4. маггасаччаниддесаван̣н̣ана̄
205. ан̃н̃амаггапат̣иккхепанаттханти титтхийехи каппитасса маггасса дуккханиродхага̄минипат̣ипада̄бха̄вам̣ пат̣иккхепетунти аттхо, ан̃н̃асса ва̄ маггабха̄вапат̣иккхепо ан̃н̃амаггапат̣иккхепо. пуггаласса арийабха̄вакаратта̄ арийам̣ каротӣти арийо, арийапхалапат̣ила̄бхакаратта̄ арийам̣ лабха̄пети джанетӣти арийо. аттано киччавасена пхалавасена ча арийана̄мала̄бхо ева вуттоти дат̣т̣хаббо. ат̣т̣ха ан̇га̄ни асса̄ти ан̃н̃ападаттхасама̄сам̣ акатва̄ ‘‘ат̣т̣хан̇га̄ни асса сантӣти ат̣т̣хан̇гико’’ти падасиддхи дат̣т̣хабба̄.
чатуран̇гасаманна̄гата̄ ва̄ча̄ джанам̣ сан̇ган̣ха̄тӣти таббипаккхавиратисабха̄ва̄ самма̄ва̄ча̄ бхедакарамиччха̄ва̄ча̄паха̄нена джане сампайутте ча паригган̣ханакиччаватӣ хотӣти ‘‘париггахалаккхан̣а̄’’ти вутта̄. йатха̄ чӣваракамма̄дико камманто екам̣ ка̄таббам̣ самут̣т̣ха̄пети ниппха̄дети, там̣там̣кирийа̄ниппха̄дако ва̄ четана̄сан̇кха̄то камманто хаттхапа̄дачалана̄дикам̣ кирийам̣ самут̣т̣ха̄пети, евам̣ са̄ваджджакаттаббакирийа̄самут̣т̣ха̄пакамиччха̄каммантаппаха̄нена самма̄камманто нираваджджасамут̣т̣ха̄панакиччава̄ хоти, сампайуттадхамме ча самут̣т̣ха̄пенто ева паваттатӣти ‘‘самут̣т̣ха̄паналаккхан̣о’’ти вутто. ка̄йава̄ча̄нам̣ кхандхасанта̄насса ча сам̣килесабхӯтамиччха̄а̄джӣваппаха̄нена самма̄а̄джӣво ‘‘вода̄паналаккхан̣о’’ти вутто.
аттано паччанӣкакилеса̄ дит̣т̣хекат̣т̣ха̄ авиджджа̄дайо. пассатӣти пака̄сетӣти аттхо. тенева хи ан̇гена таттха паччавеккхан̣а̄ паваттатӣти. татхева̄ти аттано паччанӣкакилесехи саддхинти аттхо.
киччатоти пуббабха̄гехи дуккха̄дин̃а̄н̣ехи каттаббакиччасса идха ниппхаттито, имассева ва̄ н̃а̄н̣асса дуккха̄диппака̄санакиччато. тӣн̣и на̄ма̄ни лабхати ка̄масан̇каппа̄диппаха̄накиччаниппхаттито. сиккха̄падавибхан̇ге (вибха. 703 а̄дайо) ‘‘виратичетана̄ саббе сампайуттадхамма̄ ча сиккха̄пада̄нӣ’’ти вутта̄ти таттха падха̄на̄нам̣ виратичетана̄нам̣ васена ‘‘виратийопи хонти четана̄йопӣ’’ти а̄ха. муса̄ва̄да̄дӣхи вираман̣ака̄ле ва̄ виратийо субха̄сита̄дива̄ча̄бха̄сана̄дика̄ле ча четана̄йо йоджетабба̄, маггаккхан̣е виратийова четана̄нам̣ амагган̇гатта̄ екасса н̃а̄н̣асса дуккха̄дин̃а̄н̣ата̄ вийа ека̄йа виратийа̄ муса̄ва̄да̄дивиратибха̄во вийа ча ека̄йа четана̄йа самма̄ва̄ча̄дикиччаттайаса̄дханасабха̄ва̄бха̄ва̄ самма̄ва̄ча̄дибха̄ва̄сиддхито, там̣сиддхийан̃ча ан̇гаттайатта̄сиддхито ча.
пуббабха̄гепи маггаккхан̣епи самма̄сама̄дхи ева̄ти йадипи сама̄дхиупака̄рака̄нам̣ абхиниропана̄нумаджджанасампийа̄йанабрӯханасантасукха̄нам̣ витакка̄дӣнам̣ васена чатӯхи джха̄нехи самма̄сама̄дхи вибхатто, татха̄пи ва̄йа̄мо вийа ануппанна̄кусала̄нуппа̄дана̄дичатува̄йа̄макиччам̣, сати вийа ча асубха̄сукха̄ничча̄наттесу ка̄йа̄дӣсу субха̄дисан̃н̃а̄паха̄начатусатикиччам̣, еко сама̄дхи чатуккаджджха̄насама̄дхикиччам̣ на са̄дхетӣти пуббабха̄гепи пат̣хамаджджха̄насама̄дхичитте джха̄насама̄дхи пат̣хамаджджха̄насама̄дхи ева маггаккхан̣епи, татха̄ пуббабха̄гепи чатуттхаджджха̄насама̄дхичитте джха̄насама̄дхи чатуттхаджджха̄насама̄дхи ева маггаккхан̣епӣти аттхо.
вачӣбхедасса упака̄рако витакко са̄ваджджа̄наваджджавачӣбхеданиваттанапаваттанакара̄йа самма̄ва̄ча̄йапи упака̄рако ева̄ти ‘‘сва̄йа’’нтиа̄дима̄ха. вачӣбхеданийа̄мика̄ ва̄ча̄ ка̄йикакирийа̄нийа̄макасса самма̄каммантасса упака̄рика̄. идам̣ вӣрийанти чатусаммаппадха̄навӣрийам̣. гатийоти ниппхаттийо, кичча̄дисабха̄ве ва̄. саманвеситва̄ти упадха̄ретва̄.
пурима̄ни две сачча̄ни угган̣хитва̄ти самбандхо. ит̣т̣хам̣ кантанти ниродхамаггесу ниннабха̄вам̣ дассети, на абхинанданам̣, танниннабха̄войева ча таттха каммакаран̣ам̣ дат̣т̣хаббам̣.
киччатоти парин̃н̃а̄дито. а̄рамман̣апат̣иведхоти саччхикирийа̄пат̣иведхама̄ха. саббампи пат̣иведхан̃а̄н̣ам̣ локуттаранти касма̄ вуттам̣, нану уггаха̄дипат̣иведхо ча пат̣иведхова, на ча со локуттароти? на, кевалена пат̣иведха-саддена уггаха̄дипат̣иведха̄нам̣ авачанӣйатта̄, пат̣иведханимиттатта̄ ва̄ уггаха̄дивасена паваттам̣ дуккха̄дӣсу пуббабха̄ге н̃а̄н̣ам̣ ‘‘пат̣иведхо’’ти вуттам̣, на пат̣иведхатта̄, пат̣иведхабхӯтамева пана н̃а̄н̣ам̣ сандха̄йа̄ха ‘‘саббампи пат̣иведхан̃а̄н̣ам̣ локуттара’’нти. уггахапарипуччха̄н̃а̄н̣а̄нипи саванан̃а̄н̣е ева авародхам̣ гаччхантӣти ‘‘саванадха̄ран̣асаммасанан̃а̄н̣ам̣ локийа’’нти тивидхамева н̃а̄н̣ама̄ха. уггаха̄дӣхи саччапаригган̣ханам̣ париггахо.
пайоготи кирийа̄, ва̄йа̄мо ва̄. тасса махантатарасса иччхитаббатам̣ дуккаратаратан̃ча упама̄хи дассети ‘‘бхаваггагахан̣аттха’’нтиа̄дина̄.
падагха̄танти еттха гатамагго ‘‘пада’’нти вуччати. йена чупа̄йена ка̄ран̣ена ка̄мавитакко уппаджджати, со тасса гатамагготи тасса гха̄то падагха̄то. уссукка̄петва̄ти уддхам̣ уддхам̣ сантивисесайуттам̣ катва̄, вад̣д̣хетва̄ти аттхо.
па̄л̣ийам̣ вибхаттесӯти катарапа̄л̣ийам̣? дхаммасан̇гахе та̄ва ат̣т̣ха касин̣а̄ни даса асубха̄ чатта̄ро брахмавиха̄ра̄ чатта̄ри а̄руппа̄ни вибхатта̄ни, а̄гамесу даса ануссатийо а̄ха̄ре пат̣икӯласан̃н̃а̄ чатудха̄туваваттха̄нанти има̄ни ча̄ти таттха таттха вибхаттам̣. имесу тӣсӯти ка̄ма̄дӣсу тӣсу т̣ха̄несу.
миччха̄ва̄ча̄сан̇кха̄та̄йа̄ти етена ека̄йа четана̄йа паха̄таббаекаттам̣ дассети. идха арийаса̄вако сакалйа̄н̣апутхуджджанако секкхо. ка̄йадва̄равӣтиккама̄ти а̄джӣвахетукато па̄н̣а̄типа̄та̄дито висум̣ висум̣ вираман̣ам̣ йоджетаббам̣.
айам̣ панасса̄ти маггабха̄вена чатуббидхампи екаттена гахетва̄ асса маггасса айам̣ джха̄навасена саббасадисасабба̄садисаекаччасадисата̄ висесо. па̄дакаджджха̄нанийа̄мена хотӣти идха па̄дакаджджха̄нанийа̄мам̣ дхурам̣ катва̄ а̄ха, ат̣т̣хаса̄линийам̣ пана випассана̄нийа̄мам̣ таттха саббава̄да̄виродхато, идха пана саммаситаджджха̄напуггаладжджха̄сайава̄даниваттанато па̄дакаджджха̄нанийа̄мам̣. випассана̄нийа̄мо пана са̄дха̄ран̣атта̄ идха̄пи на пат̣иккхиттоти дат̣т̣хаббо. ан̃н̃е ча̄чарийава̄да̄ ваккхама̄на̄ вибхаджитабба̄ти йатха̄вуттамева та̄ва па̄дакаджджха̄нанийа̄мам̣ вибхаджанто а̄ха ‘‘па̄дакаджджха̄нанийа̄мена та̄ва̄’’ти.
а̄руппе чатуккапан̃чака…пе… вуттам̣ ат̣т̣хаса̄линийанти адхиппа̄йо. нану таттха ‘‘а̄руппе тикачатуккаджджха̄нам̣ уппаджджатӣ’’ти вуттам̣, на ‘‘чатуккапан̃чакаджджха̄на’’нти? саччам̣, йесу пана сам̣сайо аттхи, тесам̣ уппаттидассанена, тенаттхато чатуккапан̃чакаджджха̄нам̣ уппаджджатӣти вуттамева хотӣти евама̄ха̄ти ведитаббам̣. самуда̄йан̃ча апеккхитва̄ ‘‘тан̃ча локуттарам̣, на локийа’’нти а̄ха. чатуттхаджджха̄намева хи локийам̣ таттха уппаджджати, на чатуккам̣ пан̃чакан̃ча̄ти. еттха катханти па̄дакаджджха̄насса абха̄ва̄ катхам̣ дат̣т̣хаббанти аттхо. там̣джха̄ника̄ва тасса таттха тайо магга̄ уппаджджанти таджджха̄никам̣ пат̣хамапхала̄дим̣ па̄дакам̣ катва̄ упаримаггабха̄вана̄йа̄ти адхиппа̄йо, тикачатуккаджджха̄никам̣ пана маггам̣ бха̄ветва̄ таттхуппаннасса арӯпаджджха̄нам̣ таджджха̄никам̣ пхалан̃ча па̄дакам̣ катва̄ упаримаггабха̄вана̄йа ан̃н̃аджха̄ника̄пи уппаджджантӣти джха̄нан̇га̄динийа̄мика̄ пубба̄бхисан̇кха̄расама̄патти па̄дакам̣, на саммаситабба̄ти пхалассапи па̄даката̄ дат̣т̣хабба̄.
дуккхан̃а̄н̣а̄дӣнам̣ рӯпа̄дичхал̣а̄рамман̣атта̄ неккхаммасан̇каппа̄дӣнам̣ касин̣а̄дитам̣там̣кусала̄рамман̣а̄рамман̣атта̄ самма̄ва̄ча̄дӣнам̣ ан̇га̄нам̣ там̣там̣вирамитабба̄диа̄рамман̣атта̄ ‘‘йатха̄нурӯпа’’нти а̄ха. таданурӯпоти авиппат̣иса̄ракарасӣлам̣ ва̄йа̄масса висесапаччайоти сӣла̄нурӯпата̄ ва̄йа̄масса вутта̄ сампайуттассапи, сампайуттассева ча вачанато ‘‘сӣлабхӯмийам̣ патит̣т̣хитасса̄’’ти аватва̄ ‘‘патит̣т̣хама̄насса̄’’ти вуттам̣. четасо асаммосоти ‘‘ека̄раккхо’’ти еттха вуттена сата̄раккхена четасо раккхитата̄. тена̄ха ‘‘ити…пе… сувихитачитта̄раккхасса̄’’ти.
а̄саваккхайан̃а̄н̣асса виджджа̄бха̄во вуттоти а̄саваккхайасан̇кха̄те магге тӣхи кхандхехи сан̇гахите пан̃н̃а̄ккхандхо виджджа̄, сӣласса чатуннан̃ча джха̄на̄нам̣ чаран̣абха̄во вуттоти итаре две кхандха̄ чаран̣ам̣. йанти етена нибба̄нам̣ гаччхантӣти йа̄нам̣, випассана̄ва йа̄нам̣ випассана̄йа̄нам̣. сӣлам̣ сама̄дхисса висесапаччайо, сама̄дхи випассана̄йа̄ти саматхасса упака̄ратта̄ сӣлаккхандхо ча саматхайа̄нена сан̇гахито. випассана̄йа̄нена ка̄месу а̄дӣнавам̣ вибха̄венто саматхайа̄нена нира̄мисам̣ джха̄насукхам̣ апариччаджанто антадвайакуммаггам̣ виваджджети. пан̃н̃а̄ вийа мохасса, сӣласама̄дхайо ча досалобха̄нам̣ уджувипаччанӣка̄ адоса̄лобхехи са̄дхетаббатта̄. сӣласама̄дхипан̃н̃а̄йогато а̄димаджджхапарийоса̄накалйа̄н̣ам̣. сӣла̄дӣни хи са̄санасса а̄димаджджхапарийоса̄нанти. йасмим̣ т̣хито маггат̣т̣хо пхалат̣т̣хо ча арийо хоти, там̣ маггапхаласан̇кха̄там̣ кхандхаттайасан̇гахитам̣ са̄санам̣ арийабхӯми.
маггасаччаниддесаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
суттантабха̄джанӣйаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.