14. етадаггавагго

(14) 4. чатуттхаетадаггаваггаван̣н̣ана̄

а̄нандаттхераваттху

219-223. чатуттхаваггасса пат̣хаме хет̣т̣ха̄ вуттаппама̄н̣анти хет̣т̣ха̄ кон̣д̣ан̃н̃аттхерасса ваттхумхи ‘‘тасса дхурапатта̄ни навутихаттха̄ни хонти, кесарам̣ тим̣сахаттхам̣, кан̣н̣ика̄ два̄дасахаттха̄, па̄дена патит̣т̣хитат̣т̣ха̄нам̣ ека̄дасахаттха’’нти евам̣ вуттаппама̄н̣ам̣. ран̃н̃о песесӣти паччантасса купитабха̄вам̣ а̄рочетва̄ песеси. тхерага̄тха̄сам̣ван̣н̣ана̄йам̣ (тхерага̄. ат̣т̣ха. 2.1016 а̄нандаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄) пана ‘‘паччантасса купитабха̄вам̣ ран̃н̃о ана̄рочетва̄ сайамева там̣ вӯпасамеси, там̣ сутва̄ ра̄джа̄ тут̣т̣хама̄насо путтам̣ паккоса̄петва̄ ‘варам̣ те, сумана, дамми, ган̣ха̄хӣ’ти а̄ха̄’’ти вуттам̣. на метам̣ читтам̣ аттхӣти мама еварӯпам̣ читтам̣ наттхи. аван̃джханти атуччхам̣. ан̃н̃ам̣ варехӣти ан̃н̃ам̣ паттхехи, ан̃н̃ам̣ ган̣ха̄хӣти вуттам̣ хоти. удакам̣ адхит̣т̣ха̄йа̄ти ‘‘удакам̣ хотӯ’’ти адхит̣т̣хахитва̄. гатена̄ти гаманена. на а̄мисачаккхука̄ти чӣвара̄дипаччайасан̇кха̄там̣ а̄мисам̣ на олокенти.

васанат̣т̣ха̄насабха̄гейева̄ти васанат̣т̣ха̄насамӣпейева. екантаваллабхоти упат̣т̣ха̄кат̣т̣ха̄не екантена валлабхо. етассева̄ти етассева бхиккхусса. дведжджхакатха̄ на хонтӣти двидха̄бхӯтакатха̄ на хонти, анекантикакатха̄ на хонтӣти вуттам̣ хоти. анибаддха̄ти анийата̄. лохитена галантена̄ти иттхамбхӯтаккха̄не каран̣авачанам̣, галантена лохитена йуттоти аттхо. анва̄саттоти анугато. ут̣т̣хехи, а̄вусо а̄нанда, ут̣т̣хехи, а̄вусо а̄нанда̄ти турите идама̄мед̣итавачанам̣. дувидхена удакена̄ти сӣтудакена ун̣худакена ча. тивидхена дантакат̣т̣хена̄ти кхуддакам̣ махантам̣ маджджхиманти евам̣ типпака̄рена дантакат̣т̣хена. нава ва̄ре анупарийа̄йатӣти саттхари паккосанте пат̣ивачанада̄на̄йа тхинамиддхавиноданаттхам̣ наваккхаттум̣ анупарийа̄йати. тенева̄ха – ‘‘еван̃хисса ахосӣ’’тиа̄ди. сесаметтха сувин̃н̃еййамева.

урувелакассапаттхераваттху

224. дутийе йам̣ ваттаббам̣, там̣ виттха̄рато винайапа̄л̣ийам̣ а̄гатамева.

ка̄л̣уда̄йиттхераваттху

225. татийе гамана̄каппанти гамана̄ка̄рам̣. сесаметтха утта̄намева.

ба̄кулаттхераваттху

226. чатуттхе нира̄ба̄дха̄нанти а̄ба̄дхарахита̄нам̣. йатха̄ ‘‘два̄вӣсати дваттим̣са̄’’тиа̄димхи ваттаббе ‘‘ба̄вӣсати ба̄ттим̣са̄’’тиа̄дӣни вуччанти, евамевам̣ две кула̄ни асса̄ти двикуло, двекулоти ва̄ ваттаббе ба̄кулоти вуттанти а̄ха – ‘‘ба̄кулоти двӣсу кулесу вад̣д̣хитатта̄ евам̣ладдхана̄мо’’ти. упайогена̄ти а̄нубха̄вена. пха̄сукака̄лети арогака̄ле. гаддуханаматтампӣти годуханаматтампи ка̄лам̣. идха пана на сакало годуханаккхан̣о адхиппето, атха кхо га̄вим̣ тхане гахетва̄ екакхӣрабиндудуханака̄ламаттам̣ адхиппетам̣. а̄рогйаса̄ланти а̄тура̄нам̣ арогабха̄вакаран̣аттха̄йа катаса̄лам̣.

нимуджджануммуджджанавасена̄ти джа̄н̣уппама̄н̣е удаке тхокам̣йева нимуджджануммуджджанавасена. чхад̣д̣етва̄ пала̄йӣти маччхасса мукхасамӣпейева чхад̣д̣етва̄ пала̄йи. да̄ракасса теджена̄ти да̄ракасса пун̃н̃атеджена. ма̄рийама̄на̄ва марантӣти дан̣д̣а̄дӣхи потхетва̄ ма̄рийама̄на̄ва маранти, на джа̄лена баддхата̄маттена ама̄рийама̄на̄. нӣхат̣аматтова матоти нӣхат̣аккхан̣ейева мато. тенасса ма̄ран̣аттхам̣ упаккамо на като, йена упаккамена да̄ракасса а̄ба̄дхо сийа̄. танти маччхам̣. сакаламева̄ти авикаламева парипун̣н̣а̄вайавамева. на кел̣а̄йатӣти на нандати, кисмин̃чи на ман̃н̃ати. пит̣т̣хито пха̄лентӣти да̄ракасса пун̃н̃атеджена пит̣т̣хито пха̄лентӣ. бхерим̣ чара̄петва̄ти ‘‘путтам̣ лабхи’’нти уггхосанавасена бхерим̣ чара̄петва̄. пакатим̣ а̄чиккхӣти аттано путтабха̄вам̣ катхеси. куччхийа̄ дха̄ритатта̄ ама̄та̄ ка̄тум̣ на сакка̄ти джананӣбха̄вато ама̄та̄ ка̄тум̣ на сакка̄. маччхам̣ ган̣ханта̄пӣти маччхам̣ виккин̣итва̄ ган̣ханта̄пи. татха̄ ган̣ханта̄ ча таппарийа̄паннам̣ саббам̣ ган̣ханти на̄ма̄ти а̄ха – ‘‘ваккайакана̄дӣни бахи катва̄ ган̣ханта̄ на̄ма наттхӣ’’ти. айампи ама̄та̄ ка̄тум̣ на сакка̄ти диннапуттабха̄вато на сакка̄.

собхитаттхераваттху

227. пан̃чамам̣ утта̄наттхамева.

упа̄литтхераваттху

228. чхат̣т̣хе бха̄рукаччхакаваттхунти ан̃н̃атаро кира бха̄рукаччхадесава̄сӣ бхиккху супинанте пура̄н̣адутийика̄йа метхунам̣ дхаммам̣ пат̣исевитва̄ ‘‘ассаман̣о ахам̣ виббхамисса̄мӣ’’ти бха̄рукаччхам̣ гаччханто антара̄магге а̄йасмантам̣ упа̄лим̣ пасситва̄ етаматтхам̣ а̄рочеси. а̄йасма̄ упа̄ли, евама̄ха – ‘‘ана̄патти, а̄вусо, супинантена̄’’ти. йасма̄ супинанте ависайатта̄ евам̣ хоти. тасма̄ упа̄литтхеро бхагавата̄ авиниччхитапуббампи имам̣ ваттхум̣ найагга̄хена евам̣ виниччхини. гахапатино две да̄рака̄ хонти путто ча бха̄гинеййо ча. атха со гахапати гила̄но хутва̄ а̄йасмантам̣ аджджукам̣ етадавоча – ‘‘имам̣, бханте, ока̄сам̣ йо имесам̣ да̄рака̄нам̣ саддхо хоти пасанно, тасса а̄чиккхеййа̄сӣ’’ти. тена ча самайена тасса ча гахапатино бха̄гинеййо саддхо хоти пасанно. атха̄йасма̄ аджджуко там̣ ока̄сам̣ тасса да̄ракасса а̄чиккхи. со тена са̄патеййена кут̣умбан̃ча сан̣т̣хапеси, да̄нан̃ча пат̣т̣хапеси. атха тасса гахапатино путто а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ етадавоча – ‘‘ко ну кхо, бханте а̄нанда, питуно да̄йаджджо путто ва̄ бха̄гинеййо ва̄’’ти. путто кхо, а̄вусо, питуно да̄йаджджоти. а̄йасма̄, бханте, аййо аджджуко амха̄кам̣ са̄патеййам̣ амха̄кам̣ метхунакасса а̄чиккхӣти. ассаман̣о, а̄вусо, со аджджукоти. атха̄йасма̄ аджджуко а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ етадавоча – ‘‘дехи ме, а̄вусо а̄нанда, виниччхайа’’нти. те убхопи упа̄литтхерасса сантикам̣ агамам̣су. атха̄йасма̄ упа̄ли, а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ етадавоча – ‘‘йо ну кхо, а̄вусо а̄нанда, са̄микена ‘имам̣ ока̄сам̣ иттханна̄масса а̄чиккха̄’ти вутто, тасса а̄чиккхати, ким̣ со а̄паджджатӣ’’ти? на, бханте, кин̃чи а̄паджджати антамасо дуккат̣аматтхампӣти. айам̣, а̄вусо, а̄йасма̄ аджджуко са̄микена ‘‘имам̣ ока̄сам̣ иттханна̄масса а̄чиккха̄’’ти вутто тасса а̄чиккхати, ана̄патти, а̄вусо, а̄йасмато аджджукасса̄ти. бхагава̄ там̣ сутва̄ ‘‘сукатхитам̣, бхиккхаве, упа̄лина̄’’ти ватва̄ са̄дхука̄рамада̄си, там̣ сандха̄йетам̣ вуттам̣. кума̄ракассапаваттху (а. ни. ат̣т̣ха. 1.1.217) пана хет̣т̣ха̄ а̄гатамева.

чханнам̣ кхаттийа̄нанти бхаддийо сакйара̄джа̄ ануруддхо а̄нандо бхагу кимило девадаттоти имесам̣ чханнам̣ кхаттийа̄нам̣. паса̄дхакоти ман̣д̣айита̄. па̄л̣ийанти сан̇гхабхедаккхандхакапа̄л̣ийанти (чӯл̣ава. 330 а̄дайо).

нандакаттхераваттху

229. саттаме екасамодха̄нети екасмим̣ самодха̄не, екасмим̣ саннипа̄тети аттхо. сесам̣ сувин̃н̃еййамева.

нандаттхераваттху

230. ат̣т̣хаме на там̣ чатусампаджан̃н̃авасена апариччхиндитва̄ олокетӣти са̄ттхакасаппа̄йагочараасаммохасампаджан̃н̃асан̇кха̄та̄нам̣ чатуннам̣ сампаджан̃н̃а̄нам̣ васена апариччхиндитва̄ там̣ дисам̣ на олокети. со хи а̄йасма̄ ‘‘йамева̄хам̣ индрийесу агуттадва̄ратам̣ нисса̄йа са̄сане анабхиратиа̄дивиппака̄раппатто, тамева сут̣т̣ху ниггахесса̄мӣ’’ти усса̄хаджа̄то балавахироттаппо, таттха ча ката̄дхика̄ратта̄ индрийасам̣варо уккам̣сапа̄рамиппатто чатусампаджан̃н̃ам̣ амун̃читва̄ва саббадисам̣ а̄локети. вуттан̃четам̣ бхагавата̄ –

‘‘саче, бхиккхаве, нандасса пураттхима̄ диса̄ а̄локетабба̄ хоти, саббам̣ четасо саманна̄харитва̄ нандо пураттхимам̣ дисам̣ а̄локети ‘евам̣ ме пураттхимам̣ дисам̣ а̄локайато на̄бхиджджха̄доманасса̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ анва̄сависсантӣ’ти. итиха таттха сампаджа̄но хоти. саче, бхиккхаве, нандасса паччхима̄ диса̄, уттара̄ диса̄, даккхин̣а̄ диса̄, уддхам̣, адхо, анудиса̄ анувилокетабба̄ хоти, саббам̣ четасо саманна̄харитва̄ нандо анудисам̣ анувилокети ‘евам̣ ме анудисам̣ анувилокайато…пе… сампаджа̄но хотӣ’’’ти (а. ни. 8.9).

абхисекагехапавесанаа̄ва̄хаман̇галесу ваттама̄несӯти идха тӣн̣и ман̇гала̄ни вутта̄ни, винайат̣т̣хакатха̄йам̣ пана ‘‘там̣ дивасамева нандакума̄расса кесависсаджджанам̣, пат̣т̣абандхо, гхараман̇галам̣, чхаттаман̇галам̣, а̄ва̄хаман̇галанти пан̃ча ман̇гала̄ни хонтӣ’’ти вуттам̣. таттха куламарийа̄давасена кесоропанам̣ кесависсаджджанам̣. йувара̄джапат̣т̣абандханам̣ пат̣т̣абандхо. абхинавагхараппавесанамахо гхараман̇галам̣. вива̄хакаран̣амахо а̄ва̄хаман̇галам̣. йувара̄джачхаттамахо чхаттаман̇галам̣.

нандакума̄рам̣ абхисекаман̇галам̣ на татха̄ пӣл̣еси, йатха̄ джанападакалйа̄н̣ийа̄ вуттавачананти аджджха̄харитаббам̣. тадева пана вачанам̣ сарӯпато дассетум̣ – ‘‘паттам̣ а̄да̄йа гаманака̄ле’’тиа̄ди вуттам̣. джанападакалйа̄н̣ӣти джанападамхи калйа̄н̣ӣ уттама̄ чха сарӣрадосарахита̄ пан̃ча калйа̄н̣асаманна̄гата̄. са̄ хи йасма̄ на̄тидӣгха̄ на̄тирасса̄ на̄тикиса̄ на̄титхӯла̄ на̄тика̄л̣ӣ на̄ччода̄та̄ти атикканта̄ ма̄нусаван̣н̣ам̣, асампатта̄ диббаван̣н̣ам̣, тасма̄ чха сарӣрадосарахита̄. чхавикалйа̄н̣ам̣ мам̣сакалйа̄н̣ам̣ нха̄рукалйа̄н̣ам̣ ат̣т̣хикалйа̄н̣ам̣ вайакалйа̄н̣анти имехи пана калйа̄н̣ехи саманна̄гататта̄ пан̃ча калйа̄н̣асаманна̄гата̄ на̄ма. тасса̄ хи а̄гантукобха̄сакиччам̣ наттхи, аттано сарӣробха̄сенева два̄дасахаттхе т̣ха̄не а̄локам̣ кароти, пийан̇гуса̄ма̄ ва̄ хоти суван̣н̣аса̄ма̄ ва̄, айамасса̄ чхавикалйа̄н̣ата̄. чатта̄ро панасса̄ хаттхапа̄да̄ мукхапарийоса̄нан̃ча ла̄кха̄расапарикаммакатам̣ вийа раттапава̄л̣араттакамбаласадисам̣ хоти, айамасса̄ мам̣сакалйа̄н̣ата̄. вӣсати пана накхапатта̄ни мам̣сато амуттат̣т̣ха̄не ла̄кха̄расапӯрита̄ни вийа, муттат̣т̣ха̄не кхӣрадха̄ра̄садиса̄ни хонти, айамасса̄ нха̄рукалйа̄н̣ата̄. дваттим̣са данта̄ супхусита̄ судхотаваджирапанти вийа кха̄йанти, айамасса̄ ат̣т̣хикалйа̄н̣ата̄. вӣсам̣вассасатика̄пи сама̄на̄ сол̣асавассуддесика̄ вийа хоти ниппалитена, айамасса̄ вайакалйа̄н̣ата̄. ити имехи пан̃чахи калйа̄н̣ехи саманна̄гататта̄ ‘‘джанападакалйа̄н̣ӣ’’ти вуччати. туват̣анти сӣгхам̣.

имасмим̣ т̣ха̄не ниваттессати, имасмим̣ т̣ха̄не ниваттессатӣти чинтентамева̄ти со кира татха̄гате га̄рававасена ‘‘паттам̣ во, бханте, ган̣хатха̄’’ти ваттум̣ ависаханто евам̣ чинтеси – ‘‘сопа̄насӣсе паттам̣ ган̣хиссатӣ’’ти. саттха̄ тасмимпи т̣ха̄не на ган̣хи. итаро ‘‘сопа̄напа̄дамӯле ган̣хиссатӣ’’ти чинтеси. саттха̄ таттха̄пи на ган̣хи. итаро ‘‘ра̄джан̇ган̣е ган̣хиссатӣ’’ти чинтеси. саттха̄ таттха̄пи на ган̣хи. евам̣ ‘‘идха ган̣хиссати, еттха ган̣хиссатӣ’’ти чинтентамева саттха̄ виха̄рам̣ нетва̄ пабба̄джеси.

маха̄каппинаттхераваттху

231. наваме сутавиттакоти дхаммассаванапийо. пат̣иха̄ракасса̄ти дова̄рикасса. саччака̄рена̄ти саччакирийа̄йа. саттха̄ ‘‘уппалаван̣н̣а̄ а̄гаччхатӯ’’ти чинтеси. тхерӣ а̄гантва̄ сабба̄ пабба̄джетва̄ бхиккхунӣупассайам̣ гата̄ти идам̣ ан̇гуттарабха̄н̣ака̄нам̣ катха̄маггам̣ дассентена вуттам̣. тенева дхаммападат̣т̣хакатха̄йам̣ (дха. па. ат̣т̣ха. 1.маха̄каппинаттхераваттху) вуттам̣ –

‘‘та̄ саттха̄рам̣ вандитва̄ екамантам̣ т̣хита̄ паббаджджам̣ йа̄чим̣су. евам̣ кира вутте саттха̄ уппалаван̣н̣а̄йа а̄гаманам̣ чинтесӣти екачче ваданти. саттха̄ пана та̄ упа̄сика̄йо а̄ха – ‘са̄ваттхим̣ гантва̄ бхиккхунӣупассайе пабба̄джетха̄’ти. та̄ анупуббена джанападача̄рикам̣ чарама̄на̄ антара̄магге маха̄джанена абхихат̣асакка̄расамма̄на̄ падаса̄ва вӣсайоджанасатикам̣ маггам̣ гантва̄ бхиккхунӣупассайе паббаджитва̄ арахаттам̣ па̄пун̣им̣сӯ’’ти.

дхаммапӣтӣти дхаммапа̄йако, дхаммам̣ пивантоти аттхо. дхаммо ча на̄меса на сакка̄ бха̄джанена йа̄гуа̄дӣни вийа па̄тум̣, нававидхам̣ пана локуттарадхаммам̣ на̄мака̄йена пхусанто а̄рамман̣ато саччхикаронто парин̃н̃а̄бхисамайа̄дӣхи дуккха̄дӣни арийасачча̄ни пат̣ивиджджханто дхаммам̣ пивати на̄ма. сукхам̣ сетӣти десана̄маттаметам̣, чатӯхипи ирийа̄патхехи сукхам̣ вихаратӣти аттхо. виппасаннена̄ти ана̄вилена нирупаккилесена. арийаппаведитети буддха̄дӣхи арийехи паведите сатипат̣т̣ха̄на̄дибхеде бодхипаккхийадхамме. сада̄ раматӣти еварӯпо дхаммапӣти виппасаннена четаса̄ вихаранто пан̣д̣иччена саманна̄гато сада̄ рамати абхирамати. ба̄хитапа̄патта̄ ‘‘бра̄хман̣а̄’’ти тхерам̣ а̄лапати.

са̄гататтхераваттху

232. дасаме чхаббаггийа̄нам̣ вачанена̄ти косамбика̄ кира упа̄сака̄ а̄йасмантам̣ са̄гатам̣ упасан̇камитва̄ абхива̄детва̄ екамантам̣ т̣хита̄ евама̄хам̣су – ‘‘ким̣, бханте, аййа̄нам̣ дуллабхан̃ча мана̄пан̃ча, ким̣ пат̣ийа̄дема̄’’ти? евам̣ вутте чхаббаггийа̄ бхиккхӯ косамбике упа̄саке етадавочум̣ – ‘‘аттха̄вусо ка̄потика̄, на̄ма пасанна̄ бхиккхӯнам̣ дуллабха̄ ча мана̄па̄ ча, там̣ пат̣ийа̄детха̄’’ти. атха косамбика̄ упа̄сака̄ гхаре гхаре ка̄потикам̣ пасаннам̣ пат̣ийа̄детва̄ а̄йасмантам̣ са̄гатам̣ пин̣д̣а̄йа чарантам̣ дисва̄ етадавочум̣ – ‘‘пивату, бханте, аййо са̄гато ка̄потикам̣ пасаннам̣, пивату, бханте, аййо са̄гато ка̄потикам̣ пасанна’’нти. атха̄йасма̄ са̄гато гхаре гхаре ка̄потикам̣ пасаннам̣ пивитва̄ нагарамха̄ никкхаманто нагарадва̄ре пати. тена вуттам̣ – ‘‘чхаббаггийа̄нам̣ вачанена саббагехесу ка̄потикам̣ пасаннам̣ пат̣ийа̄детва̄’’тиа̄ди. таттха ка̄потика̄ на̄ма капотапа̄дасама̄наван̣н̣а̄ раттобха̄са̄. пасанна̄ти сура̄ман̣д̣ассетам̣ адхивачанам̣. винайе самут̣т̣хитанти сура̄па̄насиккха̄паде (па̄чи. 326 а̄дайо) а̄гатам̣.

ра̄дхаттхераваттху

233. ека̄дасаме саттха̄ са̄рипуттаттхерасса сан̃н̃ам̣ ада̄сӣти бра̄хман̣ам̣ пабба̄джетум̣ сан̃н̃ам̣ ада̄си, а̄н̣а̄песӣти вуттам̣ хоти. бхагава̄ кира там̣ бра̄хман̣ам̣ паббаджджам̣ алабхитва̄ кисам̣ лӯкхам̣ дуббан̣н̣ам̣ уппан̣д̣уппан̣д̣укаджа̄там̣ дисва̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘ко, бхиккхаве, тасса бра̄хман̣асса адхика̄рам̣ саратӣ’’ти. евам̣ вутте а̄йасма̄ са̄рипутто бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘ахам̣ кхо, бханте, тасса бра̄хман̣асса адхика̄рам̣ сара̄мӣ’’ти. ким̣ пана твам̣, са̄рипутта, бра̄хман̣асса адхика̄рам̣ сарасӣти. идха ме, бханте, со бра̄хман̣о ра̄джагахе пин̣д̣а̄йа чарантасса кат̣аччхубхиккхам̣ да̄песи, имам̣ кхо ахам̣, бханте, тасса бра̄хман̣асса адхика̄рам̣ сара̄мӣ’’ти. са̄дху са̄дху, са̄рипутта. катан̃н̃уно хи, са̄рипутта, саппуриса̄ катаведино, тена хи твам̣, са̄рипутта, там̣ бра̄хман̣ам̣ пабба̄джехи упасампа̄дехӣти. ат̣т̣хуппаттийам̣ а̄гатоти алӣначиттаджа̄такасса (джа̄. 1.2.11-12) ат̣т̣хуппаттийам̣ (джа̄. ат̣т̣ха. 2.2.алӣначиттаджа̄такаван̣н̣ана̄) а̄гато.

нидхӣнанти таттха таттха нидахитва̄ т̣хапита̄нам̣ хиран̃н̃асуван̣н̣а̄дипӯра̄нам̣ нидхикумбхӣнам̣. паватта̄ранти киччхаджӣвике дуггатамануссе анукампам̣ катва̄ ‘‘ехи, те сукхена джӣванупа̄йам̣ дассесса̄мӣ’’ти нидхит̣т̣ха̄нам̣ нетва̄ хаттхам̣ паса̄ретва̄ ‘‘имам̣ гахетва̄ сукхам̣ джӣва̄’’ти а̄чиккхита̄рам̣ вийа. ваджджадассинанти две ваджджадассино ‘‘имина̄ нам̣ аса̄руппена ва̄ кхалитена ва̄ сан̇гхамаджджхе нигган̣хисса̄мӣ’’ти рандхагавесако ча, анан̃н̃а̄там̣ н̃а̄панаттха̄йа н̃а̄там̣ анугган̣ханаттха̄йа сӣла̄дӣнамасса вуддхика̄мата̄йа там̣ там̣ ваджджам̣ олоканена уллумпанасабха̄васан̣т̣хито ча. айам̣ идха адхиппето. йатха̄ хи дуггатамануссо ‘‘имам̣ ган̣ха̄хӣ’’ти таджджетва̄пи потхетва̄пи нидхим̣ дассенте копам̣ на кароти, памудитова хоти, евамевам̣ еварӯпе пуггале аса̄руппам̣ ва̄ кхалитам̣ ва̄ дисва̄ а̄чиккханте копо на ка̄таббо, тут̣т̣хенева бхавитаббам̣. ‘‘бханте, махантам̣ во каммам̣ катам̣ майхам̣ а̄чарийупаджджха̄йат̣т̣ха̄не т̣хатва̄ овадантехи, пунапи мам̣ вадеййа̄тха̄’’ти пава̄ретаббамева.

ниггайхава̄динти екаччо хи саддхивиха̄рика̄дӣнам̣ аса̄руппам̣ ва̄ кхалитам̣ ва̄ дисва̄ ‘‘айам̣ ме мукходакада̄на̄дӣхи саккаччам̣ упат̣т̣хахати, саче нам̣ ваккха̄ми, на мам̣ упат̣т̣хахиссати, евам̣ ме париха̄ни бхависсатӣ’’ти там̣ ваттум̣ ависаханто на ниггайхава̄дӣ на̄ма хоти, со имасмим̣ са̄сане качаварам̣ а̄кирати. йо пана татха̄рӯпам̣ ваджджам̣ дисва̄ ваджджа̄нурӯпам̣ тадждженто пан̣а̄менто дан̣д̣акаммам̣ каронто виха̄ра̄ нӣхаранто сиккха̄пети, айам̣ ниггайхава̄дӣ на̄ма сеййатха̄пи, самма̄самбуддхо. вуттан̃хетам̣ – ‘‘ниггайха ниггайха̄хам̣, а̄нанда, ваккха̄ми, павайха павайха, а̄нанда, ваккха̄ми, йо са̄ро, со т̣хассатӣ’’ти (ма. ни. 3.196). медха̄винти дхаммоджапан̃н̃а̄йа саманна̄гатам̣. та̄дисанти еварӯпам̣ пан̣д̣итам̣ бхаджеййа пайирупа̄сеййа. та̄дисан̃хи а̄чарийам̣ бхаджама̄насса антева̄сикасса сеййо хоти на па̄пийо, вад̣д̣хийева хоти, но париха̄нӣти.

могхара̄джаттхераваттху

234. два̄дасаме кат̣т̣хава̄хананагарети кат̣т̣хава̄ханена гахитатта̄ евам̣ладдхана̄маке нагаре. атӣте кира ба̄ра̄н̣асива̄сӣ еко руккхавад̣д̣хакӣ саке а̄чарийаке адутийо. тасса сол̣аса сисса̄ екамекасса сахассам̣ антева̄сика̄. евам̣ те саттараса̄дхика̄ сол̣аса сахасса̄ а̄чарийантева̄сика̄ саббепи ба̄ра̄н̣асим̣ упанисса̄йа джӣвикам̣ каппента̄ паббатасамӣпам̣ гантва̄ руккхе гахетва̄ таттхева на̄на̄па̄са̄давикатийо нит̣т̣ха̄петва̄ куллам̣ бандхитва̄ ган̇га̄йа ба̄ра̄н̣асим̣ а̄нетва̄ саче ра̄джа̄ аттхико хоти, ран̃н̃о екабхӯмакам̣ ва̄ саттабхӯмакам̣ ва̄ па̄са̄дам̣ йоджетва̄ денти. но че, ан̃н̃есампи виккин̣итва̄ путтада̄рам̣ посенти. атха несам̣ екадивасам̣ а̄чарийо ‘‘на сакка̄ вад̣д̣хакикаммена ниччам̣ джӣвитум̣, дуккаран̃хи джара̄ка̄ле етам̣ камма’’нти чинтетва̄ антева̄сике а̄мантеси – ‘‘та̄та̄, удумбара̄дайо аппаса̄раруккхе а̄нетха̄’’ти. те ‘‘са̄дхӯ’’ти пат̣иссун̣итва̄ а̄найим̣су. со техи кат̣т̣хасакун̣ам̣ катва̄ тассаббхантарам̣ пависитва̄ ва̄тена йантам̣ пӯреси. кат̣т̣хасакун̣о суван̣н̣ахам̣сара̄джа̄ вийа а̄ка̄се лан̇гхитва̄ ванасса упари чаритва̄ антева̄сӣнам̣ пурато орухи.

атха̄чарийо сиссе а̄ха – ‘‘та̄та̄ ӣдиса̄ни кат̣т̣хава̄хана̄ни катва̄ сакка̄ сакаладжамбудӣпе радждже гахетум̣, тумхепи та̄та̄ ета̄ни каротха, раджджам̣ гахетва̄ джӣвисса̄ма, дуккарам̣ вад̣д̣хакисиппена джӣвиту’’нти. те татха̄ катва̄ а̄чарийасса пат̣иведесум̣. тато не а̄чарийо а̄ха – ‘‘катамам̣ та̄та̄ раджджам̣ ган̣ха̄ма̄’’ти? ба̄ра̄н̣асираджджам̣ а̄чарийа̄ти. алам̣ та̄та̄, ма̄ етам̣ ручиттха, майан̃хи там̣ гахетва̄пи ‘‘вад̣д̣хакира̄джа̄, вад̣д̣хакийувара̄джа̄’’ти вад̣д̣хакива̄да̄ на муччисса̄ма, маханто джамбудӣпо, ан̃н̃аттха гаччха̄ма̄ти. тато сапуттада̄рака̄ кат̣т̣хава̄хана̄ни абхирухитва̄ саджджа̄вудха̄ хутва̄ химаванта̄бхимукха̄ гантва̄ химавати ан̃н̃атарам̣ нагарам̣ пависитва̄ ран̃н̃о нивесанейева паччут̣т̣хам̣су. те таттха раджджам̣ гахетва̄ а̄чарийам̣ радждже абхисин̃чим̣су. со ‘‘кат̣т̣хава̄хано ра̄джа̄’’ти па̄кат̣о ахоси, там̣ нагарам̣ тена гахитатта̄ ‘‘кат̣т̣хава̄хананагара’’нтева на̄мам̣ лабхи.

тапача̄ранти тапачаран̣ам̣. па̄са̄н̣ачетийе пит̣т̣хипа̄са̄н̣е нисӣдӣти па̄са̄н̣акачетийанти ладдхавоха̄ре пит̣т̣хипа̄са̄н̣е саккена ма̄пите маха̄ман̣д̣апе нисӣди. таттха кира махато па̄са̄н̣асса упари пуббе деват̣т̣ха̄нам̣ ахоси, уппанне пана бхагавати виха̄ро джа̄то, со тенева пуримавоха̄рена ‘‘па̄са̄н̣ачетийа’’нти вуччати.

тена пуччхите дутийо хутва̄ саттха̄рам̣ пан̃хам̣ пуччхӣти –

‘‘муддхам̣ муддха̄дхипа̄тан̃ча, ба̄варӣ парипуччхати;

там̣ бйа̄карохи бхагава̄, кан̇кхам̣ винайа но исе’’ти. (су. ни. 1031) –

евам̣ тена пан̃хе пуччхите бхагавата̄ ча –

‘‘авиджджа̄ муддха̄ти джа̄на̄хи, виджджа̄ муддха̄дхипа̄тинӣ;

саддха̄сатисама̄дхӣхи, чхандавӣрийена сам̣йута̄’’ти. (су. ни. 1032) –

пан̃хе виссаджджите дутийо хутва̄ пан̃хам̣ пуччхи.

атхасса…пе… пан̃хам̣ катхесӣти –

‘‘катхам̣ локам̣ авеккхантам̣, маччура̄джа̄ на пассатӣ’’ти. (су. ни. 1124) –

тена пан̃хе пуччхите –

‘‘сун̃н̃ато локам̣ авеккхассу, могхара̄джа сада̄ сато;

атта̄нудит̣т̣хим̣ ӯхачча, евам̣ маччутаро сийа̄;

евам̣ локам̣ авеккхантам̣, маччура̄джа̄ на пассатӣ’’ти. (су. ни. 1125) –

пан̃хам̣ виссаджджеси.

сесаджана̄ти тасмим̣ сама̄гаме саннипатита̄ сесаджана̄. на катхӣйантӣти ‘‘еттака̄ сота̄панна̄’’тиа̄дина̄ на вуччанти. евам̣ па̄ра̄йане ваттху самут̣т̣хитанти па̄ра̄йанавагге идам̣ ваттху самут̣т̣хитам̣.

чатуттхаетадаггаваггаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

тхерапа̄л̣исам̣ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.