1. муса̄ва̄давагго

1. муса̄ва̄дасиккха̄падаван̣н̣ана̄

сампаджа̄намуса̄ва̄дети еттха муса̄ти абхӯтам̣ атаччхам̣ ваттху, ва̄доти тасса бхӯтато таччхато вин̃н̃а̄панам̣, сампаджа̄насса муса̄ва̄до сампаджа̄намуса̄ва̄до, тасмим̣ сампаджа̄намуса̄ва̄дети аттхо. тена̄ха ‘‘пуббе’’тиа̄ди. со ча пана муса̄ва̄до пуббабха̄гаккхан̣е, тан̇кхан̣е ча виджа̄нантасса хоти ‘‘пуббевасса хоти ‘муса̄ бхан̣исса’нти, бхан̣антасса хоти ‘муса̄ бхан̣а̄мӣ’’’ти (па̄чи. 4) вуттатта̄ти а̄ха ‘‘пуббепи джа̄нитва̄ вачанаккхан̣епи джа̄нантасса̄’’ти. етан̃хи двайам̣ ан̇габхӯтам̣, итарам̣ пана хоту ва̄, ма̄ ва̄, ака̄ран̣аметам̣. нану четам̣ бхан̣анамева н̃а̄йатӣти а̄ха ‘‘бхан̣анан̃ча на̄ма̄’’тиа̄ди. абхӯтасса̄ти атаччхасса.

хаттхакам̣ сакйапуттанти еттха хаттхакоти тасса тхерасса на̄мам̣. сакйа̄нам̣ путтоти сакйапутто. буддхака̄ле кира сакйакулато асӣти пурисасахасса̄ни паббаджим̣су, тесам̣ со ан̃н̃атаро. аваджа̄нитва̄ пат̣иджа̄нана̄диваттхусминти еттха аваджа̄нитва̄ пат̣иджа̄нанам̣ на̄ма титтхийехи саддхим̣ катхенто аттано ва̄де кан̃чи досам̣ саллаккхенто ‘‘на̄йам̣ мама ва̄до’’ти аваджа̄нитва̄ пуна катхенто катхенто ниддосатам̣ саллаккхетва̄ ‘‘мамева айам̣ ва̄до’’ти пат̣иджа̄на̄ти. а̄дисаддена пат̣иджа̄нитва̄ аваджа̄нанам̣, ан̃н̃енан̃н̃ам̣ пат̣ичаран̣ам̣, сампаджа̄намуса̄бха̄санам̣, сан̇кетам̣ катва̄ висам̣ва̄дакаран̣ан̃ча сан̇ган̣ха̄ти. ида̄ни а̄паттибхедадассанаттхам̣ ‘‘уттаримануссадхамма̄рочанаттха’’нтиа̄ди вуттам̣.

анупадха̄ретва̄ сахаса̄ бхан̣антасса̄ти авӣмам̣ситва̄ вегена дит̣т̣хампи ‘‘адит̣т̣хам̣ ме’’тиа̄дина̄ бхан̣антасса. ‘‘ан̃н̃ам̣ бхан̣исса̄мӣ’’ти ан̃н̃ам̣ бхан̣антасса̄ти йо мандатта̄ момӯхатта̄ паккхаланто ‘‘чӣвара’’нти ваттаббе ‘‘чӣра’’нтиа̄дӣни бхан̣ати, айам̣ ‘‘ан̃н̃ам̣ бхан̣исса̄мӣ’’ти ан̃н̃ам̣ бхан̣ати на̄ма. йо пана са̄ман̣ерена ‘‘апи, бханте, майхам̣ упаджджха̄йам̣ пасситтха̄’’ти вутто кел̣им̣ курума̄но ‘‘тава упаджджха̄йо да̄русакат̣ам̣ йоджетва̄ гато бхависсатӣ’’ти ва̄ син̇га̄ласаддам̣ сутва̄ ‘‘касса̄йам̣ саддо’’ти вутто ‘‘ма̄туйа̄ те йа̄нена гаччхантийа̄ каддаме лаггачаккам̣ уддхаранта̄нам̣ айам̣ саддо’’ти ва̄ евам̣ нева дава̄, на рава̄ ан̃н̃ам̣ бхан̣ати, со а̄паттим̣ а̄паджджатийева. ан̃н̃а̄ пӯран̣акатха̄ на̄ма хоти – еко га̄ме тхокам̣ телам̣ лабхитва̄ виха̄рам̣ а̄гато са̄ман̣ерам̣ бхан̣ати ‘‘твам̣ аджджа кухим̣ гато, га̄мо екатело ахосӣ’’ти ва̄, паччхика̄йа т̣хапитам̣ пӯвакхан̣д̣ам̣ лабхитва̄ ‘‘аджджа га̄ме паччхика̄хи пӯве ча̄ресу’’нти ва̄, айам̣ муса̄ва̄дова хоти. висам̣ва̄данапуреккха̄рата̄ти висам̣ ва̄денти етена̄ти висам̣ва̄данам̣, ван̃чана̄дхиппа̄йавасаппаваттам̣ читтам̣, тасса пуреккха̄рата̄ висам̣ва̄данапуреккха̄рата̄, висам̣ва̄даначиттасса пурато каран̣анти аттхо.

муса̄ва̄дасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

2. омасава̄дасиккха̄падаван̣н̣ана̄

омасава̄дети кхум̣санагарахан̣авачане. йасма̄ пана там̣ нева кан̣н̣асукхам̣, на хадайасукхам̣, тасма̄ тена кан̣н̣ан̃чева хадайан̃ча виджджхатӣти а̄ха ‘‘овиджджханавачане’’ти, джа̄тиа̄дӣхи гхат̣етва̄ вачанети вуттам̣ хоти. тена̄ха ‘‘джа̄тина̄ма̄’’тиа̄ди. таттха джа̄ти на̄ма бра̄хман̣а̄ди уккат̣т̣ха̄ чева чан̣д̣а̄ла̄ди хӣна̄ ча джа̄ти. на̄мам̣ на̄ма авакан̣н̣ака̄ди хӣнан̃чева буддхараккхита̄ди уккат̣т̣хан̃ча на̄мам̣. готтам̣ на̄ма косийа̄ди хӣнан̃чева готама̄ди уккат̣т̣хан̃ча готтам̣. каммам̣ на̄ма пуппхачхад̣д̣ака̄ди хӣнан̃чева касиван̣иджджа̄ди уккат̣т̣хан̃ча каммам̣. сиппам̣ на̄ма нал̣ака̄ра̄ди хӣнан̃чева мудда̄ган̣ана̄ди уккат̣т̣хан̃ча сиппам̣. а̄ба̄дхо на̄ма саббопи рого хӣнойева. атха ва̄ мадхумехо уккат̣т̣хо, сесо хӣноти ведитаббо. лин̇гам̣ на̄ма атидӣгха̄ди хӣнан̃чева на̄тидӣгха̄ди уккат̣т̣хан̃ча лин̇гам̣. килесо на̄ма ра̄га̄дико саббопи килесо. а̄патти на̄ма сота̄патта̄дика̄ уккат̣т̣ха̄ чева па̄ра̄джика̄ди ануккат̣т̣ха̄ ча а̄патти. аккосо на̄ма ‘‘от̣т̣хосӣ’’тиа̄дико хӣно чева ‘‘пан̣д̣итосӣ’’тиа̄дико (па̄чи. 15) уккат̣т̣хо ча аккосо.

йатха̄ татха̄ти па̄л̣иа̄гата̄на̄гатапада̄нам̣ йена кеначи а̄ка̄рена. имасмим̣ сиккха̄паде т̣хапетва̄ бхиккхум̣ бхиккхуниа̄дайо саббе сатта̄ анупасампаннат̣т̣ха̄не т̣хита̄ти а̄ха ‘‘идха ча̄’’тиа̄ди. давакамйата̄ на̄ма кел̣ихаса̄дхиппа̄йата̄. саббаттха̄ти упасампанна̄нупасампаннесу чева па̄л̣иа̄гата̄на̄гатападесу ча̄ти саббаттха. аттхадхаммаануса̄санипуреккха̄ра̄нанти еттха ‘‘чан̣д̣а̄лосӣ’’тиа̄дика̄йа па̄л̣ийа̄ аттхам̣ ван̣н̣енто аттхапуреккха̄ро на̄ма. па̄л̣им̣ ва̄ченто дхаммапуреккха̄ро на̄ма. анусит̣т̣хийам̣ т̣хатва̄ ‘‘ида̄нипи чан̣д̣а̄лоси, па̄пам̣ ма̄ ака̄си. ма̄ тамотамапара̄йан̣о ахосӣ’’тиа̄дина̄ (па̄чи. ат̣т̣ха. 35) найена катхенто ануса̄санипуреккха̄ро на̄ма̄ти ведитаббо.

омасава̄дасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

3. песун̃н̃асиккха̄падаван̣н̣ана̄

бхиккхупесун̃н̃ети писатӣти писун̣а̄, йа̄йа ва̄ча̄йа самагге сатте авайавабхӯте вагге бхинне кароти, са̄ ва̄ча̄ писун̣а̄, писун̣а̄ ева песун̃н̃ам̣, та̄йа ва̄ча̄йа саманна̄гато писун̣о, тасса каммам̣ песун̃н̃ам̣, бхиккхусса песун̃н̃ам̣ бхиккхупесун̃н̃ам̣, тасмим̣ бхиккхупесун̃н̃е, бхиккхуто сутва̄ бхиккхуна̄, бхиккхусса ва̄ упасам̣хат̣апесун̃н̃ети аттхо. тена̄ха ‘‘джа̄тиа̄дӣхӣ’’тиа̄ди. тан̃ча кхо двӣхи ка̄ран̣ехи упасам̣харатӣти а̄ха ‘‘бхиккхуно пийакамйата̄йа ва̄’’тиа̄ди. таттха бхиккхуно пийакамйата̄йа̄ти йасса там̣ бха̄сати, тасса бхиккхуно ‘‘евамахам̣ етасса пийо бхависса̄мӣ’’ти аттано пийабха̄вам̣ паттхайама̄ната̄йа. бхеда̄дхиппа̄йена̄ти ‘‘евамайам̣ тена саддхим̣ бхиджджиссатӣ’’ти парасса парена бхедам̣ иччхантена. атха ва̄ пийасун̃н̃акаран̣ато песун̃н̃ам̣ (са̄раттха. т̣ӣ. па̄читтийа 3.36) нируттинайена, йа̄йа ва̄ча̄йа йасса там̣ бха̄сати, тасса хадайе аттано пийабха̄вам̣, парасса ча сун̃н̃абха̄вам̣ кароти, са̄ ва̄ча̄, ‘‘бхиккхусса песун̃н̃ам̣ бхиккхупесун̃н̃а’’нтиа̄дина̄ евампеттха аттхо дат̣т̣хаббо. ‘‘вуттанайенева̄ти ‘‘джа̄тиа̄дӣхи аккосаваттхӯхӣ’’тиа̄дина̄ вуттанайена.

па̄л̣имуттакааккосӯпасам̣ха̄рети ‘‘чоросӣ’’тиа̄дина̄ аккосасса упасам̣ха̄ре. ‘‘анаккосаваттхубхӯтам̣ пана песун̃н̃акарам̣ тасса кирийам̣, вачанам̣ ва̄ пийакамйата̄йа упасам̣харантасса кин̃ча̄пи имина̄ сиккха̄падена а̄патти на диссати, татха̄пи дуккат̣ена бхавитабба’’нти (са̄раттха. т̣ӣ. па̄читтийа 3.36) ваданти. па̄пагарахита̄йа вадантасса̄ти екам̣ аккосантам̣, екан̃ча кхамантам̣ дисва̄ ‘‘ахо нилладжджо, ӣдисампи на̄ма бхавантам̣ пуна ваттаббам̣ ман̃н̃иссатӣ’’ти евам̣ кевалам̣ па̄пагарахита̄йа бхан̣антасса.

песун̃н̃асиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

4. падасодхаммасиккха̄падаван̣н̣ана̄

падасо дхаммам̣ ва̄чеййа̄ти екато падам̣ падам̣ дхаммам̣ ва̄чеййа, кот̣т̣ха̄сам̣ кот̣т̣ха̄сам̣ ва̄чеййа̄ти аттхо. йасма̄ на кевалам̣ тиссо сан̇гӣтийо а̄рул̣хадхаммам̣йева падасо ва̄чентасса а̄патти, тасма̄ ‘‘сан̇гӣтиттайам̣ ана̄рул̣хампӣ’’тиа̄ди вуттам̣. а̄ди-саддена (па̄чи. ат̣т̣ха. 45) сӣлӯпадеса дхутан̇гапан̃хаа̄рамман̣акатха̄ буддхикадан̣д̣акан̃н̃а̄н̣аваттхуасубхакатха̄дӣнам̣ гахан̣ам̣. мен̣д̣акамилиндапан̃хесу тхерасса сакаппат̣ибха̄не ана̄патти. йам̣ ран̃н̃о сан̃н̃а̄панаттхам̣ а̄харитва̄ вуттам̣, таттха а̄патти. ван̣н̣апит̣акаан̇гулима̄лапит̣акарат̣т̣хапа̄лагаджджитаа̄л̣авакагаджджитагӯл̣хамаггагӯл̣хавессантарагӯл̣хавинайаведаллапит̣ака̄дӣни пана абуддхавачана̄нийева.

йасма̄ пана там̣ падам̣ чатуббидхам̣ хоти, тасма̄ там̣ дассетум̣ ‘‘пада̄нупадаанваккхара̄нубйан̃джанесӯ’’ти вуттам̣. таттха паданти еко га̄тха̄па̄до адхиппето. анупаданти дутийапа̄до. анваккхаранти екекам̣ аккхарам̣. анубйан̃джананти пуримабйан̃джанена садисам̣ паччха̄бйан̃джанам̣. йам̣ кин̃чи ва̄ екам̣ аккхарам̣ анваккхарам̣. аккхарасамӯхо анубйан̃джанам̣. аккхара̄нубйан̃джанасамӯхо падам̣. пат̣хамам̣ падам̣ падамева, дутийам̣ анупаданти еваметтха на̄на̄каран̣ам̣ ведитаббам̣. етесу пада̄дӣсу йам̣ кан̃чи кот̣т̣ха̄сам̣ бхиккхун̃ча бхиккхунин̃ча т̣хапетва̄ авасесапуггалехи саддхим̣ екато бхан̣антасса пада̄диган̣ана̄йа па̄читтийанти самбандхо.

еттха га̄тха̄бандхесу (па̄чи. ат̣т̣ха. 45) та̄ва ‘‘манопуббан̇гама̄ дхамма̄’’ти (дха. па. 1, 2) екамекам̣ падам̣ са̄ман̣ерена саддхим̣ екато а̄рабхитва̄ екатойева нит̣т̣ха̄пентасса падаган̣ана̄йа па̄читтийам̣. тхерена ‘‘манопуббан̇гама̄ дхамма̄’’ти вутте там̣ падам̣ апа̄пун̣итва̄ ‘‘маносет̣т̣ха̄ маномайа̄’’ти вачанака̄ле паттена са̄ман̣ерена екато бхан̣антасса анупадаган̣ана̄йа. ‘‘рӯпам̣ аничча’’нтиа̄ди (ма. ни. 1.353, 356) вачанака̄ле тена саддхим̣ ‘‘рӯ’’ ка̄раматтамева ва̄чентасса анваккхараган̣ана̄йа. еса найо га̄тха̄бандхепи. ‘‘рӯпам̣, бхиккхаве, аниччам̣, ведана̄ аничча̄’’ти (ма. ни. 1.353, 356) имам̣ суттам̣ ва̄чайама̄но тхерена ‘‘рӯпам̣ аничча’’нти вуччама̄не са̄ман̣еро сӣгхапан̃н̃ата̄йа ‘‘ведана̄ аничча̄’’ти имам̣ аниччападам̣ тхерасса ‘‘рӯпам̣ аничча’’нти етена аниччападена саддхим̣ екато бхан̣анто ва̄чам̣ ниччха̄рети, евам̣ ва̄чентасса анубйан̃джанаган̣ана̄йа па̄читтийанти ведитаббам̣.

тикапа̄читтийанти анупасампанне анупасампаннасан̃н̃ивематикаупасампаннасан̃н̃ӣнам̣ васена тӣн̣и па̄читтийа̄ни. анупасампаннена саддхим̣ екато уддесаггахан̣е екато бхан̣антасса ана̄паттӣти самбандхо. еса найо ‘‘саджджха̄йакаран̣е, тасса сантике уддесаггахан̣е’’ти еттха̄пи. татра̄йам̣ виниччхайо – упасампанно ча анупасампанно ча нисӣдитва̄ уддиса̄пенти. а̄чарийо ‘‘нисинна̄нам̣ бхан̣а̄мӣ’’ти техи саддхим̣ екато вадати, а̄чарийассева а̄патти. анупасампаннена саддхим̣ ган̣хантасса ана̄патти. двепи т̣хита̄ ган̣ханти, есева найо. дахарабхиккху нисинно, са̄ман̣еро т̣хито, ‘‘нисиннасса бхан̣а̄мӣ’’ти бхан̣ато ана̄патти. саче дахаро тит̣т̣хати, итаро нисӣдати, ‘‘т̣хитасса бхан̣а̄мӣ’’ти бхан̣атопи ана̄патти. саче бахӯнам̣ бхиккхӯнам̣ антаре еко са̄ман̣еро нисинно хоти, тасмим̣ нисинне падасо дхаммам̣ ва̄чентасса ачиттака̄ а̄патти. саче са̄ман̣еро упача̄рам̣ мун̃читва̄ т̣хито ва̄ нисинно ва̄ хоти, йесам̣ ва̄чети, тесу апарийа̄паннатта̄ екена диса̄бха̄гена пала̄йанакагантхам̣ на̄ма ган̣ха̄тӣти сан̇кхам̣ гаччхати, тасма̄ ана̄патти.

саджджха̄йакаран̣ети анупасампаннена саддхим̣ екато саджджха̄йакаран̣е. тасса сантике уддесаггахан̣ети анупасампаннасса сантике уддесаггахан̣е. йебхуййена пагун̣агантхам̣ бхан̣антасса̄ти саче екага̄тха̄йа еко па̄до на̄гаччхати, авасеса̄ а̄гаччханти, айам̣ йебхуййена пагун̣агантхо на̄ма. етена найена суттепи ведитаббо, там̣ бхан̣антасса. оса̄рентасса ча̄ти париса̄маджджхе суттам̣ учча̄рентасса ча.

падасодхаммасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

5. пат̣хамасахасеййасиккха̄падаван̣н̣ана̄

идха ‘‘бхиккхум̣ т̣хапетва̄ авасесо анупасампанно на̄ма̄’’ти (па̄чи. 52) вачанато тираччха̄нагатопи анупасампаннойева, со ча кхо на саббо, метхунадхамма̄паттийа̄ ваттхубхӯтова̄ти а̄ха ‘‘антамасо’’тиа̄ди. тасса ча париччхедо метхунадхамма̄паттийа̄ вуттанайенева ведитаббо. дираттатираттанти еттха дираттавачанена на кочи висесаттхо лаббхати, кевалам̣ локавоха̄равасена бйан̃джанасилит̣т̣хата̄йа, мукха̄рул̣хата̄йа евам̣ вуттанти ведитаббам̣. двиннам̣ ва̄ тин̣н̣ам̣ ва̄ раттӣнанти пана вачанаттхаматтадассанаттхам̣ вуттам̣, нирантаратираттадассанаттхам̣ ва̄ дираттаггахан̣ам̣ катанти дат̣т̣хаббам̣. сахасеййанти екато сеййам̣. сеййа̄ти ча ка̄йаппаса̄ран̣асан̇кха̄там̣ сайанампи вуччати ‘‘сайанам̣ сеййа̄’’ти катва̄, йасмим̣ сена̄сане сайанти, тампи ‘‘сайанти еттха̄ти сеййа̄’’ти катва̄. тадубхайампи идха са̄ман̃н̃ена, екасесанайена ва̄ гахитанти а̄ха ‘‘саббаччханнапариччханне’’тиа̄ди.

таттха йам̣ сена̄санам̣ упари пан̃чахи чхаданехи (па̄чи. ат̣т̣ха. 51), ан̃н̃ена ва̄ кеначи антамасо ваттхена̄пи саббамева париччханнам̣, бхӯмито пат̣т̣ха̄йа йа̄ва чхаданам̣ а̄хачча, ана̄хачча̄пи ва̄ саббантимена парийа̄йена дийад̣д̣хахаттхуббедхена па̄ка̄рена ва̄ ан̃н̃ена ва̄ кеначи антамасо ваттхена̄пи париккхиттам̣, идам̣ саббаччханнасаббапариччханнам̣ на̄ма. йасса пана упари бахутарам̣ т̣ха̄нам̣ чханнам̣, аппам̣ аччханнам̣, самантато ча бахутарам̣ париккхиттам̣, аппам̣ апариккхиттам̣, идам̣ йебхуййена чханнам̣ йебхуййена париччханнам̣ на̄ма. тасмим̣ саббаччханнапариччханне, йебхуййена чханнапариччханне ва̄.

видахеййа̄ти кареййа, тан̃ча кхо аттхато сампа̄дананти а̄ха ‘‘сампа̄деййа̄’’ти. айан̃хеттха сан̇кхепаттхо ‘‘сена̄санасан̇кха̄там̣ сеййам̣ пависитва̄ ка̄йаппаса̄ран̣асан̇кха̄там̣ сеййам̣ каппеййа видахеййа сампа̄деййа̄’’ти. дийад̣д̣хахаттхуббедхо вад̣д̣хакихаттхена гахетаббо. екӯпача̄роти валан̃джанадва̄расса екаттам̣ сандха̄йа вуттам̣. сатагаббхам̣ ва̄ чатуса̄лам̣ екӯпача̄рам̣ хотӣти самбандхо. таттха ва̄ти пуримапуримадивасе йаттха вут̣т̣хам̣, тасмим̣йева сена̄сане ва̄. ан̃н̃аттха ва̄ та̄дисети йатха̄вутталаккхан̣ена саманна̄гате ан̃н̃асмим̣ пуббе авут̣т̣хасена̄сане ва̄. тена ва̄ти йена саха пуримапуримадивасе вут̣т̣хам̣, тена ва̄. ан̃н̃ена ва̄ти йена саха пуримапуримасмим̣ дивасе вут̣т̣хам̣, тато ан̃н̃ена ва̄. сан̇кхепоти сан̇кхепаван̣н̣ана̄. йади евам̣ виттха̄ро катхам̣ ведитабботи а̄ха ‘‘виттха̄ро пана̄’’тиа̄ди.

упад̣д̣хаччханнапариччханна̄дӣсӯти а̄дисаддена ‘‘саббаччханне чӯл̣акапариччханне дуккат̣ам̣, йебхуййена чханне чӯл̣акапариччханне дуккат̣ам̣, саббапариччханне чӯл̣акаччханне дуккат̣ам̣, йебхуййена париччханне чӯл̣акаччханне дуккат̣а’’нти (па̄чи. ат̣т̣ха. 53) ат̣т̣хакатха̄йам̣ вутта̄нам̣ гахан̣ам̣. татийа̄йа раттийа̄ пура̄рун̣а̄ никкхамитва̄ пуна васантасса̄ти татийа̄йа раттийа̄ арун̣ато пуретарамева никкхамитва̄ арун̣ам̣ бахи ут̣т̣ха̄петва̄ чатуттхадивасе аттхан̇гате сӯрийе пуна васантасса. саббаччханнасабба̄париччханна̄дӣсӯти еттха пана а̄дисаддена ‘‘саббапариччханне саббааччханне, йебхуййена аччханне йебхуййена апариччханне’’ти (па̄чи. 54) па̄л̣ийам̣ а̄гата̄нам̣, ‘‘упад̣д̣хаччханне чӯл̣акапариччханне ана̄патти, упад̣д̣хапариччханне чӯл̣акаччханне ана̄патти, чӯл̣акаччханне чӯл̣акапариччханне ана̄паттӣ’’ти (па̄чи. ат̣т̣ха. 53) ат̣т̣хакатха̄йам̣ а̄гата̄нан̃ча гахан̣ам̣.

пат̣хамасахасеййасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

6. дутийасахасеййасиккха̄падаван̣н̣ана̄

манусситтхийа̄ти джӣвама̄накаманусситтхийа̄. ‘‘матиттхӣ пана кин̃ча̄пи па̄ра̄джикаваттхубхӯта̄, анупа̄диннапаккхе пана т̣хитатта̄ сахасеййа̄паттим̣ на каротӣ’’ти (ваджира. т̣ӣ. па̄читтийа 55) ваданти. адиссама̄нарӯпа̄хи пана йаккхипетӣхи, метхунасса аваттхубхӯта̄йа ча тираччха̄нагатиттхийа̄ ана̄патти. пат̣хамадивасепӣти пат̣хамасмим̣ вийа сиккха̄паде на чатуттхейева дивасе, атха кхо идха пат̣хамадивасепӣти аттхо. имина̄ идха дивасапариччхедо наттхӣти дассети. ан̇гесу пана па̄читтийаваттхукасена̄санам̣, таттха ма̄туга̄мена саха нипаджджанам̣, сӯрийаттхан̇гамананти тӣн̣и ан̇га̄нӣти айампи висесо дат̣т̣хаббо.

дутийасахасеййасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

7. дхаммадесана̄сиккха̄падаван̣н̣ана̄

чхаппан̃чава̄ча̄хӣти чхахи пан̃чахи ва̄ча̄хи. ва̄ча̄париччхедо панеттха катхам̣ ведитабботи а̄ха ‘‘уттари чхаппан̃чава̄ча̄хӣ’’тиа̄ди. саббаттха̄ти сутте, ат̣т̣хакатха̄йан̃ча. саче ат̣т̣хакатхам̣, дхаммападам̣, джа̄така̄диваттхум̣ ва̄ катхетука̄мо хоти, чхаппадаматтамева катхетум̣ ват̣т̣ати. па̄л̣ийа̄ саддхим̣ катхентена екам̣ падам̣ па̄л̣ито, пан̃ча ат̣т̣хакатха̄тоти евам̣ чха пада̄ни анатиккамитва̄ва катхетаббо. пурисена̄ти мануссапурисена. тена̄ха ‘‘мануссавиггахам̣ гахетва̄ пана̄’’тиа̄ди.

тикапа̄читтийанти ма̄туга̄ме ма̄туга̄масан̃н̃ивематикаама̄туга̄масан̃н̃ӣнам̣ васена тӣн̣и па̄читтийа̄ни. ан̃н̃асса ва̄ ма̄туга̄масса̄ти екасса ма̄туга̄масса десетва̄ нисинне пуна а̄гатасса ан̃н̃асса ма̄туга̄масса, евам̣ пана ека̄сане нисиннена ма̄туга̄масатасса̄пи десетум̣ ват̣т̣ати. ‘‘вин̃н̃уманусситтхийа̄’’ти вачанато авин̃н̃иттхийа̄пи десайато ана̄патти. ирийа̄патхапариватта̄бха̄воти аттано ва̄ ма̄туга̄масса ва̄ ирийа̄патхапариватта̄бха̄во. каппийака̄ракасса̄бха̄воти вин̃н̃усса каппийака̄ракасса̄бха̄во, дутийа̄нийате вутталаккхан̣асса мануссасса абха̄воти вуттам̣ хоти. кирийа̄кирийанти еттха уттари чхаппан̃чава̄ча̄хи дхаммадесана̄ кирийа̄, каппийака̄ракасса аггахан̣ам̣ акирийа̄ти дат̣т̣хаббам̣.

дхаммадесана̄сиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

8. бхӯта̄рочанасиккха̄падаван̣н̣ана̄

ниппарийа̄йена̄ти ‘‘пат̣хамам̣ джха̄нам̣ сама̄паджджи’’нтиа̄дина̄ (па̄чи. 71) уджукамева. парийа̄йена а̄рочитанти ‘‘йо те виха̄ре васи, со бхиккху пат̣хамам̣ джха̄нам̣ сама̄паджджи, сама̄паджджати, сама̄панно’’тиа̄дина̄ (па̄чи. 75) ан̃н̃а̄падесена бхан̣итам̣. паринибба̄нака̄ле (па̄чи. ат̣т̣ха. 77), пана антара̄ ва̄ атикад̣д̣хийама̄нена упасампаннасса бхӯтам̣ а̄рочетум̣ ват̣т̣ати. анатикад̣д̣хийама̄нена̄пи (са̄раттха. т̣ӣ. па̄читтийа 3.77) татха̄рӯпе ка̄ран̣е сати а̄рочетум̣ ват̣т̣атийева. тенева ан̃н̃атарена дахарабхиккхуна̄ упавадито ан̃н̃атаро тхеро ‘‘а̄вусо, упаримаггаттха̄йа ва̄йа̄мам̣ ма̄ ака̄си, кхӣн̣а̄саво тайа̄ упавадито’’ти а̄ха. тхерена ча ‘‘аттхи те, а̄вусо, имасмим̣ са̄сане патит̣т̣ха̄’’ти пут̣т̣хо дахарабхиккху ‘‘а̄ма, бханте, сота̄панно а̄ха’’нти авоча. ‘‘ка̄рако айа’’нти н̃атва̄пи пат̣ипаттийа̄ амогхабха̄вадассанена самуттеджана̄йа, сампахам̣сана̄йа ча арийа̄ атта̄нам̣ пака̄сентийева. тена̄ха ‘‘татха̄рӯпе ка̄ран̣е сати упасампаннасса а̄рочайато’’ти. сутапарийаттисӣлагун̣ам̣ пана анупасампаннассапи а̄рочетум̣ ват̣т̣ати. касма̄ на идха умматтака̄дайо гахита̄ти а̄ха ‘‘йасма̄ пана̄’’тиа̄ди. а̄дисаддена кхиттачиттаведана̄т̣т̣а̄нам̣ гахан̣ам̣. тасмим̣ сатӣти умматтака̄дибха̄ве сати. идха на гахита̄ти имасмим̣ сиккха̄паде падабха̄джанийам̣ на гахита̄. ачиттаканти пан̣н̣аттиджа̄наначитта̄бха̄вена ачиттакам̣. кусала̄бйа̄катачиттехи двичитта’’нти идам̣ уккат̣т̣хапариччхедена арийапуггалейева сандха̄йа вуттам̣. на хи пан̣н̣аттим̣ аджа̄нанта̄ джха̄нала̄бхино путхуджджана̄ ваттхумхи лобхавасена акусалачиттена̄пи на а̄рочентӣти. дуккхаведана̄йа ва̄ абха̄вато ‘‘двиведана’’нти имасса анурӯпам̣ катва̄ евам̣ вуттанти дат̣т̣хаббам̣.

бхӯта̄рочанасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

9. дут̣т̣хулла̄рочанасиккха̄падаван̣н̣ана̄

двиннам̣ ‘а̄паттиккхандха̄нанти па̄ра̄джикасан̇гха̄дисесасан̇кха̄та̄нам̣ двиннам̣ а̄паттиккхандха̄нам̣. а̄йатим̣ сам̣вараттха̄йа̄ти ‘‘евамеса паресу хироттаппена̄пи а̄йатим̣ сам̣варам̣ а̄паджджиссатӣ’’ти а̄йатим̣ сам̣вараттха̄йа. а̄паттӣнан̃ча кула̄нан̃ча парийантам̣ катва̄ ва̄ акатва̄ ва̄ти ‘‘еттака̄ а̄паттийо а̄рочетабба̄, еттакесу кулесу а̄рочетабба̄’’ти евам̣ а̄паттӣнан̃ча кула̄нан̃ча парийантам̣ катва̄ ва̄ акатва̄ ва̄.

адут̣т̣хулла̄йа̄ти па̄ра̄джикасан̇гха̄дисесам̣ т̣хапетва̄ авасесапан̃ча̄паттиккхандхасан̇кха̄та̄йа адут̣т̣хулла̄йа а̄паттийа̄. авасесе чха а̄паттиккхандхети сан̇гха̄дисесаваджджите сесе чха а̄паттиккхандхе. пуримапан̃часиккха̄падавӣтиккамасан̇кха̄там̣ дут̣т̣хулланти па̄н̣а̄типа̄тавераман̣иа̄дикасса а̄дито пан̃часиккха̄падасса вӣтиккамасан̇кха̄там̣ дут̣т̣хуллам̣. итарам̣ адут̣т̣хуллам̣ ва̄ аджджха̄ча̄ранти тато ан̃н̃ам̣ вика̄лабходжана̄дикапан̃чакам̣, суккависат̣т̣хика̄йасам̣саггадут̣т̣хуллааттака̄ман̃чети адут̣т̣хуллам̣ ва̄ аджджха̄ча̄рам̣. ваттхуматтанти ‘‘айам̣ суккависсат̣т̣хим̣ а̄панно, дут̣т̣хуллам̣, аттака̄мам̣, ка̄йасам̣саггам̣ а̄панно’’ти евам̣ ваттхуматтам̣ ва̄ а̄рочентасса. а̄паттиматтанти ‘‘айам̣ па̄ра̄джикам̣ а̄панно, сан̇гха̄дисесам̣, тхуллаччайам̣, па̄читтийам̣, па̄т̣идесанӣйам̣, дуккат̣ам̣, дуббха̄ситам̣ а̄панно’’ти евам̣ а̄паттиматтам̣ ва̄ а̄рочентасса. вутталаккхан̣асса̄ти ‘‘па̄ра̄джикам̣ анаджджха̄паннасса̄’’ти кан̇кха̄. ат̣т̣ха. дут̣т̣хулла̄рочанасиккха̄падаван̣н̣ана̄) евам̣ вутталаккхан̣асса. саваттхукоти ваттхуна̄ саха гхат̣ито.

дут̣т̣хулла̄рочанасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

10. патхавӣкхан̣анасиккха̄падаван̣н̣ана̄

па̄са̄н̣асаккхаракатхаламарумбава̄лука̄дӣсӯти еттха мут̣т̣хиппама̄н̣ато упари па̄са̄н̣а̄ти ведитабба̄. мут̣т̣хиппама̄н̣а̄ саккхара̄. катхала̄ти капа̄лакхан̣д̣а̄ни. марумба̄ти кат̣асаккхара̄. ва̄лука̄ ва̄лика̄йева. ан̃н̃атарасса татийабха̄го хотӣти татийо бха̄го хоти. идам̣ вуттам̣ хоти – йато пам̣сум̣ ва̄ маттикам̣ ва̄ а̄хара̄петва̄ висум̣ висум̣ кате две кот̣т̣ха̄са̄ пам̣су ва̄ маттика̄ ва̄ еко па̄са̄н̣а̄дӣсу ан̃н̃атаро хоти, айам̣ миссакапатхавӣ на̄ма̄ти. оват̣т̣хо на̄ма девена оват̣т̣хо (па̄чи. 86). вуттанти падабха̄джанийам̣, сӣхал̣ат̣т̣хакатха̄йамева ва̄ вуттам̣. адхикатарапа̄са̄н̣а̄димисса̄ти адхикатарапа̄са̄н̣а̄дӣхи мисса̄, адад̣д̣ха̄пи вуттаппама̄н̣ато адхикатарапа̄са̄н̣а̄димисса̄ти адхиппа̄йо. ва̄-саддо авуттавикаппаттхо, тена ӯнакачатума̄соват̣т̣хапатхавим̣ сан̇ган̣ха̄ти. суддхапа̄са̄н̣а̄дибхеда̄йа̄ти суддха̄ па̄са̄н̣а̄ еттха̄ти суддхапа̄са̄н̣а̄, са̄ а̄ди йасса бхедасса со суддхапа̄са̄н̣а̄ди. а̄ди-саддена суддхасаккхара̄дӣнам̣ гахан̣ам̣. суддхапа̄са̄н̣а̄дибхедо йасса̄ са̄ суддхапа̄са̄н̣а̄дибхеда̄, та̄йа суддхапа̄са̄н̣а̄дибхеда̄йа, суддхапа̄са̄н̣а̄диппака̄ра̄йа̄ти аттхо.

сайам̣ кхан̣атӣти еттха йо антамасо па̄дан̇гут̣т̣хакенапи кхан̣ати, удакампи чхад̣д̣енто бхиндати, па̄дан̇гут̣т̣хакенапи виликхати, паттампи пачанто дахати, со саббо кхан̣атийева̄ти ведитаббо. тена̄ха ‘‘кхан̣анабхеданавилекханапачана̄дӣхи викопетӣти. паттам̣ пачантена (па̄чи. ат̣т̣ха. 87) хи пуббе паккат̣т̣ха̄нейева пачитаббо. адад̣д̣ха̄йа патхавийа̄ аггим̣ т̣хапетум̣ на ват̣т̣ати. паттапачанакапа̄ласса пана упари аггим̣ т̣хапетум̣ ват̣т̣ати. да̄рӯнам̣ упари т̣хапети, со агги та̄ни даханто гантва̄ патхавим̣ дахати, на ват̣т̣ати. ит̣т̣хакапа̄са̄н̣а̄дӣсупи есева найо. татра̄пи хи ит̣т̣хака̄дӣнам̣йева упари т̣хапетум̣ ват̣т̣ати. касма̄? тесам̣ анупа̄да̄натта̄. на хи та̄ни аггисса упа̄да̄насан̇кхам̣ гаччханти. суккхакха̄н̣уруккха̄дӣсупи аггим̣ да̄тум̣ на ват̣т̣ати. саче пана ‘‘патхавим̣ апаттамева нибба̄петва̄ гамисса̄мӣ’’ти дети, ват̣т̣ати. паччха̄ нибба̄петум̣ на саккоти, ависайатта̄ ана̄патти. вуттанайенева̄ти ‘‘кхан̣анабхеданавиликханапачана̄дӣхӣ’’ти вуттенева найена. нийаметва̄ти саннит̣т̣ха̄нам̣ катва̄. итароти а̄н̣а̄пако.

‘‘поккхаран̣им̣ кхан̣а̄’’ти (па̄чи. ат̣т̣ха. 86) вадати, ват̣т̣ати. кхата̄йева поккхаран̣ӣ на̄ма хоти, тасма̄ айам̣ каппийавоха̄ро. еса найо ‘‘ва̄пим̣, тал̣а̄кам̣, а̄ва̄т̣ам̣ кхан̣а̄’’тиа̄дӣсупи. ‘‘имам̣ ока̄сам̣ кхан̣а, имасмим̣ ока̄се поккхаран̣им̣ кхан̣а̄’’ти пана ваттум̣ на ват̣т̣ати. ‘‘кандам̣ кхан̣а мӯлам̣ кхан̣а̄’’ти анийаметва̄ ваттум̣ ват̣т̣ати. ‘‘имам̣ валлим̣ кхан̣а, имасмим̣ ока̄се кандам̣ ва̄ мӯлам̣ ва̄ кхан̣а̄’’ти ваттум̣ на ват̣т̣ати. тена̄ха ‘‘ока̄сам̣ анийаметва̄…пе… бхан̣антасса̄’’ти. а̄тапена суккхакаддамо ча пхалати, татра йо хет̣т̣ха̄ патхавийа̄ асамбаддхо, тамева апанетум̣ ват̣т̣ати. еса найо гокан̣т̣акепи. тена̄ха ‘‘а̄тапена…пе… асамбаддха’’нти. таттха гокан̣т̣ако (па̄чи. ат̣т̣ха. 86) на̄ма га̄вӣнам̣ кхураччхиннакаддамо вуччати. саче пана хет̣т̣химаталена бхӯмисамбандхо, викопетум̣ на ват̣т̣ати. бхиджджитва̄ патитанадитат̣анти бхиджджитва̄ надиса̄манта̄ патитам̣ омакача̄тума̄сам̣ оват̣т̣хам̣ надитат̣ам̣. саче пана бхиджджитва̄ удакейева пакати, деве атирекача̄тума̄сам̣ оват̣т̣хепи удакейева удакасса патитатта̄ ват̣т̣ати. махантампи нан̇галаччхиннаматтика̄пин̣д̣анти махантампи каситат̣т̣ха̄не хет̣т̣ха̄ патхавийа̄ асамбаддхам̣ нан̇галаччхиннаматтика̄пин̣д̣ам̣. евама̄дисаддена кӯт̣а̄син̃чанайоггатанукакаддама̄дӣнам̣ гахан̣ам̣. асан̃чичча руккха̄дипават̣т̣анена бхиндантасса̄ти па̄са̄н̣аруккха̄дӣни ва̄ пават̣т̣ентасса, каттарадан̣д̣ена ва̄ а̄хачча а̄хачча гаччхантасса патхавӣ бхиджджати, са̄ ‘‘тена бхиндисса̄мӣ’’ти евам̣ сан̃чичча абхиннатта̄ асан̃чичча бхинна̄ на̄ма хоти, ити асан̃чичча руккха̄диппават̣т̣анена бхиндантасса ана̄патти. асатийа̄ па̄дан̇гут̣т̣хака̄дӣхи виликхантасса̄ти йо ан̃н̃авихито кеначи саддхим̣ кин̃чи катхенто па̄дан̇гут̣т̣хакена ва̄ каттарайат̣т̣хийа̄ ва̄ патхавим̣ виликханто тит̣т̣хати, тасса евам̣ асатийа̄ па̄дан̇гут̣т̣хака̄дӣхи виликхантасса ана̄патти.

патхавӣкхан̣анасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

муса̄ва̄давагго пат̣хамо.