2. абхидхаммабха̄джанӣйаван̣н̣ана̄
206-214. арийасачча-саддо самудайе ваттама̄но парин̃н̃еййабха̄варахите екантапаха̄таббе тан̣ха̄сан̇кха̄те самудайе паваттати, на паха̄таббапарин̃н̃еййесу авасесакилеса̄васеса̄кусалесу аппаха̄таббесу ча са̄савакусаламӯла̄васесаса̄савакусалесӯти саппадесо таттха самудайо хоти, кевалам̣ саччасадде ниппадесоти а̄ха ‘‘ниппадесато самудайам̣ дассету’’нти. дуккханиродха̄ пана арийасаччадесана̄йам̣ дхаммато ниппадеса̄ ева. на хи тато ан̃н̃о дхаммо аттхи, йо саччадесана̄йам̣ дуккхам̣ ниродхоти ча ваттаббо сийа̄, маггопи ат̣т̣хан̇гикапан̃чан̇гикава̄ресу апуббо наттхи, тасма̄ самудайамева ‘‘ниппадесато дассету’’нти вадати тасса саббаттха тӣсупи ва̄ресу апуббасса дасситатта̄. апуббасамудайадассанаттха̄йапи хи саччадесана̄йам̣ ‘‘таттха катамо дуккхасамудайо? тан̣ха̄’’ти вачанам̣ кевала̄йа тан̣ха̄йа сачча-саддасса паваттидассанаттханти. десана̄васена пана там̣ там̣ самудайам̣ т̣хапетва̄ дуккхам̣ тасса тасса паха̄навасена ниродхо ат̣т̣хан̇гикапан̃чан̇гикасаббалокуттаракусалавасена магго ча арийасаччадесана̄йам̣ на вуттоти дуккха̄дӣни ча таттха саппадеса̄ни дассита̄ни хонтӣти та̄ни ча ниппадеса̄ни дассетум̣ саччадесана̄ вутта̄ти ваттум̣ ват̣т̣ати. паччайасан̇кха̄танти каммакилесавасена джа̄тиа̄дидуккхасса мӯлабхӯтанти аттхо.
ниродхасаччам̣…пе… пан̃чаха̄ка̄рехи ниддит̣т̣ханти арийасаччадесанато саччадесана̄йа висесам̣ дассети. таттха ‘‘тин̣н̣аннан̃ча кусаламӯла̄нам̣ авасеса̄нан̃ча са̄савакусала̄нам̣ паха̄на’’нти идам̣ тесам̣ паччайа̄нам̣ авиджджа̄тан̣ха̄упа̄да̄на̄нам̣ паха̄навасена, авиджджа̄дӣсу ва̄ пахӣнесу тесам̣ аппаваттивасена вуттанти ведитаббам̣. на хи кусала̄ паха̄табба̄ти. паха̄нанти ча маггакиччавасена тададхигаманӣйам̣ ниродхам̣ дассети, ниродхассева ва̄ тан̣ха̄дӣнам̣ аппаваттибха̄во паха̄нанти дат̣т̣хаббам̣.
йадипи ‘‘пуббева кхо панасса ка̄йакаммам̣ вачӣкаммам̣ а̄джӣво супарисуддхо хоти, евамасса̄йам̣ арийо ат̣т̣хан̇гико магго бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччхатӣ’’ти (ма. ни. 3.431) локуттарамаггаккхан̣е ат̣т̣хан̇гикамаггапа̄рипӯрийа̄ упаниссайадассанаттхам̣ идам̣ вуттам̣, татха̄пи ‘‘пуббева кхо пана̄’’ти вачанам̣ ка̄йакамма̄дисуддхийа̄ дӯратарупаниссайатам̣, чаккха̄дӣсу аса̄раджджантасса асам̣йуттасса асаммӯл̣хасса а̄дӣнава̄нупассино вихарато та̄йева вут̣т̣ха̄нага̄минийа̄ випассана̄йа а̄йатим̣ пан̃чупа̄да̄наккхандхесу апачайам̣ гаччхантесу саббасан̇кха̄ресу виват̣т̣анавасена, поноббхавикатан̣ха̄йа пахӣйама̄на̄йа килесадӯрӣбха̄вена, ка̄йикачетасикадаратхасанта̄папарил̣а̄хесу пахӣйама̄несу пассаддхака̄йачиттавасена ка̄йикачетасикасукхе пат̣исам̣ведийама̄не ‘‘йа̄ татха̄бхӯтасса дит̣т̣хи, са̄сса хоти самма̄дит̣т̣хӣ’’тиа̄дина̄ (ма. ни. 3.431) вутта̄нам̣ вут̣т̣ха̄нага̄минивипассана̄ккхан̣е паватта̄нам̣ пан̃чаннам̣ самма̄дит̣т̣ха̄дӣнам̣ ан̇га̄нам̣ а̄саннатарупаниссайатан̃ча дассетӣти а̄саннатарупаниссайавасена пан̃чан̇гикам̣ маггам̣ сукхам̣ буджджханта̄нам̣ пуггала̄нам̣ аджджха̄сайавасена пан̃чан̇гикамаггадесана̄йа паваттатам̣ дӣпети. тена̄ха ‘‘пуббева кхо…пе… супарисуддхо хотӣти вачанато’’тиа̄ди. евамидам̣ вачанатоти ниссаккавачанам̣ десанупа̄йасса н̃а̄паканидассанам̣ хоти, вачанатоти ва̄ аттано вачана̄нурӯпам̣ пан̃чан̇гикопи магго пат̣ипада̄ ева̄ти бхагавата̄ деситоти аттхо. каттха̄ти? девапуре, тасма̄ там̣ деситанайам̣ дассетум̣ пан̃чан̇гикава̄ропи ниддит̣т̣хо дхаммасан̇га̄хакехи. атха ва̄ ‘‘пуббева кхо панасса̄’’ти вачаненева аджджха̄сайависесака̄ран̣анидассакена пуггаладжджха̄сайавасена пан̃чан̇гико маггопи пат̣ипада̄ ева̄ти десито хотӣти а̄ха ‘‘пуббева кхо пана…пе… вачанато пана…пе… десито’’ти, тасма̄ там̣ суттанте деситанайам̣ дассетум̣ пан̃чан̇гикава̄ропи ниддит̣т̣хо бхагавата̄ девапурети аттхо.
джха̄нехи десана̄павесо, бха̄вана̄павесо ва̄ джха̄на̄бхинивесо. екекасмим̣ кот̣т̣ха̄се чатуннам̣ чатуннам̣ найасахасса̄нам̣ дассанам̣ ган̣ана̄сукхаттханти ведитаббам̣. йатха̄ пана па̄л̣и т̣хита̄, татха̄ екекисса̄ пат̣ипада̄йа сун̃н̃ата̄дӣсу ча пан̃ча пан̃ча кот̣т̣ха̄се йоджетва̄ па̄л̣игаманам̣ катанти вин̃н̃а̄йати. таттха ат̣т̣хан̇гикава̄ре дутийаджджха̄на̄дӣсу тасмим̣ самайе саттан̇гико магго хотӣти йоджана̄ ка̄табба̄, саббасан̇га̄хикава̄ре ча йатха̄ виджджама̄надхаммавасена̄ти.
абхидхаммабха̄джанӣйаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.