4. пат̣хамасена̄санасиккха̄падаван̣н̣ана̄
ман̃чам̣ ва̄ти маса̄рако, бундика̄баддхо, кул̣ӣрапа̄дако, а̄хаччапа̄дакоти имесу чатӯсу йам̣ кан̃чи ман̃чам̣ ва̄. пӣт̣хам̣ ва̄ти еттха̄пи есева найо. бхисим̣ ва̄ти ун̣н̣абхиси, чол̣абхиси, ва̄кабхиси, тин̣абхиси, пан̣н̣абхисӣти има̄су пан̃часу бхисӣсу йам̣ кан̃чи бхисим̣ ва̄. тена̄ха ‘‘ман̃ча̄дӣсӯ’’тиа̄ди. таттха ‘‘ман̃часан̇кхепена̄’’ти имина̄ пӣт̣хасан̇кхепам̣ пат̣иккхипати. каппийачаммена̄ти мига̄джел̣акачаммена. еттха пана мигачамме ен̣имиго, ва̄тамиго, пасадамиго, курун̇гамиго, мигама̄туко, рохитамиготи етесам̣йева чамма̄ни ват̣т̣анти, ан̃н̃есам̣ пана –
маккат̣о ка̄л̣асӣхо ча, сарабхо кадалӣмиго;
йе ча ва̄л̣амига̄ кечи, тесам̣ чаммам̣ на ват̣т̣атӣти. (маха̄ва. ат̣т̣ха. 259);
таттха ва̄л̣амига̄ти сӣхабйаггхааччхатараччха̄. на кевалан̃ча етейева, йесам̣ пана чаммам̣ ват̣т̣атӣти вуттам̣, те т̣хапетва̄ авасеса̄ антамасо гомахим̣сасасабил̣а̄ра̄дайопи саббе имасмим̣ аттхе ‘‘ва̄л̣амига̄’’твева ведитабба̄. етесан̃хи саббесам̣ чаммам̣ на ват̣т̣ати. та̄лӣсапаттанти суддхам̣ тама̄лапаттам̣, ан̃н̃ена миссам̣ пана ват̣т̣ати. тин̣ава̄качол̣есу акаппийам̣ на̄ма наттхи. ким̣ панеттха биббохане вийа нисӣдитун̃ча нипаджджитун̃ча на ват̣т̣атӣти а̄ха ‘‘таттха̄’’тиа̄ди. на кевалан̃чедамева̄ти а̄ха ‘‘пама̄н̣апариччхедопи четтха наттхӣ’’ти, ‘‘еттакамева ка̄табба’’нти бхисийа̄ пама̄н̣анийамопи наттхӣти аттхо. ман̃чабхисипӣт̣хабхисибхӯматтхаран̣абхисичан̇каманабхисипа̄дапун̃чханабхисӣти ета̄сам̣ пана анурӯпато саллаккхетва̄ аттано ручивасена пама̄н̣ам̣ ка̄таббам̣. анто сам̣веллитва̄ баддханти йатха̄ вемаджджхам̣ сам̣кхиттам̣ хоти, евам̣ маджджхе сут̣т̣ху вет̣хетва̄ баддхам̣.
йе ат̣т̣ха ма̄са̄ти самбандхо. ‘‘авассикасан̇кета̄’’ти етассева виваран̣ам̣ ‘‘васса̄нама̄са̄ти евам̣ апан̃н̃а̄та̄’’ти, аппатита̄ аппасиддха̄ти аттхо. ‘‘асан̃н̃ита̄’’типи па̄т̣хо, таттха авин̃н̃а̄та̄ти аттхо. ат̣т̣ха ма̄са̄ти чатта̄ро хемантика̄, чатта̄ро гимхика̄ ма̄са̄ти ат̣т̣ха ма̄са̄. овассакаман̣д̣апети са̄кха̄ман̣д̣апападараман̣д̣апа̄нам̣ йаттха каттхачи овассаке ман̣д̣апе. йаттха̄ти йесу джанападесу. саббаттха̄ти саббесу джанападесу. ка̄ка̄дӣнам̣ нибаддхава̄саруккхамӯлети йаттха дхуванива̄сена ка̄ка̄ ва̄ кула̄ла̄ ва̄ ан̃н̃е ва̄ сакунта̄ кула̄ваке катва̄ васанти, та̄дисасса ка̄ка̄дӣнам̣ нибаддхава̄сасса йасса кассачи руккхасса хет̣т̣ха̄. йаттха пана гочараппасута̄ сакунта̄ виссамитва̄ гаччханти, тасса руккхасса мӯле никкхипитум̣ ват̣т̣ати. ‘‘када̄чипӣ’’ти имина̄ на кевалам̣ вассикасан̇кетейева̄ти дассети. йаттха̄ти йасмим̣ падесе. йада̄ти йасмим̣ ка̄ле.
соти йассаттха̄йа сантхато, со. пакатисантхатети пакатийа̄ва сантхате, йам̣ неваттана̄ сантхатам̣, на парена сантхара̄питам̣, тасминти вуттам̣ хоти. ладжджӣ хотӣти ладжджанасӣло хоти, париккха̄равина̄сане бхӣтоти аттхо. тена̄ха ‘‘аттано палибодхам̣ вийа ман̃н̃атӣ’’ти, имина̄ аладжджим̣ а̄пуччхитва̄ гантум̣ на ват̣т̣атӣти дассети. нирапеккхоти ‘‘а̄гантва̄ уддхарисса̄мӣ’’ти апеккха̄рахито, имина̄ са̄пеккхо че гаччхати, ана̄паттӣти дассети. тенева хи ана̄паттива̄ре ‘‘ота̄пенто гаччхатӣ’’ти (па̄чи. 113) вуттам̣. ан̃н̃аттха гаччхантоти там̣ маггам̣ атиккамитва̄ ан̃н̃аттха гаччханто. лед̣д̣упа̄тӯпача̄рато бахи т̣хитатта̄ ‘‘па̄дуддха̄рена ка̄ретаббо’’ти вуттам̣, ан̃н̃аттха гаччхантасса пат̣хамапа̄дуддха̄ре дуккат̣ам̣, дутийапа̄дуддха̄ре па̄читтийанти аттхо.
тикапа̄читтийам̣ сан̇гхике сан̇гхикасан̃н̃ивематикапуггаликасан̃н̃ӣнам̣ васена. имина̄ва найена тикадуккат̣ампи ведитаббам̣. чимилика̄дӣнам̣ аттхо дутийасиккха̄паде дасситова. па̄дапун̃чханӣ (па̄чи. ат̣т̣ха. 112) на̄ма раджджукехи ва̄ пилотика̄хи ва̄ па̄дапун̃чханаттхам̣ ката̄. пхалакапӣт̣хам̣ на̄ма пхалакамайам̣ пӣт̣хам̣. на кевалам̣ чимилика̄дӣнийева аджджхока̄се т̣хапетва̄ гаччхантасса дуккат̣анти а̄ха ‘‘йам̣ ва̄ пана̄’’тиа̄ди. йам̣ кин̃чи да̄рубхан̣д̣ам̣, йам̣ кин̃чи маттика̄бхан̣д̣анти самбандхо. ‘‘антамасо патта̄дха̄ракампӣ’’ти имина̄ та̄лаван̣т̣абӣджанипаттапа̄нӣйаул̣аун̇капа̄нӣйасан̇кха̄дӣсу ваттаббамева наттхӣти дассети.
аран̃н̃е (па̄чи. ат̣т̣ха. 110) пан̣н̣акут̣ӣсу васанта̄нам̣ сӣласампада̄йа пасанначитта̄ манусса̄ ман̃чапӣт̣ха̄дӣни денти ‘‘сан̇гхикапарибхогена парибхун̃джатха̄’’ти, таттха ким̣ ка̄таббанти а̄ха ‘‘а̄ран̃н̃акена пана̄’’тиа̄ди. таттха асати ановассакети паббха̄ра̄диановассакат̣т̣ха̄не асати. идан̃ча лаккхан̣авачанам̣ ‘‘сабха̄га̄нам̣ абха̄ве’’ти ча иччхитаббатта̄. а̄ран̃н̃акена хи бхиккхуна̄ таттха васитва̄ ан̃н̃аттха гаччхантена са̄мантавиха̄ре бхиккхӯнам̣ песетва̄ гантаббам̣. сабха̄га̄нам̣ абха̄ве ановассаке никкхипитва̄ гантаббам̣. ановассаке асати руккхе лаггетва̄ гантаббам̣.
на кевалам̣ идам̣йева катва̄ гантум̣ ват̣т̣атӣти а̄ха ‘‘йатха̄ ва̄’’тиа̄ди. йатха̄ ва̄ упачика̄хи на кхаджджатӣти йатха̄ т̣хапите упачика̄хи сена̄санам̣ на кхаджджати, евам̣ татха̄ па̄са̄н̣а̄нам̣ упари т̣хапанам̣ катва̄ти аттхо. идам̣ вуттам̣ хоти – чатӯсу (па̄чи. ат̣т̣ха. 116) па̄са̄н̣есу ман̃чам̣ т̣хапетва̄ ман̃че авасесаман̃чапӣт̣ха̄ни а̄ропетва̄ упари бхисиа̄дикам̣ ра̄сим̣ катва̄ да̄рубхан̣д̣ам̣ маттика̄бхан̣д̣ам̣ пат̣иса̄метва̄ гамикаваттам̣ пӯретва̄ гантаббанти.
аббхока̄сикена̄пи ‘‘ахам̣ уккат̣т̣хааббхока̄сико’’ти чӣваракут̣импи акатва̄ асамайе аджджхока̄се пан̃н̃апетва̄ нисӣдитум̣ ва̄ нипаджджитум̣ ва̄ на ват̣т̣атӣти дассенто а̄ха ‘‘аббхока̄сикена̄’’тиа̄ди. саче пана чатуггун̣енапи чӣварена катакут̣и атементам̣ раккхитум̣ нева саккоти, сатта̄хаваддалика̄дӣни бхаванти, бхиккхуно ка̄йа̄нугатикатта̄ ват̣т̣ати. руккхамӯликасса̄пи есева найо.
йасмим̣ висса̄сагга̄хо рухати, тасса сантакам̣ аттано пуггаликамива хотӣти а̄ха ‘‘висса̄сикапуггалике’’ти. йасмим̣ пана висса̄со на рухати, тасса сантаке дуккат̣амева. амануссоти йаккхо ва̄ пето ва̄. палибуддхам̣ хотӣти упаддутам̣ хоти.
пат̣хамасена̄санасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.