адхикаран̣асаматхаван̣н̣ана̄
ган̣анапариччхедоти сан̇кхйа̄париччхедо. адхикарӣйанти еттха̄ти адхикаран̣а̄ни. ке адхикарӣйанти? саматха̄. катхам̣ адхикарӣйанти? саманавасена. тасма̄ те тесам̣ саманавасена паваттантӣти а̄ха ‘‘адхикаран̣а̄ни саментӣ’’тиа̄ди. уппанна̄нам̣ уппанна̄нанти ут̣т̣хита̄нам̣ ут̣т̣хита̄нам̣. кин̃ча̄пи адхикаран̣ат̣т̣хена екавидхам̣, татха̄пи ваттхувасена на̄на̄ хотӣти ‘‘адхикаран̣а̄на’’нти бахувачанам̣ катам̣. ида̄ни тасса на̄на̄ттам̣ дассетва̄ виваритум̣ ‘‘вива̄да̄дхикаран̣а’’нтиа̄дима̄ха. вива̄дойева адхикаран̣ам̣ вива̄да̄дхикаран̣ам̣. еса найо сесесупи. саматхаттханти саманаттхам̣.
адхикаран̣асса саммукха̄ винайанато саммукха̄винайо. даббамаллапуттаттхерасадисасса сативепуллаппаттасса кхӣн̣а̄савассева да̄таббо винайо сативинайо. саммӯл̣хасса гаггабхиккхусадисасса умматтакасса да̄таббо винайо амӯл̣хавинайо. пат̣ин̃н̃а̄тена каран̣абхӯтена каран̣ам̣ пат̣ин̃н̃а̄такаран̣ам̣. атха ва̄ пат̣ин̃н̃а̄те а̄паннабха̄ва̄дике каран̣ам̣ кирийа̄, ‘‘а̄йатим̣ сам̣вареййа̄сӣ’’ти парива̄сада̄на̄дивасена ча паваттам̣ вачӣкаммам̣ пат̣ин̃н̃а̄такаран̣ам̣. йасса̄ кирийа̄йа дхаммава̄дино бахутара̄, еса̄ йебхуййасика̄ на̄ма. йо па̄пуссанната̄йа па̄пийо, пуггало, тасса упава̄л̣абхиккхусадисасса каттаббато тассапа̄пийасика̄, алуттасама̄сойам̣. тин̣аваттха̄ракасадисатта̄ тин̣аваттха̄рако. йатха̄ (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 212) хи гӯтхам̣ ва̄ муттам̣ ва̄ гхат̣т̣ийама̄нам̣ дуггандхата̄йа ба̄дхати, тин̣ехи аваттхаритва̄ суппат̣иччха̄дитасса панасса гандхо на ба̄дхати, евамева йам̣ адхикаран̣ам̣ мӯла̄нумӯлам̣ гантва̄ вӯпасамийама̄нам̣ каккхал̣атта̄йа ва̄л̣атта̄йа бхеда̄йа сам̣ваттати, там̣ имина̄ каммена вӯпасантам̣ гӯтхам̣ вийа тин̣аваттха̄ракена пат̣иччханнам̣ сувӯпасантам̣ хоти. тена вуттам̣ ‘‘тин̣аваттха̄ракасадисатта̄ тин̣аваттха̄рако’’ти.
татра̄ти тесу саттасу адхикаран̣асаматхесу. ‘‘ат̣т̣ха̄расахи ваттхӯхӣ’’ти лаккхан̣авачанаметам̣ ‘‘йади ме бйа̄дхика̄ бхавеййум̣, да̄таббамидамосадха’’нтиа̄дина̄ (сам̣. ни. т̣ӣ. 2.3.39-42) вийа. тасма̄ тесу ан̃н̃атарена виваданта̄ ат̣т̣ха̄расахи ваттхӯхи вивадантӣти вуччати. вива̄доти випаччанӣкава̄до. упавадана̄ти аккосо. чодана̄ти ануйого. двети тхуллаччайадуббха̄сита̄паттийо две. чатуннам̣ камма̄нам̣ каран̣анти чатуннам̣ камма̄нам̣ антаре йасса кассачи каммасса каран̣ам̣.
евам̣ адхикаран̣а̄ни дассетва̄ ида̄ни тесу идам̣ адхикаран̣ам̣ еттакехи саматхехи самматӣти дассетум̣ ‘‘таттха̄’’тиа̄ди вуттам̣. йасмим̣ виха̄ре уппаннам̣, тасмим̣йева ва̄ самматӣти самбандхо. евам̣ сесесупи. таттха йасмим̣ виха̄ре уппаннанти ‘‘йасмим̣ виха̄ре майхам̣ имина̄ патто гахито, чӣварам̣ гахита’’нтиа̄дина̄ (пари. ат̣т̣ха. 341) найена паттачӣвара̄дӣнам̣ аттха̄йа вива̄да̄дхикаран̣ам̣ уппаннам̣ хоти. тасмим̣йева ва̄ самматӣти тасмим̣ виха̄рейева а̄ва̄сикехи саннипатитва̄ ‘‘алам̣, а̄вусо’’ти аттхапаччаттхике сан̃н̃а̄петва̄ па̄л̣имуттакавиниччхайенева вӯпасаментехи саммати. саче пана там̣ адхикаран̣ам̣ нева̄сика̄ вӯпасаметум̣ на сакконти, атхан̃н̃о винайадхаро а̄гантва̄ ‘‘ким̣, а̄вусо, имасмим̣ виха̄ре упосатхо ва̄ пава̄ран̣а̄ ва̄ т̣хита̄’’ти пуччхати, техи ча тасмим̣ ка̄ран̣е катхите там̣ адхикаран̣ам̣ кхандхакато ча парива̄рато ча суттена виниччхинитва̄ вӯпасамети. евампи етасмим̣йева самматӣти дат̣т̣хаббам̣.
ан̃н̃аттха вӯпасаметум̣ гаччханта̄нам̣ антара̄магге ва̄ самматӣти ‘‘на майам̣ етасса виниччхайе тит̣т̣ха̄ма, на̄йам̣ винайе кусало, амукасмим̣ на̄ма га̄ме винайадхара̄ тхера̄ васанти, таттха гантва̄ виниччхинисса̄ма̄’’ти гаччханта̄нам̣ антара̄магге ва̄ ка̄ран̣ам̣ саллаккхетва̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ сан̃н̃а̄пентехи, ан̃н̃ехи ва̄ те бхиккхӯ ниджджха̄пентехи саммати. на хева кхо пана ан̃н̃аман̃н̃асан̃н̃аттийа̄ ва̄ сабха̄габхиккхуниджджха̄панена ва̄ вӯпасантам̣ хоти, апича кхо пат̣ипатхам̣ а̄гаччханто еко винайадхаро дисва̄ ‘‘каттха̄вусо, гаччхатха̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘амукам̣ на̄ма га̄мам̣ имина̄ на̄ма каран̣ена̄’’ти вутте ‘‘алам̣, а̄вусо, ким̣ таттха гатена̄’’ти таттхева дхаммена винайена там̣ адхикаран̣ам̣ вӯпасамети. евампи антара̄магге вӯпасаммати на̄ма.
йаттха гантва̄ сан̇гхасса ниййа̄титам̣, таттха сан̇гхена ва̄ти саче пана ‘‘алам̣, а̄вусо, ким̣ таттха гатена̄’’ти вуччама̄на̄пи ‘‘майам̣ таттхева гантва̄ виниччхайам̣ па̄песса̄ма̄’’ти (пари. ат̣т̣ха. 341) винайадхарасса вачанам̣ ана̄дийитва̄ йаттха гантва̄ сабха̄габхиккхусан̇гхасса адхикаран̣ам̣ ниййа̄титам̣, таттха сан̇гхена ‘‘алам̣, а̄вусо, сан̇гхасаннипа̄там̣ на̄ма гарука’’нти таттхева нисӣдитва̄ виниччхитам̣ саммати. на хева кхо пана сабха̄габхиккхӯнам̣ сан̃н̃аттийа̄ вӯпасантам̣ хоти, апича кхо сан̇гхам̣ саннипа̄тетва̄ а̄рочитам̣ сан̇гхамаджджхе винайадхара̄ вӯпасаменти. евампи таттха сан̇гхена виниччхитам̣ саммати на̄ма.
убба̄хика̄йа самматапуггалехи ва̄ виниччхитанти апалокетва̄ ва̄ кхандхаке вутта̄йа ва̄ н̃аттидутийакаммава̄ча̄йа самматехи пуггалехи висум̣ ва̄ нисӣдитва̄, тасса̄йева ва̄ париса̄йа ‘‘ан̃н̃ена на кин̃чи катхетабба’’нти (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 231) са̄ветва̄ виниччхитам̣. айанти айам̣ йатха̄вутта̄ чатуббидха̄ саммукхата̄.
ка̄ракасан̇гхасса̄ти вӯпасаметум̣ саннипатитасса ка̄ракасан̇гхасса. сан̇гхаса̄маггивасена саммукхӣбха̄воти ‘‘йа̄ватика̄ бхиккхӯ каммаппатта̄, те а̄гата̄ хонти, чханда̄раха̄нам̣ чхандо а̄хат̣о хоти, саммукхӣбхӯта̄ на пат̣иккосантӣ’’ти (чӯл̣ава. 228) евам̣ вуттасан̇гхаса̄маггивасена саммукхӣбха̄во, етена йатха̄ татха̄ падха̄нака̄ракапуггала̄нам̣ саммукхата̄маттам̣ сан̇гхасаммукхата̄ на̄ма на хотӣти дассети. бхӯтата̄ти таччхата̄. саччапарийа̄йо хи идха дхаммасаддо ‘‘дхаммава̄дӣ’’тиа̄дӣсу (дӣ. ни. 1.9, 194) вийа. винети етена̄ти винайо, тасса тасса адхикаран̣асса вӯпасамана̄йа бхагавата̄ вуттавидхи, тасса винайасса саммукхата̄ винайасаммукхата̄. тена̄ха ‘‘йатха̄ там̣…пе… винайасаммукхата̄’’ти. йена̄ти йена пуггалена. аттхапаччаттхика̄нанти (са̄раттха. т̣ӣ. чӯл̣авагга 3.228) вива̄даваттхусан̇кха̄те аттхе паччаттхика̄нам̣. сан̇гхасаммукхата̄ париха̄йати самматапуггалехева вӯпасаманато.
нанти вива̄да̄дхикаран̣ам̣. пан̃чан̇гасаманна̄гатанти (чӯл̣ава. 234) ‘‘на чханда̄гатим̣ гаччхати, на доса̄гатим̣ гаччхати, на моха̄гатим̣ гаччхати, на бхайа̄гатим̣ гаччхати, гахита̄гахитам̣ джа̄на̄тӣ’’ти вуттехи пан̃чахан̇гехи саманна̄гатам̣. гӯл̣хакавиват̣акасакан̣н̣аджаппакесу тӣсу сала̄кагга̄хесӯти ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, тесам̣ бхиккхӯнам̣ сан̃н̃аттийа̄ тайо сала̄кагга̄хаке гӯл̣хакам̣, виват̣акам̣, сакан̣н̣аджаппака’’нти (чӯл̣ава. 235) саматхаккхандхаке вуттесу тӣсу сала̄кагга̄хесу. сала̄кам̣ га̄хетва̄ти дхаммава̄дӣнан̃ча адхаммава̄дӣнан̃ча сала̄ка̄йо нимиттасан̃н̃ам̣ а̄ропетва̄ чӣварабхоге катва̄ саматхаккхандхаке вуттанайена га̄ха̄петва̄. еван̃хи таттха вуттам̣ –
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, гӯл̣хако сала̄кагга̄хо хоти? тена сала̄кагга̄ха̄пакена бхиккхуна̄ сала̄ка̄йо ван̣н̣а̄ван̣н̣а̄йо катва̄ екамеко бхиккху упасан̇камитва̄ евамасса вачанӣйо ‘айам̣ евам̣ва̄дисса сала̄ка̄, айам̣ евам̣ва̄дисса сала̄ка̄, йам̣ иччхаси, там̣ ган̣ха̄хӣ’ти. гахите ваттаббо ‘ма̄ ча кассачи дассехӣ’ти. саче джа̄на̄ти ‘адхаммава̄дӣ бахутара̄’ти, ‘дуггахо’ти паччуккад̣д̣хитаббам̣. саче джа̄на̄ти ‘дхаммава̄дӣ бахутара̄’ти, ‘суггахо’ти са̄ветаббам̣. евам̣ кхо, бхиккхаве, гӯл̣хако сала̄кагга̄хо хоти.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, виват̣ако сала̄кагга̄хо хоти? саче джа̄на̄ти ‘дхаммава̄дӣ бахутара̄’ти, виссат̣т̣хенева виват̣ена га̄хетаббо. евам̣ кхо, бхиккхаве, виват̣ако сала̄кагга̄хо хоти.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, сакан̣н̣аджаппако сала̄кагга̄хо хоти? тена сала̄кагга̄ха̄пакена бхиккхуна̄ екамекасса бхиккхуно упакан̣н̣аке а̄рочетаббам̣ ‘айам̣ евам̣ва̄дисса сала̄ка̄, айам̣ евава̄дисса сала̄ка̄, йам̣ иччхаси, там̣ ган̣ха̄хӣ’ти. гахите ваттаббо ‘ма̄ ча кассачи а̄рочехӣ’ти. саче джа̄на̄ти ‘адхаммава̄дӣ бахутара̄’ти, ‘дуггахо’ти паччуккад̣д̣хитаббам̣. саче джа̄на̄ти ‘дхаммава̄дӣ бахутара̄’ти, ‘суггахо’ти са̄ветаббам̣. евам̣ кхо, бхиккхаве, сакан̣н̣аджаппако сала̄кагга̄хо хотӣ’’ти.
еттха ча аладжджуссанна̄йа (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 235) париса̄йа гӯл̣хако сала̄кагга̄хо ка̄таббо, ладжджуссанна̄йа виват̣ако, ба̄луссанна̄йа сакан̣н̣аджаппакоти ведитаббо. дхаммава̄дӣнам̣ йебхуййата̄йа̄ти дхаммава̄дӣнам̣ екенапи адхиката̄йа, ко пана ва̄до двӣхи тӣхи.
‘‘чатӯхи саматхехи самматӣ’’ти идам̣ саббасан̇га̄хакавасена вуттам̣, таттха пана двӣхи ева вӯпасаманам̣ дат̣т̣хаббам̣. евам̣ виниччхитанти саче а̄патти наттхи, убхо кхама̄петва̄, атха аттхи, а̄паттим̣ дассетва̄ ропанавасена виниччхитам̣. пат̣икаммам̣ пана а̄патта̄дхикаран̣асаматхе парато а̄гамиссатӣти. на саман̣аса̄руппам̣ асса̄ман̣акам̣, саман̣ехи акаттаббам̣, тасмим̣. аджджха̄ча̄ре вӣтиккаме сати.
па̄ра̄джикаса̄мантена ва̄ти дуккат̣ена ва̄ тхуллаччайена ва̄. метхунадхамме хи па̄ра̄джикаса̄манта̄ на̄ма дуккат̣ам̣ хоти, адинна̄да̄на̄дӣсу тхуллаччайам̣. пат̣ичаратоти пат̣иччха̄дентасса. аччхиннамӯло бхависсатӣти па̄ра̄джикам̣ ана̄панно бхависсати, сӣлава̄ бхависсатӣти вуттам̣ хоти. самма̄ ваттитва̄ти ваттам̣ пӯретва̄. оса̄ран̣ам̣ лабхиссатӣти каммаппат̣иппассаддхим̣ лабхиссати.
тасса̄ти а̄патта̄дхикаран̣асса. саммукха̄винайенева вӯпасамо наттхи пат̣ин̃н̃а̄йа, татха̄рӯпа̄йа кхантийа̄ ва̄ вина̄ авӯпасаманато. йа̄ пана пат̣ин̃н̃а̄ти самбандхо.
еттха̄ти а̄паттидесана̄йам̣. сийа̄ти авассам̣. каккхал̣атта̄йа ва̄л̣атта̄йа̄ти каккхал̣абха̄ва̄йа чева ва̄л̣абха̄ва̄йа ча. тхуллаваджджанти па̄ра̄джикан̃чева сан̇гха̄дисесан̃ча. гихиппат̣исам̣йуттанти гихӣнам̣ хӣнена кхум̣санавамбханадхаммикаппат̣иссавесу а̄паннам̣ а̄паттим̣.
йатха̄нурӯпанти ‘‘двӣхи саматхехи, тӣхи, чатӯхи, екена̄’’ти евам̣ вуттанайенева йатха̄нурӯпам̣. еттха̄ти имасмим̣ саматха̄дхика̄ре. виниччхайанайоти виниччхайанайаматтам̣. тена̄ха ‘‘виттха̄ро пана̄’’тиа̄ди. асса̄ти виттха̄расса. самантапа̄са̄дика̄йам̣ вуттоти самантапа̄са̄дика̄йа на̄ма винайат̣т̣хакатха̄йам̣ вутто. тасма̄ таттха вуттанайенева ведитабботи адхиппа̄йо.
еттаканти етам̣парамам̣, на ито бхиййо.
адхикаран̣асаматхаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
ити кан̇кха̄витаран̣ийа̄ па̄тимоккхаван̣н̣ана̄йа
винайаттхаман̃джӯса̄йам̣ лӣнаттхаппака̄санийам̣
бхиккхупа̄тимоккхаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
намо тасса бхагавато арахато самма̄самбуддхасса