секхийакан̣д̣ам̣

1. париман̣д̣аласиккха̄падаван̣н̣ана̄

‘‘антарагхаре’’ти висесетва̄ на вуттатта̄ ‘‘а̄ра̄мепи антарагхарепи саббаттха̄’’ти вуттам̣. а̄ра̄мепӣти буддхӯпат̣т̣ха̄на̄дика̄лам̣ сандха̄йа вуттам̣. йатха̄ ‘‘татриме чатта̄ро па̄ра̄джика̄ дхамма̄ уддесам̣ а̄гаччхантӣ’’тиа̄дина̄ таттха таттха париччхедо като, еваметтха̄пи ‘‘татриме пан̃часаттати секхийа̄ дхамма̄ уддесам̣ а̄гаччхантӣ’’ти касма̄ париччхедо на катоти а̄ха ‘‘еттха ча̄’’тиа̄ди. ваттаккхандхаке вуттаватта̄нипӣти а̄гантука̄ва̄сикагамика̄нумоданабхаттаггапин̣д̣ача̄рика̄ран̃н̃асена̄санаджанта̄гхараваччакут̣иупаджджха̄чарийасаддхивиха̄рикаантева̄сикаватта̄ни. идан̃ча нидассанаматтам̣ ан̃н̃есампи кхандхакаватта̄нам̣ еттхева сан̇гахасса иччхитаббатта̄. айан̃хеттха адхиппа̄йо – секхийаггахан̣ена четтха ваттаккхандхака̄дӣсу (чӯл̣ава. 356 а̄дайо) а̄гатаватта̄дӣнампи гахан̣ам̣. тепи хи сиккхитаббат̣т̣хена ‘‘секхийа̄’’ти иччхита̄. тасма̄ ма̄тика̄йам̣ па̄ра̄джика̄дӣнам̣ вийа секхийа̄нам̣ париччхедо на катоти. на кевалам̣ ваттаккхандхака̄дӣсу (чӯл̣ава. 356 а̄дайо) а̄гатаватта̄дӣнам̣ гахан̣аттхамева̄ти а̄ха ‘‘ча̄риттавинайадассанаттхан̃ча̄’’ти. еттха̄пи париччхедо на катоти а̄нетва̄ йоджетаббам̣. ма̄тика̄йа ‘‘дуккат̣а’’нти авутте катхам̣ панеттха дуккат̣анти ведитаббанти а̄ха ‘‘йо пана̄’’тиа̄ди.

ат̣т̣хан̇гуламаттанти пакатан̇гулена ат̣т̣хан̇гуламаттам̣. йо пана суккхаджан̇гхо ва̄ маха̄пин̣д̣икамам̣со ва̄ хоти, тасса са̄руппаттха̄йа ат̣т̣хан̇гула̄дхикампи ота̄ретва̄ нива̄сетум̣ ват̣т̣ати.

па̄сантанти па̄сасса антам̣, даса̄мӯланти аттхо.

апариман̣д̣алам̣ нива̄сесса̄мӣти ‘‘пурато ва̄ паччхато ва̄ оламбетва̄ нива̄сесса̄мӣ’’ти евам̣ асан̃чичча. кин̃ча̄пи париман̣д̣алам̣ нива̄сетум̣ аджа̄нантасса ана̄патти, татха̄пи нива̄санаваттам̣ са̄дхукам̣ уггахетаббамева. сан̃чичча ануггахан̣ан̃хи ана̄дарийам̣ сийа̄ти а̄ха ‘‘апича нива̄санаваттам̣ уггахетабба’’нти.

париман̣д̣аласиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

2. дутийапариман̣д̣аласиккха̄падаван̣н̣ана̄

пат̣иккхиттам̣ гихипа̄рутанти кхуддакаваттхукхандхаке пат̣иккхиттам̣ гихипа̄рутам̣. ида̄ни ‘‘на, бхиккхаве’’тиа̄дина̄ (чӯл̣ава. 280-281) сан̇кхепена вуттаматтхамева виттха̄ретва̄ дассетум̣ ‘‘таттха̄’’тиа̄дима̄ха. йам̣ кин̃чи ан̃н̃атха̄ па̄рутанти самбандхо. тасма̄ти йасма̄ сетапат̣апа̄рута̄ди гихипа̄рутам̣ на̄ма, тасма̄. сетапат̣а̄ти етассева виваран̣ам̣. ад̣д̣хапа̄лаканиган̣т̣ха̄ти ад̣д̣хам̣ па̄лентӣти ад̣д̣хапа̄лака̄, ад̣д̣хапа̄лака̄ ча те ниган̣т̣ха̄ ча̄ти ад̣д̣хапа̄лаканиган̣т̣ха̄. те хи упари екамева сетаваттхам̣ упакаччхаке павесетва̄ паридаханти, хет̣т̣ха̄ нагга̄пи ад̣д̣хамева па̄ленти. парибба̄джака̄ти гихибандханам̣ паха̄йа паббаджджӯпагата̄. урам̣ виваритва̄ти хадайамаджджхам̣ виваритва̄. аккхита̄рака̄маттанти аккхиматтам̣. а̄ра̄ме ва̄ти буддхӯпат̣т̣ха̄на̄дика̄лам̣ сандха̄йа вуттам̣. антарагхаре ва̄ти антаре гхара̄ни еттха, етасса̄ти ва̄ ‘‘антарагхара’’нти ладдхана̄ме га̄ме.

дутийапариман̣д̣аласиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

3-4. суппат̣иччханнасиккха̄падаван̣н̣ана̄

сут̣т̣ху пат̣иччханноти джаттумпи урампи авиваритва̄ пат̣иччха̄детаббат̣т̣ха̄не пат̣иччха̄данена пат̣иччханно, на сӣсапа̄руто. тена̄ха ‘‘ган̣т̣хикам̣ пат̣имун̃читва̄’’тиа̄ди. таттха ган̣т̣хикам̣ пат̣имун̃читва̄ти ган̣т̣хикам̣ па̄саке пат̣имун̃читва̄. антарагхаре ва̄ти гочарага̄ме. екадивасампи ва̄сӯпагатасса сантикам̣ йатха̄сукхам̣ гантум̣ ват̣т̣ати, ко пана ва̄до чатуппан̃ча̄хам̣ ва̄самадхит̣т̣ха̄йа васитабхиккхӯнам̣ сантиканти ган̣т̣хипаде ликхитам̣.

ва̄сӯпагатасса̄ти раттива̄саттха̄йа упагатасса раттибха̄ге ва̄ дивасабха̄ге ва̄ ка̄йам̣ виваритва̄ нисӣдато ана̄патти.

суппат̣иччханнасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

5-6. сусам̣вутасиккха̄падаван̣н̣ана̄

сусам̣вутоти сусам̣йато. йатха̄ панеттха сусам̣вуто на̄ма хоти, там̣ дассетум̣ ‘‘хаттхам̣ ва̄’’тиа̄ди вуттам̣.

сусам̣вутасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

7-8. оккхиттачаккхусиккха̄падаван̣н̣ана̄

киттакена пана оккхиттачаккху хотӣти а̄ха ‘‘йугаматтам̣ бхӯмибха̄гам̣ пеккхама̄но’’ти. йугайуттако хи данто а̄джа̄неййо йугаматтам̣ пеккхати, пурато чатухаттхаппама̄н̣ам̣ бхӯмибха̄гам̣, имина̄пи еттакам̣ пеккхантена гантаббам̣. йо ана̄дарийам̣ пат̣ичча там̣ там̣ диса̄бха̄гам̣ па̄са̄дам̣ кӯт̣а̄га̄рам̣ вӣтхим̣ олокенто гаччхати, а̄патти дуккат̣асса. хаттхиасса̄дипариссайа̄бха̄ванти париссайанат̣т̣хена, абхибхаванат̣т̣хена, вихет̣ханат̣т̣хена ва̄ париссайо, хаттхиасса̄дийева париссайо хаттхиасса̄дипариссайо, тасса̄бха̄вам̣, хаттхиасса̄ди упаддава̄бха̄ванти аттхо. ‘‘йатха̄ ча екасмим̣ т̣ха̄не т̣хатва̄, евам̣ гаччхантопи париссайа̄бха̄вам̣ олокетум̣ лабхатийева, татха̄ га̄ме пӯджа’’нти (са̄раттха. т̣ӣ. па̄читтийа 3.582) ваданти.

оккхиттачаккхусиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

9-10. уккхиттака̄йасиккха̄падаван̣н̣ана̄

антоиндакхӣлато пат̣т̣ха̄йа̄ти париккхиттасса га̄масса антоумма̄рато пат̣т̣ха̄йа, апариккхиттасса пана дутийалед̣д̣упа̄тато пат̣т̣ха̄йа на евам̣ гантаббам̣.

уккхиттака̄йасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

11-12. уджджаггхикасиккха̄падаван̣н̣ана̄

хасанӣйасмим̣ ваттхусминти нимиттаттхе бхуммам̣, хаситаббаваттхука̄ран̣а̄ти аттхо.

уджджаггхикасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

13-14. уччасаддасиккха̄падаван̣н̣ана̄

китта̄вата̄ аппасаддо хотӣти а̄ха ‘‘айам̣ панеттха̄’’тиа̄ди. саддамева сун̣а̄тӣти апарибйаттаккхарам̣ саддаматтамева сун̣а̄ти. тена̄ха ‘‘катхам̣ на ваваттхапетӣ’’ти.

уччасаддасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

15-20. ка̄йаппача̄лака̄дисиккха̄падаван̣н̣ана̄

‘‘ка̄йа̄дӣни паггахетва̄’’ти етассева виваран̣ам̣ ‘‘ниччала̄ни уджука̄ни т̣хапетва̄’’ти гантаббан̃чева нисӣдитаббан̃ча̄ти самена ирийа̄патхена гантаббан̃чева нисӣдитаббан̃ча. ка̄йаппача̄лака̄дийуттам̣ чхаккам̣.

ка̄йаппача̄лака̄дисиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

26. паллаттхикасиккха̄падаван̣н̣ана̄

дуссапаллаттхика̄йа̄ти еттха а̄йогапаллаттхика̄пи дуссапаллаттхика̄йева.

паллаттхикасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

чхаббӣсатиса̄руппасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

27. саккаччапат̣иггахан̣асиккха̄падаван̣н̣ана̄

сатим̣ упат̣т̣ха̄петва̄ти чхад̣д̣етука̄мо вийа ахутва̄ пин̣д̣апа̄те сатим̣ упат̣т̣ха̄петва̄, ‘‘пин̣д̣апа̄там̣ ган̣хисса̄мӣ’’ти сатим̣ упат̣т̣ха̄петва̄.

саккаччапат̣иггахан̣асиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

28. паттасан̃н̃ӣпат̣иггахан̣асиккха̄падаван̣н̣ана̄

упанибаддхасан̃н̃ӣ хутва̄ти пин̣д̣апа̄там̣ денте ана̄дарийам̣ пат̣ичча тахам̣ тахам̣ анолокетва̄ патте а̄бхогасан̃н̃ӣ хутва̄.

паттасан̃н̃ӣпат̣иггахан̣асиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

29. самасӯпакапат̣иггахан̣асиккха̄падаван̣н̣ана̄

самасӯпаканти пама̄н̣айуттам̣ сӯпавантам̣ катва̄, бха̄ванапум̣саканиддесо ча̄йам̣. бйан̃джанам̣ пана ана̄дийитва̄ аттхаматтамева дассетум̣ ‘‘самасӯпако на̄ма̄’’тиа̄ди вуттам̣. сабба̄пи сӯпеййабйан̃джанавикатӣти олон̣иса̄касӯпеййамаччхамам̣сараса̄дика̄ сабба̄пи сӯпеййабйан̃джанавикати.

самасӯпакапат̣иггахан̣асиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

30-32. саматиттика̄дисиккха̄падаван̣н̣ана̄

саматиттиканти бха̄ванапум̣саканиддесо, саматиттикам̣ катва̄ти аттхо. еваман̃н̃есупи ӣдисесу т̣ха̄несу аттхо дат̣т̣хаббо. самапун̣н̣анти (са̄раттха. т̣ӣ. па̄читтийа 3.605) паттасса антомукхават̣т̣илекха̄самапун̣н̣ам̣. самабхаританти еттха̄пи есева найо. тан̃ча кхо адхит̣т̣ха̄нупагапаттассева, нетарасса. тена̄ха ‘‘адхит̣т̣ха̄нупагапаттасса̄’’тиа̄ди. рачитанти катам̣, паккхиттам̣ пӯританти аттхо. йам̣ кин̃чи йа̄вака̄ликанти йа̄губхаттапхала̄пхала̄дим̣ йам̣ кин̃чи а̄мисаджа̄тикам̣. йаттха каттхачӣти адхит̣т̣ха̄нупаго ва̄ хоту, анадхит̣т̣ха̄нупаго ва̄ йаттха каттхачи патте. тхӯпӣката̄нӣти тхӯпам̣ вийа ката̄ни, адхит̣т̣ха̄нупагасса паттасса антомукхават̣т̣илекхам̣ атиккамитва̄ ката̄нӣти аттхо. идан̃ча ‘‘йа̄мака̄лика̄дӣнӣ’’ти имасса васена вуттам̣, ‘‘йа̄вака̄лика’’нти имасса пана васена вачанабйаттайам̣ катва̄ ‘‘тхӯпӣкатампи ват̣т̣атӣ’’ти йоджетаббам̣. пи-саддена атхӯпӣката̄ни ват̣т̣антӣти еттха катха̄ва наттхӣти дассети. хет̣т̣ха̄ орохатӣти саманта̄ ока̄сасаббха̄вато ча̄лийама̄нам̣ хет̣т̣ха̄ бхассати. такколават̣ам̣сака̄дайоти еттха маттхаке т̣хапитатакколамева ват̣ам̣сакасадисатта̄ такколават̣ам̣сакам̣. а̄дисаддена пуппхават̣ам̣сакакат̣укапхала̄диват̣ам̣сака̄нам̣ (па̄чи. ат̣т̣ха. 605) гахан̣ам̣, на там̣ тхӯпӣкатам̣ на̄ма хоти па̄т̣еккам̣ бха̄джанатта̄ пан̣н̣а̄дӣнам̣.

саматиттика̄дисиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

33-34. сапада̄насиккха̄падаван̣н̣ана̄

сапада̄нанти (са̄раттха. т̣ӣ. па̄читтийа 3.608) еттха да̄нам̣ вуччати авакхан̣д̣анам̣, апетам̣ да̄нато апада̄нам̣, анавакхан̣д̣анти аттхо, саха апада̄нена сапада̄нам̣, авакхан̣д̣анавирахитам̣, анупат̣ипа̄т̣ийа̄ти вуттам̣ хоти. тена̄ха ‘‘таттха таттха одхим̣ акатва̄ анупат̣ипа̄т̣ийа̄’’ти.

сапада̄насиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

36. оданаппат̣иччха̄данасиккха̄падаван̣н̣ана̄

ма̄гха̄тасамайа̄дӣсӯти еттха йасмим̣ самайе ‘‘па̄н̣о на хантаббо’’ти ра̄джа̄но бхерим̣ чара̄пенти, айам̣ ма̄гха̄тасамайо на̄ма. бйан̃джанам̣ пат̣иччха̄детва̄ дентӣти бйан̃джанам̣ чханнам̣ катва̄ денти.

оданаппат̣иччха̄данасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

37. сӯподанавин̃н̃аттисиккха̄падаван̣н̣ана̄

ека̄дасамети сӯподанавин̃н̃аттийам̣. еттха пана йасса мукхе паккхипитва̄ виппат̣иса̄ре уппанне пуна уггиритука̄масса̄пи саче сахаса̄ пависати, айам̣ асан̃чичча парибхун̃джати на̄ма. йо пана вин̃н̃аттампи авин̃н̃аттампи екасмим̣ т̣ха̄не т̣хитам̣ сахаса̄ анупадха̄ретва̄ гахетва̄ бхун̃джати, айам̣ асатийа̄ бхун̃джати на̄ма.

сӯподанавин̃н̃аттисиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

38. уджджха̄насан̃н̃ӣсиккха̄падаван̣н̣ана̄

уджджха̄йати етена̄ти уджджха̄нам̣, читтам̣, тасмим̣ сан̃н̃а̄ уджджха̄насан̃н̃а̄ти а̄ха ‘‘уджджха̄насан̃н̃ӣ’’тиа̄ди. олокентасса̄ти паресам̣ паттам̣ олокентасса.

уджджха̄насан̃н̃ӣсиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

39. кабал̣асиккха̄падаван̣н̣ана̄

‘‘майӯран̣д̣ам̣ атимаханта’’нти вачанато майӯран̣д̣аппама̄н̣опи кабал̣о на ват̣т̣ати. кечи пана ‘‘майӯран̣д̣ато махантова на ват̣т̣ати, на майӯран̣д̣аппама̄н̣о’’типи ваданти, там̣ на гахетаббам̣. куккут̣ан̣д̣ам̣ атикхуддаканти еттха̄пи есева найо, гила̄насса пана атикхуддакам̣ кабал̣ам̣ каротопи ана̄патти.

кабал̣асиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

41-42. ана̄хат̣асиккха̄падаван̣н̣ана̄

сакалам̣ хаттханти сакала̄ ан̇гулийо. хаттхасаддо четтха тадекадесесу ан̇гулӣсу дат̣т̣хаббо ‘‘хаттхамудда̄’’тиа̄дӣсу вийа. еван̃ча катва̄ саббаггахан̣ам̣ саматтхитам̣ хоти. ан̃н̃атха̄ сакалам̣ хаттхам̣ мукхе павесетумасаккун̣еййатта̄ саббаггахан̣амасаматтхитамева сийа̄. самуда̄йе паваттасса ча воха̄расса авайавепи паваттанато екан̇гулимпи тато екадесампи мукхе паккхипитум̣ на ват̣т̣ати.

ана̄хат̣асиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

43. сакабал̣асиккха̄падаван̣н̣ана̄

таттаке сати ват̣т̣атӣти таттаке мукхамхи сати катхетум̣ ват̣т̣ати.

сакабал̣асиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

50-51. чапучапука̄ракасиккха̄падаван̣н̣ана̄

‘‘чапу чапӯ’’ти евам̣ саддам̣ катва̄ти ‘‘чапу чапӯ’’ти евам̣ анукаран̣асаддам̣ катва̄. ‘‘пан̃чавӣсатимепи есева найо’’ти имина̄ ‘‘сурусурука̄раканти ‘сурӯ сурӯ’ти евам̣ саддам̣ катва̄’’ти имаматтхаматидисати.

чапучапука̄ракасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

тим̣сабходжанаппат̣исам̣йуттасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

57. чхаттапа̄н̣исиккха̄падаван̣н̣ана̄

йам̣ кин̃чи чхаттанти сетаччхаттакилан̃джаччхаттапан̣н̣аччхаттесу йам̣ кин̃чи чхаттам̣. йампи таттхаджа̄такадан̣д̣акена катам̣ екапан̣н̣аччхаттам̣ хоти, тампи чхаттамева. йаттха каттхачи сарӣра̄вайавети ам̣саӯруа̄дике йаттха каттхачи сарӣра̄вайавети.

чхаттапа̄н̣исиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

60. а̄вудхапа̄н̣исиккха̄падаван̣н̣ана̄

сабба̄пи дханувикатӣти ча̄пакодан̣д̣а̄дибхеда̄ сабба̄пи дханувикати. ча̄поти (са̄раттха. т̣ӣ. па̄читтийа 3.637) маджджхе ван̇ка̄ ка̄джадан̣д̣асадиса̄ дханувикати. кодан̣д̣оти ват̣т̣аладан̣д̣а̄ дханувикати. пат̣имукканти павеситам̣ лаггитам̣. йа̄ва на ган̣ха̄тӣти йа̄ва хаттхена на ган̣ха̄ти, айамева ва̄ па̄т̣хо. та̄ва ват̣т̣атӣти та̄ва дхаммам̣ десетум̣ ват̣т̣ати.

а̄вудхапа̄н̣исиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

61-62. па̄дукасиккха̄падаван̣н̣ана̄

кевалам̣ аккантасса̄ти кевалам̣ па̄дукам̣ аккамитва̄ т̣хитасса. пат̣имуккасса̄ти пат̣имун̃читва̄ т̣хитасса. тена̄ха ‘‘павесетва̄ т̣ха̄навасена̄’’ти.

па̄дукасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

63. йа̄насиккха̄падаван̣н̣ана̄

йа̄нагатасса̄ти ‘‘йа̄нам̣ на̄ма вайхам̣, ратхо, сакат̣ам̣, сандхама̄ника̄, сивика̄, па̄т̣ан̇кӣ’’ти (па̄чи. 640, 1187) вуттам̣ йа̄нам̣ упа̄да̄йа антамасо хаттхасан̇гха̄т̣амхи гатасса. тена̄ха ‘‘сачепи двӣхи джанехӣ’’тиа̄ди. вайха̄дикети еттха вайханти упари ман̣д̣апасадисам̣ падараччхаданам̣, саббапа̄лигун̣т̣химам̣ ва̄ чха̄детва̄ катам̣ сакат̣ависесам̣ ‘‘вайха’’нти ваданти. а̄дисаддена ратха̄дӣнам̣ гахан̣ам̣.

йа̄насиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

75. удакеучча̄расиккха̄падаван̣н̣ана̄

пакин̣н̣аканти вомиссаканайам̣. сачиттаканти (са̄раттха. т̣ӣ. па̄читтийа 3.576) ваттхувиджа̄наначиттена, пан̣н̣аттивиджа̄наначиттена ча сачиттакам̣. ‘‘ана̄дарийам̣ пат̣ичча̄’’ти (па̄чи. 654) вуттатта̄ йасма̄ ана̄дарийавасенева а̄паджджитаббато идам̣ саббам̣ кевалам̣ акусаламева, тан̃ча пакатийа̄ ваджджам̣, сан̃чичча вӣтиккаманан̃ча доманассикассева хоти, тасма̄ ‘‘локаваджджам̣ акусалачиттам̣ дуккхаведана’’нти вуттам̣. сесесупи есева найо.

екӯнавӣсатидхаммадесана̄пат̣исам̣йуттасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

ити кан̇кха̄витаран̣ийа̄ па̄тимоккхаван̣н̣ана̄йа

винайаттхаман̃джӯса̄йам̣ лӣнаттхаппака̄санийам̣

секхийаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

адхикаран̣асаматхаван̣н̣ана̄

ган̣анапариччхедоти сан̇кхйа̄париччхедо. адхикарӣйанти еттха̄ти адхикаран̣а̄ни. ке адхикарӣйанти? саматха̄. катхам̣ адхикарӣйанти? саманавасена. тасма̄ те тесам̣ саманавасена паваттантӣти а̄ха ‘‘адхикаран̣а̄ни саментӣ’’тиа̄ди. уппанна̄нам̣ уппанна̄нанти ут̣т̣хита̄нам̣ ут̣т̣хита̄нам̣. кин̃ча̄пи адхикаран̣ат̣т̣хена екавидхам̣, татха̄пи ваттхувасена на̄на̄ хотӣти ‘‘адхикаран̣а̄на’’нти бахувачанам̣ катам̣. ида̄ни тасса на̄на̄ттам̣ дассетва̄ виваритум̣ ‘‘вива̄да̄дхикаран̣а’’нтиа̄дима̄ха. вива̄дойева адхикаран̣ам̣ вива̄да̄дхикаран̣ам̣. еса найо сесесупи. саматхаттханти саманаттхам̣.

адхикаран̣асса саммукха̄ винайанато саммукха̄винайо. даббамаллапуттаттхерасадисасса сативепуллаппаттасса кхӣн̣а̄савассева да̄таббо винайо сативинайо. саммӯл̣хасса гаггабхиккхусадисасса умматтакасса да̄таббо винайо амӯл̣хавинайо. пат̣ин̃н̃а̄тена каран̣абхӯтена каран̣ам̣ пат̣ин̃н̃а̄такаран̣ам̣. атха ва̄ пат̣ин̃н̃а̄те а̄паннабха̄ва̄дике каран̣ам̣ кирийа̄, ‘‘а̄йатим̣ сам̣вареййа̄сӣ’’ти парива̄сада̄на̄дивасена ча паваттам̣ вачӣкаммам̣ пат̣ин̃н̃а̄такаран̣ам̣. йасса̄ кирийа̄йа дхаммава̄дино бахутара̄, еса̄ йебхуййасика̄ на̄ма. йо па̄пуссанната̄йа па̄пийо, пуггало, тасса упава̄л̣абхиккхусадисасса каттаббато тассапа̄пийасика̄, алуттасама̄сойам̣. тин̣аваттха̄ракасадисатта̄ тин̣аваттха̄рако. йатха̄ (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 212) хи гӯтхам̣ ва̄ муттам̣ ва̄ гхат̣т̣ийама̄нам̣ дуггандхата̄йа ба̄дхати, тин̣ехи аваттхаритва̄ суппат̣иччха̄дитасса панасса гандхо на ба̄дхати, евамева йам̣ адхикаран̣ам̣ мӯла̄нумӯлам̣ гантва̄ вӯпасамийама̄нам̣ каккхал̣атта̄йа ва̄л̣атта̄йа бхеда̄йа сам̣ваттати, там̣ имина̄ каммена вӯпасантам̣ гӯтхам̣ вийа тин̣аваттха̄ракена пат̣иччханнам̣ сувӯпасантам̣ хоти. тена вуттам̣ ‘‘тин̣аваттха̄ракасадисатта̄ тин̣аваттха̄рако’’ти.

татра̄ти тесу саттасу адхикаран̣асаматхесу. ‘‘ат̣т̣ха̄расахи ваттхӯхӣ’’ти лаккхан̣авачанаметам̣ ‘‘йади ме бйа̄дхика̄ бхавеййум̣, да̄таббамидамосадха’’нтиа̄дина̄ (сам̣. ни. т̣ӣ. 2.3.39-42) вийа. тасма̄ тесу ан̃н̃атарена виваданта̄ ат̣т̣ха̄расахи ваттхӯхи вивадантӣти вуччати. вива̄доти випаччанӣкава̄до. упавадана̄ти аккосо. чодана̄ти ануйого. двети тхуллаччайадуббха̄сита̄паттийо две. чатуннам̣ камма̄нам̣ каран̣анти чатуннам̣ камма̄нам̣ антаре йасса кассачи каммасса каран̣ам̣.

евам̣ адхикаран̣а̄ни дассетва̄ ида̄ни тесу идам̣ адхикаран̣ам̣ еттакехи саматхехи самматӣти дассетум̣ ‘‘таттха̄’’тиа̄ди вуттам̣. йасмим̣ виха̄ре уппаннам̣, тасмим̣йева ва̄ самматӣти самбандхо. евам̣ сесесупи. таттха йасмим̣ виха̄ре уппаннанти ‘‘йасмим̣ виха̄ре майхам̣ имина̄ патто гахито, чӣварам̣ гахита’’нтиа̄дина̄ (пари. ат̣т̣ха. 341) найена паттачӣвара̄дӣнам̣ аттха̄йа вива̄да̄дхикаран̣ам̣ уппаннам̣ хоти. тасмим̣йева ва̄ самматӣти тасмим̣ виха̄рейева а̄ва̄сикехи саннипатитва̄ ‘‘алам̣, а̄вусо’’ти аттхапаччаттхике сан̃н̃а̄петва̄ па̄л̣имуттакавиниччхайенева вӯпасаментехи саммати. саче пана там̣ адхикаран̣ам̣ нева̄сика̄ вӯпасаметум̣ на сакконти, атхан̃н̃о винайадхаро а̄гантва̄ ‘‘ким̣, а̄вусо, имасмим̣ виха̄ре упосатхо ва̄ пава̄ран̣а̄ ва̄ т̣хита̄’’ти пуччхати, техи ча тасмим̣ ка̄ран̣е катхите там̣ адхикаран̣ам̣ кхандхакато ча парива̄рато ча суттена виниччхинитва̄ вӯпасамети. евампи етасмим̣йева самматӣти дат̣т̣хаббам̣.

ан̃н̃аттха вӯпасаметум̣ гаччханта̄нам̣ антара̄магге ва̄ самматӣти ‘‘на майам̣ етасса виниччхайе тит̣т̣ха̄ма, на̄йам̣ винайе кусало, амукасмим̣ на̄ма га̄ме винайадхара̄ тхера̄ васанти, таттха гантва̄ виниччхинисса̄ма̄’’ти гаччханта̄нам̣ антара̄магге ва̄ ка̄ран̣ам̣ саллаккхетва̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ сан̃н̃а̄пентехи, ан̃н̃ехи ва̄ те бхиккхӯ ниджджха̄пентехи саммати. на хева кхо пана ан̃н̃аман̃н̃асан̃н̃аттийа̄ ва̄ сабха̄габхиккхуниджджха̄панена ва̄ вӯпасантам̣ хоти, апича кхо пат̣ипатхам̣ а̄гаччханто еко винайадхаро дисва̄ ‘‘каттха̄вусо, гаччхатха̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘амукам̣ на̄ма га̄мам̣ имина̄ на̄ма каран̣ена̄’’ти вутте ‘‘алам̣, а̄вусо, ким̣ таттха гатена̄’’ти таттхева дхаммена винайена там̣ адхикаран̣ам̣ вӯпасамети. евампи антара̄магге вӯпасаммати на̄ма.

йаттха гантва̄ сан̇гхасса ниййа̄титам̣, таттха сан̇гхена ва̄ти саче пана ‘‘алам̣, а̄вусо, ким̣ таттха гатена̄’’ти вуччама̄на̄пи ‘‘майам̣ таттхева гантва̄ виниччхайам̣ па̄песса̄ма̄’’ти (пари. ат̣т̣ха. 341) винайадхарасса вачанам̣ ана̄дийитва̄ йаттха гантва̄ сабха̄габхиккхусан̇гхасса адхикаран̣ам̣ ниййа̄титам̣, таттха сан̇гхена ‘‘алам̣, а̄вусо, сан̇гхасаннипа̄там̣ на̄ма гарука’’нти таттхева нисӣдитва̄ виниччхитам̣ саммати. на хева кхо пана сабха̄габхиккхӯнам̣ сан̃н̃аттийа̄ вӯпасантам̣ хоти, апича кхо сан̇гхам̣ саннипа̄тетва̄ а̄рочитам̣ сан̇гхамаджджхе винайадхара̄ вӯпасаменти. евампи таттха сан̇гхена виниччхитам̣ саммати на̄ма.

убба̄хика̄йа самматапуггалехи ва̄ виниччхитанти апалокетва̄ ва̄ кхандхаке вутта̄йа ва̄ н̃аттидутийакаммава̄ча̄йа самматехи пуггалехи висум̣ ва̄ нисӣдитва̄, тасса̄йева ва̄ париса̄йа ‘‘ан̃н̃ена на кин̃чи катхетабба’’нти (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 231) са̄ветва̄ виниччхитам̣. айанти айам̣ йатха̄вутта̄ чатуббидха̄ саммукхата̄.

ка̄ракасан̇гхасса̄ти вӯпасаметум̣ саннипатитасса ка̄ракасан̇гхасса. сан̇гхаса̄маггивасена саммукхӣбха̄воти ‘‘йа̄ватика̄ бхиккхӯ каммаппатта̄, те а̄гата̄ хонти, чханда̄раха̄нам̣ чхандо а̄хат̣о хоти, саммукхӣбхӯта̄ на пат̣иккосантӣ’’ти (чӯл̣ава. 228) евам̣ вуттасан̇гхаса̄маггивасена саммукхӣбха̄во, етена йатха̄ татха̄ падха̄нака̄ракапуггала̄нам̣ саммукхата̄маттам̣ сан̇гхасаммукхата̄ на̄ма на хотӣти дассети. бхӯтата̄ти таччхата̄. саччапарийа̄йо хи идха дхаммасаддо ‘‘дхаммава̄дӣ’’тиа̄дӣсу (дӣ. ни. 1.9, 194) вийа. винети етена̄ти винайо, тасса тасса адхикаран̣асса вӯпасамана̄йа бхагавата̄ вуттавидхи, тасса винайасса саммукхата̄ винайасаммукхата̄. тена̄ха ‘‘йатха̄ там̣…пе… винайасаммукхата̄’’ти. йена̄ти йена пуггалена. аттхапаччаттхика̄нанти (са̄раттха. т̣ӣ. чӯл̣авагга 3.228) вива̄даваттхусан̇кха̄те аттхе паччаттхика̄нам̣. сан̇гхасаммукхата̄ париха̄йати самматапуггалехева вӯпасаманато.

нанти вива̄да̄дхикаран̣ам̣. пан̃чан̇гасаманна̄гатанти (чӯл̣ава. 234) ‘‘на чханда̄гатим̣ гаччхати, на доса̄гатим̣ гаччхати, на моха̄гатим̣ гаччхати, на бхайа̄гатим̣ гаччхати, гахита̄гахитам̣ джа̄на̄тӣ’’ти вуттехи пан̃чахан̇гехи саманна̄гатам̣. гӯл̣хакавиват̣акасакан̣н̣аджаппакесу тӣсу сала̄кагга̄хесӯти ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, тесам̣ бхиккхӯнам̣ сан̃н̃аттийа̄ тайо сала̄кагга̄хаке гӯл̣хакам̣, виват̣акам̣, сакан̣н̣аджаппака’’нти (чӯл̣ава. 235) саматхаккхандхаке вуттесу тӣсу сала̄кагга̄хесу. сала̄кам̣ га̄хетва̄ти дхаммава̄дӣнан̃ча адхаммава̄дӣнан̃ча сала̄ка̄йо нимиттасан̃н̃ам̣ а̄ропетва̄ чӣварабхоге катва̄ саматхаккхандхаке вуттанайена га̄ха̄петва̄. еван̃хи таттха вуттам̣ –

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, гӯл̣хако сала̄кагга̄хо хоти? тена сала̄кагга̄ха̄пакена бхиккхуна̄ сала̄ка̄йо ван̣н̣а̄ван̣н̣а̄йо катва̄ екамеко бхиккху упасан̇камитва̄ евамасса вачанӣйо ‘айам̣ евам̣ва̄дисса сала̄ка̄, айам̣ евам̣ва̄дисса сала̄ка̄, йам̣ иччхаси, там̣ ган̣ха̄хӣ’ти. гахите ваттаббо ‘ма̄ ча кассачи дассехӣ’ти. саче джа̄на̄ти ‘адхаммава̄дӣ бахутара̄’ти, ‘дуггахо’ти паччуккад̣д̣хитаббам̣. саче джа̄на̄ти ‘дхаммава̄дӣ бахутара̄’ти, ‘суггахо’ти са̄ветаббам̣. евам̣ кхо, бхиккхаве, гӯл̣хако сала̄кагга̄хо хоти.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, виват̣ако сала̄кагга̄хо хоти? саче джа̄на̄ти ‘дхаммава̄дӣ бахутара̄’ти, виссат̣т̣хенева виват̣ена га̄хетаббо. евам̣ кхо, бхиккхаве, виват̣ако сала̄кагга̄хо хоти.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, сакан̣н̣аджаппако сала̄кагга̄хо хоти? тена сала̄кагга̄ха̄пакена бхиккхуна̄ екамекасса бхиккхуно упакан̣н̣аке а̄рочетаббам̣ ‘айам̣ евам̣ва̄дисса сала̄ка̄, айам̣ евава̄дисса сала̄ка̄, йам̣ иччхаси, там̣ ган̣ха̄хӣ’ти. гахите ваттаббо ‘ма̄ ча кассачи а̄рочехӣ’ти. саче джа̄на̄ти ‘адхаммава̄дӣ бахутара̄’ти, ‘дуггахо’ти паччуккад̣д̣хитаббам̣. саче джа̄на̄ти ‘дхаммава̄дӣ бахутара̄’ти, ‘суггахо’ти са̄ветаббам̣. евам̣ кхо, бхиккхаве, сакан̣н̣аджаппако сала̄кагга̄хо хотӣ’’ти.

еттха ча аладжджуссанна̄йа (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 235) париса̄йа гӯл̣хако сала̄кагга̄хо ка̄таббо, ладжджуссанна̄йа виват̣ако, ба̄луссанна̄йа сакан̣н̣аджаппакоти ведитаббо. дхаммава̄дӣнам̣ йебхуййата̄йа̄ти дхаммава̄дӣнам̣ екенапи адхиката̄йа, ко пана ва̄до двӣхи тӣхи.

‘‘чатӯхи саматхехи самматӣ’’ти идам̣ саббасан̇га̄хакавасена вуттам̣, таттха пана двӣхи ева вӯпасаманам̣ дат̣т̣хаббам̣. евам̣ виниччхитанти саче а̄патти наттхи, убхо кхама̄петва̄, атха аттхи, а̄паттим̣ дассетва̄ ропанавасена виниччхитам̣. пат̣икаммам̣ пана а̄патта̄дхикаран̣асаматхе парато а̄гамиссатӣти. на саман̣аса̄руппам̣ асса̄ман̣акам̣, саман̣ехи акаттаббам̣, тасмим̣. аджджха̄ча̄ре вӣтиккаме сати.

па̄ра̄джикаса̄мантена ва̄ти дуккат̣ена ва̄ тхуллаччайена ва̄. метхунадхамме хи па̄ра̄джикаса̄манта̄ на̄ма дуккат̣ам̣ хоти, адинна̄да̄на̄дӣсу тхуллаччайам̣. пат̣ичаратоти пат̣иччха̄дентасса. аччхиннамӯло бхависсатӣти па̄ра̄джикам̣ ана̄панно бхависсати, сӣлава̄ бхависсатӣти вуттам̣ хоти. самма̄ ваттитва̄ти ваттам̣ пӯретва̄. оса̄ран̣ам̣ лабхиссатӣти каммаппат̣иппассаддхим̣ лабхиссати.

тасса̄ти а̄патта̄дхикаран̣асса. саммукха̄винайенева вӯпасамо наттхи пат̣ин̃н̃а̄йа, татха̄рӯпа̄йа кхантийа̄ ва̄ вина̄ авӯпасаманато. йа̄ пана пат̣ин̃н̃а̄ти самбандхо.

еттха̄ти а̄паттидесана̄йам̣. сийа̄ти авассам̣. каккхал̣атта̄йа ва̄л̣атта̄йа̄ти каккхал̣абха̄ва̄йа чева ва̄л̣абха̄ва̄йа ча. тхуллаваджджанти па̄ра̄джикан̃чева сан̇гха̄дисесан̃ча. гихиппат̣исам̣йуттанти гихӣнам̣ хӣнена кхум̣санавамбханадхаммикаппат̣иссавесу а̄паннам̣ а̄паттим̣.

йатха̄нурӯпанти ‘‘двӣхи саматхехи, тӣхи, чатӯхи, екена̄’’ти евам̣ вуттанайенева йатха̄нурӯпам̣. еттха̄ти имасмим̣ саматха̄дхика̄ре. виниччхайанайоти виниччхайанайаматтам̣. тена̄ха ‘‘виттха̄ро пана̄’’тиа̄ди. асса̄ти виттха̄расса. самантапа̄са̄дика̄йам̣ вуттоти самантапа̄са̄дика̄йа на̄ма винайат̣т̣хакатха̄йам̣ вутто. тасма̄ таттха вуттанайенева ведитабботи адхиппа̄йо.

еттаканти етам̣парамам̣, на ито бхиййо.

адхикаран̣асаматхаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

ити кан̇кха̄витаран̣ийа̄ па̄тимоккхаван̣н̣ана̄йа

винайаттхаман̃джӯса̄йам̣ лӣнаттхаппака̄санийам̣

бхиккхупа̄тимоккхаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

намо тасса бхагавато арахато самма̄самбуддхасса