(1.) екаканиддесаван̣н̣ана̄
843-844. аттхи пат̣иччам̣ на̄ма̄ти йатха̄ ‘‘чаккхун̃ча пат̣ичча̄’’тиа̄дӣсу ниссайа̄дипаччайабха̄вена пат̣ичча̄ти вуттам̣, на татха̄ идха кхаттийа̄диджа̄тӣнам̣ параматтхато авиджджама̄на̄нам̣ ниссайа̄дипаччайаттасса абха̄ва̄. йесу пана кхандхесу сантесу кхаттийа̄дисаммути хоти, тесам̣ аббоччхинната̄ва кхаттийа̄диджа̄тийа̄ аттхита̄, са̄ идха пат̣ичча-саддена вибха̄вита̄ти аттхо. екисса̄ сен̣ийа̄ти асамбхинна̄йа̄ти аттхо.
пан̃хависсаджджана̄дикирийа̄су пурато каран̣ам̣ пуреккха̄ро. никкхепара̄сӣти нидха̄нара̄си. паттхат̣а̄киттиноти виттхин̣н̣а̄киттино. раттан̃н̃умадоти пура̄н̣ан̃н̃ута̄мадоти ваданти. чирараттиджа̄тена, чирараттипаббаджитена ва̄ джа̄нитаббасса, раттӣнамева ва̄ джа̄нанамадо. упат̣т̣ха̄пакама̄ноти а̄н̣а̄каран̣ама̄но. а̄н̣а̄каран̣ан̃хи вича̄ран̣ам̣ идха ‘‘йасо’’ти вуттанти. париман̣д̣алаттабха̄ваниссито ма̄но парин̣а̄хамадо. сарӣрасампаттипа̄рипӯрийа̄ мадо па̄рипӯримадо.
845. ваттхуна̄ вина̄пи ваттаббата̄йа аваттхукам̣, на ваттхуно абха̄ва̄.
846. читтасса воссаджджананти читтасса сатито муччанам̣, ка̄йадуччарита̄дӣсу паккханданам̣ ва̄ воссагго. патит̣т̣ха̄бха̄воти кусалакаран̣е ат̣т̣ха̄нам̣, анут̣т̣ха̄нанти аттхо. пама̄дасан̇кха̄тасса аттхасса ка̄йадуччарите читтасса воссагго па̄н̣а̄типа̄те миччха̄дит̣т̣хийам̣ кодхе упана̄хети евама̄дико парийа̄йо апарийанто, тадаттхатаппарийа̄йаппака̄сако воссагганиссагга̄дико бйан̃джанапарийа̄йо ча̄ти саббам̣ там̣ сан̇кхипитва̄ еварӯпоти идам̣ а̄ка̄ранидассанам̣ саббапарийа̄йасса ваттум̣ асаккун̣еййатта̄ катанти дассенто а̄ха ‘‘парийанта̄бха̄вато’’ти. виссат̣т̣ха̄ка̄роти сатийа̄ паччанӣкабхӯте чатта̄ро кхандхе дассети.
847. читтасса тхаддхата̄ татха̄паваттачиттамева̄ти ваданти, ма̄нависесо ва̄ дат̣т̣хаббо. упасан̇камане вандитаббам̣ хотӣти парийантенева чарати.
848. ‘‘а̄паттим̣ а̄панносӣ’’ти вутте ‘‘а̄вусо, твам̣ а̄панносӣ’’тиа̄дина̄ тена вуттам̣ тассева упари кхипанавасена ‘‘пат̣иппхаритва̄’’ти ваданти. ‘‘тасмим̣ на̄ма далидде, акусале ва̄ идам̣ каронте ахам̣ касма̄ на каромӣ’’ти евам̣ идха пат̣иппхаран̣ам̣ йуттам̣. каран̣асса уттаракирийа̄ каран̣уттарийам̣. акусалапаккхо еса̄ти са̄рамбхоти адхиппа̄йо.
849. атичча иччхатӣти атиччиччхо, тасса бха̄во атиччиччхата̄ти ваттаббе ччи-ка̄ралопам̣ катва̄ ‘‘атиччхата̄’’ти вуттам̣. атриччхата̄ти ча са̄ ева вуччатӣти. татра̄пи неруттикавидха̄нена падасиддхи ведитабба̄. йатха̄ладдхам̣ ва̄ атиккамитва̄ атра атра иччханам̣ атриччхата̄, са̄ ева ра-ка̄расса та-ка̄рам̣ катва̄ ‘‘атиччхата̄’’ти вутта̄.
атриччханти атиччхам̣, атра ва̄ иччханто. кена? атилобхена атилобхамиччха̄сан̇кха̄тена атилобхамадена ча. аттано хитам̣ атта̄ти вуттам̣. ха̄йати джӣрати, а̄дин̣н̣о ва̄ атта̄, патто ва̄ атта̄, нам̣ джӣрати чандакиннарим̣ паттхайитва̄ асита̄бхӯдевийа̄ вихӣно вийа.
иччха̄хатасса̄ти иччха̄йа упаддутасса, муддитасса ва̄.
атихӣл̣айа̄ноти аваман̃н̃ама̄но. малаканти евам̣на̄макам̣ джанападам̣, аббхока̄сам̣ ва̄. кодан̣д̣акена̄ти кудан̣д̣акена рассадан̣д̣акена. гаддулена̄ти ча ваданти. рухирамаккхитан̇готи рухирасиннагатто.
850. джа̄нантассева бхиййо бхиййо чоденто вийа самбха̄ветука̄мо хоти. паччайети упа̄да̄на̄дипаччайе.
851. йе патирӯпена ван̃ченти, те ган̣т̣хика̄, дура̄ча̄рена ва̄ ган̣т̣хибхӯта̄. ган̣т̣хикапутта̄ на̄ма ган̣т̣хика̄ ева хонти, тена саддхивиха̄рика̄ ган̣т̣хикабха̄вена ‘‘тхеро…пе… дӣгхачан̇каме вихаратӣ’’ти ваданти.
ват̣т̣ати бхантети айампи еко пака̄ро, ла̄бхина̄ ева пана сакка̄ н̃а̄тунти аттано сама̄паттила̄бхитам̣ сӯчетӣти аттхо. пан̃чаттайам̣ на̄ма упарипан̣н̣а̄саке дутийасуттам̣ (ма. ни. 3.21 а̄дайо). тасса гамбхӣратта̄ вадати ‘‘пан̃чаттайам̣ олокентасса̄’’ти.
852. син̇ганти син̇га̄рам̣. тан̃хи кусаласса виджджханато сама̄севитата̄йа сӣсе париккхатам̣ суникхатам̣ виса̄н̣ам̣ вийа, тхиратта̄ ча син̇гам̣ вийа̄ти син̇гам̣, там̣ панаттхато ра̄го.
853. теманакаран̣аттхе тинтин̣а-саддо дат̣т̣хаббо. кхӣйананти ча йена лобхена парам̣ маманти вадантам̣ кхӣйати, со вутто. кхӣйанам̣ бхан̣д̣ананти ча ваданти. тинтин̣анти ва̄ лолуппамиччева вуттам̣ хоти. сан̃н̃а̄-саддо хи есо лолуппава̄чакоти.
854. ӯруппама̄н̣а̄пӣти етена махантагханабха̄вена апӯтитам̣ дассети. атхава̄тиа̄дина̄ чӣвараман̣д̣ана̄дӣнам̣ висесана̄ни ‘‘имасса ва̄ пӯтика̄йасса ба̄хира̄нам̣ ва̄ париккха̄ра̄нам̣ ман̣д̣ана̄’’тиа̄дӣнӣти дассети. чӣварена хи ман̣д̣ана̄ чӣвараман̣д̣ана̄, чӣварасса ва̄ ман̣д̣ана̄ чӣвараман̣д̣ана̄, евам̣ паттаман̣д̣ана̄ сена̄санаман̣д̣ана̄ ча̄ти адхиппа̄йо. ӯнат̣т̣ха̄напӯран̣ам̣ чхавира̄гасусан̣т̣ха̄на̄дикаран̣ан̃ча чӣвара̄дӣсу ка̄йе ча йатха̄йогам̣ йоджетаббам̣. тадахуджа̄тада̄рако вийа хотӣти да̄ракача̄палйам̣ на мун̃чатӣти аттхо.
855. садиса̄ анурӯпа̄ бхатти сабха̄го, на сабха̄го асабха̄го, ма̄натхаддхата̄, виродхо ва̄. тенасса ма̄та̄дӣсу ваттанам̣ асабха̄гавуттита̄. евам̣видха̄нам̣ ма̄на̄дхика̄нам̣ акусала̄намидам̣ на̄мам̣.
856. паритассита̄ти сан̇кампана̄, уккан̣т̣хитасса ва̄ тасса тасса тан̣ха̄йана̄.
857. кусалакаран̣е ка̄йасса авиппха̄риката̄ лӣната̄ джа̄тиа̄ласйам̣, на рогаутубходжана̄дӣхи ка̄йагелан̃н̃ам̣ тандӣ на̄ма, атха кхо пакатиа̄ласйанти аттхо. ка̄йа̄ласийанти на̄мака̄йасса а̄ласийам̣, тадева рӯпака̄йасса̄пӣти дат̣т̣хаббам̣.
858. аччасана̄дӣхи уппаннадха̄туккхобханимиттам̣ а̄ласийам̣ виджамбхита̄.
859. бхаттанимиттена уппаннам̣ а̄ласйам̣ бхаттасаммадо.
860. имехи пана̄ти читтасса акалйата̄дӣхи. саббаттха килесавасена̄ти тхинамиддхака̄ран̣а̄нам̣ ра̄га̄дӣнам̣ васена̄ти дат̣т̣хаббам̣.
861. самма̄а̄джӣвато апето катоти апакато. со а̄джӣвупаддавена упаддутоти катва̄ а̄ха ‘‘упаддутасса̄ти аттхо’’ти.
тивидхампи там̣ таттха а̄гатам̣ тасса ниссайабхӯта̄йа има̄йа па̄л̣ийа̄ дассетунти еваматтхо дат̣т̣хаббо.
па̄пан̣ика̄нӣти а̄пан̣ато чхад̣д̣ита̄ни. нантака̄нӣти антарахита̄ни, чӣра̄ни ва̄. гила̄насса паччайабхӯта̄ бхесаджджасан̇кха̄та̄ джӣвитапариккха̄ра̄ гила̄напаччайабхесаджджапариккха̄ра̄. пӯтимуттанти пура̄н̣асса апура̄н̣асса ча саббасса гомуттассетам̣ на̄мам̣. пӯтибха̄вена чхад̣д̣итосадхантипи кечи.
агаббхика̄ екадва̄ра̄ дӣгхаса̄ла̄ кира уддан̣д̣о. куччхитараджабхӯта̄йа па̄пиччхата̄йа нираттхакака̄йавачӣвиппханданиггахан̣ам̣ кораджам̣, там̣ етасса аттхӣти кораджико, ативийа кораджико кораджикакораджико. атипарисан̇китоти кечи. мукхасамбха̄витоти кораджикакораджика̄дибха̄вена паваттавачанехи аттано мукхаматтена ан̃н̃ехи самбха̄вито. со еварӯпо еварӯпата̄йа ева атта̄нам̣ парам̣ вийа катва̄ ‘‘айам̣ саман̣о’’тиа̄дим̣ катхети.
пан̣идха̄йа̄ти ‘‘араха̄ти мам̣ джа̄нантӯ’’ти читтам̣ т̣хапетва̄, паттхетва̄ ва̄. а̄па̄тхакаджджха̄йӣти манусса̄нам̣ а̄па̄тхат̣т̣ха̄не сама̄дхим̣ сама̄панно вийа нисӣданто а̄па̄тхаке джанасса па̄кат̣ат̣т̣ха̄не джха̄йӣ.
ан̃н̃ам̣ вийа катва̄ аттано самӣпе бхан̣анам̣ са̄мантаджаппитам̣. а̄ка̄расса рассаттам̣ катва̄ ‘‘ат̣хапана̄’’ти вуттам̣. куханам̣ кухо, тасса айана̄ паватти куха̄йана̄, кухасса ва̄ пуггаласса айана̄ гатикирийа̄ куха̄йана̄.
862. пут̣т̣хасса̄ти ‘‘ко тиссо, ко ра̄джапӯджито’’ти пут̣т̣хасса. нахана̄ти бандхана̄ паривет̣хана̄.
863. нимиттена чаранто джӣванто нимиттака̄рако немиттико, тасса бха̄во немиттиката̄. аттано иччха̄йа пака̄санам̣ обха̄со. ко пана соти? ‘‘аджджа бхиккхӯнам̣ паччайа̄ дуллабха̄ джа̄та̄’’тиа̄дика̄ паччайапат̣исам̣йуттакатха̄. иччхитаваттхусса самӣпе катханам̣ са̄мантаджаппа̄.
864. бахи чхад̣д̣анам̣ уккхепана̄. парапит̣т̣химам̣сакха̄данасӣло парапит̣т̣химам̣сико, тасса бха̄во парапит̣т̣химам̣сиката̄.
865. никаттум̣ аппена ла̄бхена бахукам̣ ван̃четва̄ гахетум̣ иччханам̣ ниджигӣсанам̣, тасса бха̄во ниджигӣсаната̄. тассева иччханасса паваттиа̄ка̄ро, там̣сахаджа̄там̣ ва̄ гавесанакаммам̣.
866. ван̣н̣асампаннам̣ поккхарам̣ ван̣н̣апоккхаранти уттарападалопо пуббападасса дат̣т̣хаббо, ван̣н̣апа̄рипӯрӣ ва̄ ван̣н̣апоккхарата̄. ‘‘аттхаджа̄пика̄’’ти еттха вийа джапа-саддо уппаттива̄чакоти а̄ха ‘‘паваттетӣ’’ти.
867. сеййасадисама̄на̄ уннативасена паватта̄ти убхайаттха̄пи ‘‘ма̄нам̣ джаппетӣ’’ти вуттам̣.
868. хӣнама̄но пана онативасена паваттито кевалена ма̄насаддена ниддесам̣ на̄рахатӣти там̣ниддесе ‘‘ома̄нам̣ джаппетӣ’’ти (вибха. 874) вуттам̣.
872. ра̄джабхогена рат̣т̣хабхун̃джанако ра̄джаниссито рат̣т̣хийо.
879. пуггалам̣ ана̄маситва̄ти йатха̄ сеййасса сеййама̄на̄диниддесесу ‘‘парехи сеййам̣ атта̄нам̣ дахатӣ’’ти сеййа̄дипуггало ма̄нуппа̄дако а̄мат̣т̣хо, еваметасса сеййама̄набха̄вепи ма̄нуппа̄дакапуггалависесам̣ ана̄маситва̄ ‘‘паре атиман̃н̃ати’’ччева вуттанти аттхо. паре атиккамитва̄ ман̃н̃анан̃хи йасса кассачи атима̄ноти.
880. пуримама̄насса упарима̄но ма̄на̄тима̄но, ати-саддо упари-саддасса аттхам̣ вадатӣти дат̣т̣хаббо. пуримама̄нам̣ ва̄ атикканто ма̄но ма̄на̄тима̄но.
881. паккхиджа̄тӣсу ва̄йасо анто ла̄макоти катва̄ ‘‘ка̄каджа̄ти вийа̄’’ти вуттам̣.
882. тхеро кира досачарито ахоси, тасма̄ а̄дитова ‘‘тумхе акхӣн̣а̄сава̄’’ти аватва̄ упа̄йена катхесӣти ваданти, досачаритатта̄ ва̄ кхиппам̣ татийападава̄ре вира̄гам̣ уппа̄десӣти адхиппа̄йо.
883. ма̄нам̣ анугатаччхандоти ма̄насампайуттачхандо, ма̄насабха̄вам̣ анугато ма̄наччхандо ва̄.
884. ‘‘виламбана’’нти ча иттхипурисасамма̄нана̄дикирийа̄дивиламбанапат̣исам̣йуттам̣ каттаббам̣ дат̣т̣хаббам̣. таттха йуттамуттасилит̣т̣хам̣ пат̣ибха̄нам̣ виламбанапат̣ибха̄нам̣.
887. амарава̄дапат̣исам̣йутто витакко, аттано амаран̣аттха̄йа девабха̄ваттха̄йа ва̄ витакко амаравитакко.
888. паресу ануддайа̄ ра̄гавасена ануддайакаран̣ам̣ етасса̄ти пара̄нуддайо, тасса бха̄во пара̄нуддайата̄, паресу ва̄ ануддайассева саханандита̄дикасса бха̄во пара̄нуддайата̄, та̄дисо ра̄го. таттха̄ти пара̄нуддайата̄йа сам̣сат̣т̣хавиха̄рена дассита̄йа̄ти аттхо йуджджати.
890. анаван̃н̃аттим̣ паттхенто анаван̃н̃аттаттхамева ка̄магун̣е ча паттхетӣти а̄ха ‘‘пан̃чака̄ма…пе… ниссито хутва̄’’ти.
екаканиддесаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.