10. сан̇га̄равасуттаван̣н̣ана̄
61. дасаме джин̣н̣а̄нам̣ хаттхиса̄ла̄дӣнам̣ пат̣исан̇кхаран̣ам̣ пуна па̄катикакаран̣ам̣ джин̣н̣апат̣исан̇кхаран̣ам̣, тасса ка̄рако джин̣н̣апат̣исан̇кхаран̣ака̄рако. ба̄хирасамайети саттхуса̄санато ба̄хире ан̃н̃атиттхийасамайе. саббачатуккена̄тиа̄дӣсу саббесу двипадачатуппада̄дибхедесу па̄н̣есу екекасмим̣ чатта̄ро чатта̄ро па̄н̣е вадхитва̄ йаджитаббам̣ йан̃н̃ам̣ саббачатуккам̣ на̄ма. сесесупи имина̄ найена аттхо ведитаббо. йасса ва̄ тасса ва̄ти ниссакке са̄мивачананти а̄ха ‘‘йасма̄ ва̄ тасма̄ ва̄’’ти. евамасса̄йанти еттха ассӯти нипа̄таматтанти а̄ха ‘‘евам̣ сантепи айа’’нти.
вад̣д̣хентоти пат̣т̣хапенто. маггабрахмачарийасса огадхам̣ мӯлам̣ патит̣т̣ха̄бхӯтам̣ брахмачарийогадхам̣. тена̄ха ‘‘арахаттамаггасан̇кха̄тасса̄’’тиа̄ди. уккат̣т̣ханиддесена четтха арахаттамаггассева гахан̣ам̣ катанти дат̣т̣хаббам̣. уттамам̣ патит̣т̣ха̄бхӯтам̣ а̄рамман̣ӯпаниссайабха̄вена.
аппехи веййа̄ваччакара̄дӣхи аттхо етисса̄ти аппат̣т̣ха̄ ттха-ка̄расса т̣т̣ха-ка̄рам̣ катва̄. тена̄ха ‘‘йаттха бахӯ’’тиа̄ди. йаттха̄ти йассам̣ пат̣ипада̄йам̣. аппо сама̄рамбхо етасса̄ти аппасама̄рамбхо. па̄сам̣са̄ти пасам̣са̄раха̄. етам̣ йева катха̄песса̄мӣти етенева бра̄хман̣ена катха̄песса̄ми.
соппена̄ти нидда̄йа. пама̄дена̄ти джа̄гарийа̄дӣсу анануйун̃джанато сативиппава̄салаккхан̣ена пама̄дена. паччанӣкапат̣ихаран̣авасена̄ти пат̣ипаккха̄панайанавасена. татха̄ хи бхагавато ча са̄санасса ча пат̣ипаккха̄ титтхийа̄, тесам̣ харан̣ато пат̣иха̄рийам̣. те хи дит̣т̣хихаран̣авасена дит̣т̣хиппака̄сане асаматтхабха̄вена ча иддхиа̄десана̄нуса̄санӣхи харита̄ апанӣта̄ хонтӣти. ‘‘пат̣ӣ’’ти ва̄ айам̣ саддо ‘‘паччха̄’’ти етасса аттхам̣ бодхети ‘‘тасмим̣ пат̣ипавит̣т̣хасмим̣, ан̃н̃о а̄ган̃чхи бра̄хман̣о’’тиа̄дӣсу (су. ни. 985; чӯл̣ани. ваттхуга̄тха̄ 4) вийа, тасма̄ сама̄хите читте вигатӯпаккилесе катакиччена паччха̄ харитаббам̣ паваттетаббанти пат̣иха̄рийам̣, аттано ва̄ упаккилесесу чатуттхаджджха̄намаггехи харитесу паччха̄харан̣ам̣ пат̣иха̄рийам̣, иддхиа̄десана̄нуса̄санийо ча вигатӯпаккилесена катакиччена ча саттахитаттхам̣ пуна паваттетабба̄, харитесу ча аттано упаккилесесу парасатта̄нам̣ упаккилесахаран̣а̄ни хонтӣти пат̣иха̄рийа̄ни бхаванти, пат̣иха̄рийамева па̄т̣иха̄рийам̣. пат̣иха̄рийе ва̄ иддхиа̄десана̄нуса̄санисамуда̄йе бхавам̣ екекам̣ па̄т̣иха̄рийанти вуччати. пат̣иха̄рийам̣ ва̄ чатуттхаджджха̄нам̣ магго ча пат̣ипаккхахаран̣ато, таттха джа̄там̣ нимиттабхӯте, тато ва̄ а̄гатанти па̄т̣иха̄рийам̣.
а̄гатанимиттена̄ти а̄гата̄ка̄расаллаккхан̣авасена. еса найо сесесупи. еко ра̄джа̄ти даккхин̣амадхура̄дхипати еко пан̣д̣ура̄джа̄. евампи те маноти имина̄ а̄ка̄рена тава мано паваттоти аттхо. тена пака̄рена паваттоти а̄ха ‘‘соманассито ва̄’’тиа̄ди. са̄ман̃н̃аджотана̄ висесе аватит̣т̣хатӣти адхиппа̄йеневам̣ вуттам̣. ‘‘евам̣ тава мано’’ти идан̃ча манасо соманасситата̄диматтадассанам̣, на пана йена со соманассито ва̄ доманассито ва̄, там̣дассанам̣. соманассаггахан̣ена четтха тадекат̣т̣ха̄ ра̄га̄дайо саддха̄дайо ча дассита̄ хонти, доманассаггахан̣ена доса̄дайо. дутийанти ‘‘иттхампи те мано’’ти падам̣. итипӣти еттха ити-саддо нидассанаттхо ‘‘аттхӣти кхо, качча̄на, айамеко анто’’тиа̄дӣсу (сам̣. ни. 2.15; 3.90) вийа. тена̄ха ‘‘иман̃ча иман̃ча аттхам̣ чинтайама̄на’’нти. пи-саддо вуттаттхасампин̣д̣анаттхо.
катхента̄нам̣ сутва̄ти катхента̄нам̣ саддам̣ сутва̄. тасса васена̄ти тасса витаккитасса васена. ат̣т̣ака̄ракена̄ти виниччхайака̄ракена.
на арийа̄нанти арийа̄нам̣ маггапхалачиттам̣ на джа̄на̄тӣти аттхо. тан̃хи тена анадхигататта̄ четопарийан̃а̄н̣енапи на сакка̄ вин̃н̃а̄тум̣, ан̃н̃ам̣ пана читтам̣ джа̄на̄тийева. хет̣т̣химо упаримасса читтам̣ на джа̄на̄тӣтиа̄дӣнипи маггапхалачиттамева сандха̄йа вутта̄нӣти ведитабба̄ни. сота̄панна̄дайопи хи аттана̄ адхигатамева маггапхалам̣ парехи уппа̄дитам̣ самма̄ четопарийан̃а̄н̣ена джа̄нитум̣ сакконти, на аттана̄ анадхигатам̣. саббепи арийа̄ аттано пхалам̣ сама̄паджджанти адхигататта̄ти дассенто ‘‘етесу ча̄’’тиа̄дима̄ха. йади арийа̄ аттана̄ адхигатапхалам̣ сама̄паджджанти, упарима̄пи хет̣т̣химам̣ пхалам̣ сама̄паджджанти адхигататта̄ локийасама̄паттийо вийа̄ти кассачи а̄сан̇ка̄ сийа̄, танниваттанаттхама̄ха ‘‘упаримо хет̣т̣химам̣ на сама̄паджджатӣ’’ти.
упаримоти сакада̄га̄миа̄диарийапуггало. хет̣т̣химанти сота̄паттипхала̄дим̣. на сама̄паджджатӣти сатипи адхигататте на сама̄паджджати. касма̄ти че? ка̄ран̣ама̄ха ‘‘тесан̃хӣ’’тиа̄ди, тесам̣ сакада̄га̄миа̄дӣнам̣ хет̣т̣хима̄ хет̣т̣хима̄ пхаласама̄патти тесу тесуйева хет̣т̣химесу арийапуггалесу паваттати, на упаримесӯти аттхо. имина̄ хет̣т̣химам̣ пхалачиттам̣ упаримасса на уппаджджатӣти дассети. касма̄ти че? пуггалантарабха̄вӯпагаманена пат̣иппассаддхатта̄. етена упаримо арийо хет̣т̣химам̣ пхаласама̄паттим̣ сама̄паджджати аттана̄ адхигататта̄ йатха̄ там̣ локийасама̄паттинти евам̣ паватто хету бйабхича̄ритоти дат̣т̣хаббам̣. на хи локийаджджха̄несу пуггалантарабха̄вӯпагаманам̣ на̄ма аттхи висеса̄бха̄вато, идха пана асамуггха̄т̣итакаммакилесаниродханена путхуджджанехи вийа сота̄паннасса сота̄панна̄дӣхи сакада̄га̄миа̄дӣнам̣ пуггалантарабха̄вӯпагаманам̣ аттхи. йато хет̣т̣хима̄ хет̣т̣хима̄ пхаладхамма̄ упарӯпаримаггадхаммехи ниваттита̄ пат̣ипаккхехи вийа абхибхӯта̄ аппаваттидхамматам̣йева а̄панна̄. тенева вуттам̣ ‘‘пат̣иппассаддхатта̄’’ти.
апича кусалакирийаппаватти на̄ма ан̃н̃а̄, випа̄каппаватти ча ан̃н̃а̄ти анантарапхалатта̄ ча локуттаракусала̄нам̣ хет̣т̣химато упаримо бхавантарагато вийа хоти. там̣там̣пхалавасенева хи арийа̄нам̣ сота̄панна̄дина̄мала̄бхо. те саче ан̃н̃апхаласаман̇гинопи хонти, сота̄панна̄дина̄мампи тесам̣ ававаттхитам̣ сийа̄. тасса тасса ва̄ арийасса там̣ там̣ пхалам̣ садисанти катва̄ на упаримасса хет̣т̣химапхаласаман̇гита̄йа лесопи самбхавати, куто тасса̄ сама̄паджджананти дат̣т̣хаббам̣. хет̣т̣хима̄ ча сота̄панна̄дайо упаримам̣ сакада̄га̄мипхала̄дим̣ на сама̄паджджанти анадхигататта̄. на хи анадхигатам̣ сама̄паттим̣ сама̄паджджитум̣ сакка̄, тасма̄ саббепи арийа̄ аттанойева пхалам̣ сама̄паджджантӣти нит̣т̣хаметтха гантаббам̣.
паваттента̄ти паваттака̄ хутва̄, паваттанавасена̄ти аттхо. еванти йатха̄нусит̣т̣ха̄йа ануса̄санийа̄ видхивасена пат̣иседхавасена ча паваттита̄ка̄рапара̄масанам̣. са̄ ча самма̄витакка̄ на̄ма миччха̄витакка̄нан̃ча паваттиа̄ка̄радассанавасена паваттати. таттха а̄нисам̣сасса а̄дӣнавасса ча вибха̄ванаттхам̣ аниччасан̃н̃амева, на ниччасан̃н̃анти аттхо. пат̣ийогиниваттанаттхан̃хи ева-ка̄раггахан̣ам̣. идха̄пи евасаддаггахан̣асса аттхо пайоджанан̃ча вуттанайенева ведитаббам̣. идам̣-гахан̣епи есева найо. пан̃чака̄магун̣ара̄ганти нидассанаматтам̣ дат̣т̣хаббам̣ тадан̃н̃ара̄гасса доса̄дӣнан̃ча паха̄насса иччхитатта̄ таппаха̄насса ча тадан̃н̃ара̄га̄дикхепасса упа̄йабха̄вато. татха̄ вуттам̣ дут̣т̣халохитавимочанасса пуббадут̣т̣хамам̣сакхепанӯпа̄йата̄ вийа. локуттарадхаммамева̄ти авадха̄ран̣ам̣ пат̣иккхепабха̄вато са̄ваджджадхамманиваттанапарам̣ дат̣т̣хаббам̣, тасса адхигамӯпа̄йа̄нисам̣сабхӯта̄нам̣ тадан̃н̃есам̣ анаваджджадхамма̄нам̣ на̄нантарийабха̄вато.
чинта̄ман̣икавиджджа̄сариккхакатанти имина̄ ‘‘чинта̄ман̣ӣ’’ти евам̣ ладдхана̄ма̄ локе ека̄ виджджа̄ аттхи, йа̄йа паресам̣ читтам̣ виджа̄нантӣти дӣпети. ‘‘тасса̄ кира виджджа̄йа са̄дхако пуггало та̄дисе десака̄ле мантам̣ париджаппитва̄ йасса читтам̣ джа̄нитука̄мо, тасса дит̣т̣хахаттха̄дивисесасан̃джа̄нанамукхена читта̄ча̄рам̣ ануминанто катхетӣ’’ти кечи. апаре ‘‘ва̄чам̣ ниччхара̄петва̄ таттха аккхарасаллаккхан̣авасена̄’’ти ваданти.
идан̃ча пана саббанти ‘‘бхавам̣ готамо анекавихитам̣ иддхивидхам̣ паччанубхотӣ’’тиа̄динайаппаваттам̣ саббампи.
сан̇га̄равасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
бра̄хман̣аваггаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.