рена париваттетаббам̣. виха̄раваттхуна̄ ча махаггхена ва̄ аппаггхена ва̄ виха̄рам̣ виха̄раваттхум̣ а̄ра̄мам̣ а̄ра̄маваттхум̣. евам̣ та̄ва тха̄варена тха̄варапариваттанам̣ ведитаббам̣.

итарена итарапариваттане пана ман̃чапӣт̣хам̣ махантам̣ ва̄ хоту, кхуддакам̣ ва̄ (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 321; ви. сан̇га. ат̣т̣ха. 228), антамасо чатуран̇гулапа̄дакам̣ га̄мада̄ракехи пам̣сва̄га̄ракесу кӣл̣антехи катампи сан̇гхасса диннака̄лато пат̣т̣ха̄йа гарубхан̣д̣ам̣ хоти. сачепи ра̄джа̄ ва̄ ра̄джамаха̄матта̄дайо ва̄ екаппаха̄ренева ман̃часатам̣ ва̄ ман̃часахассам̣ ва̄ денти, саббе каппийаман̃ча̄ сампат̣иччхитабба̄, сампат̣иччхитва̄ вуд̣д̣хаппат̣ипа̄т̣ийа̄ ‘‘сан̇гхикапарибхогена парибхун̃джатха̄’’ти да̄табба̄, на пуггаликапарибхогена да̄табба̄. атирекаман̃че бхан̣д̣а̄га̄ра̄дӣсу пан̃н̃апетва̄ паттачӣварам̣ никкхипитва̄ парибхун̃джитумпи ват̣т̣ати. бахисӣма̄йа ‘‘сан̇гхасса дема̄’’ти диннаман̃чо сан̇гхаттхерасса васанат̣т̣ха̄не да̄таббо. таттха че бахӯ ман̃ча̄ хонти, ман̃чена каммам̣ наттхи. йасса васанат̣т̣ха̄не каммам̣ аттхи, таттха ‘‘сан̇гхикапарибхогена парибхун̃джатха̄’’ти да̄таббо, на пуггаликабхогена. махаггхена сатаггханакена ва̄ сахассаггханакена ва̄ ман̃чена ан̃н̃ам̣ ман̃часатам̣ лабхати, париваттетва̄ гахетаббам̣. на кевалам̣ ман̃чена ман̃чойева, а̄ра̄маа̄ра̄маваттхувиха̄равиха̄раваттхупӣт̣хабхисибиббохана̄нипи париваттетум̣ ват̣т̣ати. есева найо пӣт̣хабхисибиббоханесупи. варасена̄сана̄дӣнам̣ сам̣раккхан̣аттханти саче дуббхиккхам̣ хоти, бхиккхӯ пин̣д̣апа̄тена на йа̄пенти, еттха ра̄джарогачорабхайа̄ни, ан̃н̃аттха гаччханта̄нам̣ виха̄ра̄ палуджджанти, та̄лана̄л̣икера̄дике вина̄сенти, сена̄санапаччайам̣ сандха̄йа йа̄петум̣ сакка̄ хоти, еварӯпе ка̄ле варасена̄сана̄дӣнам̣ сам̣раккхан̣аттхам̣. ла̄мака̄ни виссаджджетунти ла̄макам̣ ла̄макам̣ виссаджджетум̣, ла̄макакот̣ийа̄ виссаджджетунти адхиппа̄йо. виссаджджетва̄ парибхун̃джитум̣ ват̣т̣атӣти виссаджджетва̄ тато ладдхайа̄губхаттачӣвара̄дӣни парибхун̃джитум̣ ват̣т̣ати. ка̄л̣алохатамбалохакам̣салохават̣т̣алоха̄нанти еттха кам̣салохам̣, ват̣т̣алохан̃ча киттималохам̣. тӣн̣и хи киттималоха̄ни кам̣салохам̣, ват̣т̣алохам̣, а̄ракӯт̣анти. таттха типутамбе миссетва̄ катам̣ кам̣салохам̣, сӣтатамбе миссетва̄ катам̣ ват̣т̣алохам̣, расакатамбе миссетва̄ катам̣ а̄ракӯт̣ам̣. тена вуттам̣ ‘‘кам̣салохам̣, ват̣т̣алохан̃ча киттималоха’’нти. тато атиреканти тато атирекагган̣ханако.

саракоти маджджхе макул̣ам̣ дассетва̄ мукхават̣т̣ивиттхатам̣ катва̄ пит̣т̣хито на̄метва̄ ка̄таббам̣ екам̣ бха̄джанам̣. ‘‘сара̄ва’’нтипи ваданти. а̄дисаддена кан̃чанака̄дӣнам̣ гихиупакаран̣а̄нам̣ гахан̣ам̣. та̄ни хи кхуддака̄нипи гарубхан̣д̣а̄нева гихиупакаран̣атта̄ти. пи-саддена пагева маханта̄нӣти дассети. има̄ни пана бха̄джанӣйа̄ни бхиккхӯпакаран̣атта̄ти адхиппа̄йо. йатха̄ ча ета̄ни, евам̣ кун̣д̣ика̄пи бха̄джанӣйа̄. ваккхати хи ‘‘йатха̄ ча маттика̄бхан̣д̣е, евам̣ лохабхан̣д̣епи кун̣д̣ика̄ бха̄джанӣйакот̣т̣ха̄самева бхаджатӣ’’ти (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. дуббаласиккха̄падаван̣н̣ана̄). сан̇гхикапарибхогена̄ти а̄гантука̄нам̣ вуд̣д̣хатара̄нам̣ датва̄ парибхогена. гихивикат̣а̄ти гихӣхи виката̄ пан̃н̃атта̄, аттано ва̄ сантакакаран̣ена вирӯпам̣ ката̄. пуггаликапарибхогена на ват̣т̣атӣти а̄гантука̄нам̣ адатва̄ аттано сантакам̣ вийа гахетва̄ парихаритва̄ парибхун̃джитум̣ на ват̣т̣ати. пиппхаликоти каттари. а̄ракан̣т̣акам̣ сӯчиведхакам̣. та̄л̣ам̣ йантам̣. каттарайат̣т̣хиведхако каттарайат̣т̣хивалайам̣. йатха̄ татха̄ гханакатам̣ лоханти лохават̣т̣и лохагул̣о лохапин̣д̣и лохачаккаликанти евам̣ гханакатам̣ лохам̣. кхӣрапа̄са̄н̣амайа̄нӣти мудукакхӣраван̣н̣апа̄са̄н̣амайа̄ни.

гихивикат̣а̄нипи на ват̣т̣анти ана̄ма̄сатта̄. пи-саддена пагева сан̇гхикапарибхогена ва̄ пуггаликапарибхогена ва̄ти дассети. сена̄санапарибхого пана саббакаппийо. тасма̄ джа̄тарӯпа̄димайа̄ саббепи сена̄санапариккха̄ра̄ а̄ма̄са̄. тена̄ха ‘‘сена̄санапарибхоге пана̄’’тиа̄ди.

сеса̄ти тато махаттарӣ ва̄си. йа̄ пана̄ти йа̄ куда̄рӣ пана. куда̄ло антамасо чатуран̇гуламаттопи гарубхан̣д̣амева. никха̄данам̣ чатурассамукхам̣ ва̄ хоту, дон̣имукхам̣ ва̄ ван̇кам̣ ва̄ уджукам̣ ва̄, антамасо саммун̃джанидан̣д̣акаведханампи дан̣д̣абандхам̣ че, гарубхан̣д̣амева. тена̄ха ‘‘куда̄ло дан̣д̣абандханикха̄данам̣ ва̄ агарубхан̣д̣ам̣ на̄ма наттхӣ’’ти. сипа̄т̣ика̄ на̄ма кхуракосо. сикхарам̣ пана дан̣д̣абандханикха̄данам̣ анулометӣти а̄ха ‘‘сикхарампи никха̄даненева сан̇гахита’’нти. саче тампи пана адан̣д̣акам̣ пхаламаттам̣, бха̄джанӣйам̣. упаккхарети ва̄сиа̄дибхан̣д̣а̄ни.

паттабандхако на̄ма паттасса ган̣т̣хика̄дика̄рако. ‘‘пат̣има̄суван̣н̣а̄дипаттака̄рако’’типи ваданти. типуччхеданакасаттхам̣, суван̣н̣аччхеданакасаттхам̣, катапарикаммачаммаччхинданакакхуддакасаттханти има̄ни четтха тӣн̣и пиппхаликам̣ ануломентӣти а̄ха ‘‘айам̣ пана висесо’’тиа̄ди. итара̄нӣти маха̄каттариа̄дӣни.

ад̣д̣хаба̄хуппама̄н̣а̄ти (са̄раттха. т̣ӣ. чӯл̣авагга 3.321) каппарато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва ам̣сакӯт̣аппама̄н̣а̄, видаттхичатуран̇гулаппама̄н̣а̄ти вуттам̣ хоти. таттхаджа̄така̄ти сан̇гхикабхӯмийам̣ джа̄та̄. а̄раккхасам̣видха̄нена раккхитатта̄ раккхита̄ ча са̄ ман̃джӯса̄дӣсу паккхиттам̣ вийа йатха̄ там̣ на нассати, евам̣ гопанато гопита̄ ча̄ти раккхитагопита̄. таттхаджа̄така̄пи пана араккхита̄ гарубхан̣д̣амева на хоти. ‘‘сан̇гхакамме ча четийакамме ча кате’’ти имина̄ сан̇гхасантакена четийасантакам̣ раккхитум̣, париваттитун̃ча ват̣т̣атӣти дӣпети. суттам̣ пана̄ти ват̣т̣итан̃чева ават̣т̣итан̃ча суттам̣.

ат̣т̣хан̇гуласӯчидан̣д̣аматтоти антамасо дӣгхасо ат̣т̣хан̇гуламатто, парин̣а̄хато сӣхал̣апан̣н̣асӯчидан̣д̣аматто. еттха̄ти вел̣убхан̣д̣е. дад̣д̣хам̣ гехам̣ йесам̣ тети дад̣д̣хагеха̄. на ва̄ретабба̄ти ‘‘ма̄ ган̣хитва̄ гаччхатха̄’’ти на ниседхетабба̄. десантарагатена сампаттавиха̄ре сан̇гхика̄ва̄се т̣хапетабба̄.

авасесан̃ча чхаданатин̣анти мун̃джапаббаджехи авасесам̣ йам̣ кин̃чи чхаданатин̣ам̣. йаттха пана тин̣ам̣ наттхи, таттха пан̣н̣ехи чха̄денти (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 321). тасма̄ пан̣н̣ампи тин̣енева сан̇гахитанти а̄ха ‘‘чхаданатин̣асан̇кхепагатесӯ’’тиа̄ди. ат̣т̣хан̇гулаппама̄н̣опӣти виттха̄рато ат̣т̣хан̇гулаппама̄н̣о. ликхитапоттхако пана гарубхан̣д̣ам̣ на хоти.

вел̣умхи вуттаппама̄н̣оти ‘‘ат̣т̣хан̇гуласӯчидан̣д̣акаматтопӣ’’ти вел̣убхан̣д̣е вуттаппама̄н̣о. сан̇гхасса динно ва̄ти да̄рудуллабхат̣т̣ха̄не сан̇гхасса динно ва̄. курундийам̣ вуттаккамена да̄рубхан̣д̣авиниччхайам̣ ватва̄ ида̄ни маха̄ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттаккамена ваттум̣ ‘‘апича̄’’тиа̄дима̄ха. а̄сандика̄дӣнӣти еттха а̄сандикоти чатурассапӣт̣хам̣ вуччати. ‘‘уччакампи а̄сандика’’нти вачанато екатобха̄гена дӣгхапӣт̣хамева хи ат̣т̣хан̇гулапа̄дакам̣ ват̣т̣ати. чатурасса̄сандико пана пама̄н̣а̄тиккантопи ват̣т̣хатӣти ведитаббо. а̄дисаддена ‘‘саттан̇го, бхаддапӣт̣хакам̣, ел̣акапа̄дакапӣт̣хам̣, а̄малакават̣т̣акапӣт̣хам̣, пхалакам̣, коччхам̣, пала̄лапӣт̣хака’’нти (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 321) име сан̇ган̣хантӣти ведитаббам̣. тена̄ха ‘‘антамасо’’тиа̄ди. пан̣н̣ехи ва̄ти кадалипан̣н̣а̄дӣхи ва̄. бйаггхачаммонаддхампи ва̄л̣арӯпапариккхиттам̣ ратанапарисиббитам̣ коччхакам̣ гарубхан̣д̣амева.

гхат̣т̣анапхалакам̣ на̄ма йаттха т̣хапетва̄ раджитачӣварам̣ хаттхена гхат̣т̣енти. гхат̣т̣анамуггаро на̄ма анува̄та̄дигхат̣т̣анакоти ваданти. дан̣д̣амуггаро на̄ма йена раджитачӣварам̣ потхенти. амбан̣анти пхалакехи поккхаран̣ӣ вийа катам̣ па̄нӣйабха̄джанам̣. раджанадон̣ӣти паккараджанам̣ а̄киритва̄ т̣хапанабха̄джанам̣.

акаппийачамманти сӣха̄дӣнам̣ чаммам̣. ‘‘бхӯматтхаран̣ам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣атӣ’’ти идам̣ акаппийачаммам̣ сандха̄йа вуттам̣. ‘‘паччаттхаран̣агатика’’нти имина̄ ман̃чапӣт̣хепи аттхаритум̣ ват̣т̣атӣти дӣпети. па̄ва̄ра̄дипаччаттхаран̣ампи гарубхан̣д̣анти еке. ноти апаре. вӣмам̣ситва̄ гахетаббам̣. каппийачамма̄нӣти мига̄дӣнам̣ чамма̄ни.

саббам̣ чаккайуттайа̄нанти ратхасакат̣а̄дикам̣ саббачаккайуттайа̄нам̣. висан̇кхаритачаккам̣ пана йа̄нам̣ бха̄джанӣйам̣. анун̃н̃а̄тава̄си на̄ма йа̄ сипа̄т̣ика̄йа паккхипитва̄ парихаритум̣ сакка̄ти вутта̄. мут̣т̣хипан̣н̣анти та̄лапаттам̣. тан̃хи мут̣т̣хина̄ гахетва̄ парихарантӣти ‘‘мут̣т̣хипан̣н̣а’’нти вуччати. мут̣т̣хипан̣н̣анти чхаттаччхаданапан̣н̣амева̄ти кечи. аран̣исахитанти аран̣ийугал̣ам̣, уттара̄ран̣ӣ, адхара̄ран̣ӣти аран̣идвайанти аттхо.

пха̄тикаммам̣ катва̄ти антамасо там̣аггханакава̄лика̄йапи тха̄варам̣ вад̣д̣хикаммам̣ катва̄. пха̄тикаммам̣ акатва̄ ган̣хантена таттхева валан̃джетаббо. гаманака̄ле сан̇гхике а̄ва̄се т̣хапетва̄ гантаббам̣. асатийа̄ гахетва̄ гатена пахин̣итва̄ да̄таббо. десантарагатена сампаттавиха̄ре сан̇гхика̄ва̄се т̣хапетаббо. еттха̄ти маттика̄бхан̣д̣е. кун̣д̣ика̄ти айокун̣д̣ика̄ чева тамбалохакун̣д̣ика̄ ча. бха̄джанӣйакот̣т̣ха̄самева бхаджатӣти бха̄джанӣйапаккхамева севати, на ту гарубхан̣д̣анти аттхо. кан̃чанако пана гарубхан̣д̣амева̄ти адхиппа̄йо. итаранти гарубхан̣д̣ам̣.

дуббаласиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.