2. паваттива̄раван̣н̣ана̄
27-164. антамасо суддха̄ва̄са̄нампӣти идам̣ тесам̣ арийатта̄ дуккхасаччена упападжджане а̄сан̇ка̄ сийа̄ти катва̄ вуттам̣. тан̣ха̄виппайуттачиттасса̄ти идам̣ пан̃чавока̄равасенева гахетаббанти вуттам̣. йасса дуккхасаччам̣ уппаджджатӣти етена пана саннит̣т̣ха̄нена саббе упападжджанта̄ паваттийам̣ чатувока̄ре маггапхалато ан̃н̃ачитта̄нам̣ уппа̄даккхан̣асаман̇гино пан̃чавока̄ре ча саббачитта̄нам̣ уппа̄даккхан̣асаман̇гино сан̇гахита̄ти тесвева саннит̣т̣ха̄нена ниччхитесу кечи ‘‘паватте тан̣ха̄виппайуттачиттасса уппа̄даккхан̣е’’ти етена дуккхасамудайесу екакот̣т̣ха̄саппаваттисаман̇гино дассӣйанти саннит̣т̣ха̄нена гахитассева вибха̄гадассанато, тена чатувока̄ра̄нампи гахан̣ам̣ упапаннамева. на хи тесу маггапхалуппа̄дасаман̇гӣсу пасан̇гата̄ аттхи там̣саман̇гӣнам̣ тесам̣ саннит̣т̣ха̄нена аггахитатта̄ти. идам̣ идха на гахетаббанти идам̣ чатувока̄ре пхаласама̄паттичиттам̣ идха сачча̄нам̣ уппа̄давачане на гахетаббанти вуттам̣ хоти.
еттха ча саббесам̣ упападжджанта̄нанти идам̣ каммаджапаваттасса пат̣хамуппа̄дадассанена вуттам̣, асан̃н̃асатта̄петтха сан̇гахита̄. паватте тан̣ха̄виппайуттачиттасса уппа̄даккхан̣ети идам̣ пана самудайасаччуппа̄давомиссасса дуккхасаччуппа̄дасса там̣рахитасса дассанавасена вуттам̣. тан̣ха̄йа уппа̄даккхан̣ети там̣сахитасса самудайасаччуппа̄давомиссасса. тесам̣ пана асан̃н̃асатта̄нам̣ паваттийам̣ дуккхасаччасса уппа̄до саббаттха на гахито, татха̄ ниродхо ча̄ти. маггасаччайамакепи есева найо. тесам̣ тасмим̣ упапаттиккхан̣е ча тан̣ха̄виппайуттачиттуппаттиккхан̣е ча̄ти еваметтха кхан̣авасена ока̄со ведитабботи вуттам̣, еван̃ча сати ‘‘йасса йаттха дуккхасаччам̣ уппаджджати, тасса таттха самудайасаччам̣ уппаджджиссатӣ’’ти (йама. 1.саччайамака.71) етасса виссаджджане паччхимакот̣т̣ха̄се ‘‘итаресам̣ чатувока̄рам̣ пан̃чавока̄рам̣ упападжджанта̄нам̣, паватте читтасса уппа̄даккхан̣е тесам̣ таттха дуккхасаччан̃ча уппаджджати самудайасаччан̃ча уппаджджиссатӣ’’ти идам̣ на йуджджеййа. на хи упапаттиккхан̣е читтуппаттиккхан̣е ча самудайасаччам̣ уппаджджиссатӣти. тасма̄ упапаттиккхан̣атан̣ха̄виппайуттачиттуппаттиккхан̣асаман̇гӣнам̣ пуггала̄нам̣ йасмим̣ ка̄ма̄вачара̄диока̄се са̄ упапатти читтуппатти ча паваттама̄на̄, таттха тесанти ока̄савасеневеттха таттха-саддасса аттхо йуджджати. пуггалока̄сава̄ро хеса. таттха пуггалависесадассанаттхам̣ ‘‘саббесам̣ упападжджанта̄на’’нтиа̄ди вуттам̣, ока̄со пана йаттха те, со ева̄ти.
‘‘саббесам̣ чаванта̄нам̣ паватте читтасса бхан̇гаккхан̣е а̄руппе маггасса ча пхаласса ча уппа̄даккхан̣е тесам̣ самудайасаччан̃ча нуппаджджати дуккхасаччан̃ча нуппаджджатӣ’’ти еттха пана ‘‘паватте читтасса бхан̇гаккхан̣е дуккхасаччам̣ нуппаджджатӣ’’ти читтапат̣ибаддхавуттитта̄ читтаджарӯпамева идха̄дхиппетам̣, на каммаджа̄дирӯпам̣ читтам̣ анапеккхитва̄ва уппаджджанатоти кечи ваданти. ‘‘йасса ва̄ пана самудайасаччам̣ нуппаджджатӣ’’ти етена пана саннит̣т̣ха̄нена гахито пуггало на читтам̣ апеккхитва̄ва гахито, атха кхо йо кочи евам̣пака̄ро, тасма̄ ‘‘тасса дуккхасаччам̣ нуппаджджатӣ’’ти етена ча на читта̄пеккхамева дуккхасаччам̣ вуттам̣, атха кхо йам̣ кин̃чӣти читтасса бхан̇гаккхан̣е йам̣ кин̃чи дуккхасаччам̣ нуппаджджатӣти айаматтхо вин̃н̃а̄йатӣти. на хи йамаке вибхаджитаббе авибхатта̄ на̄ма пуччха̄ аттхӣти.
‘‘суддха̄ва̄са̄нам̣ дутийе читтеваттама̄не’’ти идам̣ саббантимена париччхедена йасса йаттха дуккхасаччам̣ уппаджджиттха, но ча самудайасаччам̣, там̣дассанавасена вуттам̣. тасмим̣ пана дассите тена сама̄нагатикатта̄ дутийа̄кусалачиттато пуримасаббачиттасаман̇гино тенева дассита̄ хонти. тесампи хи таттха дуккхасаччам̣ уппаджджиттха но ча тесам̣ таттха самудайасаччам̣ уппаджджиттха̄ти. еван̃ча катва̄ ‘‘итаресам̣ чатувока̄рапан̃чавока̄ра̄на’’нти еттха йатха̄вутта̄ суддха̄ва̄са̄ аггахита̄ хонти. йатха̄ ‘‘йасса йаттха дуккхасаччам̣ уппаджджати, тасса таттха самудайасаччам̣ уппаджджиттха̄’’ти (йама. 1.саччайамака.61) етасса виссаджджане ‘‘суддха̄ва̄са̄нам̣ упапаттичиттасса уппа̄даккхан̣е’’ти (йама. 1.саччайамака.61) етенева упапаттичиттуппа̄даккхан̣асаман̇гисама̄нагатика̄ дутийа̄кусалато пуримасаббачиттуппа̄даккхан̣асаман̇гино дассита̄ хонтӣти на те ‘‘итареса’’нти етена гайханти, евамидха̄пи дат̣т̣хаббанти. ‘‘итареса’’нти вачанам̣ пан̃чавока̄ра̄нам̣ висесанаттхам̣, на чатувока̄ра̄нам̣. на хи те пуббе вутта̄ ваджджетабба̄ санти пан̃чавока̄ра̄ вийа йатха̄вутта̄ суддха̄ва̄са̄ти. ‘‘абхисамета̄вӣнам̣ тесам̣ таттха дуккхасаччан̃ча уппаджджиттха маггасаччан̃ча уппаджджиттха̄’’ти (йама. 1.саччайамака.41) етена саннит̣т̣ха̄нена пуггалока̄са̄ ан̃н̃аман̃н̃апариччхинна̄ гахита̄ти йасмим̣ ока̄се абхисамета̄вино, те евам̣ ‘‘абхисамета̄вӣна’’нти етена гахита̄ти дат̣т̣хабба̄. тена йе ка̄ма̄вачаре рӯпа̄вачаре арӯпа̄вачаре ва̄ абхисамета̄вино рӯпа̄вачарам̣ арӯпа̄вачарам̣ ва̄ упапанна̄, йа̄ва таттха̄бхисамайо уппанно бхависсати, та̄ва те еттха на гайханти, те пана пуримакот̣т̣ха̄се ‘‘суддха̄ва̄са̄нам̣ дутийе читте ваттама̄не’’ти евам̣ дасситехи суддха̄ва̄се ануппанна̄бхисамайехи сама̄нагатика̄ти висум̣ на дассита̄. ‘‘анабхисамета̄вӣна’’нти гахита̄ йе саббаттха таттха ча анабхисамета̄вино, тесу суддха̄ва̄са̄нам̣ гахан̣ака̄лависесанаттхам̣ ‘‘суддха̄ва̄са̄нам̣ дутийе читте ваттама̄не’’ти (йама. 1.саччайамака.42) вуттанти.
йасса читтасса анантара̄ аггамаггам̣ пат̣илабхиссантӣти етена вода̄начиттасаман̇гина̄ сама̄нагатика̄ тато пуриматарачиттасаман̇гинопи йа̄ва саббантиматан̣ха̄сампайуттачиттасаман̇гӣ, та̄ва дассита̄ти ведитабба̄. еса найо ан̃н̃есу еварӯпесӯти.
паватте читтасса бхан̇гаккхан̣ети а̄гатат̣т̣ха̄не пат̣исандхичиттассапи бхан̇гаккхан̣аггахан̣ам̣ дат̣т̣хаббам̣, татха̄ ‘‘паватте читтасса уппа̄даккхан̣е’’ти а̄гатат̣т̣ха̄не ча чутичиттассапи уппа̄даккхан̣асса̄ти. ‘‘йасса дуккхасаччам̣ на нируджджхати, тасса самудайасаччам̣ на нируджджхиссатӣ’’ти (йама. 1.саччайамака.116) етасса виссаджджане двӣсупи кот̣т̣ха̄сесу ‘‘арӯпе маггасса ча пхаласса ча бхан̇гаккхан̣е’’иччева (йама. 1.саччайамака.116) вуттам̣, на висеситам̣. касма̄? екассапи маггасса ча пхаласса ча бхан̇гаккхан̣асаман̇гино убхайакот̣т̣ха̄сабхаджанато. йасса дуккхасаччам̣ на нируджджхатӣти етена саннит̣т̣ха̄нена гахитесу хи арупе маггапхалабхан̇гаккхан̣асаман̇гӣсу кесан̃чи тин̣н̣ам̣ пхала̄нам̣ двиннан̃ча магга̄нам̣ бхан̇гаккхан̣асаман̇гӣнам̣ нирантарам̣ ануппа̄детва̄ антарантара̄ випассана̄никантим̣ бхаваникантим̣ уппа̄детва̄ йе упаримагге уппа̄дессанти, тесам̣ самудайасаччам̣ нируджджхиссатӣти тесам̣йева пана кесан̃чи антара̄ тан̣хам̣ ануппа̄детва̄ упаримаггауппа̄дента̄нам̣ маггапхалабхан̇гаккхан̣асаман̇гӣнам̣ самудайасаччам̣ на нируджджхиссатӣти. са̄ман̃н̃авачаненапи ча пуримакот̣т̣ха̄се вуччама̄нена паччхимакот̣т̣ха̄се ваккхама̄не ваджджетва̄ва гахан̣ам̣ хотӣти дасситойам̣ найоти.
паваттива̄раван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.