10. сан̇гхабхедасиккха̄падаван̣н̣ана̄
сахитасса̄ти ка̄йачиттехи екӣбхӯтасса. тена̄ха ‘‘читтена ча сарӣрена ча авийуттасса̄ти аттхо’’ти. асса̄ти ‘‘самаггасса̄’’ти падасса. сама̄насам̣ва̄сакоти сама̄но екӯпосатха̄дибхедо сам̣ва̄со асса̄ти сама̄насам̣ва̄сако, ладдхина̄на̄сам̣ва̄сакена ва̄ каммана̄на̄сам̣ва̄сакена ва̄ вирахито. ка̄йаса̄маггида̄натоти ка̄йена, ка̄йасса ва̄ са̄маггийа̄ сахитабха̄васса да̄нато, тесу тесу сан̇гхакаммесу хаттхапа̄сӯпагаманатоти вуттам̣ хоти. катхам̣ на̄ма̄йам̣ бхиджджеййа̄ти айам̣ сан̇гхо кена ну кхо упа̄йена вагго бхавеййа. ва̄йа̄меййа̄ти усса̄хам̣ кареййа, паккхам̣ парийесеййа, ган̣ам̣ бандхеййа̄ти вуттам̣ хоти. аттано пхалам̣ каротӣти каран̣ам̣, йам̣ кин̃чи ка̄ран̣ам̣, адхикам̣ каран̣анти адхикаран̣ам̣, висесака̄ран̣ам̣, висесака̄ран̣ан̃ча сан̇гхабхедасса̄ти вуттам̣ ‘‘бхеданасса̄’’тиа̄ди. бхедакараваттхувасена ат̣т̣ха̄расавидханти –
‘‘идхупа̄ли бхиккхӯ адхаммам̣ ‘дхаммо’ти дӣпенти, дхаммам̣ ‘адхаммо’ти дӣпенти. авинайам̣ ‘винайо’ти дӣпенти, винайам̣ ‘авинайо’ти дӣпенти. абха̄ситам̣ алапитам̣ татха̄гатена ‘бха̄ситам̣ лапитам̣ татха̄гатена̄’ти дӣпенти, бха̄ситам̣ лапитам̣ татха̄гатена ‘абха̄ситам̣ алапитам̣ татха̄гатена̄’ти дӣпенти. ана̄чин̣н̣ам̣ татха̄гатена ‘а̄чин̣н̣ам̣ татха̄гатена̄’ти дӣпенти, а̄чин̣н̣ам̣ татха̄гатена ‘ана̄чин̣н̣ам̣ татха̄гатена̄’ти дӣпенти. апан̃н̃аттам̣ татха̄гатена ‘пан̃н̃аттам̣ татха̄гатена̄’ти дӣпенти, пан̃н̃аттам̣ татха̄гатена ‘апан̃н̃аттам̣ татха̄гатена̄’ти дӣпенти. ана̄паттим̣ ‘а̄паттӣ’ти дӣпенти, а̄паттим̣ ‘ана̄паттӣ’ти дӣпенти. лахукам̣ а̄паттим̣ ‘гарука̄ а̄паттӣ’ти дӣпенти, гарукам̣ а̄паттим̣ ‘лахука̄ а̄паттӣ’ти дӣпенти. са̄васесам̣ а̄паттим̣ ‘анавасеса̄ а̄паттӣ’ти дӣпенти, анавасесам̣ а̄паттим̣ ‘са̄васеса̄ а̄паттӣ’ти дӣпенти. дут̣т̣хуллам̣ а̄паттим̣ ‘адут̣т̣хулла̄ а̄паттӣ’ти дӣпенти, адут̣т̣хуллам̣ а̄паттим̣ ‘дут̣т̣хулла̄ а̄паттӣ’ти дӣпентӣ’’ти (чӯл̣ава. 352) –
евам̣ каммаккхандхаке вутта̄нам̣ ат̣т̣ха̄расаннам̣ бхедакаран̣а̄нам̣ васена ат̣т̣ха̄расавидхам̣. ка̄ран̣ан̃хи тада̄йаттавуттита̄йа пхалам̣ еттха васатӣти ‘‘ваттхӯ’’ти вуччати. хонти четтха –
‘‘дхаммавинайабха̄сита̄-чин̣н̣апан̃н̃аттика̄ дука̄;
а̄паттилахудут̣т̣хулла-са̄васесадука̄ни ча.
‘‘ета̄нат̣т̣ха̄раса ‘бхеда-караваттхӯ’ти вуччаре;
випалла̄сагахита̄ни, ва̄дамӯлӯпаниссайа̄’’ти.
паггайха̄ти паггахитам̣ аббхусситам̣ па̄кат̣ам̣ катва̄. тит̣т̣хеййа̄ти йатха̄сама̄диннам̣, йатха̄паггахитамева ча катва̄ аччхеййа. йасма̄ пана евам̣ пагган̣хата̄, тит̣т̣хата̄ ча там̣ дӣпитан̃чева авиниссат̣т̣хан̃ча хоти, тасма̄ ‘‘дӣпеййа чева наппат̣иниссаджджеййа ча̄’’ти вуттам̣. кӣва дӯре сутва̄ гантва̄ аваданта̄нам̣ дуккат̣анти а̄ха ‘‘саббантимена париччхедена̄’’тиа̄ди. пи-саддо четтха ат̣т̣ха̄наппайутто, тасса ‘‘ад̣д̣хайоджанаматта’’нти имина̄ самбандхо ведитаббо. таттха ‘‘ад̣д̣хайоджанаматта’’нти имина̄ екавиха̄ре ваттаббамева наттхӣти дӣпети. ‘‘гантва̄’’ти имина̄ дӯтам̣ ва̄ пан̣н̣ам̣ ва̄ песетва̄ вадатопи а̄паттимоккхо наттхи, сайамева пана гантва̄ ‘‘гаруко кхо, а̄вусо, сан̇гхабхедо, ма̄ сан̇гхабхеда̄йа параккамӣ’’ти (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.411) нива̄ретабботи дӣпети.
сама̄гаччхатӯти екӣбхавату. екӣбха̄во ча сама̄наладдхивасена хотӣти а̄ха ‘‘екаладдхико хотӯ’’ти. ека̄ ладдхи гахан̣ам̣ асса̄ти екаладдхико, екадит̣т̣хикоти аттхо. ан̃н̃аман̃н̃асампаттийа̄ти ан̃н̃аман̃н̃асса сама̄надит̣т̣хичиттата̄сан̇кха̄та̄йа сампаттийа̄. ‘‘ан̃н̃аман̃н̃асса гун̣ала̄бха̄дика̄йа сампаттийа̄’’ти кечи. асамагго хи висум̣ па̄тимоккхам̣ уддисати, бахисӣма̄йам̣ ва̄ анупаривен̣ийам̣ ва̄ти на екуддесо. тена̄ха ‘‘екато паваттапа̄тимоккхуддесоти аттхо’’ти. аппат̣иниссаджджато дуккат̣анти висум̣ висум̣ ваданта̄нам̣ ган̣ана̄йа дуккат̣ам̣. саманубха̄санакаммам̣ ка̄таббанти йа̄вататийам̣ саманубха̄санакаммам̣ ка̄таббам̣, ‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо, айам̣ иттханна̄мо бхиккху самаггасса сан̇гхасса бхеда̄йа параккаматӣ’’тиа̄дина̄ (па̄ра̄. 413) падабха̄джане вутта̄хи н̃аттичатуттха̄хи тӣхи саманубха̄санакаммава̄ча̄хи каммам̣ ка̄таббанти вуттам̣ хоти. ‘‘бхеда̄йа параккамеййа̄’’ти висум̣ вуттатта̄ бхеданасам̣ваттаникасса адхикаран̣асса сама̄да̄йа пагган̣ханато пуббепи паккхапарийесана̄дивасена сан̇гхабхеда̄йа параккамантасса саманубха̄санакаммам̣ ка̄таббанти ведитаббам̣. пат̣иниссаджджантасса ана̄паттибха̄вато ‘‘соттхибха̄во тасса бхиккхуно’’ти вуттам̣.
кин̃ча̄пи бхиккхунӣ сан̇гхам̣ на бхиндати, апича кхо бхеда̄йа параккаматӣти ‘‘са̄дха̄ран̣апан̃н̃аттӣ’’ти вуттам̣. сан̇гха̄дисесам̣ аджджха̄паджджантасса н̃аттийа̄ дуккат̣ам̣, двӣхи каммава̄ча̄хи тхуллаччайа̄ ча пат̣иппассамбхантӣти а̄ха ‘‘саманубха̄санакамме’’тиа̄ди. тан̃ча дуккат̣ам̣ те ча тхуллаччайа̄ пат̣иппассамбхантӣти йан̃ча н̃аттипарийоса̄не дуккат̣ам̣ а̄панно, йе ча двӣхи каммава̄ча̄хи тхуллаччайе, та̄ тиссопи а̄паттийо лин̇гапариваттена аса̄дха̄ран̣а̄паттийо вийа пат̣иппассамбханти. саче панасса н̃аттипарийоса̄не ладжджидхаммо оккамати, сам̣варо уппаджджати, там̣ пат̣иниссаджджати, н̃аттийа̄ дуккат̣ам̣ десетва̄ муччати. атха там̣ на пат̣иниссаджджати, бхеда̄йа параккамати чева бхеданасам̣ваттаникам̣ адхикаран̣ам̣ сама̄да̄йа паггайха тит̣т̣хати ча, н̃аттидуккат̣ам̣ пат̣иппассамбхати, пат̣хамакаммава̄ча̄йа тхуллаччайе патит̣т̣ха̄ти. еса найо итаракаммава̄ча̄йампи. асаманубха̄сийама̄насса аппат̣иниссаджджантасса̄пи сан̇гха̄дисесена ана̄патти. пат̣иниссаджджантасса̄пи н̃аттито пуббе ва̄ н̃аттиккхан̣е ва̄ н̃аттипарийоса̄не ва̄ пат̣хама̄йа ва̄ анусса̄вана̄йа дутийа̄йа ва̄ татийа̄йа ва̄ йа̄ва ййа-ка̄рам̣ на сампа̄пун̣а̄ти, та̄ва пат̣иниссаджджантасса сан̇гха̄дисесена ана̄патти. тена̄ха ‘‘асаманубха̄сийама̄насса ча̄’’тиа̄ди.
еттха пана (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.416) ‘‘девадатто самаггасса сан̇гхасса бхеда̄йа паракками, тасмим̣ ваттхусми’’нти (пари. 17) парива̄ре а̄гататта̄ девадатто а̄дикаммико, со ча кхо сан̇гхабхеда̄йа параккаманассева, на аппат̣иниссаджджанасса. на хи тасса там̣ каммам̣ катам̣. катхамидам̣ джа̄нитаббанти че? суттато. татха̄ хи ‘‘арит̣т̣хо бхиккху гаддхаба̄дхипуббо па̄пика̄йа дит̣т̣хийа̄ йа̄вататийам̣ саманубха̄сана̄йа на пат̣иниссаджджи, тасмим̣ ваттхусми’’нти парива̄ре а̄гататта̄ арит̣т̣хасса каммам̣ катанти пан̃н̃а̄йати, на татха̄ девадаттасса. атха̄писса катена бхавитаббанти кочи аттано ручиматтена вадеййа, татха̄пи аппат̣иниссаджджане а̄дикаммикасса ана̄патти на̄ма наттхи. на хи пан̃н̃аттам̣ сиккха̄падам̣ вӣтиккамантасса ан̃н̃атра одисса анун̃н̃а̄тато ана̄патти на̄ма диссати. йампи арит̣т̣хасиккха̄падасса падабха̄джане ана̄паттийам̣ ‘‘а̄дикаммикасса̄’’ти поттхакесу ликхитам̣, там̣ пама̄даликхитам̣, пама̄даликхитабха̄во ча тасса ‘‘пат̣хамам̣ арит̣т̣хо бхиккху чодетаббо, чодетва̄ са̄ретаббо, са̄ретва̄ а̄паттим̣ а̄ропетаббо’’ти (чӯл̣ава. 65) евам̣ каммаккхандхаке а̄паттиропанато ведитаббо.
идха бхеда̄йа параккамане а̄дикаммикасса девадаттасса йасма̄ там̣ каммам̣ на катам̣ (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.416), тасма̄сса а̄паттийева на джа̄та̄. сиккха̄падам̣ пана там̣ а̄раббха пан̃н̃аттанти катва̄ ‘‘а̄дикаммико’’ти вутто. ити а̄паттийа̄ абха̄ватойевасса ана̄патти вутта̄. са̄ панеса̄ кин̃ча̄пи ‘‘асаманубха̄сийама̄насса̄’’ти имина̄ва сиддха̄. йасма̄ пана асаманубха̄сийама̄но на̄ма йасса кевалам̣ саманубха̄санам̣ на каронти, со вуччати, на а̄дикаммико. айан̃ча девадатто а̄дикаммикойева. тасма̄ ‘‘а̄дикаммикасса̄’’ти (па̄ра̄. 416) вуттам̣. етенева упа̄йена т̣хапетва̄ арит̣т̣хасиккха̄падам̣ саббасаманубха̄сана̄су виниччхайо ведитаббо. ка̄йава̄ча̄читтато самут̣т̣ха̄нато саманубха̄санасамут̣т̣ха̄нам̣. ‘‘пат̣иниссаджджа̄мӣ’’ти ка̄йавика̄рам̣ ва̄ вачӣбхедам̣ ва̄ акаронтассева пана а̄паджджанато акирийам̣. ‘‘наппат̣иниссаджджа̄мӣ’’ти сан̃н̃а̄йа абха̄вена муччанато сан̃н̃а̄вимоккхам̣. ‘‘наппат̣иниссаджджа̄мӣ’’ти джа̄наначиттенева сачиттакам̣.
сан̇гхабхедасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.