10. чӯл̣аника̄суттаван̣н̣ана̄
81. дасаме арун̣аватисуттантаат̣т̣хуппаттийанти ‘‘бхӯтапуббам̣, бхиккхаве, ра̄джа̄ ахоси арун̣ава̄ на̄ма. ран̃н̃о кхо пана, бхиккхаве, арун̣авато арун̣аватӣ на̄ма ра̄джадха̄нӣ ахоси. арун̣аватим̣ кхо пана, бхиккхаве, ра̄джадха̄ним̣ сикхӣ бхагава̄ арахам̣ самма̄самбуддхо упанисса̄йа виха̄си. сикхисса кхо пана, бхиккхаве, бхагавато арахато самма̄самбуддхасса абхибхӯсамбхавам̣ на̄ма са̄вакайугам̣ ахоси аггам̣ бхаддайугам̣. атха кхо, бхиккхаве, сикхӣ бхагава̄ арахам̣ самма̄самбуддхо абхибхум̣ бхиккхум̣ а̄мантесӣ’’тиа̄дина̄ брахмасам̣йутте (сам̣. ни. 1.185) а̄гатасса арун̣аватисуттантасса ат̣т̣хуппаттийам̣. атиппаготи ативийа паго, ативийа па̄тоти аттхо, на та̄ва кулесу бхаттам̣ нит̣т̣ха̄тӣти вуттам̣ хоти.
уджджха̄йантӣти аваджха̄йанти, хет̣т̣ха̄ катва̄ чинтенти, ла̄макато чинтенти. анекавихитам̣ иддхивикуббанам̣ катва̄ти ‘‘пакативан̣н̣ам̣ виджахитва̄ на̄гаван̣н̣ам̣ ва̄ дассети, супан̣н̣аван̣н̣ам̣ ва̄ дассетӣ’’тиа̄дина̄ (пат̣и. ма. 3.13) найена а̄гатам̣ анекаппака̄рам̣ иддхивикуббанам̣ катва̄. сахассилокадха̄тунти чаккава̄л̣асахассам̣. га̄тха̄двайам̣ абха̄сӣти тхеро кира ‘‘катхам̣ десита̄ кхо дхаммадесана̄ саббесам̣ пийа̄ мана̄па̄’’ти чинтетва̄ ‘‘саббепи па̄сан̣д̣а̄ саббе деваманусса̄ аттано аттано самайе пурисака̄рам̣ ван̣н̣айанти, вӣрийасса аван̣н̣ава̄дӣ на̄ма наттхи, вӣрийаппат̣исам̣йуттам̣ катва̄ десесса̄ми. евамасса дхаммадесана̄ саббесам̣ пийа̄ бхависсати мана̄па̄’’ти н̃атва̄ тӣсу пит̣акесу вичинитва̄ ‘‘а̄рамбхатха никкаматха̄’’ти (сам̣. ни. 1.186) идам̣ га̄тха̄двайам̣ абха̄си.
ким̣ а̄локо айанти касса ну кхо айам̣ а̄локоти. вичинанта̄нанти чинтента̄нам̣. саббети локадха̄туйам̣ саббе дева̄ ча манусса̄ ча. осат̣а̄йа париса̄йа̄ти дхаммассаванаттхам̣ самосат̣а̄йа паримитапариччхинна̄йа париса̄йа. аттхопи несам̣ па̄кат̣о ахосӣти на кевалам̣ те саддамева ассосум̣, атха кхо аттхопи тесам̣ пакатисаванӯпача̄ре вийа па̄кат̣о ахоси. тена сахассам̣ локадха̄тум̣ вин̃н̃а̄петӣти адхиппа̄йо.
парихарантӣти синерум̣ даккхин̣ато катва̄ париваттенти. вирочама̄на̄ти аттано джутийа̄ диббама̄на̄, собхама̄на̄ ва̄. та̄ва сахассадха̄ локоти йаттако чандимасӯрийехи обха̄сийама̄но локадха̄тусан̇кха̄то екеко локо, таттакена пама̄н̣ена сахассадха̄ локо, имина̄ чаккава̄л̣ена саддхим̣ чаккава̄л̣асахассанти аттхо. касма̄ панеса̄ а̄нӣта̄ти еса̄ чӯл̣аника̄ локадха̄ту касма̄ бхагавата̄ а̄нӣта̄, десита̄ти аттхо. маджджхимика̄йа локадха̄туйа̄ париччхедадассанаттханти двисахассилокадха̄туйа̄ парима̄н̣адассанаттхам̣.
сахассилокадха̄туйа̄ сахассӣ двисахассилокадха̄ту, са̄ чаккава̄л̣аган̣ана̄йа дасасатасахассачаккава̄л̣апарима̄н̣а̄. тена̄ха ‘‘сахассачаккава̄л̣а̄ни сахассабха̄гена ган̣етва̄’’тиа̄ди. кампанадеватӯпасан̇камана̄дина̄ джа̄тачаккава̄л̣ена саха йогаккхемам̣ т̣ха̄нам̣ джа̄тиккхеттам̣. таттака̄йа ева джа̄тиккхеттабха̄во дхаммата̄васенева ведитаббо, ‘‘париггахавасена̄’’ти кечи. саббесампи буддха̄нам̣ евам̣ джа̄тиккхеттам̣ таннива̄сӣнам̣йева ча девата̄нам̣ дхамма̄бхисамайоти ваданти. пат̣исандхиггахан̣а̄дӣнам̣ саттаннам̣йева гахан̣ам̣ нидассанаматтам̣ маха̄бхинӣха̄ра̄дика̄лепи тасса пакампанасса лаббханато.
сахассам̣ сахассадха̄ катва̄ ган̣итам̣ маджджхимикантиа̄дина̄ маджджхимика̄йа локадха̄туйа̄ сахассам̣ тисахассилокадха̄ту, са̄йева ча маха̄сахассилокадха̄тӯти дассети. сарасенева а̄н̣а̄паваттанам̣ а̄н̣а̄ккхеттам̣, йам̣ екаджджхам̣ сам̣ват̣т̣ати виват̣т̣ати ча. а̄н̣а̄ пхаратӣти таннива̄сидевата̄нам̣ сираса̄ сампат̣иччханена ваттати, тан̃ча кхо кевалам̣ буддха̄нубха̄венева, адхиппа̄йавасена ча пана ‘‘йа̄вата̄ пана а̄кан̇кхеййа̄’’ти (а. ни. 3.81) вачанато буддха̄нам̣ ависайо на̄ма наттхи, висайаккхеттасса пама̄н̣апариччхедо на̄ма наттхи. висамоти сӯрийуггамана̄дӣнам̣ висамабха̄вато висамо. тенева̄ха ‘‘екасмим̣ т̣ха̄не сӯрийо уггато хотӣ’’тиа̄ди. сесаметтха сувин̃н̃еййамева.
чӯл̣аника̄суттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
а̄нандаваггаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.