3. сӣхасуттаван̣н̣ана̄
33. татийе сӣхоти париссайасаханато пат̣ипаккхахананато ча ‘‘сӣхо’’ти ладдхана̄мо мига̄дхипати. чатта̄роти сама̄непи сӣхаджа̄тибха̄ве ван̣н̣ависеса̄дисиддхена висесена чатта̄ро сӣха̄. те ида̄ни на̄мато ван̣н̣ато а̄ха̄рато дассетва̄ идха̄дхиппетасӣхам̣ на̄наппака̄рато вибха̄ветум̣ ‘‘тин̣асӣхо’’тиа̄ди а̄раддхам̣. тин̣абхаккхо сӣхо тин̣асӣхо пуримападе уттарападалопена йатха̄ ‘‘са̄капаттхиво’’ти (па̄н̣ини 2.1.60). ка̄л̣аван̣н̣ата̄йа ка̄л̣асӣхо. татха̄ пан̣д̣усӣхо. тена̄ха ‘‘ка̄л̣ага̄висадисо, пан̣д̣упала̄саван̣н̣ага̄висадисо’’ти ча. раттакамбаласса вийа кесаро кесаракаломо етасса аттхӣти кесарӣ. ла̄кха̄парикаммакатехи вийа па̄дапарийантехӣти ча йоджана̄.
камма̄нубха̄васиддхаадхипаччамахесаккхата̄хи саббамигаган̣асса ра̄джа̄. суван̣н̣агухато ва̄тиа̄ди ‘‘сӣхасса виха̄ро кирийа̄ евам̣ хотӣ’’ти катва̄ вуттам̣.
самам̣ патит̣т̣ха̄петва̄ти саббабха̄гехи самамева бхӯмийам̣ патит̣т̣ха̄петва̄. а̄кад̣д̣хитва̄ти пурато а̄кад̣д̣хитва̄. абхихаритва̄ти абхимукхам̣ харитва̄. сан̇гха̄танти вина̄сам̣. вӣсатийат̣т̣хикам̣ т̣ха̄нам̣ усабхам̣.
самасӣхоти самаджа̄тико самаппабха̄во ча сӣхо. сама̄носмӣти десана̄маттам̣, самаппабха̄вата̄йа ева на бха̄йати. сакка̄йадит̣т̣хибалавата̄йа̄ти ‘‘ке ан̃н̃е амхехи уттаритара̄, атха кхо майамева маха̄бала̄’’ти евам̣ бала̄тима̄нанимитта̄йа ахам̣ка̄рахетубхӯта̄йа сакка̄йадит̣т̣хийа̄ балавабха̄вена. сакка̄йадит̣т̣хийа̄ пахӣнатта̄ти нирахам̣ка̄ратта̄ аттасинехасса сут̣т̣ху самуггха̄татта̄ на бха̄йати.
татха̄ татха̄ти сӣхасадисата̄дина̄ тена тена пака̄рена атта̄нам̣ катхесӣти ватва̄ таматтхам̣ виваритва̄ дассетум̣ ‘‘сӣхоти кхо’’тиа̄ди вуттам̣.
катамаха̄бхинӣха̄расса локана̄тхасса бодхийа̄ нийатабха̄ваппаттийа̄ екантабха̄вӣ буддхабха̄воти катва̄ ‘‘тӣсу па̄са̄десу нива̄сака̄ло, магадхаран̃н̃о пат̣ин̃н̃а̄да̄нака̄ло, па̄йа̄сасса парибхуттака̄ло’’тиа̄дина̄ абхисамбодхито пурима̄ваттха̄пи сӣхасадиса̄ катва̄ дассита̄. бха̄вини бхӯтӯпача̄ропи хи локавоха̄ро. виджджа̄бха̄васа̄ман̃н̃ато двивиджджам̣ итаравиджджампи екаджджхам̣ гахетва̄ пат̣иччасамуппа̄дасаммасанато там̣ пуретарасиддхам̣ вийа катва̄ а̄ха ‘‘тиссо виджджа̄ содхетва̄’’ти. ануломапат̣иломато паваттан̃а̄н̣асса васена ‘‘йамакан̃а̄н̣амантханена̄’’ти вуттам̣.
таттха вихарантасса̄ти аджапа̄ланигродхамӯле вихарантасса. ека̄дасаме дивасети саттасатта̄хато парам̣ ека̄дасаме дивасе. ачалапаллан̇кети исипатане дхаммачаккаппаваттанаттхам̣ нисиннапаллан̇ке. тампи хи кеначи аппат̣иваттийам̣ дхаммачаккаппаваттанаттхам̣ нисаджджа̄ти катва̄ ваджира̄санам̣ вийа ачалапаллан̇кам̣ вуччати. имасмин̃ча пана падети ‘‘двеме, бхиккхаве, анта̄’’тиа̄динайаппаватте ча имасмим̣ саддхаммакот̣т̣ха̄се. дхаммагхосо…пе… дасасахассилокадха̄тум̣ пат̣иччха̄деси ‘‘саббаттха т̣хита̄ сун̣антӯ’’ти адхит̣т̣ха̄нена. сол̣асаха̄ка̄рехӣти дуккхапарин̃н̃а̄, самудайаппаха̄нам̣, ниродхасаччхикирийа̄, маггабха̄вана̄ти екекасмим̣ магге чатта̄ри чатта̄ри катва̄ сол̣асахи а̄ка̄рехи.
пат̣хамена найена абхисамбодхито пуриматара̄ваттха̄пи авассам̣бха̄вита̄йа гахетва̄ сӣхасадисатам̣ дассетва̄ ида̄ни абхисамбуддха̄ваттха̄су ева сӣхасадисатам̣ дассетум̣ ‘‘апаро найо’’тиа̄ди а̄раддхам̣. ат̣т̣хахи ка̄ран̣ехӣти ‘‘татха̄ а̄гатоти татха̄гато, татха̄ гатоти татха̄гато, татхалаккхан̣ам̣ а̄гатоти татха̄гато, татхадхамме йа̄тха̄вато абхисамбуддхоти татха̄гато, татхадассита̄йа татха̄гато, татхава̄дита̄йа татха̄гато, татха̄ка̄рита̄йа татха̄гато, абхибхаванат̣т̣хена татха̄гато’’ти (дӣ. ни. ат̣т̣ха. 1.7; ма. ни. ат̣т̣ха. 1.12; сам̣. ни. ат̣т̣ха. 2.3.78; а. ни. ат̣т̣ха. 1.1.170; уда̄. ат̣т̣ха. 18; итиву. ат̣т̣ха. 38; тхерага̄. ат̣т̣ха. 1.3; бу. вам̣. ат̣т̣ха. 1.2 нида̄накатха̄; маха̄ни. ат̣т̣ха. 14; пат̣и. ма. 1.37) евам̣ вуттехи ат̣т̣хахи татха̄гатаса̄дхакехи ка̄ран̣ехи. йадипи бхагава̄ бодхипаллан̇ке нисиннаматтева абхисамбуддхо на джа̄то, татха̄пи та̄йа нисаджджа̄йа нисиннова пануджджа саббам̣ париссайам̣ абхисамбуддхо джа̄то. татха̄ хи там̣ ‘‘апара̄джитапаллан̇ка’’нти вуччати, тасма̄ ‘‘йа̄ва бодхипаллан̇ка̄ ва̄’’ти ватва̄ тена апаритуссанто ‘‘йа̄ва арахаттамагган̃а̄н̣а̄ ва̄’’ти а̄ха.
ити сакка̄йоти еттха итисаддо нидассанаттхо. тена сакка̄йо сарӯпато парима̄н̣ато париччхедато ча дасситоти а̄ха ‘‘айам̣ сакка̄йо’’тиа̄ди. ‘‘айам̣ сакка̄йо’’ти имина̄ пан̃чупа̄да̄наккхандха̄ сарӯпато дассита̄. ‘‘еттако сакка̄йо’’ти имина̄ те парима̄н̣ато дассита̄. тасса ча парима̄н̣асса екантикабха̄вам̣ дассентена ‘‘на ито бхиййо сакка̄йо аттхӣ’’ти вуттам̣. сабха̄ватоти салаккхан̣ато. сарасатоти сакиччато. парийантатоти парима̄н̣апарийантато. париччхедатоти йаттаке т̣ха̄не тасса паваттитасса париччхинданато. париват̣уматоти парийоса̄наппаваттито. саббепи пан̃чупа̄да̄наккхандха̄ дассита̄ хонти йатха̄вуттена вибха̄гена. айам̣ сакка̄йасса самудайо на̄ма̄ти айам̣ а̄ха̄ра̄дисакка̄йасса самудайо на̄ма. тена̄ха ‘‘етта̄вата̄’’тиа̄ди. аттхан̇гамоти ниродхо. ‘‘а̄ха̄расамудайа̄ а̄ха̄раниродха̄’’ти ча аса̄дха̄ран̣амева там̣ гахетва̄ сесесу а̄ди-саддена сан̇ган̣ха̄ти.
пан̣н̣а̄салаккхан̣апат̣иман̣д̣итанти пан̣н̣а̄саудайавайалаккхан̣авибхӯситам̣ самудайаттхан̇гамаггахан̣ато. кхӣн̣а̄саватта̄ти анавасесам̣ са̄васесан̃ча а̄сава̄нам̣ париккхӣн̣атта̄. ана̄га̄мӣнампи хи бхайам̣ читтутра̄сан̃ча на хотӣти. н̃а̄н̣асам̣вего бхайатупат̣т̣ха̄напан̃н̃а̄. итара̄сам̣ пана девата̄нанти акхӣн̣а̄савадеве сандха̄йа вадати. бхоти дхамма̄лапанаматтанти сабха̄вакатханаматтам̣.
чакканти саттху а̄н̣а̄чаккам̣. там̣ пана дхаммато а̄гатанти дхаммачаккам̣. таттха арийаса̄вака̄нам̣ пат̣иведхадхаммато а̄гатанти дхаммачаккам̣. итаресам̣ десана̄дхаммато а̄гатанти дхаммачаккам̣. дувидхепи н̃а̄н̣ам̣ падха̄нанти н̃а̄н̣асӣсена вуттам̣ ‘‘пат̣иведхан̃а̄н̣ампи десана̄н̃а̄н̣ампӣ’’ти. ида̄ни там̣ н̃а̄н̣ам̣ сарӯпато дассетум̣ ‘‘пат̣иведхан̃а̄н̣ам̣ на̄ма̄’’тиа̄ди вуттам̣. йасма̄ тасса н̃а̄н̣асса пат̣ивиддхатта̄ бхагава̄ та̄ни сат̣т̣хи найасахасса̄ни венеййа̄нам̣ дассетум̣ саматтхо ахоси, тасма̄ та̄ни сат̣т̣хи найасахасса̄ни тена н̃а̄н̣ена саддхим̣йева сиддха̄нӣти катва̄ дассенто ‘‘сат̣т̣хийа̄ ча найасахассехи пат̣ивиджджхӣ’’ти а̄ха. типариват̣т̣анти ‘‘идам̣ дуккха’’нти ча ‘‘парин̃н̃еййа’’нти ча ‘‘парин̃н̃а̄та’’нти ча евам̣ типариват̣т̣ам̣, там̣йева два̄даса̄ка̄рам̣. танти десана̄н̃а̄н̣ам̣. еса бхагава̄. аппат̣ипуггалоти пат̣инидхибхӯтапуггаларахито. екасадисасса̄ти ниббика̄расса.
сӣхасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.