3. парин̃н̃а̄ва̄раван̣н̣ана̄
435-482. парин̃н̃а̄ва̄ре локийаабйа̄катамиссака̄ни ча̄ти дуккхасаччапарийа̄паннехи екантапарин̃н̃еййехи локийаабйа̄катехи миссакатта̄ та̄ни упа̄да̄йа маниндрийа̄дӣнам̣ ведана̄ккхандха̄дӣнам̣ вийа парин̃н̃еййата̄ ча вутта̄. йади парин̃н̃еййамиссакатта̄ парин̃н̃еййата̄ хоти, касма̄ дхаммайамаке ‘‘йо кусалам̣ дхаммам̣ бха̄вети, со абйа̄катам̣ дхаммам̣ париджа̄на̄тӣ’’тиа̄дина̄ абйа̄катападена йоджетва̄ йамака̄ни на вутта̄нӣти? йатха̄ ‘‘кусалам̣ бха̄веми, акусалам̣ паджаха̄мӣ’’ти кусала̄кусалесу бха̄вана̄паха̄на̄бхинивесо хоти, татха̄ ‘‘ведана̄ккхандхо аниччо, дхамма̄йатанам̣ аничча’’нтиа̄дина̄ кхандха̄дӣсу париджа̄на̄бхинивесо хоти, таттха ведана̄ккхандха̄дайо ‘‘аничча’’нтиа̄дина̄ париджа̄нитабба̄, те ча ведана̄ккхандха̄дибха̄вам̣ гахетва̄ париджа̄нитабба̄, на абйа̄катабха̄ванти.
касма̄ панеттха дуккхасаччабха̄джанӣйе а̄гатасса доманассасса паха̄таббата̄ва вутта̄, на парин̃н̃еййата̄, нану дуккхасаччапарийа̄панна̄ ведана̄ккхандха̄дайо кусала̄кусалабха̄вена аггахита̄ кусала̄кусала̄пи парин̃н̃еййа̄ти? саччам̣, йатха̄ пана ведана̄ккхандха̄дибха̄во бха̄ветаббапаха̄таббабха̄вехи вина̄пи хоти, на евам̣ доманассиндрийабха̄во паха̄таббабха̄вена вина̄ хотӣти имам̣ висесам̣ дассетум̣ доманассиндрийасса паха̄таббата̄ва идха вутта̄, на парин̃н̃еййабха̄васса абха̄ватоти дат̣т̣хаббо. акусалам̣ екантато паха̄таббамева̄ти етена паха̄таббамева, на аппаха̄таббанти аппаха̄таббамева нива̄рети, на парин̃н̃еййабха̄ванти дат̣т̣хаббам̣. ан̃н̃индрийам̣ бха̄ветаббанит̣т̣хам̣, на пана саччхика̄таббанит̣т̣ханти бха̄ветаббабха̄во ева тасса гахитоти. ‘‘две пуггала̄’’тиа̄ди ‘‘чаккхундрийам̣ на париджа̄на̄тӣ’’тиа̄дикасса парато ликхитаббам̣ уппат̣ипа̄т̣ийа̄ ликхитанти дат̣т̣хаббам̣. чаккхундрийамӯлакан̃хи атиккамитва̄ доманассиндрийамӯлаке идам̣ вуттам̣ ‘‘две пуггала̄ доманассиндрийам̣ на паджаханти но ча ан̃н̃индрийам̣ на бха̄вентӣ’’ти (йама. 3.индрийайамака.440).
еттха ча путхуджджано, ат̣т̣ха ча арийа̄ти нава пуггала̄. тесу путхуджджано бхабба̄бхаббавасена дувидхо, со ‘‘путхуджджано’’ти а̄гатат̣т̣ха̄несу ‘‘чха пуггала̄ чаккхундрийан̃ча на париджа̄ниттха доманассиндрийан̃ча на паджахиттха̄’’тиа̄дӣсу ча абхиндитва̄ гахито. ‘‘йе путхуджджана̄ маггам̣ пат̣илабхиссантӣ’’ти (йама. 1.саччайамака.49, 51-52) а̄гатат̣т̣ха̄несу ‘‘пан̃ча пуггала̄ чаккхундрийан̃ча париджа̄ниссанти доманассиндрийан̃ча паджахиссантӣ’’тиа̄дӣсу (йама. 3.индрийайамака.451) ча бхаббо ева бхиндитва̄ гахито. ‘‘йе ча путхуджджана̄ маггам̣ на пат̣илабхиссантӣ’’ти (йама. 1.саччайамака.51) а̄гатат̣т̣ха̄несу ‘‘тайо пуггала̄ доманассиндрийан̃ча наппаджахиссанти чаккхундрийан̃ча на париджа̄ниссантӣ’’тиа̄дӣсу (йама. 3.индрийайамака.455) ча абхаббо ева. аггапхаласаман̇гӣ ча пат̣хамапхаласаман̇гӣ араха̄ ча̄ти дувидхо. сопи ‘‘араха̄’’ти а̄гатат̣т̣ха̄несу ‘‘тайо пуггала̄ анан̃н̃а̄тан̃н̃асса̄мӣтиндрийан̃ча бха̄виттха доманассиндрийан̃ча паджахиттха̄’’тиа̄дӣсу (йама. 3.индрийайамака.444) ча абхиндитва̄ гахито. ‘‘йо аггапхалам̣ саччхикаротӣ’’ти (йама. 3.индрийайамака.446) а̄гатат̣т̣ха̄несу ‘‘тайо пуггала̄ доманассиндрийам̣ паджахиттха, но ча ан̃н̃а̄та̄виндрийам̣ саччхикариттха̄’’тиа̄дӣсу (йама. 3.индрийайамака.444) ча пат̣хамапхаласаман̇гӣ ча бхиндитва̄ гахито. ‘‘йо аггапхалам̣ саччха̄ка̄сӣ’’ти (йама. 3.индрийайамака.443, 446) а̄гатат̣т̣ха̄несу итарова̄ти евам̣ пуггалабхедам̣ н̃атва̄ таттха таттха саннит̣т̣ха̄нена гахитапуггале ниддха̄ретва̄ виссаджджанам̣ йоджетаббанти.
парин̃н̃а̄ва̄раван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
индрийайамакаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
йамакапакаран̣а-мӯлат̣ӣка̄ саматта̄.