3. урувелавагго

1. пат̣хамаурувеласуттаван̣н̣ана̄

21. татийасса пат̣хаме маха̄вела̄ вийа маха̄вела̄, випулава̄ликапун̃джата̄йа маханто вела̄тат̣о вийа̄ти аттхо. тена̄ха ‘‘маха̄ва̄ликара̄сӣти аттхо’’ти. уру, мару, сиката̄, ва̄лука̄, ван̣н̣у, ва̄лика̄ти име садда̄ сама̄наттха̄, бйан̃джанамева на̄нам̣. тена̄ха ‘‘урӯти ва̄лика̄ вуччатӣ’’ти.

наджджа̄ти надати садда̄йатӣти надӣ, тасса̄ наджджа̄, надийа̄ ниннага̄йа̄ти аттхо. неран̃джара̄йа̄ти ‘‘нелан̃джала̄йа̄’’ти ваттаббе ла-ка̄расса ра-ка̄рам̣ катва̄ ‘‘неран̃джара̄йа̄’’ти вуттам̣, каддамасева̄лапан̣ака̄дидосарахитасалила̄йа̄ти аттхо. кечи ‘‘нӣлам̣-джала̄йа̄ти ваттаббе неран̃джара̄йа̄’’ти ваданти. на̄мамева ва̄ етам̣ тасса̄ надийа̄ти ведитаббам̣. тасса̄ надийа̄ тӣре йаттха бхагава̄ виха̄си, там̣ дассетум̣ ‘‘аджапа̄ланигродхе’’ти вуттам̣. касма̄ пана̄йам̣ аджапа̄ланигродхо на̄ма джа̄тоти а̄ха ‘‘тасса̄’’тиа̄ди. кечи пана ‘‘йасма̄ таттха веде саджджха̄йитум̣ асаматтха̄ махаллакабра̄хман̣а̄ па̄ка̄рапариккхепайутта̄ни нивесана̄ни катва̄ саббе васим̣су, тасма̄сса аджапа̄ланигродхоти на̄мам̣ джа̄та’’нти ваданти. татра̄йам̣ вачанаттхо – на джапантӣти аджапа̄, манта̄нам̣ анаджджха̄йака̄ти аттхо. аджапа̄ланти а̄дийанти нива̄сам̣ еттха̄ти аджапа̄лоти. апаре пана ваданти ‘‘йасма̄ маджджханхикасамайе антопавит̣т̣хе адже аттано чха̄йа̄йа па̄лети раккхати, тасма̄ ‘аджапа̄ло’тисса на̄мам̣ рул̣ха’’нти. саббаттха̄пи на̄маметам̣ тасса руккхасса.

пат̣хама̄бхисамбуддхоти пат̣хамам̣ абхисамбуддхо, ануна̄сикалопена̄йам̣ ниддесо. тенева̄ха ‘‘самбуддхо хутва̄ пат̣хамамева̄’’ти. пат̣хаманти ча бха̄ванапум̣саканиддесо, тасма̄ абхисамбуддхо хутва̄ пат̣хамам̣ аджапа̄ланигродхе вихара̄мӣти еваметтха самбандхо ведитаббо. айам̣ витаккоти айам̣ ‘‘кинну кхва̄хам̣…пе… вихареййа’’нти евам̣ паваттавитакко. хаттхӣ ча ва̄наро ча титтиро ча хаттхива̄наратиттира̄.

йе вуддхамапача̄йантӣти джа̄тивуддхо, вайовуддхо, гун̣авуддхоти тайо вуддха̄. тесу джа̄тисампанно джа̄тивуддхо на̄ма, вайе т̣хито вайовуддхо на̄ма, гун̣асампанно гун̣авуддхо на̄ма. тесу гун̣асампанно вайовуддхо имасмим̣ т̣ха̄не вуддхоти адхиппето. апача̄йантӣти джет̣т̣ха̄пача̄йика̄каммена пӯдженти. дхаммасса ковида̄ти джет̣т̣ха̄пача̄йанадхаммасса ковида̄ кусала̄. дит̣т̣хева дхаммети имасмим̣йева аттабха̄ве. па̄сам̣са̄ти пасам̣са̄раха̄. сампара̄йе ча суггатӣти сампаретаббе имам̣ локам̣ хитва̄ гантаббе паралокепи тесам̣ сугатийева. айам̣ панеттха пин̣д̣аттхо – кхаттийа̄ ва̄ хонту бра̄хман̣а̄ ва̄ весса̄ ва̄ судда̄ ва̄ гахат̣т̣ха̄ ва̄ паббаджита̄ ва̄ тираччха̄нагата̄ ва̄, йе кечи сатта̄ джет̣т̣ха̄пачитикаммена сӣла̄дигун̣асампанна̄нам̣ вайовуддха̄нам̣ апачитим̣ каронти, те имасмин̃ча аттабха̄ве джет̣т̣ха̄пачитика̄рака̄ти пасам̣сам̣ ван̣н̣анам̣ тхоманам̣ лабханти, ка̄йасса ча бхеда̄ сагге ниббаттантӣти.

ан̃н̃асминти парасмим̣. атта̄ на хотӣти ан̃н̃о, паро. со панеттха на йо кочи адхиппето, атха кхо гарут̣т̣ха̄нийо. тена̄ха ‘‘кан̃чи гарут̣т̣ха̄не ат̣т̣хапетва̄’’ти. патиссати гаруно а̄н̣ам̣ сампат̣иччхатӣти патиссо, на патиссо аппатиссо, патиссайарахито, гарупассайарахитоти аттхо.

садевакети авайавена виггахо самуда̄йо сама̄саттхо. садевакаггахан̣ена пан̃чака̄ма̄вачарадеваггахан̣ам̣ па̄рисесан̃а̄йена итаресам̣ падантарехи сан̇гахитатта̄. сама̄ракаггахан̣ена чхат̣т̣хака̄ма̄вачарадеваггахан̣ам̣ пачча̄саттин̃а̄йена. таттха хи ма̄ро джа̄то таннива̄сӣ ча хоти. сабрахмакавачанена брахмака̄йика̄дибрахмаггахан̣ам̣ пачча̄саттин̃а̄йенева. сассаман̣абра̄хман̣ийа̄ паджа̄йа̄ти са̄санасса паччаттхикасаман̣абра̄хман̣аггахан̣ам̣. нидассанаматтан̃четам̣ апаччаттхика̄нам̣ асамита̄ба̄хитапа̄па̄нан̃ча саман̣абра̄хман̣а̄нам̣ тенева вачанена гахитатта̄. ка̄мам̣ ‘‘садеваке’’тиа̄дивисесана̄нам̣ васена саттависайо локасаддоти вин̃н̃а̄йати тулйайогависайатта̄ тесам̣, ‘‘саломако сапаккхако’’тиа̄дӣсу пана атулйайоге айам̣ сама̄со лаббхатӣти бйабхича̄радассанато паджа̄гахан̣анти паджа̄вачанена сатталокаггахан̣ам̣.

девабха̄васа̄ман̃н̃ена ма̄рабрахмесу гахитесупи итарехи тесам̣ лаббхама̄нависесадассанаттхам̣ висум̣ гахан̣анти дассенто ‘‘ма̄ро на̄ма̄’’тиа̄дима̄ха. ма̄ро брахма̄нампи вичаккхукамма̄йа пахотӣти а̄ха ‘‘саббеса’’нти. упарӣти упарибха̄ге. брахма̄ти дасасахассибрахма̄нам̣ сандха̄йа̄ха. татха̄ ча̄ха ‘‘дасахи ан̇гулӣхӣ’’тиа̄ди. идха дӣгханика̄йа̄дайо вийа ба̄хирака̄нампи гантханика̄йо лаббхатӣти а̄ха ‘‘еканика̄йа̄дивасена̄’’ти. ваттхувиджджа̄дӣти а̄ди-саддена виджджа̄т̣т̣ха̄на̄ни сан̇гайханти. йатха̄сакам̣ каммакилесехи паджа̄татта̄ ниббаттатта̄ паджа̄, саттаника̄йо, тасса̄ паджа̄йа. садеваманусса̄йа̄ти ва̄ имина̄ саммутидеваггахан̣ам̣ тадавасит̣т̣хамануссалокаггахан̣ан̃ча дат̣т̣хаббам̣.

евам̣ бха̄гасо локам̣ гахетва̄ йоджанам̣ дассетва̄ ида̄ни абха̄гасо локам̣ гахетва̄ йоджанам̣ дассетум̣ ‘‘апичеттха̄’’тиа̄ди вуттам̣. локавасена вутта̄ни ‘‘локӣйанти еттха каммам̣ каммапхала̄нӣ’’ти катва̄. паджа̄васена ‘‘хетупаччайехи паджа̄та̄’’ти катва̄. сӣласампаннатаранти еттха парипун̣н̣асампанната̄ адхиппета̄ ‘‘сампаннам̣ са̄ликеда̄ра’’нтиа̄дӣсу (джа̄. 1.14.1) вийа. тена̄ха ‘‘адхикатаранти аттхо’’ти. парипун̣н̣ан̃хи адхикатаранти ваттум̣ арахати. ка̄ран̣анти йуттим̣. аттханти авипарӣтаттхам̣. вад̣д̣хинти ативад̣д̣хинимиттам̣.

имина̄ вачанена̄ти имасмим̣ сутте анантарам̣ вуттавачанена. на кевалам̣ имина̄ва, суттантарампи а̄нетва̄ пат̣иба̄хитабботи дассенто ‘‘на ме а̄чарийо аттхӣ’’тиа̄дима̄ха. таттха на ме а̄чарийо аттхӣти локуттарадхамме майхам̣ а̄чарийо на̄ма наттхи. кин̃ча̄пи локийадхамма̄нампи йа̄дисо локана̄тхасса адхигамо, на та̄дисо адхигамо парӯпадесо аттхи. локуттарадхамме панасса лесопи наттхи. наттхи ме пат̣ипуггалоти майхам̣ сӣла̄дӣхи гун̣ехи пат̣инидхибхӯто пуггало на̄ма наттхи. саранти каран̣е етам̣ паччаттавачананти а̄ха ‘‘сарантена̄’’ти, саранти ва̄ саран̣ахету ча̄ти аттхо.

йатоти бхумматтхе тосаддоти а̄ха ‘‘йасмим̣ ка̄ле’’ти. раттийо джа̄нантӣти раттан̃н̃ӯ, аттано паббаджитадивасато пат̣т̣ха̄йа бахӯ раттийо джа̄нанти, чирапаббаджита̄ти вуттам̣ хоти. раттан̃н̃ӯнам̣ махантабха̄во раттан̃н̃умахантам̣. бха̄ваппадха̄но еса ниддесо. ‘‘раттан̃н̃умахатта’’нти ва̄ па̄т̣хо. еса найо сесесупи. тхеранавамаджджхима̄нам̣ васена випулабха̄во вепулламахантам̣. сиккхаттайасан̇гахитасса са̄санабрахмачарийасса джха̄на̄бхин̃н̃а̄дивасена випулабха̄во брахмачарийамахантам̣. висит̣т̣хасса паччайала̄бхасса випулабха̄во ла̄бхаггамахантам̣. чатуббидхена махантена̄ти чатуббидхена махантабха̄вена. маха̄паджа̄патийа̄ дуссайугада̄нака̄лети бхагавато сан̇гхе га̄равасса па̄кат̣ака̄ладассанаматтам̣. на хи бхагава̄ тато пуббе сан̇гхе га̄раварахито виха̄си.

пат̣хамаурувеласуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

2.дутийаурувеласуттаван̣н̣ана̄

22. дутийе хухун̇каджа̄тикена̄ти со кира дит̣т̣хаман̇галико ма̄навасена кодхавасена ча ‘‘хуху’’нти каронто вичарати, тасма̄ хухун̇каджа̄тикоти вуччати. ‘‘хухуккаджа̄тико’’типи пат̣ханти, тена саддхим̣ а̄гата̄ти аттхо. джара̄джин̣н̣а̄ти джара̄йа кхан̣д̣адантапалитакеса̄дибха̄вам̣ а̄па̄дита̄. вайовуддха̄ти ан̇гапаччан̇га̄нам̣ вуддхимарийа̄даппатта̄. джа̄тимахаллака̄ти упапаттийа̄ махаллакабха̄вена саманна̄гата̄. махаттам̣ ланти ган̣хантӣти махаллака̄, джа̄тийа̄ махаллака̄, на вибхава̄дина̄ти джа̄тимахаллака̄. вайоануппатта̄ти паччхимавайам̣ сампатта̄, паччхимавайо на̄ма вассасатасса паччхимо татийо бха̄го. джин̣н̣а̄ти ва̄ пора̄н̣а̄, чирака̄лаппаваттакуланвайа̄ти вуттам̣ хоти. вуддха̄ти сӣла̄ча̄ра̄дигун̣авуддхийутта̄. махаллака̄ти вибхавамахантата̄йа саманна̄гата̄. махаддхана̄ти маха̄бхога̄. аддхагата̄ти маггаппат̣ипанна̄ бра̄хман̣а̄нам̣ ватачарийа̄димарийа̄дам̣ авӣтиккамма чарама̄на̄. вайоануппатта̄ти джа̄тивуддхабха̄вам̣ антимавайам̣ ануппатта̄. сутам̣ нетанти еттха сутам̣ но етанти падаччхедо. ноти ча каран̣аттхе са̄мивачанам̣. тена̄ха ‘‘амхехи сута’’нти.

ака̄лети айуттака̄ле. асабха̄вам̣ вадатӣти йам̣ наттхи, там̣ вадати. анаттхам̣ вадатӣти ака̄ран̣анисситам̣ вадати. ака̄ран̣анисситанти ча ниппхаланти аттхо. пхалан̃хи ка̄ран̣анисситам̣. ака̄ран̣анисситата̄ ча тадавина̄бха̄вато ака̄ран̣е нисситам̣, ниппхалам̣ сампханти вуттам̣ хоти. авинайам̣ вадатӣти на сам̣варавинайаппат̣исам̣йуттам̣ вадати, аттано сун̣антасса ча на сам̣варавинайа̄вахам̣ вадатӣти вуттам̣ хоти. на хадайе нидхетаббайуттаканти ахитасам̣хитатта̄ читтам̣ ануппавесетва̄ нидхетум̣ айуттам̣. катхетум̣ айуттака̄лена̄ти дхаммам̣ катхентена йо аттхо йасмим̣ ка̄ле ваттаббо, тато пуббе паччха̄ ча тасса ака̄ло, тасмим̣ айуттака̄ле ватта̄. ападесарахитанти сутта̄падесарахитам̣. са̄падесам̣ сака̄ран̣ам̣ катва̄ на катхетӣти ‘‘бхагавата̄ асуке сутте евам̣ вутта’’нти евам̣ са̄падесам̣ ка̄ран̣асахитам̣ катва̄ на катхети.

парийантарахитанти париччхедарахитам̣, суттам̣ ва̄ джа̄такам̣ ва̄ никкхипитва̄ тасса ануйогам̣ упамам̣ ва̄ ваттхум̣ ва̄ а̄харитва̄ йам̣ суттам̣ джа̄такам̣ ва̄ никкхипитам̣, тасса сарӣрабхӯтам̣ катхам̣ ана̄маситва̄ ба̄хиракатхам̣йева катхети, никкхиттам̣ никкхиттаматтамева хоти, ‘‘суттам̣ ну кхо катхети джа̄такам̣ ну кхо, на̄сса антам̣ ва̄ кот̣им̣ ва̄ пасса̄ма̄’’ти ваттаббатам̣ а̄паджджати. йатха̄ ват̣аруккхаса̄кха̄нам̣ гатагатат̣т̣ха̄не па̄роха̄ отаранти, отин̣н̣о-тин̣н̣ат̣т̣ха̄не вирул̣хим̣ а̄паджджитва̄ пуна вад̣д̣хантийева, евам̣ ад̣д̣хайоджанампи йоджанампи гаччхатийева. гаччханте гаччханте пана мӯларуккхо винассати, ануджа̄тапа̄рохамӯла̄нийева тит̣т̣ханти, евам̣ айампи нигродхадхаммакатхико на̄ма хоти. никкхиттам̣ никкхиттамева катва̄ пассенева парихаранто гаччхати. йо пана бахумпи бхан̣анто ‘‘етадаттхамидам̣ вутта’’нти никкхиттасуттато ан̃н̃ампи ануйогӯпама̄ваттхувасена тадупайогӣнам̣ а̄харитва̄ а̄харитва̄ джа̄на̄петум̣ саккоти, татха̄рӯпасса дхаммакатхикасса бахумпи катхетум̣ ват̣т̣ати. на локийалокуттарааттханисситанти аттано паресан̃ча на локийалокуттарахита̄вахам̣.

пакат̣т̣ха̄нам̣ уккат̣т̣ха̄нам̣ сӣла̄диаттха̄нам̣ бодханато сабха̄ванируттивасена ча буддха̄дӣхи бха̄ситатта̄ пакат̣т̣ха̄нам̣ вачанаппабандха̄нам̣ а̄л̣ӣти па̄л̣и, парийаттидхаммо. пуримасса аттхасса паччхимена аттхена анусандха̄нам̣ анусандхи, аттхамукхена пана па̄л̣иппадеса̄нампи анусандхи хотийева. сва̄йам̣ анусандхи пуччха̄нусандхиаджджха̄сайа̄нусандхийатха̄нусандхиа̄дивасена чатуббидхо, там̣там̣десана̄нам̣ пана пубба̄парапа̄л̣ивасена анусандхивасена пубба̄паравасена̄ти паччекам̣ йоджетаббам̣. уггахитанти бйан̃джанасо аттхасо ча уддхам̣ уддхам̣ гахитам̣, парийа̄пун̣анавасена чева парипуччха̄васена ча хадайена гахитанти аттхо. ват̣т̣адуккханиссаран̣аттхикехи сотаббато сутам̣, парийаттидхаммо. там̣ дха̄ретӣти сутадхаро. йо хи сутадхаро, сутам̣ тасмим̣ патит̣т̣хитам̣ хоти суппатит̣т̣хитам̣ арогикам̣, тасма̄ вуттам̣ ‘‘сутасса а̄дха̄рабхӯто’’ти. тена̄ха ‘‘йасса хӣ’’тиа̄ди. екам̣ падам̣ екаккхарампи авинат̣т̣хам̣ хутва̄ санничӣйатӣти санничайо, сутам̣ санничайо етасминти сутасанничайо. аджджхоса̄йа̄ти ануппависитва̄. тит̣т̣хатӣти на саммуссати.

пагун̣а̄ти ва̄чуггата̄. ниччаликанти авипариваттам̣. сам̣сандитва̄ти ан̃н̃ехи сам̣сандитва̄. саманугга̄хитва̄ти парипуччха̄васена аттхам̣ ога̄хитва̄. пабандхасса виччхеда̄бха̄вато ган̇га̄сотасадисам̣. ‘‘бхаван̇гасотасадиса’’нти ва̄ па̄т̣хо, акиттимам̣ сукхаппаваттӣти аттхо. суттекадесасса суттаматтасса ча вачаса̄ паричайо идха на̄дхиппето, вагга̄дивасена пана адхиппетоти а̄ха ‘‘суттадасака…пе… саджджха̄йита̄’’ти, ‘‘дасасутта̄ни гата̄ни, дасавагга̄ни гата̄нӣ’’тиа̄дина̄ саллаккхетва̄ ва̄ча̄йа саджджха̄йита̄ти аттхо. манаса̄ ану ану пеккхита̄ бха̄гасо ниджджха̄йита̄ чинтита̄ манаса̄нупеккхита̄. рӯпагатам̣ вийа пан̃н̃а̄йатӣти рӯпагатам̣ вийа чаккхусса вибхӯтам̣ хутва̄ пан̃н̃а̄йати. суппат̣ивиддха̄ти ниджджат̣ам̣ ниггумбам̣ катва̄ сут̣т̣ху йа̄тха̄вато пат̣ивиддха̄.

адхикам̣ четоти абхичето, упача̄раджджха̄начиттам̣. тасса пана адхиката̄ па̄катикака̄ма̄вачарачиттехи сундарата̄йа, са̄ пат̣ипаккхато суддхийа̄ти а̄ха ‘‘абхиккантам̣ висуддхам̣ читта’’нти. адхичиттанти сама̄дхима̄ха. сопи упача̄расама̄дхи дат̣т̣хаббо. вивекаджам̣ пӣтисукхам̣, сама̄дхиджам̣ пӣтисукхам̣, апӣтиджам̣ ка̄йасукхам̣, сатипа̄рисуддхиджам̣ н̃а̄н̣асукханти чатуббидхампи джха̄насукхам̣ пат̣ипаккхато никкхантатам̣ упа̄да̄йа неккхаммасукханти вуччатӣти а̄ха ‘‘неккхаммасукхам̣ виндатӣ’’ти. иччхитиччхитаккхан̣е сама̄паджджитум̣ саматтхоти имина̄ тесу джха̄несу сама̄паджджанавасӣбха̄вама̄ха. ника̄мала̄бхӣти пана вачанато а̄ваджджана̄дхит̣т̣ха̄напаччавеккхан̣авасийопи вутта̄ ева̄ти ведитабба̄. сукхенева паччанӣкадхамме виккхамбхетва̄ти етена тесам̣ джха̄на̄нам̣ сукхаппат̣ипадатам̣ кхиппа̄бхин̃н̃атан̃ча дассети.

випула̄нанти вепуллам̣ па̄пита̄нам̣ джха̄на̄нам̣. випулата̄ на̄ма субха̄витабха̄вена чиратараппаваттийа̄, са̄ ча париччхеда̄нурӯпа̄ва иччхитабба̄ти ‘‘випула̄на’’нти ватва̄ ‘‘йатха̄париччхедена вут̣т̣ха̄тум̣ саматтхоти вуттам̣ хотӣ’’ти а̄ха. париччхедака̄лан̃хи аппатва̄ва вут̣т̣хаханто акасирала̄бхӣ на хоти йа̄вадиччхитам̣ паваттетум̣ асаматтхатта̄. ида̄ни йатха̄вутте сама̄паджджана̄дивасӣбха̄ве бйатирекавасена вибха̄ветум̣ ‘‘екаччо хӣ’’тиа̄ди вуттам̣. таттха ла̄бхӣйева хотӣти идам̣ пат̣иладдхаматтасса джха̄насса васена вуттам̣. татха̄ти иччхитиччхитаккхан̣е. па̄рипантхикети васӣбха̄васса паччанӣкадхамме. джха̄на̄дхигамасса пана паччанӣкадхамма̄ пагева виккхамбхита̄, ан̃н̃атха̄ джха̄на̄дхигамо ева на сийа̄. киччхена виккхамбхетӣти киччхена висодхети. ка̄ма̄дӣнавапаччавеккхан̣а̄дӣхи ка̄маччханда̄дӣнам̣ вийа ан̃н̃есампи сама̄дхипа̄рипантхика̄нам̣ дӯрасамусса̄ран̣ам̣ идха виккхамбханам̣ висодханан̃ча̄ти ведитаббам̣. на̄л̣икайантанти ка̄лама̄нана̄л̣икайантама̄ха.

ат̣т̣хапитасан̇каппоти на самма̄пан̣ихитасан̇каппо. абхин̃н̃а̄па̄рагӯти саббесам̣ локийалокуттарадхамма̄нам̣ абхин̃н̃а̄йа па̄рам̣ гато, саббадхамме абхивисит̣т̣ха̄йа аггамаггапан̃н̃а̄йа джа̄нитва̄ т̣хитоти аттхо. парин̃н̃а̄па̄рагӯти пан̃чаннам̣ кхандха̄нам̣ парин̃н̃а̄йа па̄рам̣ гато, пан̃чаккхандхе париджа̄нитва̄ т̣хитоти аттхо. бха̄вана̄па̄рагӯти чатуннам̣ магга̄нам̣ бха̄вана̄йа па̄рам̣ гато, чатта̄ро магге бха̄ветва̄ т̣хитоти аттхо. паха̄напа̄рагӯти саббакилеса̄нам̣ паха̄нена па̄рам̣ гато, саббакилесе паджахитва̄ т̣хитоти аттхо. саччхикирийа̄па̄рагӯти ниродхасаччхикирийа̄йа па̄рам̣ гато, ниродхам̣ саччхикатва̄ т̣хитоти аттхо. сама̄паттипа̄рагӯти саббасама̄паттӣнам̣ сама̄паджджанена па̄рам̣ гато, сабба̄ сама̄паттийо сама̄паджджитва̄ т̣хитоти аттхо. брахмачарийасса кевалӣти йам̣ брахмачарийасса кевалам̣ сакалабха̄во, тена саманна̄гато, сакалачатумаггабрахмачарийава̄соти аттхо. тена̄ха ‘‘сакалабрахмачарийо’’ти, парипун̣н̣амаггабрахмачарийоти аттхо. сесам̣ сувин̃н̃еййамева.

дутийаурувеласуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

3. локасуттаван̣н̣ана̄

23. татийе локоти луджджанапалуджджанат̣т̣хена локо. аттхато пуримасмим̣ арийасаччадвайам̣, идха пана дуккхам̣ арийасаччам̣ ведитаббам̣. тена̄ха ‘‘локоти дуккхасачча’’нти. висам̣йуттоти висам̣сат̣т̣хо на пат̣ибаддхо, саббесам̣ сам̣йоджана̄нам̣ саммадева самуччхиннатта̄ тато виппамуттоти аттхо. локасамудайоти суттантанайена тан̣ха̄, абхидхамманайена пана абхисан̇кха̄рехи саддхим̣ дийад̣д̣хакилесасахассам̣. локаниродхоти нибба̄нам̣. саччхикатоти аттапаччаккхо като. локаниродхага̄минӣ пат̣ипада̄ти сӣла̄диккхандхаттайасан̇гахо арийо ат̣т̣хан̇гико магго. со хи локаниродхам̣ нибба̄нам̣ гаччхати адхигаччхати, тадаттхам̣ арийехи пат̣ипаджджӣйати ча̄ти локаниродхага̄минӣ пат̣ипада̄ти вуччати.

етта̄вата̄ татха̄ни абхисамбуддхо йа̄тха̄вато гатоти татха̄гатоти айаматтхо дассито хоти. чатта̄ри хи арийасачча̄ни татха̄ни на̄ма. йатха̄ха –

‘‘чатта̄рима̄ни, бхиккхаве, татха̄ни авитатха̄ни анан̃н̃атха̄ни. катама̄ни чатта̄ри? идам̣ дуккханти, бхиккхаве, татхаметам̣ авитатхаметам̣ анан̃н̃атхамета’’нти (сам̣. ни. 5.1090; пат̣и. ма. 2.8) виттха̄ро.

апича татха̄йа гатоти татха̄гато, гатоти ча авагато атӣто патто пат̣ипанноти аттхо. идам̣ вуттам̣ хоти – йасма̄ бхагава̄ сакалалокам̣ тӣран̣апарин̃н̃а̄йа татха̄йа авипарӣта̄йа гато авагато, тасма̄ локо татха̄гатена абхисамбуддхоти татха̄гато. локасамудайам̣ паха̄напарин̃н̃а̄йа татха̄йа гато атӣтоти татха̄гато. локаниродхам̣ саччхикирийа̄йа татха̄йа гато паттоти татха̄гато. локаниродхага̄миним̣ пат̣ипадам̣ татхам̣ авипарӣтам̣ гато пат̣ипанноти татха̄гатоти. евам̣ имисса̄ па̄л̣ийа̄ татха̄гатабха̄вадӣпанавасена аттхо ведитаббо.

ити бхагава̄ чатусачча̄бхисамбодхавасена аттано татха̄гатабха̄вам̣ пака̄сетва̄ ида̄ни таттха дит̣т̣ха̄диабхисамбодхавасенапи там̣ дассетум̣ ‘‘йам̣, бхиккхаве’’тиа̄дима̄ха. ат̣т̣хакатха̄йам̣ пана ‘‘чатӯхи саччехи аттано буддхабха̄вам̣ катхетва̄’’ти вуттам̣, там̣ татха̄гатасаддабуддхасадда̄нам̣ аттхато нинна̄на̄каран̣атам̣ дассетум̣ вуттам̣. татха̄ чева хи па̄л̣и паватта̄ти. дит̣т̣ханти рӯпа̄йатанам̣ дат̣т̣хаббато. тена йам̣ дит̣т̣хам̣ йам̣ диссати, йам̣ даккхати, йам̣ самава̄йе пассеййа, там̣ саббам̣ дит̣т̣хантева гахитам̣ ка̄лависесасса ана̄мат̣т̣хабха̄вато йатха̄ ‘‘дуддха’’нти дассети. сутантиа̄дӣсупи есева найо. сутанти садда̄йатанам̣ сотаббато. мутанти саниссайе индрийе ниссайам̣ мун̃читва̄ па̄пун̣итва̄ гахетаббам̣. тена̄ха ‘‘патва̄ гахетаббато’’ти. вин̃н̃а̄танти виджа̄нитаббам̣. там̣ пана дит̣т̣ха̄дивинимуттам̣ вин̃н̃еййанти а̄ха ‘‘сукхадуккха̄ди дхамма̄рамман̣а’’нти. паттанти йатха̄ татха̄ патва̄ хаттхагатам̣, адхигатанти аттхо. тена̄ха ‘‘парийеситва̄ ва̄ апарийеситва̄ ва̄’’ти. парийеситанти паттийа̄ аттхам̣ парийит̣т̣хам̣. там̣ пана паттам̣ ва̄ сийа̄ аппаттам̣ ва̄, убхайатха̄пи парийеситамева̄ти а̄ха ‘‘паттам̣ ва̄ аппаттам̣ ва̄’’ти. двайенапи двиппака̄рампи паттам̣ двиппака̄рампи парийеситам̣ тена тена пака̄рена татха̄гатена абхисамбуддханти дассети. читтена анусан̃чаританти те пана апа̄петва̄ читтенева ану ану сан̃чаритам̣, випаритаккитанти аттхо.

пӣтакантиа̄дӣти а̄дисаддена лохитаода̄та̄дисаббам̣ рӯпа̄рамман̣абха̄гам̣ сан̇ган̣ха̄ти. суманоти ра̄гавасена лобхавасена саддха̄дивасена ва̄ сумано. думманоти бйа̄па̄давитаккавасена ва̄ вихим̣са̄витаккавасена ва̄ думмано. маджджхаттоти ан̃н̃а̄н̣авасена, н̃а̄н̣авасена ва̄ маджджхатто. еса найо саббаттха. таттха а̄дисаддена сан̇кхасаддо, пан̣авасаддо, паттагандхо, пуппхагандхо, пуппхарасо, пхаларасо, упа̄диннам̣, анупа̄диннам̣, маджджхаттаведана̄ кусалакаммам̣ акусалакамманти евама̄дӣнам̣ сан̇гахо дат̣т̣хаббо. аппаттанти н̃а̄н̣ена асампаттам̣, авидитанти аттхо. тена̄ха ‘‘н̃а̄н̣ена асаччхиката’’нти. локена гатанти локена н̃а̄там̣. татхева гататта̄ти татхева н̃а̄татта̄ абхисамбуддхатта̄, гатасаддена екаттам̣ буддхиаттханти аттхо. гатиаттхо хи дха̄таво буддхиаттха̄ бхавантӣти аккхарачинтака̄.

йан̃ча, бхиккхаве, ратим̣ татха̄гато ануттарам̣ самма̄самбодхим̣ абхисамбуджджхатӣти йассан̃ча виса̄кхапун̣н̣ама̄йа раттийам̣ татха̄а̄гататта̄диаттхена татха̄гато бхагава̄ бодхиман̣д̣е апара̄джитапаллан̇ке нисинно тин̣н̣ам̣ ма̄ра̄нам̣ маттхакам̣ маддитва̄ уттаритара̄бха̄вато ануттарам̣ самма̄самбодхим̣ а̄саваккхайан̃а̄н̣ена саддхим̣ саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣ам̣ адхигаччхати. йан̃ча раттим̣ анупа̄дисеса̄йа нибба̄надха̄туйа̄ паринибба̄йатӣти йассан̃ча виса̄кхапун̣н̣ама̄йа раттийам̣йева кусина̄ра̄йам̣ упаваттане малла̄нам̣ са̄лаване йамакаса̄ла̄намантаре анупа̄дисеса̄йа нибба̄надха̄туйа̄ паринибба̄йати. йам̣ етасмим̣ антарети има̄сам̣ двиннам̣ саупа̄дисесаанупа̄дисесанибба̄надха̄тӯнам̣ маджджхе пан̃чачатта̄лӣсавассапарима̄н̣ака̄ле пат̣хамабодхийампи маджджхимабодхийампи паччхимабодхийампи йам̣ суттагеййа̄диппабхедам̣ дхаммам̣ бха̄сати нидассанавасена, лапати уддисанавасена, ниддисати париниддисанавасена. саббам̣ там̣ татхева хотӣти там̣ еттхантаре деситам̣ саббам̣ суттагеййа̄динаван̇гам̣ буддхавачанам̣ аттхато бйан̃джанато ча анӯнам̣ анадхикам̣ сабба̄ка̄рапарипун̣н̣ам̣ ра̄гамаданиммаданам̣ досамаданиммаданам̣ мохамаданиммаданам̣, наттхи таттха ва̄лаггаматтампи аваккхалитам̣, екамуддика̄йа лан̃чхитам̣ вийа ека̄йа на̄л̣ийа̄ митам̣ вийа екатула̄йа тулитам̣ вийа ча там̣ татхева хоти йассаттха̄йа бха̄ситам̣, екантенева тасса са̄дханато, но ан̃н̃атха̄, тасма̄ татхам̣ авитатхам̣ анан̃н̃атхам̣. етена татха̄ва̄дита̄йа татха̄гатоти дассети. гадааттхо айам̣ гатасаддо да-ка̄расса та-ка̄рам̣ катва̄, тасма̄ татхам̣ гадатӣти татха̄гатоти аттхо. атха ва̄ а̄гаданам̣ а̄гадо, вачананти аттхо. тато авипарӣто а̄гадо асса̄ти да-ка̄расса та-ка̄рам̣ катва̄ татха̄гатоти еваметтха падасиддхи ведитабба̄.

йатха̄ва̄дӣти йе дхамме бхагава̄ ‘‘име дхамма̄ акусала̄ са̄ваджджа̄ вин̃н̃угарахита̄ саматта̄ сама̄динна̄ ахита̄йа дуккха̄йа сам̣ваттантӣ’’ти паресам̣ дхаммам̣ десенто вадати, те дхамме екантенева сайам̣ паха̄си. йе пана дхамме бхагава̄ – ‘‘име дхамма̄ кусала̄ анаваджджа̄ вин̃н̃уппасаттха̄ саматта̄ сама̄динна̄ хита̄йа сукха̄йа сам̣ваттантӣ’’ти вадати, те дхамме екантенева сайам̣ упасампаджджа вихарати, тасма̄ йатха̄ва̄дӣ бхагава̄ татха̄ка̄рӣти ведитаббо. татха̄ саммадева сӣла̄дипарипӯран̣авасена самма̄пат̣ипада̄йам̣ йатха̄ка̄рӣ бхагава̄, татхева дхаммадесана̄йа паресам̣ таттха патит̣т̣ха̄панавасена татха̄ва̄дӣ. бхагавато хи ва̄ча̄йа ка̄йо ануломети, ка̄йассапи ва̄ча̄, тасма̄ йатха̄ва̄дӣ татха̄ка̄рӣ, йатха̄ка̄рӣ татха̄ва̄дӣ ча хоти. евам̣бхӯтасса ча йатха̄ ва̄ча̄, ка̄йопи татха̄ гато паватто. йатха̄ ча ка̄йо, ва̄ча̄пи татха̄ гата̄ паватта̄ти аттхо.

абхибхӯ анабхибхӯтоти упари бхаваггам̣, хет̣т̣ха̄ авӣчинирайам̣ парийантам̣ катва̄ тирийам̣ апарима̄н̣а̄су локадха̄тӯсу бхагава̄ саббасатте абхибхавати сӣленапи сама̄дхина̄пи пан̃н̃а̄йапи вимуттийа̄пи, на тасса тула̄ ва̄ пама̄н̣ам̣ ва̄ аттхи. асамо асамасамо аппат̣имо аппат̣ибха̄го аппат̣ипуггало атуло аппамеййо ануттаро дхаммара̄джа̄ девадево сакка̄нам̣ атисакко брахма̄нам̣ атибрахма̄, тато ева айам̣ на кеначи абхибхӯто. даккхатӣти саббам̣ пассати. висесавачаниччха̄йапи абха̄вато анавасесависайо дасасаддо. тена йам̣ кин̃чи неййам̣ на̄ма, саббам̣ там̣ хаттхатале а̄малакам̣ вийа пассатӣти дӣпети. авипарӣтам̣ а̄сайа̄диавабодхена хитӯпасам̣ха̄ра̄дина̄ ча сатте, бха̄ван̃н̃аттхаттӯпанайавасена сан̇кха̄ре, сабба̄ка̄рена сучин̣н̣авасита̄йа сама̄паттийо, читтан̃ча васе ваттетӣти васаваттӣти еваметтха аттхо дат̣т̣хаббо.

висам̣йуттоти чатӯхи йогехи висам̣йутто. тена̄ха ‘‘чатуннам̣ йога̄нам̣ паха̄нена висам̣йутто’’ти. тан̣ха̄дит̣т̣хиупайехи вирахитоти саббасмимпи локе тан̣ха̄дит̣т̣хисан̇кха̄техи упайехи вирахито.

абхибхавитва̄ т̣хитоти таббисайакилесаппаха̄нена абхибхуййа атиккамитва̄ т̣хито. чатта̄ропи гантхе мочетва̄ т̣хитоти саббе абхиджджха̄ка̄йагантха̄дике сакасанта̄нато мочетва̄ т̣хито. венеййасанта̄не ва̄ аттано десана̄вила̄сена тесам̣ памочаноти саббагантхаппамочано. пхут̣т̣хасса парама̄ сантӣти асса анена кхӣн̣а̄савена буддхена парама̄ санти н̃а̄н̣апхусанена пхут̣т̣ха̄ти еваметтха самбандхо ведитаббо. тена̄ха ‘‘пхут̣т̣хасса̄’’тиа̄ди. нибба̄не куточи бхайам̣ наттхӣти куточи бхайака̄ран̣ато нибба̄не бхайам̣ наттхи асан̇кхатабха̄вена саббасо кхематта̄. тена̄ха бхагава̄ – ‘‘кхеман̃ча во, бхиккхаве, дхаммам̣ десесса̄ми кхемага̄минин̃ча пат̣ипада’’нтиа̄ди (сам̣. ни. 4.379-408). нибба̄наппаттасса ва̄ куточи бхайам̣ наттхӣти нибба̄нам̣ акутобхайанти еваметтха аттхо дат̣т̣хаббо, на куточи бхайам̣ еттха етасмим̣ адхигатети акутобхайам̣, нибба̄нанти еваметтха ниббачанан̃ча дат̣т̣хаббам̣.

анӣгхо ниддуккхо. саббакаммаккхайам̣ паттоти саббесам̣ камма̄нам̣ кхайам̣ парийоса̄нам̣ аччантабха̄вам̣ патто. упадхӣ саммадева кхӣйанти еттха̄ти упадхисан̇кхайо, нибба̄нанти а̄ха ‘‘упадхисан̇кхайасан̇кха̄те нибба̄не’’ти. чакканти дхаммачаккам̣. паваттайӣти тепариват̣т̣ам̣ два̄даса̄ка̄рам̣ паваттеси. махантехи сӣла̄дигун̣ехи саманна̄гататта̄ махантам̣. вӣтаса̄раданти чатувеса̄раджджайогена вӣтаса̄радам̣. сесам̣ утта̄намева.

локасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

4. ка̄л̣ака̄ра̄масуттаван̣н̣ана̄

24. чатуттхе ба̄л̣хам̣ кхо не пасам̣сасӣти не саман̣е ба̄л̣хам̣ катва̄ пасам̣саси ван̣н̣айаси. кӣдисам̣ сӣлам̣ етесанти ким̣сӣла̄. ко сама̄ча̄ро етесанти ким̣сама̄ча̄ра̄. гун̣амаггасан̣т̣хита̄ти гун̣аггасан̣т̣хита̄. ма-ка̄ро падасандхикаро, аггагун̣е патит̣т̣хита̄ти вуттам̣ хоти. сантиндрийа̄ сантама̄наса̄, ‘‘сантам̣ тесам̣ гатам̣ т̣хита’’нтипи пат̣ханти. екакийа̄ти екака̄, чатӯсу ирийа̄патхесу екака̄ хутва̄ вихарантӣти адхиппа̄йо. тенева̄ха ‘‘адутийа̄’’ти. та̄диса̄ саман̣а̄ мама̄тӣти еттха ити-саддо а̄диаттхо. тена –

‘‘ка̄йакаммам̣ сучи несам̣, ва̄ча̄каммам̣ ана̄вилам̣;

манокаммам̣ сувисуддхам̣, та̄диса̄ саман̣а̄ мама.

‘‘вимала̄ сан̇кхамутта̄бха̄, суддха̄ антараба̄хира̄;

пун̣н̣а̄ суддхехи дхаммехи, та̄диса̄ саман̣а̄ мама.

‘‘ла̄бхена уннато локо, ала̄бхена ча онато;

ла̄бха̄ла̄бхена екат̣т̣ха̄, та̄диса̄ саман̣а̄ мама.

‘‘йасена уннато локо, айасена ча онато;

йаса̄йасена екат̣т̣ха̄, та̄диса̄ саман̣а̄ мама.

‘‘пасам̣са̄йуннато локо, нинда̄йапи ча онато;

сама̄ нинда̄пасам̣са̄су, та̄диса̄ саман̣а̄ мама.

‘‘сукхена уннато локо, дуккхенапи ча онато;

акампа̄ сукхадуккхесу, та̄диса̄ саман̣а̄ мама̄’’ти. (дха. па. ат̣т̣ха. 2.303 чӯл̣асубхадда̄ваттху) –

евама̄дим̣ сан̇ган̣ха̄ти.

‘‘дӯре санто’’тиа̄дига̄тха̄йа айаматтхо. сантоти ра̄га̄дӣнам̣ сантата̄йа буддха̄дайо санто на̄ма, идха пана пуббабуддхесу ката̄дхика̄ра̄ уссаннакусаламӯла̄ бха̄витабха̄вана̄ сатта̄ сантоти адхиппета̄. пака̄сантӣти дӯре т̣хита̄пи буддха̄нам̣ н̃а̄н̣апатхам̣ а̄гаччханта̄ па̄кат̣а̄ хонти. химавантова̄ти йатха̄ тийоджанасахассавиттхато пан̃чайоджанасатуббедхо чатура̄сӣтийа̄ кӯт̣асахассехи пат̣иман̣д̣ито химавантапаббато дӯре т̣хита̄нампи абхимукхе т̣хито вийа пака̄сати, евам̣ пака̄сантӣти аттхо. асантеттха на диссантӣти ла̄бхагарука̄, виттхин̣н̣апаралока̄, а̄мисачаккхука̄, джӣвикаттха̄йа паббаджита̄, ба̄лапуггала̄ асанто на̄ма. те еттха буддха̄нам̣ даккхин̣асса джа̄н̣уман̣д̣аласса сантике нисинна̄пи на диссанти на пан̃н̃а̄йанти. раттим̣ кхитта̄ йатха̄ сара̄ти раттим̣ чатуран̇гасаманна̄гате андхака̄ре кхитта̄ сара̄ вийа татха̄рӯпасса упаниссайабхӯтасса пуббахетуно абха̄вена на пан̃н̃а̄йантӣти аттхо.

брахмадеййанти сет̣т̣хадеййам̣, йатха̄ диннам̣ на пуна гахетаббам̣ хоти ниссат̣т̣хам̣ париччаттам̣, евам̣ диннанти аттхо.

дит̣т̣хам̣ на ман̃н̃атӣти еттха дит̣т̣ханти мам̣сачаккхуна̄пи дит̣т̣хам̣, диббачаккхуна̄пи дит̣т̣хам̣, рӯпа̄йатанассетам̣ адхивачанам̣. йан̃хи чаккхудвайена катадассанакирийа̄сама̄панам̣, йам̣ чаккхудвайам̣ пассати апасси пассиссати, самава̄йе пассеййа, там̣ саббам̣ ка̄лависесавачаниччха̄йа абха̄вато ‘‘дит̣т̣ха’’нтева вуттам̣ йатха̄ ‘‘дуддха’’нти. тенева̄ха ‘‘дит̣т̣хам̣ рӯпа̄йатана’’нти. еварӯпа̄ни хи вачана̄нӣти ‘‘дат̣т̣хаббам̣ сотабба’’нтиа̄дӣни.

ла̄бхепи та̄дӣ, ала̄бхепи та̄дӣти йатха̄ ала̄бхака̄ле ла̄бхасса ладдхака̄лепи татхева̄ти та̄дисо. йасепӣти йасе сатипи маха̄парива̄рака̄лепи. сесаметтха утта̄намева.

ка̄л̣ака̄ра̄масуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

5. брахмачарийасуттаван̣н̣ана̄

25. пан̃чаме найиданти еттха на-ити пат̣иседхе нипа̄то, тасса ‘‘вуссатӣ’’ти имина̄ самбандхо ‘‘на вуссатӣ’’ти, йа-ка̄ро падасандхикаро. идам̣-саддо ‘‘екамида̄хам̣, бхиккхаве, самайам̣ уккат̣т̣ха̄йам̣ вихара̄ми субхагаване са̄лара̄джамӯле’’тиа̄дӣсу (дӣ. ни. 2.91; ма. ни. 1.501) нипа̄таматтам̣, ‘‘идам̣ кхо там̣, бхиккхаве, аппаматтакам̣ сӣламаттака’’нтиа̄дӣсу (дӣ. ни. 1.27) йатха̄вутте а̄саннапаччаккхе а̄гато.

‘‘идан̃хи там̣ джетаванам̣, исисан̇гханисевитам̣;

а̄вуттхам̣ дхаммара̄джена, пӣтисан̃джананам̣ мама̄’’ти. (ма. ни. 3.387-388; сам̣. ни. 1.48, 101) –

а̄дӣсу ваккхама̄не а̄саннапаччаккхе. идха̄пи ваккхама̄нейева а̄саннапаччаккхе дат̣т̣хаббо.

брахмачарийа-саддо –

‘‘ким̣ те ватам̣ ким̣ пана брахмачарийам̣,

кисса сучин̣н̣асса айам̣ випа̄ко;

иддхӣ джутӣ балавӣрийӯпапатти,

идан̃ча те на̄га маха̄вима̄нам̣.

‘‘ахан̃ча бхарийа̄ ча мануссалоке,

саддха̄ убхо да̄напатӣ ахумха̄;

опа̄набхӯтам̣ ме гхарам̣ тада̄си,

сантаппита̄ саман̣абра̄хман̣а̄ ча.

‘‘там̣ ме ватам̣ там̣ пана брахмачарийам̣,

тасса сучин̣н̣асса айам̣ випа̄ко;

иддхӣ джутӣ балавӣрийӯпапатти,

идан̃ча ме вӣра маха̄вима̄на’’нти. –

имасмим̣ пун̣н̣акаджа̄таке (джа̄. 2.22.1595) да̄не а̄гато.

‘‘кена па̄н̣и ка̄мададо, кена па̄н̣и мадхуссаво;

кена те брахмачарийена, пун̃н̃ам̣ па̄н̣имхи иджджхатӣ’’ти. –

имасмим̣ ан̇курапетаваттхусмим̣ (пе. ва. 275, 277) веййа̄вачче.

‘‘евам̣ кхо там̣, бхиккхаве, титтирийам̣ на̄ма брахмачарийам̣ ахосӣ’’ти имасмим̣ титтираджа̄таке (чӯл̣ава. 311) пан̃часиккха̄падасӣле.

‘‘там̣ кхо пана ме, пан̃часикха, брахмачарийам̣ нева ниббида̄йа на вира̄га̄йа…пе… йа̄вадева брахмалокӯпапаттийа̄’’ти имасмим̣ маха̄говиндасутте (дӣ. ни. 2.329) брахмавиха̄ре.

‘‘паре абрахмача̄рӣ бхависсанти, майаметтха брахмача̄рӣ бхависса̄ма̄’’ти имасмим̣ саллекхасутте (ма. ни. 1.83) метхунавиратийам̣.

‘‘майан̃ча бхарийа̄ на̄тиккама̄ма,

амхе ча бхарийа̄ на̄тиккаманти;

ан̃н̃атра та̄хи брахмачарийам̣ чара̄ма,

тасма̄ хи амхам̣ дахара̄ на мӣйаре’’ти. –

имасмим̣ маха̄дхаммапа̄ладжа̄таке (джа̄. 1.10.97) сада̄расантосе.

‘‘абхиджа̄на̄ми кхо пана̄хам̣, са̄рипутта, чатуран̇гасаманна̄гатам̣ брахмачарийам̣ чарита̄, тапассӣ судам̣ хомӣ’’ти ломахам̣сасутте (ма. ни. 1.155) вӣрийе.

‘‘хӣнена брахмачарийена, кхаттийе упападжджати;

маджджхимена ча деваттам̣, уттамена висуджджхатӣ’’ти. –

нимиджа̄таке (джа̄. 2.22.429) аттадаманавасена кате ат̣т̣хан̇гике упосатхе.

‘‘идам̣ кхо пана ме, пан̃часикха, брахмачарийам̣ екантаниббида̄йа вира̄га̄йа…пе… айамева арийо ат̣т̣хан̇гико магго’’ти маха̄говиндасуттейева (дӣ. ни. 2.329) арийамагге.

‘‘тайидам̣ брахмачарийам̣ иддхан̃чева пхӣтан̃ча виттха̄рикам̣ ба̄худжан̃н̃ам̣ путхубхӯтам̣ йа̄ва девамануссехи суппака̄сита’’нти па̄са̄дикасутте (дӣ. ни. 3.174) сиккхаттайасан̇гахите сакаласмим̣ са̄сане. идха̄пи арийамагге са̄сане ча ваттати.

вуссатӣти вусӣйати, чарӣйатӣти аттхо. джанакуханаттханти ‘‘ахо аййо сӣлава̄ ваттасампанно аппиччхо сантут̣т̣хо махиддхико маха̄нубха̄во’’тиа̄дина̄ джанасса сатталокасса вимха̄панаттхам̣. кечи пана ‘‘куханаттханти па̄пиччхасса иччха̄пакатасса сато са̄мантаджаппанаирийа̄патханисситапаччайапат̣исеванасан̇кха̄тена тивидхена куханаваттхуна̄ кухакабха̄вена джанасса вимха̄панаттха’’нти ваданти. идха̄пи айамеваттхо дассито. тенева̄ха ‘‘тӣхи куханаваттхӯхи джанасса куханаттха̄йа̄’’ти, джанасса вимха̄панаттха̄йа̄ти аттхо. джанала̄панаттханти ‘‘еварӯпасса на̄ма аййасса диннам̣ махаппхалам̣ бхависсатӣ’’ти пасанначиттехи ‘‘кенаттхо, ким̣ а̄харӣйатӯ’’ти вада̄панаттхам̣. ‘‘джаналапанаттха’’нтипи пат̣ханти, тасса па̄пиччхасса сато паччайаттхам̣ парикатхобха̄са̄дивасена лапанабха̄вена упала̄пакабха̄вена джанасса лапанаттханти аттхо. тенева̄ха ‘‘на джаналапанаттханти на джанасса упала̄панаттха’’нти.

на итива̄даппамоккха̄нисам̣саттханти еттха ‘‘на ла̄бхасакка̄расилока̄нисам̣саттха’’нтипи пат̣ханти. таттха йва̄йам̣ ‘‘а̄кан̇кхеййа че, бхиккхаве, бхиккху ‘ла̄бхӣ ассам̣ чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄напаччайабхесаджджапариккха̄ра̄на’нти, сӣлесвевасса парипӯрака̄рӣ’’ти (ма. ни. 1.65) сӣла̄нисам̣сабха̄вена вутто чатупаччайала̄бхо ча. чатуннам̣ паччайа̄нам̣ саккаччада̄насан̇кха̄то а̄дарабахума̄нагарукаран̣асан̇кха̄то ча сакка̄ро, йо ча ‘‘сӣласампанно бахуссуто сутадхаро а̄раддхавӣрийо’’тиа̄дина̄ найена уггаччханакатхутигхосасан̇кха̄то силоко брахмачарийам̣ васанта̄нам̣ дит̣т̣хадхаммико а̄нисам̣со, тадаттханти аттхо. кечи пана ‘‘ла̄бхасакка̄расилока̄нисам̣саттханти па̄пиччхассева сато ла̄бха̄дигарута̄йа ла̄бхасакка̄расилокасан̇кха̄тасса а̄нисам̣сасса удайасса ниппха̄данаттха’’нти еваматтхам̣ ваданти.

на ити мам̣ джано джа̄на̄тӯти евам̣ брахмачарийава̄се сати ‘‘сӣлава̄ калйа̄н̣адхаммо’’тиа̄дина̄ мам̣ локо джа̄на̄ту самбха̄ветӯти аттано сантагун̣авасена самбха̄ванаттхампи на идам̣ брахмачарийам̣ вуссатӣти самбандхо. кечи пана ‘‘па̄пиччхасса сато асантагун̣асамбха̄вана̄дхиппа̄йена ‘ити евам̣гун̣оти мам̣ локо джа̄на̄тӯ’ти на идам̣ брахмачарийам̣ вуссатӣ’’ти еваметтха аттхам̣ ваданти. саббаттха̄пи панеттха пуримо пуримойева аттхавикаппо сундаратаро.

атха кхоти еттха атха̄ти ан̃н̃аттхе нипа̄то, кхоти авадха̄ран̣е. тена кухана̄дито ан̃н̃адаттхам̣йева идам̣, бхиккхаве, брахмачарийам̣ вуссатӣти дассети. ида̄ни там̣ пайоджанам̣ дассенто ‘‘сам̣вараттхам̣ паха̄наттха’’нти а̄ха. таттха пан̃чавидхо сам̣варо – па̄тимоккхасам̣варо, сатисам̣варо, н̃а̄н̣асам̣варо, кхантисам̣варо, вӣрийасам̣вароти. ‘‘ити имина̄ па̄тимоккхасам̣варена упето хоти самупето’’тиа̄дина̄ (вибха. 511) найена а̄гато айам̣ па̄тимоккхасам̣варо, сӣласам̣варотипи вуччати. ‘‘раккхати чаккхундрийам̣, чаккхундрийе сам̣варам̣ а̄паджджатӣ’’ти (ма. ни. 1.295; сам̣. ни. 4.239; а. ни. 3.16) а̄гато айам̣ сатисам̣варо.

‘‘йа̄ни сота̄ни локасмим̣, сати тесам̣ нива̄ран̣ам̣;

сота̄нам̣ сам̣варам̣ брӯми, пан̃н̃а̄йете пидхӣйаре’’ти. (су. ни. 1041; чӯл̣ани. аджитама̄н̣авапуччха̄ниддесо 4; нетти. 4.11, 45) –

а̄гато айам̣ н̃а̄н̣асам̣варо. ‘‘кхамо хоти сӣтасса ун̣хасса̄’’тиа̄дина̄ (ма. ни. 1.24; а. ни. 4.114; 6.58) найена а̄гато айам̣ кхантисам̣варо.

‘‘уппаннам̣ ка̄мавитаккам̣ на̄дхива̄сетӣ’’тиа̄дина̄ (ма. ни. 1.26; а. ни. 4.114; 6.58) найена а̄гато айам̣ вӣрийасам̣варо.

аттхато пана па̄н̣а̄типа̄та̄дӣнам̣ паджаханавасена ваттаппат̣иватта̄нам̣ пӯран̣авасена ча паватта̄ четана̄ чева вирати ча. сан̇кхепато саббо ка̄йавачӣсам̣йамо, виттха̄рато саттаннам̣ а̄паттиккхандха̄нам̣ авӣтиккамо сӣласам̣варо. сати ева сатисам̣варо, сатиппадха̄на̄ ва̄ кусала̄ кхандха̄. н̃а̄н̣амева н̃а̄н̣асам̣варо. адхива̄санавасена адосо, адосаппадха̄на̄ ва̄ татха̄паватта̄ кусала̄ кхандха̄ кхантисам̣варо, пан̃н̃а̄ти еке. ка̄мавитакка̄дӣнам̣ абхибхаванавасена паваттам̣ вӣрийамева вӣрийасам̣варо. тесу пат̣хамо ка̄йадуччарита̄дӣсу дуссӣласса сам̣варан̣ато сам̣варо, дутийо мут̣т̣хассаччасса, татийо ан̃н̃а̄н̣асса, чатуттхо аккхантийа̄, пан̃чамо косаджджасса сам̣варан̣ато пидаханато сам̣вароти ведитаббо. еваметасса сам̣варасса аттха̄йа сам̣вараттхам̣ сам̣вараниппха̄данаттханти аттхо.

тӣхи паха̄нехӣти тадан̇гавиккхамбханасамуччхедасан̇кха̄техи тӣхи паха̄нехи. пан̃чавидхаппаха̄нампи идха ваттум̣ ват̣т̣атийева. пан̃чавидхан̃хи паха̄нам̣ тадан̇гавиккхамбханасамуччхедаппат̣иппассаддхиниссаран̣авасена. таттха йам̣ дӣпа̄локенева тамасса пат̣ипаккхабха̄вато алобха̄дӣхи лобха̄дикасса на̄марӯпапариччхеда̄дивипассана̄н̃а̄н̣ехи тасса тасса анаттхасса паха̄нам̣, сеййатхидам̣ – паричча̄гена лобха̄дималасса, сӣлена па̄н̣а̄типа̄та̄дидуссӣлйасса, саддха̄дӣхи ассаддхийа̄дикасса, на̄марӯпававаттха̄нена сакка̄йадит̣т̣хийа̄, паччайапариггахена ахетувисамахетудит̣т̣хӣнам̣, тассева апарабха̄гена кан̇кха̄витаран̣ена катхам̣катхӣбха̄васса, кала̄пасаммасанена ахам̣мама̄ти га̄хасса, магга̄маггававаттха̄нена амагге маггасан̃н̃а̄йа, удайадассанена уччхедадит̣т̣хийа̄, вайадассанена сассатадит̣т̣хийа̄, бхайадассанена сабхайе абхайасан̃н̃а̄йа, а̄дӣнавадассанена асса̄дасан̃н̃а̄йа, ниббида̄нупассанена абхиратисан̃н̃а̄йа, муччитукамйата̄н̃а̄н̣ена амуччитукамйата̄йа, упеккха̄н̃а̄н̣ена анупеккха̄йа, ануломена дхаммат̣т̣хитийам̣ нибба̄не ча пат̣иломабха̄васса, готрабхуна̄ сан̇кха̄ранимиттагга̄хасса паха̄нам̣, етам̣ тадан̇гаппаха̄нам̣ на̄ма.

йам̣ пана упача̄раппана̄бхедена сама̄дхина̄ паваттибха̄ванива̄ран̣ато гхат̣аппаха̄ренева удакапит̣т̣хе сева̄ласса, тесам̣ тесам̣ нӣваран̣а̄дидхамма̄нам̣ паха̄нам̣, етам̣ виккхамбханаппаха̄нам̣ на̄ма. йам̣ чатуннам̣ арийамагга̄нам̣ бха̄витатта̄ там̣там̣маггавато аттано санта̄не ‘‘дит̣т̣хигата̄нам̣ паха̄на̄йа̄’’тиа̄дина̄ (дха. са. 277; вибха. 628) найена вуттасса самудайапаккхийасса килесагахан̣асса аччантам̣ аппаваттибха̄вена самуччхинданам̣, етам̣ самуччхедаппаха̄нам̣ на̄ма. йам̣ пана пхалаккхан̣е пат̣иппассаддхаттхам̣ килеса̄нам̣, етам̣ пат̣иппассаддхиппаха̄нам̣ на̄ма. йам̣ саббасан̇кхатаниссат̣атта̄ пахӣнасаббасан̇кхатам̣ нибба̄нам̣, етам̣ ниссаран̣аппаха̄нам̣ на̄ма. тасса пан̃чавидхассапи татха̄ татха̄ ра̄га̄дикилеса̄нам̣ пат̣иниссаджджанат̣т̣хена саматиккаманат̣т̣хена ва̄ паха̄насса аттха̄йа, паха̄наса̄дханаттханти еваметтха аттхо дат̣т̣хаббо.

таттха сам̣варена килеса̄нам̣ читтасанта̄не павесанива̄ран̣ам̣ паха̄нена ча павесанива̄ран̣амева самуггха̄то ча̄ти ваданти. убхайенапи пана йатха̄рахам̣ убхайам̣ сампаджджатӣти дат̣т̣хаббам̣. сӣла̄дидхамма̄ ева хи сам̣варан̣ато сам̣варам̣, паджаханато паха̄нанти.

анӣтиханти ӣтийо вуччанти упаддава̄ дит̣т̣хадхаммика̄ сампара̄йика̄ ча. ӣтийо хантӣти ӣтихам̣, ану ӣтиханти анӣтихам̣, са̄санабрахмачарийам̣ маггабрахмачарийан̃ча. атха ва̄ ӣтӣхи анаттхехи саддхим̣ хананти гаччханти паваттантӣти ӣтиха̄, тан̣ха̄диупаккилеса̄. наттхи еттха ӣтиха̄ти анӣтихам̣. ӣтиха̄ ва̄ йатха̄вуттенаттхена титтхийасамайа̄, таппат̣ипаккхато идам̣ анӣтихам̣. ‘‘анитиха’’нтипи па̄т̣хо. тассаттхо – ‘‘итиха̄йа’’нти дхаммесу анекам̣сагга̄хабха̄вато вичикиччха̄ итихам̣ на̄ма, самма̄самбуддхаппаведитатта̄ йатха̄нусит̣т̣хам̣ пат̣ипаджджанта̄нам̣ никкан̇кхабха̄васа̄дханато ча наттхи еттха итиханти анитихам̣, апарапаттийанти аттхо. вуттан̃хетам̣ ‘‘паччаттам̣ ведитаббо вин̃н̃ӯхӣ’’ти, ‘‘атакка̄вачаро’’ти (дӣ. ни. 2.67; ма. ни. 1.281; 2.337; сам̣. ни. 1.172; маха̄ва. 7-8) ча. га̄тха̄бандхасукхаттхам̣ пана ‘‘анӣтиха’’нти дӣгхам̣ катва̄ пат̣ханти. паччхимам̣ панеттха аттхавикаппам̣ дассетум̣ ‘‘итихапариваджджита’’нтиа̄ди вуттам̣.

нибба̄насан̇кха̄там̣ огадхам̣ патит̣т̣хам̣ па̄рам̣ гаччхатӣти нибба̄ногадхага̄мӣ, вимуттирасатта̄ екантенева нибба̄насампа̄пакоти аттхо, там̣ нибба̄ногадхага̄минам̣ брахмачарийам̣. нибба̄ногадхоти ва̄ арийамагго вуччати тена вина̄ нибба̄на̄вага̄хан̣асса асамбхавато тасса ча нибба̄нам̣ ана̄ламбитва̄ аппаваттанато, тан̃четам̣ екантасампа̄данена гаччхатӣти нибба̄ногадхага̄мӣ. атха ва̄ нибба̄ногадхага̄минанти нибба̄насса антога̄минам̣. маггабрахмачарийан̃хи нибба̄нам̣ а̄рамман̣ам̣ каритва̄ тасса анто ева паваттатӣти. имамева ча аттхавикаппам̣ дассетум̣ ‘‘нибба̄насса антога̄мина’’нтиа̄ди вуттам̣. соти йо со саматим̣са па̄рамийо пӯретва̄ саббакилесе бхан̃джитва̄ ануттарам̣ самма̄самбодхим̣ абхисамбуддхо, со бхагава̄ адесайи десеси. махантехӣти маха̄а̄тумехи ул̣а̄раджджха̄сайехи. махантам̣ нибба̄нам̣, маханте ва̄ сӣлаккхандха̄дике есанти гавесантӣти махесино, буддха̄дайо арийа̄. техи ануйа̄то пат̣ипанно.

йатха̄ буддхена деситанти йатха̄ абхин̃н̃еййа̄дибха̄вена самма̄самбуддхена майа̄ деситам̣, евам̣ йе етам̣ маггабрахмачарийам̣ тадаттхам̣ са̄санабрахмачарийан̃ча пат̣ипаджджанти. те дит̣т̣хадхаммикасампара̄йикапараматтхехи йатха̄рахам̣ ануса̄сантасса саттху майхам̣ са̄санака̄рино ова̄даппат̣икара̄ сакаласса ват̣т̣адуккхасса антам̣ парийантам̣ аппаваттим̣ кариссанти, дуккхасса ва̄ антам̣ нибба̄нам̣ саччхикариссантӣти.

брахмачарийасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

6. кухасуттаван̣н̣ана̄

26. чхат̣т̣хе кухака̄ти са̄мантаджаппана̄дина̄ куханаваттхуна̄ кухака̄, асантагун̣асамбха̄ваниччха̄йа кохан̃н̃ам̣ катва̄ паресам̣ виддхам̣сака̄ти аттхо. тхаддха̄ти ‘‘кодхано хоти упа̄йа̄сабахуло, аппампи вутто сама̄но абхисаджджати куппати бйа̄паджджати патиттхӣйатӣ’’ти (а. ни. 3.25, 27) евам̣ вуттена кодхена ча, ‘‘дуббачо хоти довачассакаран̣ехи дхаммехи саманна̄гато аккхамо аппадаккхин̣агга̄хӣ ануса̄сани’’нти (ма. ни. 1.181; па̄ра̄. 426). евам̣ вуттена довачассена ча, ‘‘джа̄тимадо, готтамадо, ла̄бхамадо, а̄рогйамадо, йоббанамадо, джӣвитамадо’’ти (вибха. 832) евам̣ вуттаджа̄тимада̄дибхедена ма̄нена ча гарука̄таббесу гарӯсупи нипаччака̄рам̣ акатва̄ айосала̄кам̣ гилитва̄ т̣хита̄ вийа аноната̄ хутва̄ вичаран̣ака̄. тена̄ха ‘‘кодхена ча̄’’тиа̄ди.

упала̄пака̄ти миччха̄джӣвавасена куласан̇ган̣хака̄. лапа̄ти паччайаттхам̣ пайуттава̄ча̄васена ниппесиката̄васена лапака̄ти аттхо. син̇ганти син̇га̄рам̣. тан̃хи кусаласса виджджханато сут̣т̣ху а̄севитата̄йа сӣсе париккхиттам̣ суниббаттам̣ виса̄н̣ам̣ вийа тхиратта̄ ча син̇гам̣ вийа̄ти син̇гам̣, на̄гарикабха̄васан̇кха̄тасса килесасин̇гассетам̣ на̄мам̣. син̇га̄рабха̄во син̇га̄рата̄, син̇га̄ракаран̣акаа̄ка̄ро ва̄. ча̄турабха̄во ча̄турата̄. татха̄ ча̄турийам̣. париккхатабха̄во париккхатата̄, парикхан̣итва̄ т̣хапитассева дал̣хасин̇га̄рассетам̣ на̄мам̣. итарам̣ тассева вевачанам̣. евам̣ саббехи ва̄рехи килесасин̇га̄рата̄ва катхита̄.

уггатанал̣а̄ти нал̣асадисам̣ туччхама̄нам̣ уккхипитва̄ вичаран̣ака̄. тена̄ха ‘‘туччхама̄нам̣ уккхипитва̄ т̣хита̄’’ти. йасма̄ те кухана̄дийогато на самма̄пат̣ипанна̄, тасма̄ ‘‘мама сантака̄ на хонтӣ’’ти вуттам̣. апагата̄ти йадипи те мама са̄сане паббаджита̄, йатха̄нусит̣т̣хам̣ пана аппат̣ипаджджанато апагата̄ ева имасма̄ дхаммавинайа̄, ито те сувидӯре т̣хита̄ти дассети. вуттан̃хетам̣ –

‘‘набхан̃ча дӯре патхавӣ ча дӯре,

па̄рам̣ самуддасса тада̄ху дӯре;

тато хаве дӯратарам̣ ваданти,

сатан̃ча дхаммо асатан̃ча ра̄джа̄’’ти. (джа̄. 2.21.414);

саббаттха паттхат̣ата̄йа вепуллам̣ па̄пун̣антӣти саббаттха паттхат̣абха̄вена сӣла̄дидхаммаккхандхапа̄рипӯрийа̄ вепуллам̣ па̄пун̣анти.

кухасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

7. сантут̣т̣хисуттаван̣н̣ана̄

27. саттаме ниддоса̄нӣти аваджджарахита̄ни а̄гаманасуддхито ка̄йаман̣д̣ана̄дикилесаваттхубха̄ва̄бха̄вато ча. таттха сулабхата̄йа парийесанадуккхасса абха̄во дассито, аппата̄йа парихаран̣адуккхассапи абха̄во дассито, анаваджджата̄йа агарахитаббата̄йа бхиккхуса̄руппабха̄во дассито хоти. аппата̄йа ва̄ паритта̄сасса аваттхута̄, сулабхата̄йа гедха̄дӣнам̣ аваттхута̄, анаваджджата̄йа а̄дӣнавадассананиссаран̣апан̃н̃а̄нам̣ аттхита̄ дассита̄ хоти. аппата̄йа ва̄ ла̄бхена на соманассам̣ джанайанти, ала̄бхена на доманассам̣ джанайанти, анаваджджата̄йа виппат̣иса̄ранимиттам̣ ан̃н̃а̄н̣упеккхам̣ на джанайанти авиппат̣иса̄раваттхубха̄вато.

пам̣сукӯланти сан̇ка̄ракӯт̣а̄дӣсу йаттха каттхачи пам̣сӯнам̣ упари т̣хитатта̄ аббхуггатат̣т̣хена пам̣сукӯлам̣ вийа̄ти пам̣сукӯлам̣, пам̣су вийа куччхитабха̄вам̣ улати гаччхатӣти пам̣сукӯланти евам̣ ладдхана̄мам̣ ратхика̄дӣсу патитанантака̄ни уччинитва̄ катачӣварам̣. руккхамӯланти вивека̄нурӯпам̣ йам̣ кин̃чи руккхасамӣпам̣. йам̣ кин̃чи муттанти йам̣ кин̃чи гомуттам̣. кечи панеттха ‘‘гомуттапарибха̄витахарӣтакакхан̣д̣ам̣ пӯтимутта’’нти ваданти. ‘‘пӯтибха̄вена а̄пан̣а̄дито виссат̣т̣хам̣ чхад̣д̣итам̣ апариггахитам̣ йам̣ кин̃чи бхесаджджам̣ пӯтимуттанти адхиппета’’нти апаре.

йато кхоти паччатте ниссаккавачанам̣, йам̣ кхоти вуттам̣ хоти. тена тут̣т̣хо хотӣти вуттакирийам̣ пара̄масати. тут̣т̣хоти сантут̣т̣хо. идамасса̄ханти йва̄йам̣ чатуббидхена йатха̄вуттена паччайена аппена сулабхена сантосо, идам̣ имасса бхиккхуно сӣласам̣вара̄дӣсу ан̃н̃атарам̣ екам̣ са̄ман̃н̃ан̇гам̣ саман̣абха̄вака̄ран̣анти ахам̣ вада̄ми. сантут̣т̣хасса хи чатупа̄рисуддхисӣлам̣ парипун̣н̣ам̣ хоти, саматхавипассана̄ ча бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччханти. атха ва̄ са̄ман̃н̃ам̣ на̄ма арийамагго, тасса сан̇кхепато две ан̇га̄ ба̄хирам̣ аджджхаттиканти. таттха ба̄хирам̣ саппурисӯпаниссайо саддхаммассаванан̃ча. аджджхаттикам̣ пана йонисоманасика̄ро дхамма̄нудхаммаппат̣ипатти ча. тесу йасма̄ йатха̄рахам̣ дхамма̄нудхаммаппат̣ипаттибхӯта̄ тасса мӯлабхӯта̄ чете дхамма̄, йадидам̣ аппиччхата̄ сантут̣т̣хита̄ павивиттата̄ асам̣сат̣т̣хата̄ а̄раддхавӣрийата̄ти евама̄дайо, тасма̄ вуттам̣ ‘‘идамасса̄хам̣ ан̃н̃атарам̣ са̄ман̃н̃ан̇ганти вада̄мӣ’’ти.

сена̄санама̄раббха̄ти виха̄ра̄дим̣ ман̃чапӣт̣ха̄дин̃ча сена̄санам̣ нисса̄йа. чӣварам̣ па̄набходжананти нива̄сана̄дичӣварам̣ амбапа̄нака̄дипа̄нам̣ кха̄данӣйабходжанӣйа̄дибхун̃джитаббаваттхун̃ча а̄раббха̄ти самбандхо. вигха̄тоти вигха̄табха̄во, читтасса дуккхам̣ на хотӣти йоджана̄. айан̃хеттха сан̇кхепаттхо – ‘‘амукасмим̣ на̄ма а̄ва̄се паччайа̄ сулабха̄’’ти лабхитаббат̣т̣ха̄нагаманена ва̄ ‘‘майхам̣ па̄пун̣а̄ти, на туйха’’нти вива̄да̄паджджанена ва̄ навакаммакаран̣а̄дивасена ва̄ сена̄сана̄дӣни парийесанта̄нам̣ асантут̣т̣ха̄нам̣ иччхита̄ла̄бха̄дина̄ йо вигха̄то читтасса хоти, со таттха сантут̣т̣хасса на хоти. диса̄ наппат̣ихан̃н̃атӣти сантут̣т̣хийа̄ ча̄туддисабха̄вена диса̄ на пат̣иханати. вуттан̃хетам̣ ‘‘ча̄туддисо аппат̣игхо ча хоти, сантуссама̄но итарӣтарена̄’’ти (су. ни. 42).

саман̣адхаммасса анулома̄ти саман̣адхаммасса саматхавипассана̄бха̄вана̄йа, арийамаггассева ва̄ ануччхавика̄ аппиччхата̄дайо. тут̣т̣хачиттасса бхиккхуноти тут̣т̣хачиттена бхиккхуна̄. адхиггахита̄ хонтӣти пат̣ипаккхадхамме абхибхавитва̄ гахита̄ хонти. антогата̄ти аббхантарагата̄. на париба̄хира̄ти на ба̄хира̄ ката̄.

сантут̣т̣хисуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

8. арийавам̣сасуттаван̣н̣ана̄

28. ат̣т̣хаме вам̣са-саддо ‘‘пит̣т̣хивам̣сам̣ атиккамитва̄ нисӣдатӣ’’тиа̄дӣсу двиннам̣ гопа̄насӣнам̣ сандха̄нат̣т̣ха̄не т̣хапетаббадан̣д̣аке а̄гато.

‘‘вам̣со виса̄ло ча йатха̄ висатто,

путтесу да̄ресу ча йа̄ апеккха̄;

вам̣саккал̣ӣрова асаджджама̄но,

еко чаре кхаггависа̄н̣акаппо’’ти. –

а̄дӣсу кат̣т̣хаке. ‘‘бхерисаддо мудин̇гасаддо вам̣сата̄ласаддо’’тиа̄дӣсу тӯрийависесе, вен̣ӯтипи вуччати. ‘‘бхиннена пит̣т̣хивам̣сена мато хаттхӣ’’тиа̄дӣсу хаттхиа̄дӣнам̣ пит̣т̣хивемаджджхе падесе. ‘‘кулавам̣сам̣ т̣хапесса̄мӣ’’тиа̄дӣсу куланвайе. ‘‘вам̣са̄нураккхако павен̣ӣпа̄лако’’тиа̄дӣсу гун̣а̄нупуббийам̣ гун̣а̄нам̣ пабандхаппаваттийам̣. идха пана чатупаччайасантосабха̄вана̄ра̄мата̄сан̇кха̄тагун̣а̄нам̣ пабандхе дат̣т̣хаббо. тасса пана вам̣сасса куланвайам̣ гун̣анвайан̃ча нидассанавасена дассетум̣ ‘‘йатха̄ хӣ’’тиа̄ди вуттам̣. таттха кхаттийавам̣соти кхаттийакулавам̣со. еса найо сесападесупи. саман̣авам̣со пана саман̣атанти саман̣апавен̣ӣ. мӯлагандха̄дӣнанти а̄ди-саддена йатха̄ са̄рагандха̄дӣнам̣ сан̇гахо, еваметтха гораса̄дӣнампи сан̇гахо дат̣т̣хаббо, дутийена пана а̄ди-садена ка̄сикаваттхасаппиман̣д̣а̄дӣнам̣.

арийа-саддо амилаккхесупи мануссесу паваттати, йесам̣ нивасанат̣т̣ха̄нам̣ арийам̣ а̄йатананти вуччати. йатха̄ха ‘‘йа̄вата̄, а̄нанда, арийам̣ а̄йатана’’нти (дӣ. ни. 2.152; уда̄. 76). локийаса̄дхуджанесупи ‘‘йе хи во арийа̄ парисуддхака̄йасама̄ча̄ра̄, тесам̣ ахам̣ ан̃н̃атаро’’тиа̄дӣсу (ма. ни. 1.35). идха пана йе ‘‘а̄рака̄ килесехӣ’’тиа̄дина̄ ладдханиббачана̄ пат̣ивиддхаарийасачча̄, те ева адхиппета̄ти дассетум̣ ‘‘ке пана те арийа̄’’ти пуччхам̣ катва̄ ‘‘арийа̄ вуччантӣ’’тиа̄ди вуттам̣. таттха йе маха̄пан̣идха̄накаппато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва̄йам̣ каппо, еттхантаре уппанна̄ самма̄самбуддха̄. те та̄ва сарӯпато дассетва̄ тадан̃н̃епи самма̄самбуддхе паччекабуддхе буддхаса̄ваке ча сан̇гахетва̄ анавасесато арийе дассетум̣ ‘‘апича̄’’тиа̄ди вуттам̣. таттха йа̄ва са̄санам̣ антарадха̄йати, та̄ва саттха̄ дхарати ева на̄ма̄ти имамева бхагавантам̣. йе четарахи буддхаса̄вака̄, те ча сандха̄йа паччуппаннаггахан̣ам̣. тасмим̣ тасмим̣ ка̄ле те те паччуппанна̄ти че, атӣта̄на̄гатаггахан̣ам̣ на каттаббам̣ сийа̄.

ида̄ни йатха̄ бхагава̄ ‘‘дхаммам̣ во, бхиккхаве, десесса̄ми а̄дикалйа̄н̣ам̣ маджджхекалйа̄н̣ам̣ парийоса̄накалйа̄н̣ам̣ са̄ттхам̣ сабйан̃джанам̣ кевалапарипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣ пака̄сесса̄ми, йадидам̣ чха чхакка̄нӣ’’ти чхачхаккадесана̄йа (ма. ни. 3.420) ат̣т̣хахи падехи ван̣н̣ам̣ абха̄си. евам̣ маха̄арийавам̣садесана̄йа арийа̄нам̣ вам̣сам̣ ‘‘чатта̄роме, бхиккхаве, арийавам̣са̄ агган̃н̃а̄ раттан̃н̃а̄ вам̣сан̃н̃а̄ пора̄н̣а̄, асам̣кин̣н̣а̄ асам̣кин̣н̣апубба̄ на сам̣кӣйанти на сам̣кӣйиссанти, аппат̣икут̣т̣ха̄ саман̣ехи бра̄хман̣ехи вин̃н̃ӯхӣ’’ти йехи навахи падехи ван̣н̣ам̣ абха̄си, та̄ни та̄ва а̄нетва̄ тхомана̄васенева ван̣н̣енто ‘‘те кхо панете’’тиа̄дима̄ха. агга̄ти джа̄нитабба̄ саббавам̣сехи сет̣т̣хабха̄вато сет̣т̣хабха̄васа̄дханато ча.

раттан̃н̃а̄ чираратта̄ти джа̄нитабба̄ раттан̃н̃ӯхи буддха̄дӣхи техи ча татха̄ анут̣т̣хитатта̄. вам̣са̄ти джа̄нитабба̄ти буддха̄дӣнам̣ арийа̄нам̣ вам̣са̄ти джа̄нитабба̄. пора̄н̣а̄ти пура̄тана̄. на адхунаппаттика̄ти на адхуна̄тана̄. авикин̣н̣а̄ти на кхитта̄ на чхад̣д̣ита̄. тена̄ха ‘‘анапанӣта̄’’ти. на апанӣтапубба̄ти на чхад̣д̣итапубба̄, тиссаннампи сиккха̄нам̣ парипӯран̣ӯпа̄йабха̄вато на париччаттапубба̄. тато ева ида̄нипи на апанӣйанти, ана̄гатепи на апанӣйиссантийева. дхаммасабха̄васса виджа̄нанена вин̃н̃ӯ. самитапа̄па̄ саман̣а̄ чева ба̄хитапа̄па̄ бра̄хман̣а̄ ча. техи аппат̣икут̣т̣ха̄ аппат̣иккхитта̄. йе хи на пат̣иккоситабба̄, те аниндитабба̄. агарахитабба̄ апариччаджитаббата̄йа аппат̣иккхипитабба̄ хонтӣти.

сантут̣т̣хоти еттха йатха̄дхиппетасантосамева дассентена паччайасантосавасена сантут̣т̣хоти вуттам̣, джха̄навипассана̄дивасенапи идха бхиккхуно сантут̣т̣хата̄ хотӣти. итарӣтарена̄ти итарена итарена. итарасаддо анийамавачано двиккхаттум̣ вуччама̄но йам̣-кин̃чисаддехи сама̄наттхо хотӣти вуттам̣ ‘‘йена кеначӣ’’ти. сва̄йам̣ анийамава̄чита̄йа ева йатха̄ тхӯла̄дӣнам̣ ан̃н̃атаравачано, евам̣ йатха̄ладдха̄дӣнампи ан̃н̃атаравачаноти. таттха дутийапаккхассева идха иччхитабха̄вам̣ дассенто ‘‘атха кхо’’тиа̄дима̄ха. нану ча йатха̄ладдха̄дайопи тхӯла̄дайо ева? саччаметам̣, татха̄пи аттхи висесо. йо хи йатха̄ладдхесу тхӯла̄дӣсу сантосо, со йатха̄ла̄бхасантосова, на итаро. на хи со паччайаматтасанниссайо иччхито, атха кхо аттано ка̄йабаласа̄руппабха̄васанниссайопи. тхӯладука̄дайо тайопи чӣваре лаббханти, маджджхимо чатупаччайаса̄дха̄ран̣о, паччхимо пана чӣваре сена̄сане ча лаббхатӣти дат̣т̣хаббам̣. име тайо сантосети идам̣ саббасан̇га̄хиканайена вуттам̣. йе хи парато гила̄напаччайам̣ пин̣д̣апа̄те ева паккхипитва̄ чӣваре вӣсати, пин̣д̣апа̄те паннараса, сена̄сане паннараса̄ти самапан̃н̃а̄са сантоса̄ вуччанти, те саббепи йатха̄рахам̣ имесу ева тӣсу сантосесу сан̇гахам̣ самосаран̣ам̣ гаччхантӣти.

чӣварам̣ джа̄нитаббанти ‘‘идам̣ на̄ма чӣварам̣ каппийа’’нти джа̄тито чӣварам̣ джа̄нитаббам̣. чӣваракхеттанти чӣварасса уппаттиккхеттам̣. пам̣сукӯланти пам̣сукӯлачӣварам̣, пам̣сукӯлалаккхан̣аппаттам̣ чӣварам̣ джа̄нитаббанти аттхо. чӣварасантосоти чӣваре лаббхама̄но саббо сантосо джа̄нитаббо. чӣвараппат̣исам̣йутта̄ни дхутан̇га̄ни джа̄нитабба̄ни, йа̄ни гопенто чӣварасантосена саммадева сантут̣т̣хо хотӣти. кхомакаппа̄сикакосеййакамбаласа̄н̣абхан̇га̄ни кхома̄дӣни. таттха кхомам̣ на̄ма кхомасуттехи ва̄йитам̣ кхомапат̣т̣ачӣварам̣. татха̄ сеса̄нипи. са̄н̣анти са̄н̣ава̄касуттехи катачӣварам̣. бхан̇ганти пана кхомасутта̄дӣни сабба̄ни, екачча̄ни ва̄ миссетва̄ катачӣварам̣. бхан̇гампи ва̄камайамева̄ти кечи. чха̄ти ган̣анапариччхедо. йади евам̣ ито ан̃н̃а̄ ваттхаджа̄ти наттхӣти? но наттхи. са̄ пана етесам̣ анулома̄ти дассетум̣ ‘‘дукӯла̄дӣнӣ’’тиа̄ди вуттам̣. а̄ди-саддена паттун̣н̣ам̣, сома̄рапат̣т̣ам̣, чӣнапат̣т̣ам̣, иддхиджам̣, девадиннанти тесам̣ сан̇гахо. таттха дукӯлам̣ са̄н̣асса ануломам̣ ва̄камайатта̄. паттун̣н̣адесе сан̃джа̄таваттхам̣ паттун̣н̣ам̣. ‘‘косеййависесо’’ти хи абхидха̄накосе вуттам̣. сома̄радесе чӣнадесе ча джа̄таваттха̄ни сома̄рачӣнапат̣т̣а̄ни. паттун̣н̣а̄дӣни тӣн̣и косеййасса анулома̄ни па̄н̣акехи катасуттамайатта̄. иддхиджам̣ ехибхиккхӯнам̣ пун̃н̃иддхийа̄ ниббаттачӣварам̣, там̣ кхома̄дӣнам̣ ан̃н̃атарам̣ хотӣти тесам̣ ева ануломам̣. девата̄хи динначӣварам̣ девадиннам̣, там̣ каппаруккхе ниббаттам̣ джа̄линийа̄ девакан̃н̃а̄йа ануруддхаттхерасса диннаваттхасадисам̣, тампи кхома̄дӣнам̣йева ануломам̣ хоти тесу ан̃н̃атарабха̄вато.

има̄нӣти антогадха̄вадха̄ран̣авачанам̣, има̄ни ева̄ти аттхо. буддха̄дӣнам̣ парибхогайоггата̄йа каппийачӣвара̄ни. ида̄ни авадха̄ран̣ена ниваттита̄ни екадесена дассетум̣ ‘‘кусачӣра’’нтиа̄ди вуттам̣. таттха кусатин̣ехи ан̃н̃ехи ва̄ та̄дисехи тин̣ехи катачӣварам̣ кусачӣрам̣. аккава̄ка̄дӣхи ва̄кехи катачӣварам̣ ва̄качӣрам̣. чатуккон̣ехи тикон̣ехи ва̄ пхалакехи катачӣварам̣ пхалакачӣрам̣. манусса̄нам̣ кесехи катакамбалам̣ кесакамбалам̣. ча̄марива̄лаассава̄ла̄дӣхи катам̣ ва̄лакамбалам̣. макачитантӯхи ва̄йито поттхако. чамманти мигачамма̄ди йам̣ кин̃чи чаммам̣. улӯкапаккхехи гантхитва̄ катачӣварам̣ улӯкапаккхам̣. бхуджапаттатача̄димайам̣ руккхадуссам̣. тирӣт̣аканти аттхо. сукхуматара̄хи лата̄хи лата̄ва̄кехи ва̄ ва̄йитам̣ лата̄дуссам̣. еракава̄кехи катам̣ еракадуссам̣. татха̄ кадалидуссам̣. сукхумехи вел̣увилӣвехи катам̣ вел̣удуссам̣. а̄ди-саддена ваккала̄дӣнам̣ сан̇гахо. акаппийачӣвара̄ни титтхийаддхаджабха̄вато.

ат̣т̣ханнам̣ ма̄тика̄нам̣ васена̄ти ‘‘сӣма̄йа дети, катика̄йа детӣ’’тиа̄дина̄ (маха̄ва. 379) а̄гата̄нам̣ ат̣т̣ханнам̣ чӣваруппаттима̄тика̄нам̣ васена. чӣвара̄нам̣ пат̣ила̄бхаккхеттадассанаттхан̃хи бхагавата̄ ‘‘ат̣т̣хима̄, бхиккхаве, ма̄тика̄’’тиа̄дина̄ ма̄тика̄ т̣хапита̄. ма̄тика̄ти хи ма̄таро чӣваруппаттиджаника̄ти.

соса̄никанти суса̄не патитам̣. па̄пан̣иканти а̄пан̣адва̄ре патитам̣. ратхийанти пун̃н̃аттхикехи ва̄тапа̄нантарена ратхика̄йа чхад̣д̣итачол̣акам̣. сан̇ка̄ракӯт̣аканти сан̇ка̄рат̣т̣ха̄не чхад̣д̣итачол̣акам̣. сина̄нанти наха̄начол̣акам̣, йам̣ бхӯтаведжджехи сасӣсам̣ наха̄йитва̄ ка̄лакан̣н̣ичол̣анти чхад̣д̣етва̄ гаччханти. титтханти титтхачол̣ам̣, сина̄натиттхе чхад̣д̣итапилотика̄. аггидад̣д̣ханти аггина̄ дад̣д̣хаппадесам̣. тан̃хи манусса̄ чхад̣д̣енти. гокха̄йита̄дӣни па̄кат̣а̄нева. та̄нипи хи манусса̄ чхад̣д̣енти. дхаджам̣ усса̄петва̄ти на̄вам̣ а̄рохантехи ва̄ йуддхам̣ пависантехи ва̄ дхаджайат̣т̣хим̣ усса̄петва̄, таттха баддхам̣ ва̄тена а̄нӣтам̣ техи чхад̣д̣итанти адхиппа̄йо.

са̄дакабхиккхуна̄ти гахапатичӣварасса са̄дийанабхиккхуна̄. екама̄саматтанти чӣварама̄сасан̃н̃итам̣ екама̄саматтам̣ витаккетум̣ ват̣т̣ати, на тато паранти адхиппа̄йо. саббассапи хи тан̣ха̄ниггахаттха̄ са̄сане пат̣ипаттӣти. пам̣сукӯлико аддхама̄сенева кароти апараппат̣ибаддхатта̄ пат̣ила̄бхасса, итарасса пана параппат̣ибаддхатта̄ ма̄саматтам̣ анун̃н̃а̄там̣. идам̣ ма̄сад̣д̣хама̄саматтам̣…пе… витаккасантосо витаккентасса паримитака̄ликатта̄. маха̄тхерам̣ таттха аттано саха̄йам̣ иччхантопи гаруга̄равена ‘‘га̄мадва̄рам̣, бханте, гамисса̄ми’’иччева̄ха. тхеропи тасса аджджха̄сайам̣ н̃атва̄ ‘‘ахампа̄вусо, гамисса̄мӣ’’ти а̄ха. ‘‘имасса бхиккхуно витаккасса авасаро ма̄ хотӯ’’ти пан̃хам̣ пуччхама̄но га̄мам̣ па̄виси. учча̄рапалибуддхоти учча̄рена пӣл̣ито. тада̄ бхагавато дуккаракирийа̄нуссаран̣амукхена татха̄гате уппаннасса пӣтисоманассавегасса балавабха̄вена килеса̄нам̣ виккхамбхитатта̄ тасмим̣йева…пе… тӣн̣и пхала̄ни патто.

каттха лабхисса̄мӣти чинтана̄пи ла̄бха̄са̄пуббика̄ти татха̄ ‘‘ачинтетва̄’’ти вуттам̣. ‘‘сундарам̣ лабхисса̄ми, мана̄пам̣ лабхисса̄мӣ’’тиевама̄дичинтана̄йа ка̄ на̄ма катха̄, катхам̣ пана гантаббанти а̄ха ‘‘каммат̣т̣ха̄насӣсенева гамана’’нти. тена чӣварам̣ пат̣ичча кин̃чипи на чинтетаббамева̄ти дассети. апесало аппатирӯпа̄йапи парийесана̄йа паччайо бхавеййа̄ти ‘‘песалам̣ бхиккхум̣ гахетва̄’’ти вуттам̣. а̄харийама̄нанти суса̄на̄дӣсу патитам̣ ваттхам̣ ‘‘име бхиккхӯ пам̣сукӯлапарийесанам̣ чарантӣ’’ти н̃атва̄ кеначи пурисена тато а̄нӣйама̄нам̣. евам̣ ладдхам̣ ган̣хантассапӣти евам̣ пат̣ила̄бхасантосам̣ акопетва̄ ладдхам̣ ган̣хантассапи. аттанопахонакаматтенева̄ти йатха̄ладдха̄нам̣ пам̣сукӯла̄нам̣ екапат̣т̣адупат̣т̣а̄нам̣ аттха̄йа аттано пахонакаппама̄н̣енева. авадха̄ран̣ена упари пачча̄сам̣ ниваттети. га̄ме бхиккха̄йа а̄хин̣д̣антена сапада̄нача̄рина̄ вийа два̄раппат̣ипа̄т̣ийа̄ чаран̣ам̣ лолуппавиваджджанам̣ на̄ма лолуппасса дӯрасамусса̄ритатта̄.

йа̄петунти аттабха̄вам̣ паваттетум̣. дхованупагена̄ти дхованайоггена. пан̣н̣а̄нӣти амбаджамба̄дипан̣н̣а̄ни. акопетва̄ти сантосам̣ акопетва̄. пахонаканӣха̄ренева̄ти антарава̄сака̄дӣсу йам̣ ка̄тука̄мо, тасса пахонаканийа̄менева йатха̄ладдхам̣ тхӯласукхума̄дим̣ гахетва̄ каран̣ам̣. тиман̣д̣алаппат̣иччха̄данаматтассева̄ти нива̄санам̣ че на̄бхиман̣д̣алам̣, джа̄н̣уман̣д̣алам̣, итаран̃че галава̄т̣аман̣д̣алам̣, джа̄н̣уман̣д̣аланти тиман̣д̣алаппат̣иччха̄данаматтассева каран̣ам̣. там̣ пана аттхато тин̣н̣ам̣ чӣвара̄нам̣ хет̣т̣химантена вуттапарима̄н̣ам̣йева хоти. авича̄ретва̄ на вича̄ретва̄.

кусибандханака̄лети ман̣д̣ала̄ни йоджетва̄ сиббанака̄ле. сатта ва̄рети сатта сиббанава̄ре. каппабиндуападесена кассачи вика̄расса акаран̣ам̣ каппасантосо.

сӣтаппат̣игха̄тана̄ди аттха̄паттито сиджджхатӣти мукхйамева чӣварапарибхоге пайоджанам̣ дассетум̣ ‘‘хирикопӣнаппат̣иччха̄данаматтавасена̄’’ти вуттам̣. тена̄ха бхагава̄ ‘‘йа̄вадева хирикопӣнаппат̣иччха̄данаттха’’нти (ма. ни. 1.23; а. ни. 6.58; маха̄ни. 206). ват̣т̣ати, на та̄вата̄ сантосо куппати самбха̄ра̄нам̣ даккхин̣еййа̄нам̣ ала̄бхато. са̄ран̣ӣйадхамме т̣хатва̄ти сӣлавантехи бхиккхӯхи са̄дха̄ран̣абхогибха̄ве т̣хатва̄. итӣтиа̄дина̄ пат̣хамассева арийавам̣сасса пам̣сукӯликан̇гатечӣварикан̇га̄нам̣ тесан̃часса паччайатам̣ дассенто ‘‘ити име дхамма̄ ан̃н̃аман̃н̃асса самут̣т̣ха̄пака̄ упаттхамбхака̄ ча̄’’ти дӣпети. еса найо ито паресу.

сантут̣т̣хо хоти ван̣н̣ава̄дӣти еттха чатуккот̣икам̣ самбхавати. таттха чатуттхойева паккхо ван̣н̣итатхомитоти татха̄ десана̄ ката̄. еко сантут̣т̣хо хоти, сантосасса ван̣н̣ам̣ на катхети сеййатха̄пи тхеро на̄л̣ако. еко на сантут̣т̣хо хоти, сантосасса ван̣н̣ам̣ катхети сеййатха̄пи упанандо сакйапутто. еко нева сантут̣т̣хо хоти, на сантосасса ван̣н̣ам̣ катхети сеййатха̄пи тхеро ла̄л̣уда̄йи. еко сантут̣т̣хо чева хоти, сантосасса ча ван̣н̣ам̣ катхети сеййатха̄пи тхеро маха̄кассапо.

анесананти айуттам̣ есанам̣. тена̄ха ‘‘аппатирӯпа’’нти, са̄сане т̣хита̄нам̣ аппатирӯпам̣ айоггам̣. кохан̃н̃ам̣ каронтоти чӣваруппа̄дананимиттам̣ паресам̣ куханам̣ вимха̄панам̣ каронто. уттасатӣти тан̣ха̄санта̄сена упарӯпари тасати. паритассатӣти парито тассати. йатха̄ саббе ка̄йавачиппайога̄ тадаттха̄ ева джа̄йанти, евам̣ саббабха̄гехи тасати. гадхитам̣ вуччати гиддхо, со четтха абхиджджха̄лаккхан̣о адхиппето. гадхитам̣ етасса наттхӣти агадхитоти а̄ха ‘‘вигаталобхагиддхо’’ти. муччханти тан̣ха̄васена муйханам̣. тасса самуссайасса адхигатам̣ ана̄панно анупагато. аноттхато анаджджхоттхато. апарийонаддхоти тан̣хаччхаданена аччха̄дито. а̄дӣнавам̣ пассама̄ноти дит̣т̣хадхаммикам̣ сампара̄йикан̃ча досам̣ пассанто. гадхитапарибхогато ниссарати етена̄ти ниссаран̣ам̣, идамат̣т̣хиката̄. там̣ паджа̄на̄тӣти ниссаран̣апан̃н̃о. тена̄ха ‘‘йа̄вадева…пе… джа̄нанто’’ти.

неватта̄нуккам̣сетӣти атта̄нам̣ нева уккам̣сети на уккхипати на уккат̣т̣хато дахати. ахантиа̄ди уккам̣сана̄ка̄радассанам̣. на вамбхети на хӣл̣ети на нихӣнато дахати. тасмим̣ чӣварасантосети тасмим̣ йатха̄вутте вӣсативидхе чӣварасантосе. ка̄ман̃четтха вуттаппака̄расантосаггахан̣енева чӣварахету анесана̄паджджана̄дипи гахитамева тасмим̣ сати тасса бха̄вато, асати ча абха̄вато. ван̣н̣ава̄дита̄аттуккам̣санапаравамбхана̄ни пана гахита̄ни на хонтӣти ‘‘ван̣н̣ава̄да̄дӣсу ва̄’’ти викаппо вутто. еттха ча даккхотиа̄ди йесам̣ дхамма̄нам̣ васенасса йатха̄вуттасантоса̄дӣ иджджханти, там̣дассанам̣. таттха даккхоти имина̄ тесам̣ самут̣т̣ха̄панапан̃н̃ам̣ дассети. аналасоти имина̄ пагган̣ханавӣрийам̣, сампаджа̄ноти имина̄ па̄риха̄рийапан̃н̃ам̣, пат̣иссатоти имина̄ таттха асаммосавуттим̣ дассети.

пин̣д̣апа̄то джа̄нитабботи пабхедато пин̣д̣апа̄то джа̄нитаббо. пин̣д̣апа̄таккхеттанти пин̣д̣апа̄тасса уппаттит̣т̣ха̄нам̣. пин̣д̣апа̄тасантосо джа̄нитабботи пин̣д̣апа̄тасантосаппабхедо джа̄нитаббо. идха бхесаджджампи пин̣д̣апа̄тагатикамева. а̄харитаббато хи саппиа̄дӣнампи гахан̣ам̣ катам̣.