8. пачала̄йама̄насуттаван̣н̣ана̄
61. ат̣т̣хаме а̄локасан̃н̃ам̣ манаси кареййа̄сӣти дива̄ ва̄ раттим̣ ва̄ сӯрийападжджотачандаман̣иа̄дӣнам̣ а̄локам̣ ‘‘а̄локо’’ти манаси кареййа̄си. идам̣ вуттам̣ хоти – сӯрийачанда̄лока̄дим̣ дива̄ раттин̃ча упаладдхам̣ йатха̄ладдхавасенева манаси кареййа̄си, читте т̣хапеййа̄си. йатха̄ те субха̄вита̄локакасин̣асса вийа касин̣а̄локо йадиччхакам̣ йа̄вадиччхакан̃ча со а̄локо раттийам̣ упатит̣т̣хати, йена таттха дива̄сан̃н̃ам̣ т̣хапеййа̄си, дива̄ вийа вигататхинамиддхова бхавеййа̄сӣти. тена̄ха ‘‘йатха̄ дива̄ татха̄ ратти’’нти. ити виват̣ена четаса̄ти евам̣ апихитена читтена тхинамиддхапидха̄нена апихитатта̄. апарийонаддхена̄ти самантато анонаддхена асан̃чха̄дитена. сахобха̄санти сан̃а̄н̣обха̄сам̣. тхинамиддхавиноданаа̄локопи ва̄ хоту касин̣а̄локопи ва̄ парикамма̄локопи ва̄, упаккилеса̄локо вийа саббойам̣ а̄локо н̃а̄н̣асамут̣т̣ха̄нова̄ти. йесам̣ акаран̣е пуггало маха̄джа̄нийо хоти, та̄ни авассам̣ ка̄табба̄ни. йа̄ни ака̄тумпи ват̣т̣анти, сати самава̄йе ка̄таббато та̄ни каран̣ӣйа̄нӣти а̄ха ‘‘итара̄ни каран̣ӣйа̄нӣ’’ти. атха ва̄ каттабба̄ни камма̄ни каран̣ам̣ арахантӣти каран̣ӣйа̄ни. итара̄ни кичча̄нӣтипи ваданти.
а̄динайаппаватта̄ вигга̄хикакатха̄ти ‘‘на твам̣ имам̣ дхаммавинайам̣ а̄джа̄на̄си, ахам̣ имам̣ дхаммавинайам̣ а̄джа̄на̄ми, ким̣ твам̣ имам̣ дхаммавинайам̣ а̄джа̄ниссаси, миччха̄пат̣ипанно твамаси, ахамасми самма̄пат̣ипанно, сахитам̣ ме, асахитам̣ те, пуревачанӣйам̣ паччха̄ авача, паччха̄вачанӣйам̣ пуре авача, адхичин̣н̣ам̣ те випара̄ваттам̣, а̄ропито те ва̄до, ниггахито твамаси. чара ва̄даппамоккха̄йа, ниббет̣хехи ва̄ саче пахосӣ’’ти (дӣ. ни. 1.18; ма. ни. 3.41) евам̣паватта̄ катха̄. таттха сахитам̣ мети (дӣ. ни. ат̣т̣ха. 1.18) майхам̣ вачанам̣ сахитам̣ силит̣т̣хам̣, аттхайуттам̣ ка̄ран̣айуттанти аттхо. сахитанти ва̄ пубба̄пара̄вируддхам̣. асахитам̣ тети туйхам̣ вачанам̣ асахитам̣ асилит̣т̣хам̣. адхичин̣н̣ам̣ те випара̄ваттанти йам̣ туйхам̣ дӣгхаратта̄чин̣н̣авасена суппагун̣ам̣, там̣ майхам̣ екавачаненева випара̄ваттам̣ париваттитва̄ т̣хитам̣, на кин̃чи джа̄на̄сӣти аттхо. а̄ропито те ва̄доти майа̄ тава ва̄де досо а̄ропито. чара ва̄даппамоккха̄йа̄ти досамочанаттхам̣ чара вичара, таттха таттха гантва̄ сиккха̄ти аттхо. ниббет̣хехи ва̄ саче пахосӣти атха сайам̣ пахоси, ида̄ни ева ниббет̣хехӣти аттхо.
тан̣ха̄ саббасо кхӣйанти еттха̄ти тан̣ха̄сан̇кхайо, тасмим̣. тан̣ха̄сан̇кхайети ча идам̣ висайе бхумманти а̄ха ‘‘там̣ а̄рамман̣ам̣ катва̄’’ти. вимуттачиттата̄йа̄ти саббасам̣килесехи виппайуттачиттата̄йа. апарабха̄ге пат̣ипада̄ на̄ма арийасачча̄бхисамайо. са̄ са̄санача̄ригочара̄ паччаттам̣ ведитаббатоти а̄ха ‘‘пуббабха̄гаппат̣ипадам̣ сам̣кхиттена десетха̄ти пуччхатӣ’’ти. акуппадхаммата̄йа кхайавайасан̇кха̄там̣ антам̣ атӣта̄ти аччанта̄, со ева апариха̄йанасабха̄ватта̄ аччанта̄ нит̣т̣ха̄ асса̄ти аччантанит̣т̣ха̄. тена̄ха ‘‘екантанит̣т̣хо сататанит̣т̣хоти аттхо’’ти. на хи пат̣ивиддхасса локуттарадхаммасса дассаннам̣ куппаннам̣ на̄ма аттхи. аччантамева чатӯхи йогехи кхемо етасса аттхӣти аччантайогаккхемӣ. маггабрахмачарийасса вуситатта̄ тасса ча апариха̄йанасабха̄ватта̄ аччантам̣ брахмача̄рӣти аччантабрахмача̄рӣ. тена̄ха ‘‘ниччабрахмача̄рӣти аттхо’’ти. парийоса̄нанти маггабрахмачарийапарийапарийоса̄нам̣ ват̣т̣адуккхапарийоса̄нан̃ча.
пан̃чаккхандха̄ти пан̃чупа̄да̄наккхандха̄. сакка̄йасаббан̃хи сандха̄йа идха ‘‘саббе дхамма̄’’ти вуттам̣ випассана̄висайасса адхиппетатта̄. тасма̄ а̄йатанадха̄туйопи таггатика̄ ева дат̣т̣хабба̄. тена̄ха бхагава̄ ‘‘на̄лам̣ абхинивеса̄йа̄’’ти. на йутта̄ абхинивеса̄йа ‘‘етам̣ мама, есо ме атта̄’’ти аджджхоса̄на̄йа. ‘‘аламева ниббиндитум̣ алам̣ вираджджиту’’нтиа̄дӣсу (дӣ. ни. 2.272; сам̣. ни. 2.124, 128, 134, 143) вийа алам̣-саддо йуттаттхопи хотӣти а̄ха ‘‘на йутта̄’’ти. сампаджджантӣти бхаванти. йадипи ‘‘татийа̄ чатуттхӣ’’ти идам̣ висуддхидвайам̣ абхин̃н̃а̄пан̃н̃а̄, тасса пана сапаччайана̄марӯпадассанабха̄вато сати ча паччайапариггахе сапаччайатта̄ аниччанти, на̄марӯпасса аниччата̄йа дуккхам̣, дуккхан̃ча анатта̄ти аттхато лаккхан̣аттайам̣ супа̄кат̣амева хотӣти а̄ха ‘‘аниччам̣ дуккхам̣ анатта̄ти н̃а̄тапарин̃н̃а̄йа абхиджа̄на̄тӣ’’ти. татхева тӣран̣апарин̃н̃а̄йа̄ти имина̄ аничча̄дибха̄вена на̄лам̣ абхинивеса̄йа̄ти на̄марӯпасса упасам̣харати, на абхин̃н̃а̄пан̃н̃а̄нам̣ самбха̄радхамма̄нам̣. пурима̄йа хи аттхато а̄паннам̣ лаккхан̣аттайам̣ ган̣ха̄ти салаккхан̣асаллаккхан̣апаратта̄ тасса̄. дутийа̄йа сарӯпато тасса̄ лаккхан̣аттайа̄ропанавасена саммасанабха̄вато. екачиттаккхан̣иката̄йа абхинипа̄таматтата̄йа ча аппаматтакампи. рӯпапариггахасса ол̣а̄рикабха̄вато арӯпапариггахам̣ дассети. дассенто ча ведана̄йа а̄саннабха̄вато, висесато сукхаса̄ра̄гита̄йа, бхавасса̄дагадхитама̄насата̄йа ча тхерасса ведана̄васена ниббаттетва̄ дассети.
кхайавира̄готи кхайасан̇кха̄то вира̄го сан̇кха̄ра̄нам̣ палуджджана̄. йам̣ а̄гамма саббасо сан̇кха̄рехи вираджджана̄ хоти, там̣ нибба̄нам̣ аччантавира̄го. ниродха̄нупассимхипӣти ниродха̄нупассипадепи. есева найоти атидиситва̄ там̣ екадесена виваранто ‘‘ниродхопи хи…пе… дувидхойева̄’’ти а̄ха. кхандха̄нам̣ париччаджанам̣ таппат̣ибаддхакилесаппаха̄навасена̄ти йена̄ка̄рена випассана̄ килесе паджахати, тена̄ка̄рена там̣нимиттаккхандхе ча паджахатӣти ваттаббатам̣ арахатӣти а̄ха ‘‘са̄ хи…пе… воссаджджатӣ’’ти. а̄рамман̣атоти киччаса̄дханавасена а̄рамман̣акаран̣ато. еван̃хи маггато ан̃н̃есам̣ нибба̄на̄рамман̣а̄нам̣ паккханданавоссагга̄бха̄во сиддхова хоти. париччаджанена паккханданена ча̄ти двӣхипи ва̄ ка̄ран̣ехи. соти магго. саббесам̣ кхандха̄нам̣ воссаджджанам̣ таппат̣ибаддхасам̣килесаппаха̄нена дат̣т̣хаббам̣. йасма̄ ва̄ випассана̄читтам̣ паккхандатӣти маггасампайуттачиттам̣ сандха̄йа̄ха. магго ча самуччхедавасена килесе кхандхе ча париччаджати, тасма̄ йатха̄ккамам̣ випассана̄магга̄нан̃ча васена паккханданапаричча̄гавоссагга̄пи ведитабба̄. тадубхайасаман̇гӣти випассана̄саман̇гӣ маггасаман̇гӣ ча. ‘‘аничча̄нупассана̄йа ниччасан̃н̃ам̣ паджахатӣ’’тиа̄дивачанато (пат̣и. ма. 1.52) хи йатха̄ випассана̄йа килеса̄нам̣ паричча̄гаппат̣иниссагго лаббхати, евам̣ а̄йатим̣ техи килесехи уппа̄детаббаккхандха̄нампи паричча̄гапат̣иниссагго ваттаббо. паккханданапат̣иниссагго пана магге лаббхама̄на̄йа екантака̄ран̣абхӯта̄йа вут̣т̣ха̄нага̄минивипассана̄йа васена ведитаббо. магге пана тадубхайампи н̃а̄йа̄гатамева ниппарийа̄йатова лаббхама̄натта̄. тена̄ха ‘‘тадубхайасаман̇гӣпуггало’’тиа̄ди. пуччхантасса аджджха̄сайавасена ‘‘на кин̃чи локе упа̄дийатӣ’’ти еттха ка̄мупа̄да̄навасена упа̄дийанам̣ пат̣иккхипатӣти а̄ха ‘‘тан̣ха̄васена на упа̄дийатӣ’’ти. тан̣ха̄васена ва̄ асати упа̄дийане дит̣т̣хивасена упа̄дийанам̣ анавака̄самева̄ти ‘‘тан̣ха̄васена’’иччева вуттам̣. на пара̄масатӣти на̄дийати. дит̣т̣хипара̄ма̄савасена ва̄ ‘‘ничча’’нтиа̄дина̄ на пара̄масати. сам̣кхиттенева катхесӣти тасса аджджха̄сайавасена папан̃чам̣ акатва̄ катхеси.
пачала̄йама̄насуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.