16. екадхаммапа̄л̣и

(16) 3. екадхаммапа̄л̣и-татийаваггаван̣н̣ана̄

308. татийасса пат̣хаме айа̄тха̄вадит̣т̣хикоти аничча̄дибха̄весу дхаммесу ничча̄тиа̄дина̄ уппаннадит̣т̣хико. тена̄ха – ‘‘та̄йева миччха̄дит̣т̣хийа̄ випарӣтадассано’’ти саддхамма̄ти еттха санто пасаттхо сундаро дхаммо, йо мануссадхаммотипи вуччати. тато хи миччха̄дит̣т̣хико парам̣ вут̣т̣ха̄пеййа, на арийадхаммато. тена̄ха – ‘‘дасакусалакаммапатхадхаммато’’ти. еварӯпа̄ти имина̄ па̄тхикапутта̄дике сан̇ган̣ха̄ти.

309. саббан̃н̃убодхисаттоти саббан̃н̃убха̄гӣ бодхисатто. а̄ди-саддена пӯритапа̄рамика̄ паччекабодхисатта̄ екаччаса̄вакабодхисатта̄ ча сан̇гайханти.

310. парама̄ти маха̄са̄ваджджабха̄вена парама̄, уккам̣сагата̄ти аттхо. тесанти а̄нантарийакамма̄нам̣. париччхедоти випа̄кавасена парийоса̄нам̣. ват̣т̣асса мӯлам̣, тато там̣саман̇гӣпуггало ват̣т̣асса кха̄н̣ӯти вуччати. тена̄ха – ‘‘та̄йа̄’’тиа̄ди. тан̃че га̄хам̣ на виссаджджети, тасса пунапи таббха̄ва̄вахатта̄ вуттам̣ – ‘‘бхавато вут̣т̣ха̄нам̣ наттхӣ’’ти, на пана саббасо вут̣т̣ха̄насса абха̄вато. йа̄дисе хи паччайе пат̣ичча айам̣ там̣ дассанам̣ окканто пуна када̄чи таппат̣ипаккхе паччайе пат̣ичча тато сӣсуккхипанамасса на хотӣти на ваттаббам̣. акусалан̃хи на̄метам̣ абалам̣ дуббалам̣, на кусалам̣ вийа маха̄балам̣. ан̃н̃атха̄ самматтанийа̄мо вийа миччхаттанийа̄мопи аччантико сийа̄, на ча миччхаттанийа̄мо аччантико. тенева папан̃часӯданийам̣ (ма. ни. ат̣т̣ха. 2.100) –

‘‘ким̣ панеса екасмим̣йева аттабха̄ве нийато хоти, уда̄ху ан̃н̃асмимпӣти? екасмим̣йева нийато, а̄севанавасена бхавантарепи там̣ дит̣т̣хим̣ рочети ева̄’’ти –

вуттам̣. татойева ча суман̇галавила̄синийампи (дӣ. ни. ат̣т̣ха. 1.170-172) вуттам̣ –

‘‘йе ва̄ пана тесам̣ ладдхим̣ гахетва̄ раттит̣т̣ха̄не дива̄т̣т̣ха̄не нисинна̄ саджджха̄йанти вӣмам̣санти, тесам̣ ‘карото на карӣйати па̄пам̣, наттхи хету, наттхи паччайо, мато уччхиджджатӣ’ти тасмим̣ а̄рамман̣е миччха̄сати сантит̣т̣хати, читтам̣ екаггам̣ хоти, джавана̄ни джаванти. пат̣хамаджаване сатекиччха̄ хонти, татха̄ дутийа̄дӣсу. саттаме буддха̄нампи атекиччха̄ аниваттино арит̣т̣хакан̣т̣акасадиса̄, таттха кочи екам̣ дассанам̣ оккамати, кочи две, кочи тӣн̣ипи, екасмим̣ оккантепи двӣсу тӣсу оккантесупи нийатамиччха̄дит̣т̣хикова хоти. патто саггамагга̄варан̣ан̃чева моккхамагга̄варан̣ан̃ча, абхаббо тассаттабха̄васса анантарам̣ саггампи гантум̣, пагева моккхам̣, ват̣т̣акха̄н̣у на̄меса сатто патхавигопако, йебхуййена еварӯпасса бхавато вут̣т̣ха̄нам̣ наттхӣ’’ти.

пит̣т̣хичаккава̄л̣ети джха̄йама̄начаккава̄л̣асса парато екасмим̣ ока̄се. йам̣ джха̄йама̄на̄нам̣ аджджха̄йама̄на̄нан̃ча чаккава̄л̣а̄намантарам̣, йаттха локантариканирайасаман̃н̃а̄, та̄дисе екасмим̣ ока̄се. паччатийева̄ти чаккава̄л̣е джха̄йама̄не аджджха̄йама̄непи аттано каммабалена паччатийева.

311. чатуттхе ‘‘ма̄ кхалӣ’’ти вачанам̣ упа̄да̄йа евам̣ладдхана̄моти там̣ кира сакаддама̄йа бхӯмийа̄ телагхат̣ам̣ гахетва̄ гаччхантам̣, ‘‘та̄та, ма̄ кхалӣ’’ти са̄мико а̄ха. со пама̄дена кхалитва̄ патитва̄ са̄микасса бхайена пала̄йитум̣ а̄раддхо. са̄мико упадха̄витва̄ са̄т̣акакан̣н̣е аггахеси. со са̄т̣акам̣ чхад̣д̣етва̄ ачелако хутва̄ пала̄то пан̣н̣ена ва̄ тин̣ена ва̄ пат̣иччха̄детумпи аджа̄нанто джа̄тарӯпенева екам̣ га̄мам̣ па̄виси. манусса̄ там̣ дисва̄ ‘‘айам̣ саман̣о араха̄ аппиччхо, наттхи имина̄ садисо’’ти пӯвабхатта̄дӣни гахетва̄ упасан̇камитва̄ ‘‘майхам̣ са̄т̣акам̣ аниваттхабха̄вена идам̣ уппанна’’нти тато пат̣т̣ха̄йа са̄т̣акам̣ лабхитва̄пи на нива̄сеси, тадева ча паббаджджам̣ аггахеси. тасса сантике ан̃н̃епи ан̃н̃епӣти пан̃часата̄ манусса̄ паббаджим̣су. там̣ сандха̄йетам̣ вуттам̣ – ‘‘ма̄ кхалӣти вачанам̣ упа̄да̄йа евам̣ладдхана̄мо титтхакаро’’ти.

сама̄гатат̣т̣ха̄нети двиннам̣ надӣнам̣ удакаппава̄хасса саннипа̄тат̣т̣ха̄не. двиннам̣ удака̄нанти двиннам̣ удакаппава̄ха̄нам̣. йатха̄вуттат̣т̣ха̄не маччхаггахан̣аттхам̣ кхипитаббато кхиппам̣, куминам̣, тадева идха кхиппанти вуттам̣. тена̄ха – ‘‘кумина’’нти. уччхӯхӣти удакауччхӯхи. туччхапурисо арийадхамма̄бха̄вато. джха̄наматтампи хи тасса наттхева, куто арийамагго. мануссакхиппам̣ ман̃н̃ети манусса̄ патитва̄ бйасанаппаттиаттхам̣ от̣т̣итам̣ куминам̣ вийа. тена̄ха – ‘‘маха̄джанасса̄’’тиа̄ди.

312. пан̃чама̄дӣсу ба̄хиракаса̄сананти ависесена вуттам̣ – тасса саббассапи аниййа̄никатта̄ саттхупат̣ин̃н̃ассапи асаббан̃н̃убха̄вато. тена̄ха – ‘‘таттха хӣ’’тиа̄ди. ган̣оти са̄вакаган̣о. татха̄бха̄ва̄йа̄ти а̄чарийена вутта̄ка̄рата̄йа саман̇гибха̄ваттхам̣. джан̇гхасатанти бахӯ анеке сатте. самакамева акусалам̣ па̄пун̣а̄тӣти тесам̣ саббесам̣ екаджджхам̣ сама̄дапанепи тесам̣ акусалена самакамева акусалам̣ па̄пун̣а̄ти екаджджхам̣ бахӯнам̣ сама̄дапанепи татха̄ уссаханасса балавабха̄вато. висум̣ висум̣ сама̄дапане ваттаббамева наттхи. йатха̄ хи дхаммачарийа̄йам̣ самакамева̄ти ваттабба̄ калйа̄н̣амиттата̄, евам̣ адхаммачарийа̄йам̣ акалйа̄н̣амиттата̄ти.

313. сут̣т̣ху аккха̄тети екантато ниййа̄никабха̄вена аккха̄те. саттха̄ ча саббан̃н̃ӯ хотӣти асаббан̃н̃уно ниййа̄никабха̄вена катхетум̣ асаккун̣еййатта̄. дхаммо ча сва̄ккха̄то самма̄самбуддхаппаведитатта̄. ган̣о ча суппат̣ипанно саттха̄ра̄ сувинӣтатта̄. сама̄дапако хӣтиа̄ди суппат̣ипаттийа̄ нидассанам̣ дат̣т̣хаббам̣.

314. пама̄н̣ам̣ джа̄нитаббанти ‘‘айам̣ еттакена йа̄пети, имасса еттакам̣ да̄тум̣ йутта’’нти евам̣ пама̄н̣ам̣ джа̄нитаббам̣. атиреке…пе… нибба̄насампатти ва̄ наттхи дураккха̄татта̄ дхаммасса. тасса̄ти пат̣игга̄хакасса. аппиччхапат̣ипада̄ на̄ма наттхи дураккха̄те дхаммавинайети адхиппа̄йо.

315. да̄йакасса васо на̄ма ул̣а̄рул̣а̄рата̄бхедо аджджха̄сайо. деййадхаммасса пана тхокабахута̄ва деййадхаммасса васо на̄ма. аттано тха̄моти йа̄панаппама̄н̣ам̣. йади хӣтиа̄ди ‘‘катха’’нтиа̄дина̄ сан̇кхепато вуттасса аттхасса виваран̣ам̣. ануппаннасса̄ти ануппанно асса пуггаласса. чаккхубхӯто хотӣти маха̄джанасса чаккху вийа хоти. са̄санам̣ чират̣т̣хититам̣ каротӣти ануппаннала̄бхуппа̄данена маха̄джанасса паса̄дуппа̄данена ча чират̣т̣хитикам̣ кароти.

кут̣умбарийавиха̄рети кут̣умбарийага̄масаннисситавиха̄ре. бхун̃джанаттха̄йа̄ти тасмим̣йева гехе нисӣдитва̄ бхун̃джанаттха̄йа. гахетва̄ гаманаттха̄йа̄ти гехато бахи гахетва̄ гаманаттха̄йа. дхурабхатта̄нӣти ниччабхатта̄ни. чӯл̣упат̣т̣ха̄канти веййа̄ваччакарам̣. вӣмам̣ситва̄ти йатха̄ уддисса катам̣ на хоти, евам̣ вӣмам̣ситва̄. маха̄джано аппиччхо бхавитум̣ ман̃н̃атӣти маха̄джано сайам̣ аппиччхо бхавитум̣ ман̃н̃ати дит̣т̣ха̄нугатим̣ а̄паджджанена. маха̄джанасса̄ти бахуджанасса. аваттхаритва̄ти виттха̄рикам̣ катва̄.

316. пан̃ча̄тапатаппанам̣ чатӯсу пассесу аггисанта̄пасса упари сӯрийасанта̄пасса ча таппанам̣, тан̃ча кхо гимхака̄ле. чхиннаппапа̄тапаббатасикхарато патанам̣ маруппапа̄тапатанам̣. пуббан̣ха̄дӣсу а̄дичча̄бхимукха̄ват̣т̣анам̣ а̄дичча̄нупариваттанам̣.

317. айампӣти сва̄ккха̄те дхаммавинайе кусӣтопи. са̄ман̃н̃анти тапачаран̣ам̣. дуппара̄мат̣т̣ханти миччха̄чаритам̣ сам̣килит̣т̣хам̣. нирайа̄йупакад̣д̣хатӣти нирайадуккха̄йа нам̣ кад̣д̣хати.

318. вуттаппака̄рети пан̃ча̄тапатаппана̄дике вуттаппака̄ре.

319. еванти вуттаппака̄ра̄йа читтаппаса̄давхайасуппат̣ипаттийа̄. тена саман̣адхаммакаран̣асукхан̃ча сан̇ган̣ха̄ти.

320. наваканипа̄тети имасмим̣йева ан̇гуттараника̄йе ваккхама̄нам̣ наваканипа̄там̣ сандха̄йа̄ха. нава пуггала̄ти саттаккхаттупарамаколам̣кола̄дайо нава пуггала̄. саббаттха̄ти имасмим̣ сутте вутта̄васит̣т̣хесу саббесу суттесу.

татийаваггаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.