(6) 1. бра̄хман̣авагго

1. пат̣хамадвебра̄хман̣асуттаван̣н̣ана̄

52. бра̄хман̣аваггасса пат̣хаме джара̄джин̣н̣а̄ти джара̄васена джин̣н̣а̄, на бйа̄дхиа̄дӣнам̣ васена джин̣н̣асадисатта̄ джин̣н̣а̄. вайовуддха̄ти вайасо вуддхиппаттийа̄ вуддха̄, на сӣла̄дивуддхийа̄. джа̄тимахаллака̄ти джа̄тийа̄ махантата̄йа чирараттан̃н̃ута̄йа джа̄тимахаллака̄. тайо аддхе атикканта̄ти пат̣хамо, маджджхимо, паччхимоти тайо аддхе атӣта̄. татийам̣ вайам̣ ануппатта̄ти тато ева паччхимам̣ вайам̣ ануппатта̄. акатабхайапаритта̄н̣а̄ти еттха бхайапаритта̄н̣анти дуггатибхайато паритта̄йакам̣ пун̃н̃ам̣, там̣ акатам̣ етехӣти акатабхайапаритта̄н̣а̄. патит̣т̣ха̄камманти сугатисан̇кха̄таппатит̣т̣ха̄вахам̣ каммам̣. упасам̣харӣйатӣти сампа̄пӣйати. ‘‘упанӣйатӣ’’ти вуттам̣, ким̣ кена упанӣйатӣти а̄ха ‘‘айан̃хи джа̄тийа̄ джарам̣ упанӣйатӣ’’тиа̄ди. айанти локо. джа̄то на джа̄табха̄венева тит̣т̣хати, атха кхо тато парам̣ джарам̣ па̄пӣйати, джара̄йа бйа̄дхим̣ па̄пӣйати. евам̣ парато парам̣ дуккхамева упанӣйати.

та̄йанат̣т̣хена̄ти раккханат̣т̣хена. нилӣйанат̣т̣хена̄ти нилӣнат̣т̣ха̄набха̄вена. патит̣т̣ха̄нат̣т̣хена̄ти патит̣т̣ха̄набха̄вена. авассайанат̣т̣хена̄ти авассайитаббабха̄вена. уттамагативасена̄ти парамагатибха̄вена.

пат̣хамадвебра̄хман̣асуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

2. дутийадвебра̄хман̣асуттаван̣н̣ана̄

53. дутийе бхаджитаббат̣т̣хена паресам̣ бха̄джитаббат̣т̣хена бха̄джанам̣, бхан̣д̣акам̣.

дутийадвебра̄хман̣асуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

3-4. ан̃н̃атарабра̄хман̣асутта̄диван̣н̣ана̄

54-55. татийе йесам̣ ра̄га̄дӣнам̣ аппаха̄нена пурисасса аттабйа̄ба̄дха̄дӣнам̣ самбхаво, паха̄нена асамбхавоти евам̣ ра̄га̄дӣнам̣ паха̄йако арийадхаммо маха̄нубха̄вата̄йа маха̄нисам̣сата̄йа ча са̄мам̣ пасситабботи сандит̣т̣хико. имина̄ найена сесесу падесупи йатха̄рахам̣ нӣхаритва̄ ваттаббо. саддаттхо пана висуддхимаггасам̣ван̣н̣ана̄су (висуддхи. маха̄т̣ӣ. 1.147) вуттанайена ведитаббо. чатуттхам̣ утта̄наттхамева.

ан̃н̃атарабра̄хман̣асутта̄диван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

5. ниббутасуттаван̣н̣ана̄

56. пан̃чаме на ка̄лантаре паттаббанти йада̄ саччаппат̣иведхо, тада̄ ева ладдхаббатта̄ на ка̄лантаре паттаббам̣. магган̃а̄н̣ена упанетаббатта̄ упанеййам̣. упанеййамева опанеййиканти а̄ха ‘‘пат̣ипаттийа̄ упагантабба’’нти.

ниббутасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

6. палокасуттаван̣н̣ана̄

57. чхат̣т̣хе а̄чарийапа̄чарийа̄нанти а̄чарийа̄нампи а̄чарийа̄нам̣. нирантарапхут̣о нерайикасаттехи нирайага̄микаммасса ка̄рака̄нам̣ бахубха̄ва̄. убхайампетанти йатха̄вуттам̣ аттхадвайам̣. гхананива̄сатанти га̄ма̄нам̣ гханасаннива̄сатам̣. екантенева адхаммоти айонисоманасика̄рахетукатта̄ анаттхахетута̄йа ча нийаменева адхаммо. на адхаммара̄готи адхиппетоти парапариккха̄ресу ра̄го вийа на маха̄са̄ваджджоти катва̄ вуттам̣. татха̄ хи сакасакапариккха̄рависайо ра̄го висамалобхо вийа на екантато апа̄йуппаттиджанако. парапариккха̄ресу уппаджджама̄насса маха̄са̄ваджджата̄йа адхаммара̄гата̄. лобхасса самака̄ло на̄ма наттхи ка̄йадуччарита̄дӣнам̣ вийа айонисоманасика̄расамут̣т̣ха̄натта̄. еса̄ти есо па̄падхаммо. самалобхо висамалаккхан̣а̄бха̄вато. татха̄ хи там̣самут̣т̣ха̄но пайого миччха̄ча̄роти на вуччати. аваттхупат̣исеванасан̇кха̄тена̄ти йам̣ локийаса̄дхусаманун̃н̃а̄там̣ ра̄гасса ваттхут̣т̣ха̄нам̣, тато ан̃н̃асмим̣ ваттхусмим̣ пат̣исеванасан̇кха̄тена.

вивидхасасса̄нанти са̄ливӣхиа̄дина̄наппака̄расасса̄нам̣. дуссассанти паччайадӯсена дӯситам̣ сассам̣. сампаджджама̄нети ниппхаджджанато пагева габбхапаривуддхика̄ле. па̄н̣ака̄ти салабха̄дипа̄н̣ака̄. патантӣти сасса̄нам̣ маттхаке патанти. сала̄ка̄маттамева сампаджджатӣти вад̣д̣хитва̄ габбхам̣ гахетум̣ асаматтхам̣ сампаджджати. тети ва̄л̣ааманусса̄. ладдхока̄са̄ти йаккха̄дхипатӣхи анун̃н̃а̄татта̄ ладдхока̄са̄.

палокасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

7. ваччхаготтасуттаван̣н̣ана̄

58. саттаме маха̄випа̄канти ул̣а̄рапхалам̣ бахувипа̄кам̣. дхаммо на̄ма катхитакатха̄ ‘‘аттхам̣ дахати видахатӣ’’ти катва̄. анудхаммо на̄ма пат̣икатханам̣ ‘‘там̣ анугато дхаммо’’ти катва̄. саха дхаммена̄ти сахадхаммо, со ева сахадхаммико. дхаммасаддо четтха ка̄ран̣апарийа̄йоти а̄ха ‘‘сака̄ран̣о’’ти. ва̄дасса̄ти вачанасса. анупа̄то анупаччха̄ паватти.

парипантхе тит̣т̣хатӣти па̄рипантхико. пантхе т̣хатва̄ паресам̣ са̄патеййам̣ чхинданато пантхадӯханачоро. йади паччавеккхан̣ан̃а̄н̣ам̣, катхам̣ там̣ асеккханти а̄ха ‘‘асеккхасса паваттатта̄’’ти. итара̄нӣти сӣлаккхандха̄дӣни. сайампӣти пи-саддо ‘‘асеккхасса паватта̄ ча̄’’ти имаматтхам̣ сампин̣д̣ети.

ниббисеваноти висеванарахито вигатавиломабха̄во. на упапариккхантӣти на вича̄ренти. джа̄тим̣ ниббаттим̣ йа̄ти упагаччхатӣти джа̄тийо, джа̄тоти аттхо. тена̄ха ‘‘йаттха каттхачи куладжа̄те’’ти.

кевалӣти кевалава̄, па̄рипӯрима̄ти аттхо. тена̄ха ‘‘парипун̣н̣абха̄вена йутто’’ти. етам̣ кевалӣти падам̣. абхин̃н̃а̄па̄ранти абхиджа̄насса па̄рам̣. парийантам̣ гататта̄ па̄рагӯ. еса найо сесападесупи. кхеттавиниччхайасаванена̄ти ‘‘имехи сӣла̄дигун̣асампанна̄ садеваке локе пун̃н̃асса кхеттам̣, тадан̃н̃о на кхетта’’нти евам̣ кхеттавиниччхайасаванена рахита̄.

ваччхаготтасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

8. тикан̣н̣асуттаван̣н̣ана̄

59. ат̣т̣хаме дура̄сада̄ти дурупасан̇камана̄. гараха̄ муччиссатӣти майи евам̣ катхенте саман̣о готамо кин̃чи катхессати, евам̣ ме вачанаматтампи на ладдханти айам̣ гараха̄ муччиссатӣти. пан̣д̣ита̄ти пан̣д̣иччена саманна̄гата̄. дхӣра̄ти дхитисампанна̄. бйатта̄ти парава̄дамадданасаматтхена веййаттийена саманна̄гата̄. бахуссута̄ти ба̄хусаччаванто. ва̄диноти ва̄димаггакусала̄. саммата̄ти бахуно джанасса са̄дхусаммата̄. пан̣д̣ита̄диа̄ка̄рапариччхеданти тесам̣ тевиджджа̄нам̣ пан̣д̣ита̄ка̄ра̄диа̄ка̄рапариччхедам̣. а̄ка̄расаддо ка̄ран̣апарийа̄йо, париччхедасаддо парима̄н̣аттхоти а̄ха ‘‘еттакена ка̄ран̣ена̄’’ти.

йатха̄ти йена̄ка̄рена, йена ка̄ран̣ена̄ти аттхо. тена̄ха ‘‘йатха̄ти ка̄ран̣авачана’’нти. ‘‘двӣхипи паккхехӣ’’ти ватва̄ те паккхе сарӯпато дассенто ‘‘ма̄тито ча питито ча̄’’ти а̄ха. тесам̣ паккха̄нам̣ васенасса суджа̄татам̣ дассетум̣ ‘‘йасса ма̄та̄’’тиа̄ди вуттам̣. джанакаджаника̄бха̄вена вина̄пи локе ма̄та̄питусаман̃н̃а̄ диссати, идха пана са̄ орасапуттавасенева иччхита̄ти дассетум̣ ‘‘сам̣суддхагахан̣ико’’ти вуттам̣. габбхам̣ ган̣ха̄ти дха̄ретӣти гахан̣ӣ, габбха̄сайасан̃н̃ито ма̄тукуччхиппадесо. йатха̄бхуттасса а̄ха̄расса випа̄чанавасена ган̣ханато ачхад̣д̣анато гахан̣ӣ, каммаджатеджодха̄ту.

пита̄ ча ма̄та̄ ча питаро, питӯнам̣ питаро пита̄маха̄, тесам̣ йуго пита̄махайуго, тасма̄ ‘‘йа̄ва саттама̄ пита̄махайуга̄ пита̄махадванда̄’’ти еваметтха аттхо дат̣т̣хаббо. ат̣т̣хакатха̄йам̣ пана двандам̣ аггахетва̄ ‘‘йуганти а̄йуппама̄н̣ам̣ вуччатӣ’’ти вуттам̣. йуга-саддасса ча аттхакатха̄ дассита̄ ‘‘пита̄махойева пита̄махайуга’’нти. пуббапуриса̄ти пурисаггахан̣ан̃четтха уккат̣т̣ханиддесавасена катанти дат̣т̣хаббам̣. еван̃хи ‘‘ма̄тито’’ти па̄л̣ивачанам̣ саматтхитам̣ хоти. аккхиттоти аккхепо. анаваккхиттоти саддхатха̄липа̄ка̄дӣсу анаваккхитто на чхад̣д̣ито. джа̄тива̄дена̄ти хетумхи каран̣авачананти дассетум̣ ‘‘кена ка̄ран̣ена̄’’тиа̄ди вуттам̣. еттха ча ‘‘убхато…пе… пита̄махайуга̄’’ти етена бра̄хман̣асса йонидоса̄бха̄во дассито сам̣суддхагахан̣иката̄киттанато. ‘‘аккхитто’’ти имина̄ кирийа̄пара̄дха̄бха̄во. сам̣суддхаджа̄тика̄пи хи сатта̄ кирийа̄пара̄дхена кхепам̣ па̄пун̣анти. ‘‘анупаккут̣т̣хо’’ти имина̄ айуттасам̣сагга̄бха̄во. айуттасам̣сагган̃хи пат̣ичча сатта̄ суддхаджа̄тика̄ кирийа̄пара̄дхарахита̄пи аккосам̣ лабханти.

танти гараха̄вачанам̣. манте париваттетӣти веде саджджха̄йати, парийа̄пун̣а̄тӣти аттхо. манте дха̄ретӣти йатха̄адхӣте манте асаммут̣т̣хе катва̄ хадайе т̣хапети.

от̣т̣хапахатакаран̣авасена̄ти аттха̄вадха̄ран̣авасена. санигхан̣д̣укет̣убха̄нанти еттха вачанӣйава̄чакабха̄вена аттхам̣ саддан̃ча кхан̣д̣ати бхиндати вибхаджджа дассетӣти никхан̣д̣у, со ева идха кха-ка̄расса гха-ка̄рам̣ катва̄ ‘‘нигхан̣д̣ӯ’’ти вутто. кит̣ати гамети кирийа̄дивибха̄гам̣, там̣ ва̄ анавасесапарийа̄да̄нато гаменто пӯретӣти кет̣убхам̣. вевачанаппака̄саканти парийа̄йасаддадӣпакам̣, екекасса аттхасса анекапарийа̄йавачанавибха̄ваканти аттхо. нидассанаматтан̃четам̣ анекесампи аттха̄нам̣ екасаддавачанӣйата̄вибха̄ванавасенапи тасса гантхасса паваттатта̄. вачӣбхеда̄дилаккхан̣а̄ кирийа̄ каппӣйати викаппӣйати етена̄ти кирийа̄каппо, со пана ван̣н̣ападасамбандхападаттха̄дивибха̄гато бахукаппоти а̄ха ‘‘кирийа̄каппавикаппо’’ти. идан̃ча мӯлакирийа̄каппагантхам̣ сандха̄йа вуттам̣. со хи маха̄висайо сатасахассапарима̄н̣о нама̄чарийа̄диппакаран̣ам̣. т̣ха̄накаран̣а̄дивибха̄гато ниббачанавибха̄гато ча аккхара̄ пабхедӣйанти етехӣти аккхараппабхеда̄, сиккха̄нируттийо. етесанти чатуннам̣ веда̄нам̣.

паданти чатуббидхам̣, пан̃чавидхам̣ ва̄ падам̣, там̣ падам̣ ка̄йатӣти падако, тейева ва̄ веде падасо ка̄йатӣти падако. тадавасесанти вутта̄васесам̣ ва̄кйам̣. етта̄вата̄ саддабйа̄каран̣ам̣ ватва̄ пуна ‘‘бйа̄каран̣а’’нти аттхабйа̄каран̣ама̄ха. там̣ там̣ саддам̣ тадаттхан̃ча бйа̄кароти бйа̄чиккхати етена̄ти бйа̄каран̣ам̣, саддасаттхам̣. а̄йатим̣ хитам̣ тена локо на йатати на ӣхатӣти лока̄йатам̣. тан̃хи гантхам̣ нисса̄йа сатта̄ пун̃н̃акирийа̄йа читтампи на уппа̄денти.

асӣти маха̄са̄вака̄ти ан̃н̃а̄сикон̣д̣ан̃н̃о, ваппо, бхаддийо, маха̄на̄мо, ассаджи, на̄л̣ако, йасо, вимало, суба̄ху, пун̣н̣аджи, гавампати, урувелакассапо, надӣкассапо, гайа̄кассапо, са̄рипутто, маха̄моггалла̄но, маха̄кассапо, маха̄качча̄но, маха̄кот̣т̣хико, маха̄каппино, маха̄чундо, ануруддхо, кан̇кха̄ревато, а̄нандо, нандако, бхагу, нандийо, кимило, бхаддийо, ра̄хуло, сӣвали, упа̄ли, даббо, упасено, кхадираванийаревато, пун̣н̣о манта̄нипутто, пун̣н̣о суна̄парантако, сон̣о кут̣икан̣н̣о, сон̣о кол̣ивисо, ра̄дхо, субхӯти, ан̇гулима̄ло, ваккали, ка̄л̣уда̄йӣ, маха̄уда̄йӣ, пилиндаваччхо, собхито, кума̄ракассапо, рат̣т̣хапа̄ло, ван̇гӣсо, сабхийо, село, упава̄н̣о, мегхийо, са̄гато, на̄гито, лакун̣д̣акабхаддийо, пин̣д̣оло бха̄радва̄джо, маха̄пантхако, чӯл̣апантхако, ба̄куло, кун̣д̣адха̄но, да̄ручӣрийо, йасоджо, аджито, тиссаметтеййо, пун̣н̣ако, меттагу, дхотако, упасӣво, нандо, хемако, тодеййо, каппо, джатукан̣н̣ӣ, бхадра̄вудхо, удайо, посало, могхара̄джа̄, пин̇гийоти ете асӣти маха̄са̄вака̄ на̄ма.

касма̄ панете ева тхера̄ ‘‘маха̄са̄вака̄’’ти вуччантӣти? абхинӣха̄расса махантабха̄вато. татха̄ хи две аггаса̄вака̄пи маха̄са̄вакесу антогадха̄. те хи са̄вакапа̄рамин̃а̄н̣асса маттхакаппаттийа̄ са̄вакесу аггадхамма̄дхигамена аггат̣т̣ха̄не т̣хита̄пи абхинӣха̄рамахантата̄са̄ман̃н̃ена ‘‘маха̄са̄вака̄’’типи вуччанти, итаре пана пакатиса̄вакехи са̄тисайам̣ маха̄бхинӣха̄ра̄. татха̄ хи те падумуттарасса бхагавато ка̄ле катапан̣идха̄на̄, тато ева са̄тисайам̣ абхин̃н̃а̄сама̄паттӣсу васино пабхиннаппат̣исамбхида̄ ча. ка̄мам̣ саббепи араханто сӣлависуддхиа̄дике сампа̄детва̄ чатӯсу сатипат̣т̣ха̄несу суппатит̣т̣хитачитта̄ сатта боджджхан̇ге йатха̄бхӯтам̣ бха̄ветва̄ маггаппат̣ипа̄т̣ийа̄ анавасесато килесе кхепетва̄ аггапхале патит̣т̣хаханти, татха̄пи йатха̄ саддха̄вимуттато дит̣т̣хиппаттасса, пан̃н̃а̄вимуттато ча убхатобха̄гавимуттасса пуббабха̄габха̄вана̄висесасиддхо маггабха̄вана̄висесо, евам̣ абхинӣха̄рамахантаттапуббайогамахантатта̄ хи сасанта̄не са̄тисайасса гун̣ависесасса ниппха̄дитатта̄ сӣла̄дӣхи гун̣ехи маханта̄ са̄вака̄ти маха̄са̄вака̄. тесуйева пана йе бодхипаккхийадхаммесу па̄моккхабха̄вена дхурабхӯта̄нам̣ самма̄дит̣т̣хисан̇каппа̄дӣнам̣ са̄тисайам̣ кичча̄нубха̄ваниппхаттийа̄ ка̄ран̣абхӯта̄йа таджджа̄бхинӣха̄ра̄бхинӣхат̣а̄йа саккаччам̣ нирантарам̣ чирака̄ласамбха̄вита̄йа самма̄пат̣ипаттийа̄ йатха̄ккамам̣ пан̃н̃а̄йа сама̄дхисмин̃ча уккат̣т̣хапа̄рамиппаттийа̄ сависесам̣ саббагун̣ехи аггабха̄ве т̣хита̄, те са̄рипуттамоггалла̄на̄. итаре ат̣т̣хасаттати тхера̄ са̄вакапа̄рамийа̄ маттхаке саббаса̄вака̄нам̣ аггабха̄вена ат̣т̣хитатта̄ ‘‘маха̄са̄вака̄’’иччева вуччанти. пакатиса̄вака̄ пана абхинӣха̄рамахантатта̄бха̄вато пуббайогамахантатта̄бха̄вато ча ‘‘саттхуса̄вака̄’’иччева вуччанти. те пана аггаса̄вака̄ вийа маха̄са̄вака̄ вийа ча на паримита̄, атха кхо анекасата̄ анекасахасса̄.

вайатӣти вайо, а̄димаджджхапарийоса̄несу каттхачи апарикиламанто авиттха̄йанто те гантхе санта̄нети пан̣етӣти аттхо. две пат̣иседха̄ пакатим̣ гаментӣти дассетум̣ ‘‘авайо на хотӣ’’ти ватва̄ таттха авайам̣ дассетум̣ ‘‘авайо на̄ма…пе… на саккотӣ’’ти вуттам̣.

идха̄ти имасмим̣ сутте. етанти ‘‘вивиччева ка̄мехӣ’’тиа̄дивачанам̣. татийавиджджа̄дхигама̄йа пат̣ипаттиккамо висуддхимагге (висуддхи. 1.70) са̄тисайам̣ виттха̄рито, татха̄ идха аваттука̄мата̄йа бхайабхеравасутта̄дӣсу (ма. ни. 1.34 а̄дайо) вийа сан̇кхепато ча ваттука̄мата̄йа ‘‘двиннам̣ виджджа̄на’’миччева вуттам̣.

виджджа̄ти пуббенива̄саппат̣иччха̄дакасса мохаккхандхасса виджджанат̣т̣хенапи виджджа̄. мохо пат̣иччха̄дакат̣т̣хена тамоти вуччати тамо вийа̄ти катва̄. ка̄таббато каран̣ам̣, обха̄сова каран̣ам̣ обха̄сакаран̣ам̣, аттано паччайехи обха̄сабха̄вена ниббаттетаббат̣т̣хена̄ти аттхо. айам̣ аттхоти айамева адхиппетаттхо. пасам̣са̄вачананти тассева аттхасса тхомана̄вачанам̣ пат̣ипаккхавидхаманапаваттивисеса̄нам̣ бодханато. йоджана̄ти пасам̣са̄васена вуттапада̄нам̣ аттхадассанавасена вуттападасса ча йоджана̄. авиджджа̄ вихата̄ти етена виджджанат̣т̣хена виджджа̄ти айампи аттхо дӣпитоти дат̣т̣хаббам̣. йасма̄ виджджа̄ уппанна̄ти етена виджджа̄пат̣ипаккха̄ авиджджа̄, пат̣ипаккхата̄ часса̄ паха̄таббабха̄вена виджджа̄йа ча паха̄йакабха̄вена̄ти дассети. итарасмимпи пададвайети ‘‘тамо вихато, а̄локо уппанно’’ти пададвайепи. есева найоти йатха̄вуттайоджанам̣ атидисати. таттха̄йам̣ йоджана̄ – евам̣ адхигатавиджджасса тамо вихато виддхасто. касма̄? йасма̄ а̄локо уппанно н̃а̄н̣а̄локо па̄тубхӯтоти. песитаттасса̄ти йатха̄дхиппетаттхасиддхиппаттим̣ виссат̣т̣хачиттасса, пат̣хамавиджджа̄дхигама̄йа песитачиттасса̄ти вуттам̣ хоти.

випассана̄па̄даканти имина̄ тасса джха̄начиттасса ниббедхабха̄гийатама̄ха. випассана̄ тивидха̄ випассакапуггалабхедена. маха̄бодхисатта̄нан̃хи паччекабодхисатта̄нан̃ча випассана̄ чинта̄майан̃а̄н̣асам̣вад̣д̣хитатта̄ сайамбхун̃а̄н̣абхӯта̄, итаресам̣ сутамайан̃а̄н̣асам̣вад̣д̣хитатта̄ паропадесасамбхӯта̄. са̄ ‘‘т̣хапетва̄ невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанам̣ авасесарӯпа̄рӯпаджджха̄на̄нам̣ ан̃н̃атарато вут̣т̣ха̄йа̄’’тиа̄дина̄ анекадха̄ арӯпамукхавасена чатудха̄туваваттха̄не вутта̄нам̣ тесам̣ тесам̣ дха̄тупариггахамукха̄нам̣ ан̃н̃атарамукхавасена ча анекадха̄ва висуддхимагге (висуддхи. 1.306) на̄на̄найато вибха̄вита̄. маха̄бодхисатта̄нам̣ пана чатувӣсатикот̣исатасахассамукхена пабхедагаманато на̄на̄найам̣ саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣асанниссайасса арийамагган̃а̄н̣асса адхит̣т̣ха̄набхӯтам̣ пуббабха̄ган̃а̄н̣агаббхам̣ ган̣ха̄пентам̣ парипа̄кам̣ гаччхантам̣ парамагамбхӣрам̣ сан̣хасукхуматарам̣ анан̃н̃аса̄дха̄ран̣ам̣ випассана̄н̃а̄н̣ам̣ хоти, йам̣ ат̣т̣хакатха̄су ‘‘маха̄ваджиран̃а̄н̣а’’нти вуччати. йасса ча паваттивибха̄гена чатувӣсатикот̣исатасахассаппабхедасса па̄дакабха̄вена сама̄паджджийама̄на̄ чатувӣсатикот̣исатасахассасан̇кха̄ девасикам̣ саттху вал̣ан̃джанакасама̄паттийо вуччанти, сва̄йам̣ буддха̄нам̣ випассана̄ча̄ро параматтхаман̃джӯса̄йам̣ висуддхимаггасам̣ван̣н̣ана̄йам̣ (висуддхи. маха̄т̣ӣ. 1.144) дассито, аттхикехи тато гахетабботи. идха пана са̄вака̄нам̣ випассана̄ча̄рам̣ сандха̄йа ‘‘випассана̄па̄дака’’нти вуттам̣.

ка̄мам̣ хет̣т̣химамагган̃а̄н̣а̄нипи а̄сава̄нам̣ кхепанан̃а̄н̣а̄ни ева, анавасесато пана тесам̣ кхепанам̣ аггамагган̃а̄н̣енева̄ти а̄ха ‘‘арахаттамагган̃а̄н̣аттха̄йа̄’’ти. а̄сававина̄санатоти а̄сава̄нам̣ ниссесам̣ самуччхинданато. а̄сава̄нам̣ кхайе н̃а̄н̣ам̣ а̄саваккхайан̃а̄н̣анти дассенто ‘‘татра четам̣ н̃а̄н̣а’’нти ватва̄ ‘‘кхайе’’ти а̄дха̄ре бхуммам̣, на висайети дассенто ‘‘таттха парийа̄паннатта̄’’ти а̄ха. абхинӣхаратӣти абхимукхам̣ нӣхарати, йатха̄ магга̄бхисамайо хоти, саванам̣ тадабхимукхам̣ паваттети. идам̣ дуккханти дуккхасса арийасаччасса тада̄ бхиккхуна̄ паччаккхато гахитабха̄вадассанам̣. еттакам̣ дуккханти тасса париччхиджджа гахитабха̄вадассанам̣. на ито бхиййоти тасса анавасесато гахитабха̄вадассанам̣. тена̄ха ‘‘саббампи дуккхасачча’’нтиа̄ди. сарасалаккхан̣апат̣иведхена̄ти сабха̄васан̇кха̄тасса лаккхан̣асса асаммохато пат̣ивиджджханена. асаммохапат̣иведхоти ча йатха̄ тасмим̣ н̃а̄н̣е паватте паччха̄ дуккхасаччасса сарӯпа̄дипариччхеде саммохо на хоти, татха̄ паватти. тенева̄ха ‘‘йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄тӣ’’ти. дуккхам̣ самудети етасма̄ти дуккхасамудайо. йам̣ т̣ха̄нам̣ патва̄ти йам̣ нибба̄нам̣ маггасса а̄рамман̣апаччайат̣т̣хена ка̄ран̣абхӯтам̣ а̄гамма. патва̄ти ча тадубхайавато пуггаласса паваттийа̄ти катва̄ вуттам̣. патва̄ти ва̄ па̄пун̣анахету. аппаваттинти аппаваттинимиттам̣. те ва̄ на паваттанти еттха̄ти аппаватти, нибба̄нам̣. тасса̄ти дуккханиродхасса. сампа̄паканти саччхикирийа̄васена саммадева па̄пакам̣.

килесавасена̄ти а̄савасан̇кха̄такилесавасена. йасма̄ а̄сава̄нам̣ дуккхасаччапарийа̄йо таппарийа̄паннатта̄ сесасачча̄нан̃ча там̣самудайа̄дипарийа̄йо аттхи, тасма̄ вуттам̣ ‘‘парийа̄йато’’ти. дассенто сачча̄нӣти йоджана̄. а̄сава̄нан̃четтха гахан̣ам̣ ‘‘а̄сава̄нам̣ кхайан̃а̄н̣а̄йа̄’’ти а̄раддхатта̄. татха̄ хи ‘‘ка̄ма̄сава̄пи читтам̣ вимуччатӣ’’тиа̄дина̄ а̄сававимуттисӣсенева саббакилесавимутти вутта̄. ‘‘идам̣ дуккханти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄тӣ’’тиа̄дина̄ миссакамагго идха катхитоти ‘‘саха випассана̄йа кот̣иппаттам̣ маггам̣ катхесӣ’’ти вуттам̣. джа̄нато пассатоти имина̄ парин̃н̃а̄саччхикирийа̄бха̄вана̄бхисамайа̄ вутта̄. вимуччатӣти имина̄ паха̄на̄бхисамайо вуттоти а̄ха ‘‘имина̄ маггаккхан̣ам̣ дассетӣ’’ти. джа̄нато пассатоти ва̄ хетуниддесо. йам̣ джа̄нанахету ка̄ма̄сава̄пи читтам̣ вимуччатӣти йоджана̄. дхамма̄нан̃хи сама̄нака̄лика̄нампи паччайапаччайуппанната̄ сахаджа̄такот̣ийа̄ лаббхати. бхава̄саваггахан̣енева еттха бхавара̄гасса вийа бхавадит̣т̣хийа̄пи самавародхоти дит̣т̣ха̄савассапи сан̇гахо дат̣т̣хаббо.

кхӣн̣а̄ джа̄тӣтиа̄дӣхи падехи. тасса̄ти паччавеккхан̣ан̃а̄н̣асса. бхӯминти паваттит̣т̣ха̄нам̣. йена̄дхиппа̄йена ‘‘катама̄ панасса̄’’тиа̄дина̄ чодана̄ ката̄, там̣ виваранто ‘‘на та̄васса̄’’тиа̄дима̄ха. таттха на та̄васса атӣта̄ джа̄ти кхӣн̣а̄ маггабха̄вана̄йа̄ти адхиппа̄йо. таттха ка̄ран̣ама̄ха ‘‘пуббева кхӣн̣атта̄’’ти. на ана̄гата̄ асса джа̄ти кхӣн̣а̄ти йоджана̄. на ана̄гата̄ти ча ана̄гатабха̄васа̄ман̃н̃ам̣ гахетва̄ лесена чодети. тена̄ха ‘‘ана̄гате ва̄йа̄ма̄бха̄вато’’ти. ана̄гатависесо панеттха адхиппето, тасса кхепане ва̄йа̄мо лаббхатева. тена̄ха ‘‘йа̄ пана маггасса̄’’тиа̄ди. екачатупан̃чавока̄рабхавесӯти бхаваттайаггахан̣ам̣ вуттанайена анавасесато джа̄тийа̄ кхӣн̣абха̄вадассанаттхам̣. танти йатха̄вуттам̣ джа̄тим̣. соти кхӣн̣а̄саво бхиккху.

брахмачарийава̄со на̄ма идха маггабрахмачарийасса ниббаттанамева̄ти а̄ха ‘‘паривуттха’’нти. самма̄дит̣т̣хийа̄ чатӯсу саччесу парин̃н̃а̄дикиччаса̄дханавасена паваттама̄на̄йа самма̄сан̇каппа̄дӣнампи дуккхасачче парин̃н̃а̄бхисамайа̄нугун̣а̄ паватти, итаресу ча саччесу несам̣ паха̄на̄бхисамайа̄дивасена паватти па̄кат̣а̄ ева. тена вуттам̣ ‘‘чатӯсу саччесу чатӯхи маггехи парин̃н̃а̄паха̄насаччхикирийа̄бха̄вана̄бхисамайавасена̄’’ти. путхуджджанакалйа̄н̣ака̄дайоти а̄ди-саддена саттасекхам̣ сан̇ган̣ха̄ти.

иттхатта̄йа̄ти име пака̄ра̄ иттхам̣, таббха̄во иттхаттам̣, тадаттханти вуттам̣ хоти. те пана пака̄ра̄ арийамаггабйа̄па̄рабхӯта̄ парин̃н̃а̄дайо идха̄дхиппета̄ти а̄ха ‘‘евам̣сол̣асавидхакиччабха̄ва̄йа̄’’ти. те хи маггам̣ паччавеккхато магга̄нубха̄вена па̄кат̣а̄ хутва̄ упат̣т̣хаханти, парин̃н̃а̄дӣсу ча паха̄намева падха̄нам̣ тадаттхатта̄ итаресанти а̄ха ‘‘килесаккхайа̄йа ва̄’’ти. пахӣнакилесапаччавеккхан̣авасена ва̄ етам̣ вуттам̣. дутийавикаппе иттхатта̄йа̄ти ниссакке сампада̄навачананти а̄ха ‘‘иттхабха̄вато’’ти. апаранти ана̄гатам̣. име пана чаримакаттабха̄васан̇кха̄та̄ пан̃чаккхандха̄. парин̃н̃а̄та̄ тит̣т̣хантӣти етена тесам̣ аппатит̣т̣хатам̣ дассети. апарин̃н̃а̄мӯлака̄ хи патит̣т̣ха̄. йатха̄ха ‘‘кабал̣ӣка̄ре че, бхиккхаве, а̄ха̄ре аттхи ра̄го, аттхи нандӣ, аттхи тан̣ха̄, патит̣т̣хитам̣ таттха вин̃н̃а̄н̣ам̣ вирул̣ха’’нтиа̄ди (сам̣. ни. 2.64; катха̄. 296; маха̄ни. 7). тенева̄ха – ‘‘чхиннамӯлака̄ руккха̄ вийа̄’’тиа̄ди.

йасса̄ти путхуджджанасса. тасса хи сӣлам̣ када̄чи вад̣д̣хати, када̄чи ха̄йати. секкха̄пи пана сӣлесу парипӯрака̄ринова, асеккхесу ваттаббамева наттхи. тена̄ха ‘‘кхӣн̣а̄савасса̄’’тиа̄ди. васиппаттанти васӣбха̄ваппаттам̣. сут̣т̣ху сама̄хитанти аггапхаласама̄дхина̄ саммадева сама̄хитам̣. дхитисампаннанти аггапхаладхитийа̄ саманна̄гатам̣. маччум̣ джахитва̄ т̣хитанти а̄йатим̣ пунаббхава̄бха̄вато вуттам̣. катхам̣ пунаббхава̄бха̄воти а̄ха ‘‘саббе па̄падхамме паджахитва̄ т̣хита’’нти. саббассапи н̃еййадхаммасса чатусаччантогадхатта̄ вуттам̣ ‘‘буддханти чатусаччабуддха’’нти. буддхаса̄вака̄ти са̄вакабуддха̄ намассанти, пагева итара̄ паджа̄. итара̄ хи паджа̄ са̄вакепи намассанти. ити еттакена т̣ха̄нена самма̄самбуддхасса васена га̄тха̄нам̣ аттхам̣ ватва̄ ида̄ни са̄вакассапи васена аттхам̣ йоджетва̄ дассетум̣ ‘‘атха ва̄’’тиа̄ди вуттам̣. са̄вакопи готамо мукханиббаттена сампаттена самбандхена, йато саббепи арийаса̄вака̄ бхагавато орасапутта̄ти вуччантӣти.

нивуссатӣти нива̄со, нивуттхо кхандхасанта̄ноти а̄ха ‘‘нивуттхаккхандхапарампара’’нти. авети, аведӣти па̄т̣хадвайенапи пуббенива̄сан̃а̄н̣асса киччасиддхим̣йева дассети. екаттака̄йаекаттасан̃н̃ибха̄васа̄ман̃н̃ато вехаппхала̄пи еттхева сан̇гахам̣ гаччхантӣти ‘‘чха ка̄ма̄вачаре, нава брахмалоке’’иччева вуттам̣. итаре пана апачурабха̄вато на вутта̄. екачча̄нам̣ ависайабха̄вато ча авачанам̣ дат̣т̣хаббам̣. джа̄ти кхӣйати етена̄ти джа̄тиккхайо, арахаттанти а̄ха ‘‘арахаттам̣ патто’’ти. ‘‘абхин̃н̃а̄йа̄’’ти ваттаббе йака̄ралопена ‘‘абхин̃н̃а̄’’ти ниддесо катоти а̄ха ‘‘джа̄нитва̄’’ти. киччавоса̄нена̄ти чатӯхи маггехи каттаббасса сол̣асавидхасса киччасса парийоса̄нена. воситоти парийосито, нит̣т̣хитоти аттхо. монеййена саманна̄гатоти ка̄йамонеййа̄дӣхи саманна̄гато. лапитам̣ лапатӣти лапитала̄пано. аттапаччаккхато н̃атва̄ти имина̄ тесам̣ виджджа̄нам̣ пат̣иладдхабха̄вам̣ дӣпети.

тикан̣н̣асуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

9. джа̄н̣уссон̣исуттаван̣н̣ана̄

60. наваме деййадхаммассетам̣ на̄манти йа̄гам̣ каронтена да̄таббадеййадхаммам̣ сандха̄йа вадати тадан̃н̃асса па̄л̣ийам̣ деййадхаммаггахан̣енева гахитатта̄. матакабхаттанти матаке уддисса да̄таббабхаттам̣, питупин̣д̣анти вуттам̣ хоти. варапуриса̄нанти висит̣т̣хапуриса̄нам̣, уттамапуриса̄нанти аттхо. саббаметам̣ да̄нанти йатха̄вуттабхедам̣ йан̃н̃асаддха̄дида̄нам̣.

джа̄н̣уссон̣исуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

10. сан̇га̄равасуттаван̣н̣ана̄

61. дасаме джин̣н̣а̄нам̣ хаттхиса̄ла̄дӣнам̣ пат̣исан̇кхаран̣ам̣ пуна па̄катикакаран̣ам̣ джин̣н̣апат̣исан̇кхаран̣ам̣, тасса ка̄рако джин̣н̣апат̣исан̇кхаран̣ака̄рако. ба̄хирасамайети саттхуса̄санато ба̄хире ан̃н̃атиттхийасамайе. саббачатуккена̄тиа̄дӣсу саббесу двипадачатуппада̄дибхедесу па̄н̣есу екекасмим̣ чатта̄ро чатта̄ро па̄н̣е вадхитва̄ йаджитаббам̣ йан̃н̃ам̣ саббачатуккам̣ на̄ма. сесесупи имина̄ найена аттхо ведитаббо. йасса ва̄ тасса ва̄ти ниссакке са̄мивачананти а̄ха ‘‘йасма̄ ва̄ тасма̄ ва̄’’ти. евамасса̄йанти еттха ассӯти нипа̄таматтанти а̄ха ‘‘евам̣ сантепи айа’’нти.

вад̣д̣хентоти пат̣т̣хапенто. маггабрахмачарийасса огадхам̣ мӯлам̣ патит̣т̣ха̄бхӯтам̣ брахмачарийогадхам̣. тена̄ха ‘‘арахаттамаггасан̇кха̄тасса̄’’тиа̄ди. уккат̣т̣ханиддесена четтха арахаттамаггассева гахан̣ам̣ катанти дат̣т̣хаббам̣. уттамам̣ патит̣т̣ха̄бхӯтам̣ а̄рамман̣ӯпаниссайабха̄вена.

аппехи веййа̄ваччакара̄дӣхи аттхо етисса̄ти аппат̣т̣ха̄ ттха-ка̄расса т̣т̣ха-ка̄рам̣ катва̄. тена̄ха ‘‘йаттха бахӯ’’тиа̄ди. йаттха̄ти йассам̣ пат̣ипада̄йам̣. аппо сама̄рамбхо етасса̄ти аппасама̄рамбхо. па̄сам̣са̄ти пасам̣са̄раха̄. етам̣ йева катха̄песса̄мӣти етенева бра̄хман̣ена катха̄песса̄ми.

соппена̄ти нидда̄йа. пама̄дена̄ти джа̄гарийа̄дӣсу анануйун̃джанато сативиппава̄салаккхан̣ена пама̄дена. паччанӣкапат̣ихаран̣авасена̄ти пат̣ипаккха̄панайанавасена. татха̄ хи бхагавато ча са̄санасса ча пат̣ипаккха̄ титтхийа̄, тесам̣ харан̣ато пат̣иха̄рийам̣. те хи дит̣т̣хихаран̣авасена дит̣т̣хиппака̄сане асаматтхабха̄вена ча иддхиа̄десана̄нуса̄санӣхи харита̄ апанӣта̄ хонтӣти. ‘‘пат̣ӣ’’ти ва̄ айам̣ саддо ‘‘паччха̄’’ти етасса аттхам̣ бодхети ‘‘тасмим̣ пат̣ипавит̣т̣хасмим̣, ан̃н̃о а̄ган̃чхи бра̄хман̣о’’тиа̄дӣсу (су. ни. 985; чӯл̣ани. ваттхуга̄тха̄ 4) вийа, тасма̄ сама̄хите читте вигатӯпаккилесе катакиччена паччха̄ харитаббам̣ паваттетаббанти пат̣иха̄рийам̣, аттано ва̄ упаккилесесу чатуттхаджджха̄намаггехи харитесу паччха̄харан̣ам̣ пат̣иха̄рийам̣, иддхиа̄десана̄нуса̄санийо ча вигатӯпаккилесена катакиччена ча саттахитаттхам̣ пуна паваттетабба̄, харитесу ча аттано упаккилесесу парасатта̄нам̣ упаккилесахаран̣а̄ни хонтӣти пат̣иха̄рийа̄ни бхаванти, пат̣иха̄рийамева па̄т̣иха̄рийам̣. пат̣иха̄рийе ва̄ иддхиа̄десана̄нуса̄санисамуда̄йе бхавам̣ екекам̣ па̄т̣иха̄рийанти вуччати. пат̣иха̄рийам̣ ва̄ чатуттхаджджха̄нам̣ магго ча пат̣ипаккхахаран̣ато, таттха джа̄там̣ нимиттабхӯте, тато ва̄ а̄гатанти па̄т̣иха̄рийам̣.

а̄гатанимиттена̄ти а̄гата̄ка̄расаллаккхан̣авасена. еса найо сесесупи. еко ра̄джа̄ти даккхин̣амадхура̄дхипати еко пан̣д̣ура̄джа̄. евампи те маноти имина̄ а̄ка̄рена тава мано паваттоти аттхо. тена пака̄рена паваттоти а̄ха ‘‘соманассито ва̄’’тиа̄ди. са̄ман̃н̃аджотана̄ висесе аватит̣т̣хатӣти адхиппа̄йеневам̣ вуттам̣. ‘‘евам̣ тава мано’’ти идан̃ча манасо соманасситата̄диматтадассанам̣, на пана йена со соманассито ва̄ доманассито ва̄, там̣дассанам̣. соманассаггахан̣ена четтха тадекат̣т̣ха̄ ра̄га̄дайо саддха̄дайо ча дассита̄ хонти, доманассаггахан̣ена доса̄дайо. дутийанти ‘‘иттхампи те мано’’ти падам̣. итипӣти еттха ити-саддо нидассанаттхо ‘‘аттхӣти кхо, качча̄на, айамеко анто’’тиа̄дӣсу (сам̣. ни. 2.15; 3.90) вийа. тена̄ха ‘‘иман̃ча иман̃ча аттхам̣ чинтайама̄на’’нти. пи-саддо вуттаттхасампин̣д̣анаттхо.

катхента̄нам̣ сутва̄ти катхента̄нам̣ саддам̣ сутва̄. тасса васена̄ти тасса витаккитасса васена. ат̣т̣ака̄ракена̄ти виниччхайака̄ракена.

на арийа̄нанти арийа̄нам̣ маггапхалачиттам̣ на джа̄на̄тӣти аттхо. тан̃хи тена анадхигататта̄ четопарийан̃а̄н̣енапи на сакка̄ вин̃н̃а̄тум̣, ан̃н̃ам̣ пана читтам̣ джа̄на̄тийева. хет̣т̣химо упаримасса читтам̣ на джа̄на̄тӣтиа̄дӣнипи маггапхалачиттамева сандха̄йа вутта̄нӣти ведитабба̄ни. сота̄панна̄дайопи хи аттана̄ адхигатамева маггапхалам̣ парехи уппа̄дитам̣ самма̄ четопарийан̃а̄н̣ена джа̄нитум̣ сакконти, на аттана̄ анадхигатам̣. саббепи арийа̄ аттано пхалам̣ сама̄паджджанти адхигататта̄ти дассенто ‘‘етесу ча̄’’тиа̄дима̄ха. йади арийа̄ аттана̄ адхигатапхалам̣ сама̄паджджанти, упарима̄пи хет̣т̣химам̣ пхалам̣ сама̄паджджанти адхигататта̄ локийасама̄паттийо вийа̄ти кассачи а̄сан̇ка̄ сийа̄, танниваттанаттхама̄ха ‘‘упаримо хет̣т̣химам̣ на сама̄паджджатӣ’’ти.

упаримоти сакада̄га̄миа̄диарийапуггало. хет̣т̣химанти сота̄паттипхала̄дим̣. на сама̄паджджатӣти сатипи адхигататте на сама̄паджджати. касма̄ти че? ка̄ран̣ама̄ха ‘‘тесан̃хӣ’’тиа̄ди, тесам̣ сакада̄га̄миа̄дӣнам̣ хет̣т̣хима̄ хет̣т̣хима̄ пхаласама̄патти тесу тесуйева хет̣т̣химесу арийапуггалесу паваттати, на упаримесӯти аттхо. имина̄ хет̣т̣химам̣ пхалачиттам̣ упаримасса на уппаджджатӣти дассети. касма̄ти че? пуггалантарабха̄вӯпагаманена пат̣иппассаддхатта̄. етена упаримо арийо хет̣т̣химам̣ пхаласама̄паттим̣ сама̄паджджати аттана̄ адхигататта̄ йатха̄ там̣ локийасама̄паттинти евам̣ паватто хету бйабхича̄ритоти дат̣т̣хаббам̣. на хи локийаджджха̄несу пуггалантарабха̄вӯпагаманам̣ на̄ма аттхи висеса̄бха̄вато, идха пана асамуггха̄т̣итакаммакилесаниродханена путхуджджанехи вийа сота̄паннасса сота̄панна̄дӣхи сакада̄га̄миа̄дӣнам̣ пуггалантарабха̄вӯпагаманам̣ аттхи. йато хет̣т̣хима̄ хет̣т̣хима̄ пхаладхамма̄ упарӯпаримаггадхаммехи ниваттита̄ пат̣ипаккхехи вийа абхибхӯта̄ аппаваттидхамматам̣йева а̄панна̄. тенева вуттам̣ ‘‘пат̣иппассаддхатта̄’’ти.

апича кусалакирийаппаватти на̄ма ан̃н̃а̄, випа̄каппаватти ча ан̃н̃а̄ти анантарапхалатта̄ ча локуттаракусала̄нам̣ хет̣т̣химато упаримо бхавантарагато вийа хоти. там̣там̣пхалавасенева хи арийа̄нам̣ сота̄панна̄дина̄мала̄бхо. те саче ан̃н̃апхаласаман̇гинопи хонти, сота̄панна̄дина̄мампи тесам̣ ававаттхитам̣ сийа̄. тасса тасса ва̄ арийасса там̣ там̣ пхалам̣ садисанти катва̄ на упаримасса хет̣т̣химапхаласаман̇гита̄йа лесопи самбхавати, куто тасса̄ сама̄паджджананти дат̣т̣хаббам̣. хет̣т̣хима̄ ча сота̄панна̄дайо упаримам̣ сакада̄га̄мипхала̄дим̣ на сама̄паджджанти анадхигататта̄. на хи анадхигатам̣ сама̄паттим̣ сама̄паджджитум̣ сакка̄, тасма̄ саббепи арийа̄ аттанойева пхалам̣ сама̄паджджантӣти нит̣т̣хаметтха гантаббам̣.

паваттента̄ти паваттака̄ хутва̄, паваттанавасена̄ти аттхо. еванти йатха̄нусит̣т̣ха̄йа ануса̄санийа̄ видхивасена пат̣иседхавасена ча паваттита̄ка̄рапара̄масанам̣. са̄ ча самма̄витакка̄ на̄ма миччха̄витакка̄нан̃ча паваттиа̄ка̄радассанавасена паваттати. таттха а̄нисам̣сасса а̄дӣнавасса ча вибха̄ванаттхам̣ аниччасан̃н̃амева, на ниччасан̃н̃анти аттхо. пат̣ийогиниваттанаттхан̃хи ева-ка̄раггахан̣ам̣. идха̄пи евасаддаггахан̣асса аттхо пайоджанан̃ча вуттанайенева ведитаббам̣. идам̣-гахан̣епи есева найо. пан̃чака̄магун̣ара̄ганти нидассанаматтам̣ дат̣т̣хаббам̣ тадан̃н̃ара̄гасса доса̄дӣнан̃ча паха̄насса иччхитатта̄ таппаха̄насса ча тадан̃н̃ара̄га̄дикхепасса упа̄йабха̄вато. татха̄ вуттам̣ дут̣т̣халохитавимочанасса пуббадут̣т̣хамам̣сакхепанӯпа̄йата̄ вийа. локуттарадхаммамева̄ти авадха̄ран̣ам̣ пат̣иккхепабха̄вато са̄ваджджадхамманиваттанапарам̣ дат̣т̣хаббам̣, тасса адхигамӯпа̄йа̄нисам̣сабхӯта̄нам̣ тадан̃н̃есам̣ анаваджджадхамма̄нам̣ на̄нантарийабха̄вато.

чинта̄ман̣икавиджджа̄сариккхакатанти имина̄ ‘‘чинта̄ман̣ӣ’’ти евам̣ ладдхана̄ма̄ локе ека̄ виджджа̄ аттхи, йа̄йа паресам̣ читтам̣ виджа̄нантӣти дӣпети. ‘‘тасса̄ кира виджджа̄йа са̄дхако пуггало та̄дисе десака̄ле мантам̣ париджаппитва̄ йасса читтам̣ джа̄нитука̄мо, тасса дит̣т̣хахаттха̄дивисесасан̃джа̄нанамукхена читта̄ча̄рам̣ ануминанто катхетӣ’’ти кечи. апаре ‘‘ва̄чам̣ ниччхара̄петва̄ таттха аккхарасаллаккхан̣авасена̄’’ти ваданти.

идан̃ча пана саббанти ‘‘бхавам̣ готамо анекавихитам̣ иддхивидхам̣ паччанубхотӣ’’тиа̄динайаппаваттам̣ саббампи.

сан̇га̄равасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

бра̄хман̣аваггаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.