8. арийавам̣сасуттаван̣н̣ана̄

28. ат̣т̣хаме вам̣са-саддо ‘‘пит̣т̣хивам̣сам̣ атиккамитва̄ нисӣдатӣ’’тиа̄дӣсу двиннам̣ гопа̄насӣнам̣ сандха̄нат̣т̣ха̄не т̣хапетаббадан̣д̣аке а̄гато.

‘‘вам̣со виса̄ло ча йатха̄ висатто,

путтесу да̄ресу ча йа̄ апеккха̄;

вам̣саккал̣ӣрова асаджджама̄но,

еко чаре кхаггависа̄н̣акаппо’’ти. –

а̄дӣсу кат̣т̣хаке. ‘‘бхерисаддо мудин̇гасаддо вам̣сата̄ласаддо’’тиа̄дӣсу тӯрийависесе, вен̣ӯтипи вуччати. ‘‘бхиннена пит̣т̣хивам̣сена мато хаттхӣ’’тиа̄дӣсу хаттхиа̄дӣнам̣ пит̣т̣хивемаджджхе падесе. ‘‘кулавам̣сам̣ т̣хапесса̄мӣ’’тиа̄дӣсу куланвайе. ‘‘вам̣са̄нураккхако павен̣ӣпа̄лако’’тиа̄дӣсу гун̣а̄нупуббийам̣ гун̣а̄нам̣ пабандхаппаваттийам̣. идха пана чатупаччайасантосабха̄вана̄ра̄мата̄сан̇кха̄тагун̣а̄нам̣ пабандхе дат̣т̣хаббо. тасса пана вам̣сасса куланвайам̣ гун̣анвайан̃ча нидассанавасена дассетум̣ ‘‘йатха̄ хӣ’’тиа̄ди вуттам̣. таттха кхаттийавам̣соти кхаттийакулавам̣со. еса найо сесападесупи. саман̣авам̣со пана саман̣атанти саман̣апавен̣ӣ. мӯлагандха̄дӣнанти а̄ди-саддена йатха̄ са̄рагандха̄дӣнам̣ сан̇гахо, еваметтха гораса̄дӣнампи сан̇гахо дат̣т̣хаббо, дутийена пана а̄ди-садена ка̄сикаваттхасаппиман̣д̣а̄дӣнам̣.

арийа-саддо амилаккхесупи мануссесу паваттати, йесам̣ нивасанат̣т̣ха̄нам̣ арийам̣ а̄йатананти вуччати. йатха̄ха ‘‘йа̄вата̄, а̄нанда, арийам̣ а̄йатана’’нти (дӣ. ни. 2.152; уда̄. 76). локийаса̄дхуджанесупи ‘‘йе хи во арийа̄ парисуддхака̄йасама̄ча̄ра̄, тесам̣ ахам̣ ан̃н̃атаро’’тиа̄дӣсу (ма. ни. 1.35). идха пана йе ‘‘а̄рака̄ килесехӣ’’тиа̄дина̄ ладдханиббачана̄ пат̣ивиддхаарийасачча̄, те ева адхиппета̄ти дассетум̣ ‘‘ке пана те арийа̄’’ти пуччхам̣ катва̄ ‘‘арийа̄ вуччантӣ’’тиа̄ди вуттам̣. таттха йе маха̄пан̣идха̄накаппато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва̄йам̣ каппо, еттхантаре уппанна̄ самма̄самбуддха̄. те та̄ва сарӯпато дассетва̄ тадан̃н̃епи самма̄самбуддхе паччекабуддхе буддхаса̄ваке ча сан̇гахетва̄ анавасесато арийе дассетум̣ ‘‘апича̄’’тиа̄ди вуттам̣. таттха йа̄ва са̄санам̣ антарадха̄йати, та̄ва саттха̄ дхарати ева на̄ма̄ти имамева бхагавантам̣. йе четарахи буддхаса̄вака̄, те ча сандха̄йа паччуппаннаггахан̣ам̣. тасмим̣ тасмим̣ ка̄ле те те паччуппанна̄ти че, атӣта̄на̄гатаггахан̣ам̣ на каттаббам̣ сийа̄.

ида̄ни йатха̄ бхагава̄ ‘‘дхаммам̣ во, бхиккхаве, десесса̄ми а̄дикалйа̄н̣ам̣ маджджхекалйа̄н̣ам̣ парийоса̄накалйа̄н̣ам̣ са̄ттхам̣ сабйан̃джанам̣ кевалапарипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣ пака̄сесса̄ми, йадидам̣ чха чхакка̄нӣ’’ти чхачхаккадесана̄йа (ма. ни. 3.420) ат̣т̣хахи падехи ван̣н̣ам̣ абха̄си. евам̣ маха̄арийавам̣садесана̄йа арийа̄нам̣ вам̣сам̣ ‘‘чатта̄роме, бхиккхаве, арийавам̣са̄ агган̃н̃а̄ раттан̃н̃а̄ вам̣сан̃н̃а̄ пора̄н̣а̄, асам̣кин̣н̣а̄ асам̣кин̣н̣апубба̄ на сам̣кӣйанти на сам̣кӣйиссанти, аппат̣икут̣т̣ха̄ саман̣ехи бра̄хман̣ехи вин̃н̃ӯхӣ’’ти йехи навахи падехи ван̣н̣ам̣ абха̄си, та̄ни та̄ва а̄нетва̄ тхомана̄васенева ван̣н̣енто ‘‘те кхо панете’’тиа̄дима̄ха. агга̄ти джа̄нитабба̄ саббавам̣сехи сет̣т̣хабха̄вато сет̣т̣хабха̄васа̄дханато ча.

раттан̃н̃а̄ чираратта̄ти джа̄нитабба̄ раттан̃н̃ӯхи буддха̄дӣхи техи ча татха̄ анут̣т̣хитатта̄. вам̣са̄ти джа̄нитабба̄ти буддха̄дӣнам̣ арийа̄нам̣ вам̣са̄ти джа̄нитабба̄. пора̄н̣а̄ти пура̄тана̄. на адхунаппаттика̄ти на адхуна̄тана̄. авикин̣н̣а̄ти на кхитта̄ на чхад̣д̣ита̄. тена̄ха ‘‘анапанӣта̄’’ти. на апанӣтапубба̄ти на чхад̣д̣итапубба̄, тиссаннампи сиккха̄нам̣ парипӯран̣ӯпа̄йабха̄вато на париччаттапубба̄. тато ева ида̄нипи на апанӣйанти, ана̄гатепи на апанӣйиссантийева. дхаммасабха̄васса виджа̄нанена вин̃н̃ӯ. самитапа̄па̄ саман̣а̄ чева ба̄хитапа̄па̄ бра̄хман̣а̄ ча. техи аппат̣икут̣т̣ха̄ аппат̣иккхитта̄. йе хи на пат̣иккоситабба̄, те аниндитабба̄. агарахитабба̄ апариччаджитаббата̄йа аппат̣иккхипитабба̄ хонтӣти.

сантут̣т̣хоти еттха йатха̄дхиппетасантосамева дассентена паччайасантосавасена сантут̣т̣хоти вуттам̣, джха̄навипассана̄дивасенапи идха бхиккхуно сантут̣т̣хата̄ хотӣти. итарӣтарена̄ти итарена итарена. итарасаддо анийамавачано двиккхаттум̣ вуччама̄но йам̣-кин̃чисаддехи сама̄наттхо хотӣти вуттам̣ ‘‘йена кеначӣ’’ти. сва̄йам̣ анийамава̄чита̄йа ева йатха̄ тхӯла̄дӣнам̣ ан̃н̃атаравачано, евам̣ йатха̄ладдха̄дӣнампи ан̃н̃атаравачаноти. таттха дутийапаккхассева идха иччхитабха̄вам̣ дассенто ‘‘атха кхо’’тиа̄дима̄ха. нану ча йатха̄ладдха̄дайопи тхӯла̄дайо ева? саччаметам̣, татха̄пи аттхи висесо. йо хи йатха̄ладдхесу тхӯла̄дӣсу сантосо, со йатха̄ла̄бхасантосова, на итаро. на хи со паччайаматтасанниссайо иччхито, атха кхо аттано ка̄йабаласа̄руппабха̄васанниссайопи. тхӯладука̄дайо тайопи чӣваре лаббханти, маджджхимо чатупаччайаса̄дха̄ран̣о, паччхимо пана чӣваре сена̄сане ча лаббхатӣти дат̣т̣хаббам̣. име тайо сантосети идам̣ саббасан̇га̄хиканайена вуттам̣. йе хи парато гила̄напаччайам̣ пин̣д̣апа̄те ева паккхипитва̄ чӣваре вӣсати, пин̣д̣апа̄те паннараса, сена̄сане паннараса̄ти самапан̃н̃а̄са сантоса̄ вуччанти, те саббепи йатха̄рахам̣ имесу ева тӣсу сантосесу сан̇гахам̣ самосаран̣ам̣ гаччхантӣти.

чӣварам̣ джа̄нитаббанти ‘‘идам̣ на̄ма чӣварам̣ каппийа’’нти джа̄тито чӣварам̣ джа̄нитаббам̣. чӣваракхеттанти чӣварасса уппаттиккхеттам̣. пам̣сукӯланти пам̣сукӯлачӣварам̣, пам̣сукӯлалаккхан̣аппаттам̣ чӣварам̣ джа̄нитаббанти аттхо. чӣварасантосоти чӣваре лаббхама̄но саббо сантосо джа̄нитаббо. чӣвараппат̣исам̣йутта̄ни дхутан̇га̄ни джа̄нитабба̄ни, йа̄ни гопенто чӣварасантосена саммадева сантут̣т̣хо хотӣти. кхомакаппа̄сикакосеййакамбаласа̄н̣абхан̇га̄ни кхома̄дӣни. таттха кхомам̣ на̄ма кхомасуттехи ва̄йитам̣ кхомапат̣т̣ачӣварам̣. татха̄ сеса̄нипи. са̄н̣анти са̄н̣ава̄касуттехи катачӣварам̣. бхан̇ганти пана кхомасутта̄дӣни сабба̄ни, екачча̄ни ва̄ миссетва̄ катачӣварам̣. бхан̇гампи ва̄камайамева̄ти кечи. чха̄ти ган̣анапариччхедо. йади евам̣ ито ан̃н̃а̄ ваттхаджа̄ти наттхӣти? но наттхи. са̄ пана етесам̣ анулома̄ти дассетум̣ ‘‘дукӯла̄дӣнӣ’’тиа̄ди вуттам̣. а̄ди-саддена паттун̣н̣ам̣, сома̄рапат̣т̣ам̣, чӣнапат̣т̣ам̣, иддхиджам̣, девадиннанти тесам̣ сан̇гахо. таттха дукӯлам̣ са̄н̣асса ануломам̣ ва̄камайатта̄. паттун̣н̣адесе сан̃джа̄таваттхам̣ паттун̣н̣ам̣. ‘‘косеййависесо’’ти хи абхидха̄накосе вуттам̣. сома̄радесе чӣнадесе ча джа̄таваттха̄ни сома̄рачӣнапат̣т̣а̄ни. паттун̣н̣а̄дӣни тӣн̣и косеййасса анулома̄ни па̄н̣акехи катасуттамайатта̄. иддхиджам̣ ехибхиккхӯнам̣ пун̃н̃иддхийа̄ ниббаттачӣварам̣, там̣ кхома̄дӣнам̣ ан̃н̃атарам̣ хотӣти тесам̣ ева ануломам̣. девата̄хи динначӣварам̣ девадиннам̣, там̣ каппаруккхе ниббаттам̣ джа̄линийа̄ девакан̃н̃а̄йа ануруддхаттхерасса диннаваттхасадисам̣, тампи кхома̄дӣнам̣йева ануломам̣ хоти тесу ан̃н̃атарабха̄вато.

има̄нӣти антогадха̄вадха̄ран̣авачанам̣, има̄ни ева̄ти аттхо. буддха̄дӣнам̣ парибхогайоггата̄йа каппийачӣвара̄ни. ида̄ни авадха̄ран̣ена ниваттита̄ни екадесена дассетум̣ ‘‘кусачӣра’’нтиа̄ди вуттам̣. таттха кусатин̣ехи ан̃н̃ехи ва̄ та̄дисехи тин̣ехи катачӣварам̣ кусачӣрам̣. аккава̄ка̄дӣхи ва̄кехи катачӣварам̣ ва̄качӣрам̣. чатуккон̣ехи тикон̣ехи ва̄ пхалакехи катачӣварам̣ пхалакачӣрам̣. манусса̄нам̣ кесехи катакамбалам̣ кесакамбалам̣. ча̄марива̄лаассава̄ла̄дӣхи катам̣ ва̄лакамбалам̣. макачитантӯхи ва̄йито поттхако. чамманти мигачамма̄ди йам̣ кин̃чи чаммам̣. улӯкапаккхехи гантхитва̄ катачӣварам̣ улӯкапаккхам̣. бхуджапаттатача̄димайам̣ руккхадуссам̣. тирӣт̣аканти аттхо. сукхуматара̄хи лата̄хи лата̄ва̄кехи ва̄ ва̄йитам̣ лата̄дуссам̣. еракава̄кехи катам̣ еракадуссам̣. татха̄ кадалидуссам̣. сукхумехи вел̣увилӣвехи катам̣ вел̣удуссам̣. а̄ди-саддена ваккала̄дӣнам̣ сан̇гахо. акаппийачӣвара̄ни титтхийаддхаджабха̄вато.

ат̣т̣ханнам̣ ма̄тика̄нам̣ васена̄ти ‘‘сӣма̄йа дети, катика̄йа детӣ’’тиа̄дина̄ (маха̄ва. 379) а̄гата̄нам̣ ат̣т̣ханнам̣ чӣваруппаттима̄тика̄нам̣ васена. чӣвара̄нам̣ пат̣ила̄бхаккхеттадассанаттхан̃хи бхагавата̄ ‘‘ат̣т̣хима̄, бхиккхаве, ма̄тика̄’’тиа̄дина̄ ма̄тика̄ т̣хапита̄. ма̄тика̄ти хи ма̄таро чӣваруппаттиджаника̄ти.

соса̄никанти суса̄не патитам̣. па̄пан̣иканти а̄пан̣адва̄ре патитам̣. ратхийанти пун̃н̃аттхикехи ва̄тапа̄нантарена ратхика̄йа чхад̣д̣итачол̣акам̣. сан̇ка̄ракӯт̣аканти сан̇ка̄рат̣т̣ха̄не чхад̣д̣итачол̣акам̣. сина̄нанти наха̄начол̣акам̣, йам̣ бхӯтаведжджехи сасӣсам̣ наха̄йитва̄ ка̄лакан̣н̣ичол̣анти чхад̣д̣етва̄ гаччханти. титтханти титтхачол̣ам̣, сина̄натиттхе чхад̣д̣итапилотика̄. аггидад̣д̣ханти аггина̄ дад̣д̣хаппадесам̣. тан̃хи манусса̄ чхад̣д̣енти. гокха̄йита̄дӣни па̄кат̣а̄нева. та̄нипи хи манусса̄ чхад̣д̣енти. дхаджам̣ усса̄петва̄ти на̄вам̣ а̄рохантехи ва̄ йуддхам̣ пависантехи ва̄ дхаджайат̣т̣хим̣ усса̄петва̄, таттха баддхам̣ ва̄тена а̄нӣтам̣ техи чхад̣д̣итанти адхиппа̄йо.

са̄дакабхиккхуна̄ти гахапатичӣварасса са̄дийанабхиккхуна̄. екама̄саматтанти чӣварама̄сасан̃н̃итам̣ екама̄саматтам̣ витаккетум̣ ват̣т̣ати, на тато паранти адхиппа̄йо. саббассапи хи тан̣ха̄ниггахаттха̄ са̄сане пат̣ипаттӣти. пам̣сукӯлико аддхама̄сенева кароти апараппат̣ибаддхатта̄ пат̣ила̄бхасса, итарасса пана параппат̣ибаддхатта̄ ма̄саматтам̣ анун̃н̃а̄там̣. идам̣ ма̄сад̣д̣хама̄саматтам̣…пе… витаккасантосо витаккентасса паримитака̄ликатта̄. маха̄тхерам̣ таттха аттано саха̄йам̣ иччхантопи гаруга̄равена ‘‘га̄мадва̄рам̣, бханте, гамисса̄ми’’иччева̄ха. тхеропи тасса аджджха̄сайам̣ н̃атва̄ ‘‘ахампа̄вусо, гамисса̄мӣ’’ти а̄ха. ‘‘имасса бхиккхуно витаккасса авасаро ма̄ хотӯ’’ти пан̃хам̣ пуччхама̄но га̄мам̣ па̄виси. учча̄рапалибуддхоти учча̄рена пӣл̣ито. тада̄ бхагавато дуккаракирийа̄нуссаран̣амукхена татха̄гате уппаннасса пӣтисоманассавегасса балавабха̄вена килеса̄нам̣ виккхамбхитатта̄ тасмим̣йева…пе… тӣн̣и пхала̄ни патто.

каттха лабхисса̄мӣти чинтана̄пи ла̄бха̄са̄пуббика̄ти татха̄ ‘‘ачинтетва̄’’ти вуттам̣. ‘‘сундарам̣ лабхисса̄ми, мана̄пам̣ лабхисса̄мӣ’’тиевама̄дичинтана̄йа ка̄ на̄ма катха̄, катхам̣ пана гантаббанти а̄ха ‘‘каммат̣т̣ха̄насӣсенева гамана’’нти. тена чӣварам̣ пат̣ичча кин̃чипи на чинтетаббамева̄ти дассети. апесало аппатирӯпа̄йапи парийесана̄йа паччайо бхавеййа̄ти ‘‘песалам̣ бхиккхум̣ гахетва̄’’ти вуттам̣. а̄харийама̄нанти суса̄на̄дӣсу патитам̣ ваттхам̣ ‘‘име бхиккхӯ пам̣сукӯлапарийесанам̣ чарантӣ’’ти н̃атва̄ кеначи пурисена тато а̄нӣйама̄нам̣. евам̣ ладдхам̣ ган̣хантассапӣти евам̣ пат̣ила̄бхасантосам̣ акопетва̄ ладдхам̣ ган̣хантассапи. аттанопахонакаматтенева̄ти йатха̄ладдха̄нам̣ пам̣сукӯла̄нам̣ екапат̣т̣адупат̣т̣а̄нам̣ аттха̄йа аттано пахонакаппама̄н̣енева. авадха̄ран̣ена упари пачча̄сам̣ ниваттети. га̄ме бхиккха̄йа а̄хин̣д̣антена сапада̄нача̄рина̄ вийа два̄раппат̣ипа̄т̣ийа̄ чаран̣ам̣ лолуппавиваджджанам̣ на̄ма лолуппасса дӯрасамусса̄ритатта̄.

йа̄петунти аттабха̄вам̣ паваттетум̣. дхованупагена̄ти дхованайоггена. пан̣н̣а̄нӣти амбаджамба̄дипан̣н̣а̄ни. акопетва̄ти сантосам̣ акопетва̄. пахонаканӣха̄ренева̄ти антарава̄сака̄дӣсу йам̣ ка̄тука̄мо, тасса пахонаканийа̄менева йатха̄ладдхам̣ тхӯласукхума̄дим̣ гахетва̄ каран̣ам̣. тиман̣д̣алаппат̣иччха̄данаматтассева̄ти нива̄санам̣ че на̄бхиман̣д̣алам̣, джа̄н̣уман̣д̣алам̣, итаран̃че галава̄т̣аман̣д̣алам̣, джа̄н̣уман̣д̣аланти тиман̣д̣алаппат̣иччха̄данаматтассева каран̣ам̣. там̣ пана аттхато тин̣н̣ам̣ чӣвара̄нам̣ хет̣т̣химантена вуттапарима̄н̣ам̣йева хоти. авича̄ретва̄ на вича̄ретва̄.

кусибандханака̄лети ман̣д̣ала̄ни йоджетва̄ сиббанака̄ле. сатта ва̄рети сатта сиббанава̄ре. каппабиндуападесена кассачи вика̄расса акаран̣ам̣ каппасантосо.

сӣтаппат̣игха̄тана̄ди аттха̄паттито сиджджхатӣти мукхйамева чӣварапарибхоге пайоджанам̣ дассетум̣ ‘‘хирикопӣнаппат̣иччха̄данаматтавасена̄’’ти вуттам̣. тена̄ха бхагава̄ ‘‘йа̄вадева хирикопӣнаппат̣иччха̄данаттха’’нти (ма. ни. 1.23; а. ни. 6.58; маха̄ни. 206). ват̣т̣ати, на та̄вата̄ сантосо куппати самбха̄ра̄нам̣ даккхин̣еййа̄нам̣ ала̄бхато. са̄ран̣ӣйадхамме т̣хатва̄ти сӣлавантехи бхиккхӯхи са̄дха̄ран̣абхогибха̄ве т̣хатва̄. итӣтиа̄дина̄ пат̣хамассева арийавам̣сасса пам̣сукӯликан̇гатечӣварикан̇га̄нам̣ тесан̃часса паччайатам̣ дассенто ‘‘ити име дхамма̄ ан̃н̃аман̃н̃асса самут̣т̣ха̄пака̄ упаттхамбхака̄ ча̄’’ти дӣпети. еса найо ито паресу.

сантут̣т̣хо хоти ван̣н̣ава̄дӣти еттха чатуккот̣икам̣ самбхавати. таттха чатуттхойева паккхо ван̣н̣итатхомитоти татха̄ десана̄ ката̄. еко сантут̣т̣хо хоти, сантосасса ван̣н̣ам̣ на катхети сеййатха̄пи тхеро на̄л̣ако. еко на сантут̣т̣хо хоти, сантосасса ван̣н̣ам̣ катхети сеййатха̄пи упанандо сакйапутто. еко нева сантут̣т̣хо хоти, на сантосасса ван̣н̣ам̣ катхети сеййатха̄пи тхеро ла̄л̣уда̄йи. еко сантут̣т̣хо чева хоти, сантосасса ча ван̣н̣ам̣ катхети сеййатха̄пи тхеро маха̄кассапо.

анесананти айуттам̣ есанам̣. тена̄ха ‘‘аппатирӯпа’’нти, са̄сане т̣хита̄нам̣ аппатирӯпам̣ айоггам̣. кохан̃н̃ам̣ каронтоти чӣваруппа̄дананимиттам̣ паресам̣ куханам̣ вимха̄панам̣ каронто. уттасатӣти тан̣ха̄санта̄сена упарӯпари тасати. паритассатӣти парито тассати. йатха̄ саббе ка̄йавачиппайога̄ тадаттха̄ ева джа̄йанти, евам̣ саббабха̄гехи тасати. гадхитам̣ вуччати гиддхо, со четтха абхиджджха̄лаккхан̣о адхиппето. гадхитам̣ етасса наттхӣти агадхитоти а̄ха ‘‘вигаталобхагиддхо’’ти. муччханти тан̣ха̄васена муйханам̣. тасса самуссайасса адхигатам̣ ана̄панно анупагато. аноттхато анаджджхоттхато. апарийонаддхоти тан̣хаччхаданена аччха̄дито. а̄дӣнавам̣ пассама̄ноти дит̣т̣хадхаммикам̣ сампара̄йикан̃ча досам̣ пассанто. гадхитапарибхогато ниссарати етена̄ти ниссаран̣ам̣, идамат̣т̣хиката̄. там̣ паджа̄на̄тӣти ниссаран̣апан̃н̃о. тена̄ха ‘‘йа̄вадева…пе… джа̄нанто’’ти.

неватта̄нуккам̣сетӣти атта̄нам̣ нева уккам̣сети на уккхипати на уккат̣т̣хато дахати. ахантиа̄ди уккам̣сана̄ка̄радассанам̣. на вамбхети на хӣл̣ети на нихӣнато дахати. тасмим̣ чӣварасантосети тасмим̣ йатха̄вутте вӣсативидхе чӣварасантосе. ка̄ман̃четтха вуттаппака̄расантосаггахан̣енева чӣварахету анесана̄паджджана̄дипи гахитамева тасмим̣ сати тасса бха̄вато, асати ча абха̄вато. ван̣н̣ава̄дита̄аттуккам̣санапаравамбхана̄ни пана гахита̄ни на хонтӣти ‘‘ван̣н̣ава̄да̄дӣсу ва̄’’ти викаппо вутто. еттха ча даккхотиа̄ди йесам̣ дхамма̄нам̣ васенасса йатха̄вуттасантоса̄дӣ иджджханти, там̣дассанам̣. таттха даккхоти имина̄ тесам̣ самут̣т̣ха̄панапан̃н̃ам̣ дассети. аналасоти имина̄ пагган̣ханавӣрийам̣, сампаджа̄ноти имина̄ па̄риха̄рийапан̃н̃ам̣, пат̣иссатоти имина̄ таттха асаммосавуттим̣ дассети.

пин̣д̣апа̄то джа̄нитабботи пабхедато пин̣д̣апа̄то джа̄нитаббо. пин̣д̣апа̄таккхеттанти пин̣д̣апа̄тасса уппаттит̣т̣ха̄нам̣. пин̣д̣апа̄тасантосо джа̄нитабботи пин̣д̣апа̄тасантосаппабхедо джа̄нитаббо. идха бхесаджджампи пин̣д̣апа̄тагатикамева. а̄харитаббато хи саппиа̄дӣнампи гахан̣ам̣ катам̣.

пин̣д̣апа̄таккхеттам̣ пин̣д̣апа̄тасса уппаттит̣т̣ха̄нам̣ кхеттам̣ вийа кхеттам̣. уппаджджати еттха, етена̄ти ча уппаттит̣т̣ха̄нам̣. сан̇гхато ва̄ хи бхиккхуно пин̣д̣апа̄то уппаджджати уддиссавасена ва̄. таттха сакаласса сан̇гхасса да̄таббабхаттам̣ сан̇гхабхаттам̣. катипайе бхиккхӯ уддиситва̄ уддесена да̄таббабхаттам̣ уддесабхаттам̣. нимантетва̄ да̄таббабхаттам̣ нимантанам̣. сала̄ка̄йа да̄таббабхаттам̣ сала̄кабхаттам̣. екасмим̣ паккхе екадивасам̣ да̄таббабхаттам̣ паккхикам̣. упосатхе упосатхе да̄таббабхаттам̣ упосатхикам̣. па̄т̣ипададивасе да̄таббабхаттам̣ па̄т̣ипадикам̣. а̄гантука̄нам̣ да̄таббабхаттам̣ а̄гантукабхаттам̣. дхурагехе ева т̣хапетва̄ да̄таббабхаттам̣ дхурабхаттам̣. кут̣им̣ уддисса да̄таббабхаттам̣ кут̣ибхаттам̣. га̄мава̄сиа̄дӣхи ва̄рена да̄таббабхаттам̣ ва̄рабхаттам̣. виха̄рам̣ уддисса да̄таббабхаттам̣ виха̄рабхаттам̣. сеса̄ни па̄кат̣а̄нева.

витаккети ‘‘каттха ну кхо ахам̣ аджджа пин̣д̣а̄йа чарисса̄мӣ’’ти. ‘‘све каттха пин̣д̣а̄йа чарисса̄ма̄’’ти тхерена вутте ‘‘асукага̄ме, бханте’’ти ка̄маметам̣ пат̣ивачанада̄нам̣, йена пана читтена чинтетва̄ там̣ вуттам̣, там̣ сандха̄йа̄ха ‘‘еттакам̣ чинтетва̄’’ти. тато пат̣т̣ха̄йа̄ти витаккама̄л̣аке т̣хатва̄ витаккитака̄лато пат̣т̣ха̄йа. тато парам̣ витаккенто арийавам̣са̄ чуто хотӣти идам̣ тин̣н̣ампи арийавам̣сика̄нам̣ васена гахетаббам̣, на екача̄рикассева. саббопи хи арийавам̣сико екава̄рамева витаккетум̣ лабхати, на тато парам̣. париба̄хироти арийавам̣сикабха̄вато бахибхӯто. сва̄йам̣ витаккасантосо каммат̣т̣ха̄наманасика̄рена на куппати висуджджхати ча. ито паресупи есева найо. тенева̄ха ‘‘каммат̣т̣ха̄насӣсена гантабба’’нти. гахетаббамева̄ти ат̣т̣ха̄наппайутто ева-саддо. йа̄панаматтамева гахетаббанти йоджетаббам̣.

еттха̄ти етасмим̣ пин̣д̣апа̄таппат̣иггахан̣е. аппанти аттано йа̄панаппама̄н̣атопи аппам̣ гахетаббам̣ да̄йакасса читта̄ра̄дханаттхам̣. пама̄н̣енева̄ти аттано пама̄н̣енева аппам̣ гахетаббам̣. пама̄н̣ена гахетаббанти еттха ка̄ран̣ам̣ дассетум̣ ‘‘пат̣иггахан̣асмин̃хӣ’’тиа̄ди вуттам̣. маккхетӣти виддхам̣сети апанети. винипа̄тети вина̄сети ат̣т̣ха̄навинийогена. са̄сананти саттхуса̄санам̣ анусит̣т̣хим̣ на кароти на пат̣ипаджджати. сапада̄нача̄рина̄ вийа два̄рапат̣ипа̄т̣ийа̄ чаран̣ам̣ лолуппавиваджджанасантосоти а̄ха ‘‘два̄рапат̣ипа̄т̣ийа̄ гантабба’’нти.

хара̄петва̄ти адхикам̣ апанетва̄. а̄ха̄рагедхато ниссарати етена̄ти ниссаран̣ам̣. джигхаччха̄йа пат̣ивиноданаттхам̣ ката̄, ка̄йасса т̣хитиа̄дипайоджанам̣ пана аттха̄паттито а̄гатамева̄ти а̄ха ‘‘джигхаччха̄йа…пе… сантосо на̄ма̄’’ти. нидахитва̄ на парибхун̃джитаббам̣ тадахупӣти адхиппа̄йо. итараттха пана сиккха̄паденева ва̄ритам̣. са̄ран̣ӣйадхамме т̣хитена̄ти сӣлавантехи бхиккхӯхи са̄дха̄ран̣абхогибха̄ве т̣хитена.

сена̄санена̄ти сайанена а̄санена ча. йаттха йаттха хи ман̃ча̄дике виха̄ра̄дике ча сети, там̣ сенам̣. йаттха йаттха пӣт̣ха̄дике а̄сати, там̣ а̄санам̣. тадубхайам̣ екато катва̄ ‘‘сена̄сана’’нти вуттам̣. тена̄ха ‘‘ман̃чо’’тиа̄ди. таттха ман̃чо маса̄рака̄ди. татха̄ пӣт̣хам̣. ман̃чабхиси, пӣт̣хабхисӣти дувидхо бхиси. виха̄ро па̄ка̄рапариччхинно сакало а̄ва̄со, ‘‘дӣгхамукхапа̄са̄до’’ти кечи. ад̣д̣хайого дӣгхапа̄са̄до, ‘‘екапассаччха̄данакасена̄сана’’нти кечи. па̄са̄доти чатурассапа̄са̄до, ‘‘а̄йатачатурассапа̄са̄до’’ти кечи. хаммийанти мун̣д̣аччхаданапа̄са̄до. гуха̄ти кевала̄ паббатагуха̄. лен̣ам̣ два̄рабандхам̣. ат̣т̣о бахалабхиттикагехам̣, йасса гопа̄насийо аггахетва̄ ит̣т̣хака̄хи ева чхаданам̣ хоти, ‘‘ат̣т̣ала̄ка̄рена карӣйатӣ’’типи ваданти. ма̄л̣о екакӯт̣асан̇гахито анекакон̣о пат̣иссайависесо, ‘‘ват̣т̣а̄ка̄рена катасена̄сана’’нти кечи.

пин̣д̣апа̄те вуттанайенева̄ти ‘‘са̄дако бхиккху ‘ахам̣ каттха васисса̄мӣ’ти витаккетӣ’’тиа̄дина̄ йатха̄рахам̣ пин̣д̣апа̄те вуттанайенева ведитабба̄. ‘‘тато парам̣ витаккенто арийавам̣са̄ чуто хоти париба̄хиро, сена̄санам̣ кухим̣ лабхисса̄мӣти ачинтетва̄ каммат̣т̣ха̄насӣсенева гантабба’’нти ча евама̄ди саббам̣ пуриманайенева.

касма̄ панеттха паччайасантосам̣ дассентена бхагавата̄ гила̄напаччайасантосо на гахитоти? на кхо панетам̣ евам̣ дат̣т̣хаббанти дассенто ‘‘гила̄напаччайо пана пин̣д̣апа̄те ева павит̣т̣хо’’ти а̄ха, а̄харитаббата̄са̄ман̃н̃ена̄ти адхиппа̄йо. йади евам̣ таттха̄пи пин̣д̣апа̄те вийа витаккасантоса̄дайопи паннараса сантоса̄ иччхитабба̄ти? ноти дассенто а̄ха ‘‘таттха̄’’тиа̄ди. нану четтха два̄дасева дхутан̇га̄ни винийогам̣ гата̄ни, екам̣ пана несаджджикан̇гам̣ на каттхачи винийуттанти а̄ха ‘‘несаджджикан̇гам̣ бха̄вана̄ра̄маарийавам̣сам̣ бхаджатӣ’’ти. айан̃ча аттхо ат̣т̣хакатха̄рул̣хо ева̄ти дассенто ‘‘вуттампи чета’’нтиа̄дима̄ха.

патхавим̣ паттхарама̄но вийа̄тиа̄ди арийавам̣садесана̄йа судуккарабха̄вадассанам̣ маха̄висайатта̄ тасса̄ десана̄йа. йасма̄ найасахассапат̣иман̣д̣итам̣ хоти, арийамагга̄дхигама̄йа виттха̄рато паваттийама̄на̄ десана̄ читтуппа̄дакан̣д̣е айан̃ча бха̄вана̄ра̄маарийавам̣сакатха̄ арийамагга̄дхигама̄йа виттха̄рато паваттийама̄на̄ ева хотӣти вуттам̣ ‘‘сахассанайапат̣иман̣д̣итам̣…пе… десанам̣ а̄рабхӣ’’ти.

пат̣ипаккхавидхаманато абхимукхабха̄вена раман̣ам̣ а̄раман̣ам̣ а̄ра̄моти а̄ха ‘‘абхиратӣти аттхо’’ти. бйадхикаран̣а̄нампи пада̄нам̣ васена бхавати ба̄хираттхасама̄со йатха̄ ‘‘урасиломо кан̣т̣хека̄л̣о’’ти а̄ха ‘‘бха̄вана̄йа а̄ра̄мо асса̄ти бха̄вана̄ра̄мо’’ти. абхирамитаббат̣т̣хена ва̄ а̄ра̄мо, бха̄вана̄ а̄ра̄мо асса̄ти бха̄вана̄ра̄моти евампеттха сама̄сайоджана̄ ведитабба̄. бха̄венто раматӣти етена бха̄вана̄ра̄масадда̄нам̣ каттуса̄дханатам̣ каммадха̄райасама̄сатан̃ча дассети. ‘‘паджаханто раматӣ’’ти вуттатта̄ паха̄на̄ра̄моти еттха̄пи есева найо.

ка̄мам̣ ‘‘несаджджикан̇гам̣ бха̄вана̄ра̄маарийавам̣сам̣ бхаджатӣ’’ти вуттам̣ бха̄вана̄нуйогасса ануччхавикатта̄, несаджджикан̇гавасена пана несаджджикасса бхиккхуно екачча̄хи а̄паттӣхи ана̄паттибха̄воти тампи сан̇ган̣ханто ‘‘терасаннам̣ дхутан̇га̄на’’нти ватва̄ винайам̣ патва̄ гаруке т̣ха̄таббанти иччхитатта̄ саллекхасса апариччаджанавасена пат̣ипатти на̄ма винайе т̣хитассева̄ти а̄ха ‘‘терасаннам̣…пе… катхитам̣ хотӣ’’ти. ка̄мам̣ сутта̄бхидхаммапит̣акесупи таттха таттха сӣлакатха̄ а̄хат̣а̄йева, йехи пана гун̣ехи сӣласса вода̄нам̣ хоти, тесу катхитесу йатха̄ сӣлакатха̄ба̄хуллам̣ винайапит̣акам̣ катхитам̣ хоти, евам̣ бха̄вана̄катха̄ба̄хуллам̣ суттапит̣акам̣ абхидхаммапит̣акан̃ча чатуттхена арийавам̣сена катхитена катхитамева хотӣти вуттам̣ ‘‘бха̄вана̄ра̄мена авасесам̣ пит̣акадвайам̣ катхита’’нти. ‘‘со неккхаммам̣ бха̄венто раматӣ’’ти неккхаммападам̣ а̄дим̣ катва̄ таттха десана̄йа паваттатта̄ саббесампи ва̄ саматхавипассана̄маггадхамма̄нам̣ йатха̄сакам̣ пат̣ипаккхато никкхаманена неккхаммасан̃н̃ита̄нам̣ таттха а̄гататта̄ со па̄т̣хо неккхаммапа̄л̣ӣти вуччатӣти а̄ха ‘‘неккхамапа̄л̣ийа̄ катхетаббо’’ти. тена̄ха ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘саббепи кусала̄ дхама̄, неккхамманти павуччаре’’ти. дасуттарасуттантапарийа̄йена̄ти дасуттарасуттантадхаммена (дӣ. ни. 3.350 а̄дайо) дасуттарасуттанте а̄гатанайена̄ти ва̄ аттхо. сесапададвайепи есева найо.

соти джа̄гарийам̣ ануйутто бхиккху. неккхамманти ка̄мехи никкхантабха̄вато неккхаммасан̃н̃итам̣ пат̣хамаджджха̄нӯпача̄рам̣, со ‘‘абхиджджхам̣ локе паха̄йа̄’’тиа̄дина̄ (вибха. 508) а̄гато. пат̣хамаджджха̄насса пуббабха̄габха̄вана̄ хи идха̄дхиппета̄, тасма̄ ‘‘абйа̄па̄да’’нтиа̄дӣсупи евамева аттхо ведитаббо. саупа̄йа̄нан̃хи ат̣т̣ханнам̣ сама̄паттӣнам̣ ат̣т̣ха̄расаннам̣ маха̄випассана̄нам̣ чатуннам̣ арийамагга̄нан̃ча васенеттха десана̄ паватта̄ти. таттха абйа̄па̄данти метта̄. а̄локасан̃н̃анти вибхӯтам̣ катва̄ манасикаран̣ена упат̣т̣хитаа̄локасан̃джа̄нанам̣. авиккхепанти сама̄дхим̣. дхаммававаттха̄нанти кусала̄дидхамма̄нам̣ йа̄тха̄ваниччхайам̣, ‘‘сапаччайана̄мававаттха̄на’’нтипи ваданти. евам̣ ка̄маччханда̄динӣваран̣аппаха̄нена ‘‘абхиджджхам̣ локе паха̄йа̄’’тиа̄дина̄ вуттасса пат̣хамаджджха̄насса пуббабха̄гапат̣ипада̄йа бха̄вана̄ра̄матам̣ паха̄на̄ра̄матан̃ча дассетва̄ ида̄ни саха упа̄йена ат̣т̣хасама̄паттӣхи ат̣т̣ха̄расахи ча маха̄випассана̄хи там̣ дассетум̣ ‘‘н̃а̄н̣а’’нтиа̄дима̄ха. на̄марӯпапариггахан̣акан̇кха̄витаран̣а̄нан̃хи вибандхабхӯтасса мохасса дӯрӣкаран̣ена н̃а̄тапарин̃н̃а̄йа т̣хитасса аниччасан̃н̃а̄дайо сиджджханти. татха̄ джха̄насама̄паттӣсу анабхиратинимиттена па̄моджджена таттха анабхиратийа̄ винодита̄йа джха̄на̄дӣнам̣ самадхигамоти сама̄паттивипассанам̣ аративиноданаавиджджа̄пада̄ланаупа̄йо. уппат̣ипа̄т̣иниддесо пана нӣваран̣асабха̄ва̄йа авиджджа̄йа хет̣т̣ха̄нӣваран̣есу сан̇гахадассанаттханти дат̣т̣хаббам̣. кин̃ча̄пи пат̣хамаджджха̄нӯпача̄рейева дуккхам̣, чатуттхаджджха̄нӯпача̄рейева сукхам̣ пахӣйати, атисайаппаха̄нам̣ пана сандха̄йа̄ха ‘‘чатуттхаджджха̄нам̣ сукхадуккхе’’ти.

аниччасса, аниччанти ча анупассана̄ аничча̄нупассана̄, тебхӯмакадхамма̄нам̣ аниччатам̣ гахетва̄ паватта̄йа анупассана̄йетам̣ на̄мам̣. ниччасан̃н̃анти сан̇кхатадхаммесу ничча̄ сассата̄ти паваттам̣ миччха̄сан̃н̃ам̣. сан̃н̃а̄сӣсена дит̣т̣хичитта̄нампи гахан̣ам̣ дат̣т̣хаббам̣. еса найо ито паресупи. ниббида̄нупассананти сан̇кха̄ресу ниббиндана̄ка̄рена паваттам̣ анупассанам̣. нандинти саппӣтикатан̣хам̣. вира̄га̄нупассананти вираджджана̄ка̄рена паваттам̣ анупассанам̣. ниродха̄нупассананти сан̇кха̄ра̄нам̣ ниродхасса анупассанам̣. ‘‘те сан̇кха̄ра̄ нируджджхантийева, а̄йатим̣ самудайавасена на уппаджджантӣ’’ти евам̣ ва̄ анупассана̄ ниродха̄нупассана̄. тенева̄ха ‘‘ниродха̄нупассана̄йа ниродхети но самудетӣ’’ти. муччитука̄мата̄ хи айам̣ балаппатта̄ти. пат̣иниссаджджана̄ка̄рена паватта̄ анупассана̄ пат̣иниссагга̄нупассана̄. пат̣исан̇кха̄ сантит̣т̣хана̄ хи айам̣. а̄да̄нанти ничча̄дивасена гахан̣ам̣. сантатисамӯхакичча̄рамман̣а̄нам̣ васена екаттаггахан̣ам̣ гханасан̃н̃а̄. а̄йӯханам̣ абхисан̇кхаран̣ам̣. аваттха̄висеса̄патти випарин̣а̄мо. дхувасан̃н̃анти тхирабха̄ваггахан̣ам̣.

нимиттанти самӯхагханавасена, сакиччапариччхедата̄йа ча сан̇кха̄ра̄нам̣ савиггахатам̣. пан̣идхинти ра̄га̄дипан̣идхим̣. са̄ панаттхато тан̣ха̄васена сан̇кха̄ресу нинната̄. абхинивесанти атта̄нудит̣т̣хи. аниччадуккха̄дивасена саббадхамматӣран̣ам̣ адхипан̃н̃а̄дхаммавипассана̄. са̄ра̄да̄на̄бхинивесанти аса̄ре са̄ранти гахан̣авипалла̄сам̣. ‘‘иссаракутта̄дивасена локо самуппанно’’ти абхинивесо саммоха̄бхинивесо. кечи пана ‘‘ахосим̣ ну кхо ахаматӣтамаддха̄нантиа̄дина̄ (ма. ни. 1.18; сам̣. ни. 2.20) паваттасам̣сайа̄патти саммоха̄бхинивесо’’ти ваданти. сан̇кха̄ресу та̄н̣ален̣абха̄ваггахан̣ам̣ а̄лайа̄бхинивесо. ‘‘а̄лайарата̄ а̄лайасаммудита̄’’ти (дӣ. ни. 2.64, 67; ма. ни. 1.281; 2.337; сам̣. ни. 1.172; маха̄ва. 7, 8) ча вачанато а̄лайо тан̣ха̄, са̄йева чаккха̄дӣсу рӯпа̄дӣсу ча абхинивесавасена паваттийа̄ а̄лайа̄бхинивесоти кечи. евам̣ т̣хита̄ те сан̇кха̄ра̄ пат̣иниссаджджӣйантӣти паваттам̣ н̃а̄н̣ам̣ пат̣исан̇кха̄нупассана̄. ват̣т̣ато вигататта̄ виват̣т̣ам̣ нибба̄нам̣, таттха а̄рамман̣асан̇кха̄тена анупассанена паваттийа̄ виват̣т̣а̄нупассана̄ готрабху. сам̣йога̄бхинивесанти сам̣йуджджанавасена сан̇кха̄ресу нивесанам̣. дит̣т̣хекат̣т̣хети дит̣т̣хийа̄ сахаджа̄текат̣т̣хе паха̄некат̣т̣хе ча. ол̣а̄рикети упаримаггаваджджхе килесе апеккхитва̄ вуттам̣, ан̃н̃атха̄ дассанаппаха̄табба̄пи дутийамаггаваджджхехипи ол̣а̄рика̄ти. ан̣усахагатети ан̣убхӯте. идам̣ хет̣т̣химамаггаваджджхе апеккхитва̄ вуттам̣. саббакилесети авасит̣т̣хасаббакилесе. на хи пат̣хама̄димаггехипи пахӣна̄ килеса̄ пуна пахӣйантӣти.

еванти пат̣исамбхида̄магге (пат̣и. ма. 1.41, 95) неккхаммапа̄л̣ийа̄ йоджанам̣ нигаметва̄ дӣгханика̄йетиа̄дина̄ дасуттарапарийа̄йена (дӣ. ни. 3.350 а̄дайо) йоджанам̣ дассети. екам̣ дхаммам̣ бха̄венто рамати, екам̣ дхаммам̣ паджаханто раматӣти ча найидам̣ дасуттарасутте (дӣ. ни. 3.350 а̄дайо) а̄гатанийа̄мена вуттам̣, таттха пана ‘‘еко дхаммо бха̄ветаббо, еко дхаммо паха̄таббо’’ти десана̄ а̄гата̄. евам̣ сантепи йасма̄ аттхато бхедо наттхи, тасма̄ пат̣исамбхида̄магге (пат̣и. ма. 1.41, 95) неккхаммапа̄л̣ийам̣ а̄гатанӣха̄ренева ‘‘екам̣ дхаммам̣ бха̄венто рамати, екам̣ дхаммам̣ паджаханто раматӣ’’ти вуттам̣. еса найо сесава̄ресупи.

евантиа̄дина̄ дасуттарапарийа̄йена (дӣ. ни. 3.350 а̄дайо) йоджанам̣ нигаметва̄ ида̄ни сатипат̣т̣ха̄насуттантапарийа̄йена (ма. ни. 1.105 а̄дайо) йоджанам̣ дассетум̣ ‘‘маджджхиманика̄йе’’тиа̄ди а̄раддхам̣. ка̄ман̃четтха ка̄йа̄нупассана̄васенева сам̣кхипитва̄ йоджана̄ ката̄, екавӣсатийа̄ пана т̣ха̄на̄нам̣ васенапи йоджана̄ ка̄табба̄. ида̄ни абхидхамманиддесапарийа̄йена дассетум̣ ‘‘абхидхамме ниддесапарийа̄йена̄’’тиа̄ди а̄раддхам̣. аниччатотиа̄дӣсу йам̣ ваттаббам̣, там̣ висуддхимаггасам̣ван̣н̣ана̄су (висуддхи. 2.698; висуддхи. маха̄т̣ӣ. 2.698) вуттанайена ведитаббам̣.

уккан̣т̣хитанти адхикусалесу дхаммесу пантасена̄санесу ча уккан̣т̣ха̄дин̃ча, анануйоготи аттхо. арийавам̣сапӯрако дхӣро сӣлава̄ бхиккху арийавам̣сапарипӯран̣асса бхедам̣ аниччханто сама̄хито випассако ча паччайагха̄тена аратийа̄ ратийа̄ ча сахита̄ абхибхавита̄ хотӣти вуттам̣ ‘‘аратиратисахо, бхиккхаве, дхӣро’’ти. сесам̣ сувин̃н̃еййамева.

арийавам̣сасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.