6-9. аничча̄нупассӣсутта̄диван̣н̣ана̄
16-19. чхат̣т̣хе ‘‘идха самасӣсӣ катхито’’ти ватва̄ евам̣ самасӣситам̣ вибхаджитва̄ идха̄дхиппетам̣ дассетум̣ ‘‘со чатуббидхо хотӣ’’тиа̄дима̄ха. рогавасена самасӣсӣ рогасамасӣсӣ. еса найо сесесупи. екаппаха̄ренева̄ти екавела̄йамева. йо чаккхурога̄дӣсу ан̃н̃атарасмим̣ сати ‘‘ито анут̣т̣хито арахаттам̣ па̄пун̣исса̄мӣ’’ти випассанам̣ пат̣т̣хапеси, атхасса арахаттан̃ча рогато вут̣т̣ха̄нан̃ча екака̄ламева хоти, айам̣ рогасамасӣсӣ на̄ма. ирийа̄патхасса парийоса̄нанти ирийа̄патхантарасама̄його. йо т̣ха̄на̄дӣсу ирийа̄патхесу ан̃н̃атарам̣ адхит̣т̣ха̄йа ‘‘авикопетва̄ва арахаттам̣ па̄пун̣исса̄мӣ’’ти випассанам̣ пат̣т̣хапеси. атхасса арахаттаппатти ча ирийа̄патхавикопанан̃ча екаппаха̄ренева хоти, айам̣ ирийа̄патхасамасӣсӣ на̄ма. джӣвитасамасӣсӣ на̄ма̄ти еттха ‘‘палибодхасӣсам̣ ма̄но, пара̄ма̄сасӣсам̣ дит̣т̣хи, виккхепасӣсам̣ уддхаччам̣, килесасӣсам̣ авиджджа̄, адхимоккхасӣсам̣ саддха̄, паггахасӣсам̣ вӣрийам̣, упат̣т̣ха̄насӣсам̣ сати, авиккхепасӣсам̣ сама̄дхи, дассанасӣсам̣ пан̃н̃а̄, паваттасӣсам̣ джӣвитиндрийам̣, чутисӣсам̣ вимоккхо, сан̇кха̄расӣсам̣ ниродхо’’ти пат̣исамбхида̄йам̣ (пат̣и. ма. 3.33) вуттесу саттарасасу сӣсесу паваттасӣсам̣ килесасӣсанти две сӣса̄ни идха̄дхиппета̄ни – ‘‘апуббам̣ ачаримам̣ а̄савапарийа̄да̄нан̃ча хоти джӣвитапарийа̄да̄нан̃ча̄’’ти вачанато. тесу килесасӣсам̣ арахаттамагго парийа̄дийати, паваттасӣсам̣ джӣвитиндрийам̣ чутичиттам̣ парийа̄дийати. таттха авиджджа̄парийа̄да̄йакам̣ читтам̣ джӣвитиндрийам̣ парийа̄да̄тум̣ на саккоти, джӣвитиндрийапарийа̄да̄йакам̣ авиджджам̣ парийа̄да̄тум̣ на саккоти. ан̃н̃ам̣ авиджджа̄парийа̄да̄йакам̣ читтам̣, ан̃н̃ам̣ джӣвитандрийапарийа̄да̄йакам̣. йасса четам̣ сӣсадвайам̣ самам̣ парийа̄да̄нам̣ гаччхати, со джӣвитасамасӣсӣ на̄ма.
катхам̣ панидам̣ самам̣ хотӣти? ва̄расамата̄йа. йасмин̃хи ва̄ре маггавут̣т̣ха̄нам̣ хоти, сота̄паттимагге пан̃ча паччавеккхан̣а̄ни, сакада̄га̄мимагге пан̃ча, ана̄га̄мимагге пан̃ча, арахаттамагге чатта̄рӣти екӯнавӣсатиме паччавеккхан̣ан̃а̄н̣е патит̣т̣ха̄йа бхаван̇гам̣ отаритва̄ паринибба̄йато има̄йа ва̄расамата̄йа идам̣ убхайасӣсапарийа̄да̄нампи самам̣ хотӣти има̄йа ва̄расамата̄йа. ва̄расамавуттида̄йакена хи маггачиттена аттано анантарам̣ вийа ниппха̄детабба̄ паччавеккхан̣ава̄ра̄ ча килесапарийа̄да̄нассева ва̄ра̄ти ваттаббатам̣ арахати. ‘‘вимуттасмим̣ вимуттамити н̃а̄н̣ам̣ хотӣ’’ти (ма. ни. 1.78; сам̣. ни. 3.12, 14) вачанато паччавеккхан̣апарисама̄панена килесапарийа̄да̄нам̣ сампа̄питам̣ на̄ма хотӣти има̄йа ва̄равуттийа̄ самата̄йа килесапарийа̄да̄наджӣвитапарийа̄да̄на̄нам̣ самата̄ ведитабба̄. тенева̄ха ‘‘йасма̄ панасса…пе... тасма̄ евам̣ вутта’’нти.
а̄йуно вемаджджхам̣ анатиккамитва̄ антара̄ва килесапаринибба̄нена паринибба̄йатӣти антара̄паринибба̄йӣ. тена̄ха ‘‘йо пан̃часу суддха̄ва̄сесӯ’’тиа̄ди. вемаджджхети авиха̄дӣсу йаттха уппанно, таттха а̄йуно вемаджджхе. а̄йувемаджджхам̣ упахачча атиккамитва̄ таттха паринибба̄йатӣти упахаччапаринибба̄йӣ. тена̄ха ‘‘йо таттхева̄’’тиа̄ди. асан̇кха̄рена аппайогена анусса̄хена акиламанто тиккхиндрийата̄йа сукхенева паринибба̄йатӣти асан̇кха̄рапаринибба̄йӣ. тена̄ха ‘‘йо тесам̣йева̄’’тиа̄ди. тесам̣йева пуггала̄нанти ниддха̄ран̣е са̄мивачанам̣. аппайогена̄ти адхиматтаппайогена вина̄ аппакасирена. сасан̇кха̄рена саппайогена киламанто дуккхена паринибба̄йатӣти сасан̇кха̄рапаринибба̄йӣ. уддхам̣ва̄хибха̄вена уддхамасса тан̣ха̄сотам̣ ват̣т̣асотан̃ча̄ти, уддхам̣ ва̄ гантва̄ пат̣илабхитаббато уддхамасса маггасотанти уддхам̣бхото. пат̣исандхивасена аканит̣т̣хам̣ гаччхатӣти аканит̣т̣хага̄мӣ.
еттха пана чатуккам̣ ведитаббам̣. йо хи авихато пат̣т̣ха̄йа чатта̄ро девалоке содхетва̄ аканит̣т̣хам̣ гантва̄ паринибба̄йати, айам̣ уддхам̣сото аканит̣т̣хага̄мӣ на̄ма. айан̃хи авихесу каппасахассам̣ васанто арахаттам̣ паттум̣ асаккун̣итва̄ атаппам̣ гаччхати, татра̄пи две каппасахасса̄ни васанто арахаттам̣ паттум̣ асаккун̣итва̄ судассам̣ гаччхати, татра̄пи чатта̄ри каппасахасса̄ни васанто арахаттам̣ паттум̣ асаккун̣итва̄ судассим̣ гаччхати, татра̄пи ат̣т̣ха каппасахасса̄ни васанто арахаттам̣ паттум̣ асаккун̣итва̄ аканит̣т̣хам̣ гаччхати, таттха васанто аггамаггам̣ адхигаччхати. таттха йо авихато пат̣т̣ха̄йа дутийам̣ ва̄ чатуттхам̣ ва̄ девалокам̣ гантва̄ паринибба̄йати, айам̣ уддхам̣сото на аканит̣т̣хага̄мӣ на̄ма. йо ка̄мабхавато чавитва̄ аканит̣т̣хесу паринибба̄йати, айам̣ на уддхам̣сото аканит̣т̣хага̄мӣ на̄ма. йо хет̣т̣ха̄ чатӯсу девалокесу таттха таттхева ниббаттитва̄ паринибба̄йати, айам̣ на уддхам̣сото на аканит̣т̣хага̄мӣти.
ете пана авихесу уппаннасаманантараа̄йувемаджджхам̣ аппатва̄ва паринибба̄йанавасена тайо антара̄паринибба̄йино, еко упахаччапаринибба̄йӣ, еко уддхам̣сототи пан̃чавидхо, асан̇кха̄расасан̇кха̄рапаринибба̄йивибха̄гена даса хонти, татха̄ атаппасудассасудассӣсӯти чатта̄ро дасака̄ти чатта̄рӣсам̣. аканит̣т̣хе пана уддхам̣сото наттхи, тайо антара̄паринибба̄йино, еко упахаччапаринибба̄йӣти чатта̄ро, асан̇кха̄расасан̇кха̄рапаринибба̄йивибха̄гена ат̣т̣ха̄ти ат̣т̣хачатта̄рӣсам̣ ана̄га̄мино. саттама̄дӣсу наттхи ваттаббам̣.
аничча̄нупассӣсутта̄диван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.