14. етадаггавагго
(14) 3. татийаетадаггаваггаван̣н̣ана̄
ра̄хула-рат̣т̣хапа̄латтхераваттху
209-210. татийасса пат̣хамадутийесу тиссо сиккха̄ти адхисӣлаадхичиттаадхипан̃н̃а̄сан̇кха̄та̄ тиссо сиккха̄. чуддаса бхаттаччхеде катва̄ти сатта̄хам̣ нира̄ха̄рата̄йа екекасмим̣ дивасе двиннам̣ бхаттаччхеда̄нам̣ васена чуддаса бхаттаччхеде катва̄.
тесанти тесам̣ та̄паса̄нам̣. ла̄бубха̄джана̄дипариккха̄рам̣ сам̣видха̄йа̄ти ла̄бубха̄джана̄дита̄пасапариккха̄рам̣ сам̣видахитва̄. сапарил̣а̄хака̄йадха̄тукоти уссаннапиттата̄йа сапарил̣а̄хака̄йасабха̄во. сатасахасса̄ти сатасахассапарима̄н̣а̄. сатасахассам̣ парима̄н̣ам̣ етесанти сатасахасса̄ уттарападалопена йатха̄ ‘‘рӯпабхаво рӯпа’’нти, аттхиаттхе ва̄ ака̄рапаччайо дат̣т̣хаббо. па̄н̣а̄типа̄та̄диакусаладхаммасамуда̄ча̄расан̇кха̄то а̄магандхо кун̣апагандхо наттхи етесанти нира̄магандха̄, йатха̄вуттакилесасамуда̄ча̄рарахита̄ти аттхо. килесасамуда̄ча̄ро хеттха ‘‘а̄магандхо’’ти вутто. ким̣ка̄ран̣а̄? аманун̃н̃атта̄, килесаасучимиссатта̄, саббхи джигуччхитатта̄, парамадуггандхабха̄вавахатта̄ ча. татха̄ хи йе йе уссаннакилеса̄ сатта̄, те те атидуггандха̄ хонти. тенева никкилеса̄нам̣ матасарӣрампи дуггандхам̣ на хоти. да̄наггапариваханакети да̄наггадхураваханаке. ма̄пакоти дивасе дивасе паримитапариббайада̄навасена дхан̃н̃ама̄пако.
па̄л̣ийанти винайапа̄л̣ийам̣. мигаджа̄такам̣ а̄харитва̄ катхесӣти атӣте кира бодхисатто мигайонийам̣ ниббаттитва̄ мигаган̣апаривуто аран̃н̃е васати. атхасса бхагинӣ аттано путтакам̣ упанетва̄ ‘‘бха̄тика имам̣ бха̄гинеййам̣ мигама̄йам̣ сиккха̄пехӣ’’ти а̄ха. бодхисатто ‘‘са̄дхӯ’’ти пат̣иссун̣итва̄ ‘‘гаччха та̄та, асукавела̄йам̣ на̄ма а̄гантва̄ сиккхеййа̄сӣ’’ти а̄ха. со ма̄тулена вуттавелам̣ анатиккамитва̄ там̣ упасан̇камитва̄ мигама̄йам̣ сиккхи. со екадивасам̣ ване вичаранто па̄сена баддхо баддхаравам̣ вирави. мигаган̣о пала̄йитва̄ ‘‘путто те па̄сена баддхо’’ти тасса ма̄туйа̄ а̄рочеси. са̄ бха̄ту сантикам̣ гантва̄ ‘‘бха̄тика бха̄гинеййо те мигама̄йам̣ сиккха̄пито’’ти пуччхи. бодхисатто ‘‘ма̄ твам̣ путтасса кин̃чи па̄пакам̣ а̄сан̇ки, суггахита̄ тена мигама̄йа̄, ида̄ни там̣ ха̄сайама̄но а̄гаччхиссатӣ’’ти ватва̄ ‘‘мигам̣ типаллаттха’’нтиа̄дима̄ха.
таттха миганти бха̄гинеййамигам̣. типаллаттхам̣ вуччати сайанам̣, убхохи пассехи уджукамева ча нипаннакавасена тӣха̄ка̄рехи паллаттхам̣ асса, тӣн̣и ва̄ паллаттха̄ни асса̄ти типаллаттхо, там̣ типаллаттхам̣. анекама̄йанти бахума̄йам̣ бахуван̃чанам̣. ат̣т̣хаккхуранти екекасмим̣ па̄де двиннам̣ двиннам̣ васена ат̣т̣хахи кхурехи саманна̄гатам̣. ад̣д̣харатта̄папа̄йинти пуримайа̄мам̣ атиккамитва̄ маджджхимайа̄ме аран̃н̃ато а̄гамма па̄нӣйасса пиванато ад̣д̣харатте а̄пам̣ пиватӣти ад̣д̣харатта̄папа̄йӣ. ‘‘ад̣д̣харатте а̄папа̄йи’’нтипи па̄т̣хо. мама бха̄гинеййам̣ мигам̣ ахам̣ са̄дхукам̣ мигама̄йам̣ угган̣ха̄песим̣. катхам̣? йатха̄ екена сотена чхама̄йам̣ ассасанто чхахи кала̄хи атибхоти бха̄гинеййо. идам̣ вуттам̣ хоти – айан̃хи тава путтам̣ татха̄ угган̣ха̄песим̣, йатха̄ екасмим̣ упаримана̄сика̄соте ва̄там̣ саннирумбхитва̄ патхавийам̣ аллӣнена екена хет̣т̣химана̄сика̄сотена татхева чхама̄йам̣ ассасанто чхахи кала̄хи луддакам̣ атибхоти, чхахи кот̣т̣ха̄сехи аджджхоттхарати ван̃четӣти аттхо. катамехи чхахи? чатта̄ро па̄де паса̄ретва̄ екена пассена сеййа̄йа, кхурехи тин̣апам̣сукхан̣анена, дживха̄нинна̄манена, ударасса уддхума̄табха̄вакаран̣ена, учча̄рапасса̄вависсаджджанена, ва̄тасса нирумбханена̄ти. атха ва̄ татха̄ нам̣ угган̣ха̄песим̣, йатха̄ екена сотена чхама̄йам̣ ассасанто. чхахӣти хет̣т̣ха̄ вуттехи чхахи ка̄ран̣ехи. кала̄хӣти кала̄йиссати, луддакам̣ ван̃чессатӣти аттхо. бхотӣти бхагиним̣ а̄лапати. бха̄гинеййоти евам̣ чхахи ка̄ран̣ехи ван̃чакам̣ бха̄гинеййам̣ ниддисати.
евам̣ бодхисатто бха̄гинеййасса мигама̄йам̣ са̄дхукам̣ уггахитабха̄вам̣ ваданто бхагиним̣ самасса̄сеси. сопи мигапотако па̄се баддхо анибандхитва̄йева бхӯмийам̣ маха̄пха̄сукапассена па̄де паса̄ретва̄ нипанно па̄да̄нам̣ а̄саннат̣т̣ха̄не кхурехи ева пахаритва̄ пам̣сун̃ча тин̣а̄ни ча уппа̄т̣етва̄ учча̄рапасса̄вам̣ виссаджджетва̄ сӣсам̣ па̄тетва̄ дживхам̣ нинна̄метва̄ сарӣрам̣ кхел̣акилиннам̣ катва̄ ва̄таггахан̣ена ударам̣ уддхума̄такам̣ катва̄ аккхӣни париваттетва̄ хет̣т̣ха̄на̄сика̄сотена ва̄там̣ сан̃чара̄пенто упаримана̄сика̄сотена ва̄там̣ саннирумбхитва̄ сакаласарӣрам̣ тхаддхабха̄вам̣ га̄ха̄петва̄ матака̄ка̄рам̣ дассеси, нӣламаккхика̄пи нам̣ сампарива̄ресум̣, тасмим̣ тасмим̣ т̣ха̄не ка̄ка̄ нилӣйим̣су. луддо а̄гантва̄ ударе хаттхена пахаритва̄ ‘‘па̄това баддхо бхависсати, пӯтико джа̄то’’ти тасса бандханараджджум̣ мочетва̄ ‘‘еттхева да̄ни нам̣ уккантитва̄ мам̣сам̣ а̄да̄йа гамисса̄мӣ’’ти нира̄сан̇ко хутва̄ са̄кха̄пала̄сам̣ гахетум̣ а̄раддхо. мигапотакопи ут̣т̣ха̄йа чатӯхи па̄дехи т̣хатва̄ ка̄йам̣ видхунитва̄ гӣвам̣ паса̄ретва̄ маха̄ва̄тена чхиннавала̄хако вийа вегена ма̄ту сантикам̣ агама̄си. саттха̄ ‘‘на, бхиккхаве, ра̄хуло ида̄нева сиккха̄ка̄мо, пуббепи сиккха̄ка̄мойева̄’’ти евам̣ мигаджа̄такам̣ а̄харитва̄ катхеси.
амбалат̣т̣хийара̄хулова̄дам̣ десесӣти ‘‘пассаси но твам̣, ра̄хула, имам̣ париттам̣ удака̄васесам̣ удака̄да̄не т̣хапитанти? евам̣, бханте. евам̣ париттакам̣ кхо, ра̄хула, тесам̣ са̄ман̃н̃ам̣, йесам̣ наттхи сампаджа̄намуса̄ва̄де ладжджа̄’’ти евама̄дина̄ амбалат̣т̣хийара̄хулова̄дам̣ (ма. ни. 2.107 а̄дайо) катхеси. гехаситам̣ витаккам̣ витаккентасса̄ти а̄йасма̄ кира ра̄хуло бхагавато пит̣т̣хито пит̣т̣хито гаччхантова па̄даталато йа̄ва упари кесанта̄ татха̄гатам̣ олокеси, со бхагавато буддхавесавила̄сам̣ дисва̄ ‘‘собхати бхагава̄ дваттим̣самаха̄пурисалаккхан̣авичиттасарӣро бйа̄маппабха̄париккхиттата̄йа виппакин̣н̣асуван̣н̣ачун̣н̣амаджджхагато вийа виджджулата̄париккхитто канакапаббато вийа йантасама̄кад̣д̣хитаратанавичиттасуван̣н̣ааггхикам̣ вийа пам̣сукӯлачӣвараппат̣иччханнопи раттакамбалапариккхиттаканакапаббато вийа пава̄л̣алата̄пат̣иман̣д̣итасуван̣н̣агхат̣икам̣ вийа чӣнапит̣т̣хачун̣н̣апӯджитасуван̣н̣ачетийам̣ вийа ла̄кха̄раса̄нулитто канакатхӯпо вийа раттавала̄хакантарагато тан̇кхан̣амуггатапун̣н̣ачандо вийа ахо саматим̣сапа̄рамита̄нубха̄вена саджджитасса аттабха̄васса сирисампаттӣ’’ти чинтеси. тато атта̄нампи олокетва̄ ‘‘ахампи собха̄ми, саче бхагава̄ чатӯсу маха̄дӣпесу чаккаваттираджджам̣ акарисса, майхам̣ парин̣а̄йакат̣т̣ха̄нантарамадасса, евам̣ санте ативийа джамбудӣпаталам̣ атисобхисса̄’’ти аттабха̄вам̣ нисса̄йа гехаситам̣ чхандара̄гам̣ уппа̄деси. там̣ сандха̄йетам̣ вуттам̣ – ‘‘саттху чева аттано ча рӯпасампаттим̣ дисва̄ гехаситам̣ витаккам̣ витаккентасса̄’’ти.
бхагава̄пи пурато гаччхантова чинтеси – ‘‘парипун̣н̣аччхавимам̣салохито да̄ни ра̄хуласса аттабха̄во, раджанӣйесу рӯпа̄рамман̣а̄дӣсу читтасса паккханданака̄ло джа̄то, ниппхалата̄йа ну кхо ра̄хуло вӣтина̄метӣ’’ти. атха саха̄ваджджаненева пасанне удаке маччхам̣ вийа парисуддхе а̄да̄саман̣д̣але мукханимиттам̣ вийа ча тасса там̣ читтуппа̄дам̣ аддаса, дисва̄ ча ‘‘айам̣ ра̄хуло майхам̣ атраджо хутва̄ мама паччхато а̄гаччханто ‘ахам̣ собха̄ми, майхам̣ ван̣н̣а̄йатанам̣ пасанна’нти аттабха̄вам̣ нисса̄йа гехаситам̣ чхандара̄гам̣ уппа̄дети, атиттхе паккхандо, уппатхам̣ пат̣ипанно, агочаре чарати, диса̄мӯл̣хааддхико вийа агантаббам̣ дисам̣ гаччхати, айам̣ кхо панасса килесо аббхантаре вад̣д̣ханто аттаттхампи йатха̄бхӯтам̣ пасситум̣ на дассиссати параттхампи убхайаттхампи, тато нирайепи пат̣исандхим̣ ган̣ха̄пессати, тираччха̄найонийампи петтивисайепи асурака̄йепи самба̄дхепи ма̄тукуччхисминти анаматагге сам̣са̄рават̣т̣е парипа̄тессати. йатха̄ кхо пана анекаратанапӯра̄ маха̄на̄ва̄ бхиннапхалакантарена удакам̣ а̄дийама̄на̄ мухуттампи на аджджхупеккхитабба̄ хоти, вегена вегенасса̄ виварам̣ пидахитум̣ ват̣т̣ати, евамева айампи на аджджхупеккхитаббо. йа̄васса айам̣ килесо аббхантаре сӣларатана̄дӣни на вина̄сети, та̄вадева нам̣ нигган̣хисса̄мӣ’’ти аджджха̄сайам̣ ака̄си. тато ра̄хулам̣ а̄мантетва̄ ‘‘йам̣ кин̃чи, ра̄хула, рӯпам̣ атӣта̄на̄гатапаччуппаннам̣ аджджхаттам̣ ва̄ бахиддха̄ ва̄ ол̣а̄рикам̣ ва̄ сукхумам̣ ва̄ хӣнам̣ ва̄ пан̣ӣтам̣ ва̄ йам̣ дӯре сантике ва̄, саббам̣ рӯпам̣ ‘нетам̣ мама, несохамасми, на месо атта̄’ти еваметам̣ йатха̄бхӯтам̣ саммаппан̃н̃а̄йа дат̣т̣хаббанти. рӯпамева ну кхо бхагава̄ рӯпамева ну кхо сугата̄ти. рӯпампи ра̄хула, ведана̄пи ра̄хула, сан̃н̃а̄пи ра̄хула, сан̇кха̄ра̄пи ра̄хула, вин̃н̃а̄н̣ампи ра̄хула̄’’ти маха̄ра̄хулова̄дасуттам̣ (ма. ни. 2.113 а̄дайо) абха̄си. там̣ дассетум̣ – ‘‘йам̣ кин̃чи ра̄хула…пе… катхесӣ’’ти вуттам̣.
сам̣йуттаке пана ра̄хулова̄доти ра̄хуласам̣йутте вуттара̄хулова̄дам̣ сандха̄йа ваданти. таттха ‘‘са̄дху ме, бханте, бхагава̄ сам̣кхиттена дхаммам̣ десету, йамахам̣, бханте, бхагавато дхаммам̣ сутва̄ еко вӯпакат̣т̣хо аппаматто а̄та̄пӣ пахитатто вихареййа’’нти тхерена йа̄чито ‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, ра̄хула, чаккху ниччам̣ ва̄ аниччам̣ ва̄ти? аниччам̣, бханте. йам̣ пана̄ниччам̣, дуккхам̣ ва̄ там̣ сукхам̣ ва̄ти? дуккхам̣, бханте. йам̣ пана̄ниччам̣ дуккхам̣ випарин̣а̄мадхаммам̣, каллам̣ ну там̣ саманупасситум̣ ‘етам̣ мама, есохамасми, есо ме атта̄’’’тиа̄дина̄ ра̄хулова̄дам̣ (сам̣. ни. 2.188 а̄дайо) а̄рабхи. тхерасса випассана̄ча̄ройева, на пана маха̄ра̄хулова̄до вийа витаккӯпаччхеда̄йа вуттоти адхиппа̄йо.
атхасса саттха̄ н̃а̄н̣апарипа̄кам̣ н̃атва̄тиа̄дӣсу бхагавато кира рахогатасса пат̣исаллӣнасса евам̣ четасо паривитакко удапа̄ди ‘‘парипакка̄ кхо ра̄хуласса вимуттипарипа̄чанӣйа̄ дхамма̄, йаннӯна̄хам̣ ра̄хулам̣ уттари а̄сава̄нам̣ кхайе винеййа’’нти? атхасса бхагава̄ пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа са̄ваттхийам̣ пин̣д̣а̄йа чаритва̄ паччха̄бхаттам̣ пин̣д̣апа̄тапат̣икканто а̄йасмантам̣ ра̄хулам̣ а̄мантеси – ‘‘ган̣ха̄хи, ра̄хула, нисӣданам̣, йена андхаванам̣ тенупасан̇камисса̄ма дива̄виха̄ра̄йа̄’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо а̄йасма̄ ра̄хуло бхагавато пат̣иссутва̄ нисӣданам̣ а̄да̄йа бхагавато пит̣т̣хито пит̣т̣хито анубандхи. тена кхо пана самайена анека̄ни девата̄сахасса̄ни бхагавантам̣ абхивандитва̄ анубандхита̄ хонти ‘‘аджджа бхагава̄ а̄йасмантам̣ ра̄хулам̣ уттари а̄сава̄нам̣ кхайе винессатӣ’’ти. атха кхо бхагава̄ андхаванам̣ аджджхога̄хетва̄ ан̃н̃атарасмим̣ руккхамӯле пан̃н̃атте а̄сане нисӣди. а̄йасма̄пи ра̄хуло бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. атха а̄йасмантам̣ ра̄хулам̣ а̄мантетва̄ ‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, ра̄хула, чаккху ниччам̣ ва̄ аниччам̣ ва̄ти? аниччам̣, бханте. йам̣ пана̄ниччам̣, дуккхам̣ ва̄ там̣ сукхам̣ ва̄ти? дуккхам̣, бханте. йам̣ пана̄ниччам̣ дуккхам̣ випарин̣а̄мадхаммам̣, каллам̣ ну там̣ саманупасситум̣ ‘етам̣ мама, есохамасми, есо ме атта̄’’’тиа̄дина̄ ра̄хулова̄дам̣ (сам̣. ни. 4.121) ада̄си. там̣ сандха̄йетам̣ вуттам̣ – ‘‘андхаване нисинно чӯл̣ара̄хулова̄дам̣ катхесӣ’’ти.
кот̣исатасахассадевата̄хӣти а̄йасмата̄ ра̄хулена падумуттарасса бхагавато па̄дамӯле патхавиндхарара̄джака̄ле паттханам̣ т̣хапентена саддхим̣ паттханам̣ т̣хапитадевата̄йевета̄. та̄су пана ка̄чи бхӯмат̣т̣хадевата̄, ка̄чи анталиккхат̣т̣хака̄, ка̄чи ча̄тумаха̄ра̄джика̄дидевалоке, ка̄чи брахмалоке ниббатта̄, имасмим̣ пана дивасе сабба̄ екат̣т̣ха̄не андхаванасмим̣йева саннипатита̄.
а̄бхидосиканти па̄рива̄сикам̣ екаратта̄тиккантам̣ пӯтибхӯтам̣. екаратта̄тиккантассева хи на̄масан̃н̃а̄ еса̄, йадидам̣ а̄бхидосикоти. айам̣ панеттха вачанаттхо – пӯтибха̄вадосена абхибхӯтоти абхидосо, абхидосойева а̄бхидосико. кумма̄санти йавакумма̄сам̣. адхива̄сетва̄ти ‘‘тена хи, та̄та рат̣т̣хапа̄ла, адхива̄сехи сва̄тана̄йа бхатта’’нти питара̄ нимантито сва̄тана̄йа бхиккхам̣ адхива̄сетва̄. еттха ча тхеро пакатийа̄ уккат̣т̣хасапада̄нача̄рико сва̄тана̄йа бхиккхам̣ на̄ма на̄дхива̄сети, ма̄ту ануггахена пана адхива̄сети. ма̄ту кирасса тхерам̣ ануссаритва̄ ануссаритва̄ маха̄соко уппаджджати, роданенева дуккхӣ вийа джа̄та̄, тасма̄ тхеро ‘‘сача̄хам̣ там̣ апасситва̄ гамисса̄ми, хадайамписса̄ пхалеййа̄’’ти ануггахена адхива̄сеси. пан̣д̣ита̄ хи бхиккхӯ ма̄та̄питӯнам̣ а̄чарийупаджджха̄йа̄нам̣ ва̄ ка̄таббам̣ ануггахам̣ аджджхупеккхитва̄ дхутан̇гасуддхика̄ на бхаванти.
алан̇катапат̣ийатте иттхиджанети питара̄ уййоджите иттхиджане. пита̄ кирасса дутийадивасе саканивесане махантам̣ хиран̃н̃асуван̣н̣асса пун̃джам̣ ка̄ра̄петва̄ килан̃джехи пат̣иччха̄да̄петва̄ а̄йасмато рат̣т̣хапа̄ласса пура̄н̣адутийика̄йо ‘‘етха тумхе вадхӯ, йена алан̇ка̄рена алан̇ката̄ пуббе рат̣т̣хапа̄ласса кулапуттасса пийа̄ хотха мана̄па̄, тена алан̇ка̄рена алан̇каротха̄’’ти а̄н̣а̄петва̄ пан̣ӣтам̣ кха̄данӣйам̣ бходжанӣйам̣ пат̣ийа̄да̄петва̄ ка̄ле а̄рочите а̄гантва̄ пан̃н̃атте а̄сане нисиннам̣ ‘‘идам̣ те, рат̣т̣хапа̄ла, маттикам̣ дханам̣, ан̃н̃ам̣ петтикам̣, ан̃н̃ам̣ пита̄махам̣; сакка̄, та̄та рат̣т̣хапа̄ла, бхоге ча бхун̃джитум̣, пун̃н̃а̄ни ча ка̄тум̣? ехи твам̣, та̄та рат̣т̣хапа̄ла, сиккхам̣ паччаккха̄йа хӣна̄йа̄ваттитва̄ бхоге ча бхун̃джассу, пун̃н̃а̄ни ча карохӣ’’ти йа̄читва̄ тена пат̣иккхипитва̄ дхамме десите ‘‘ахам̣ имам̣ уппабба̄джесса̄мӣ’’ти а̄найим̣, со ‘‘да̄ни ме дхаммакатхам̣ ка̄тум̣ а̄раддхо, алам̣ ме вачанам̣ на кариссатӣ’’ти ут̣т̣ха̄йа гантва̄ тасса ородха̄нам̣ два̄рам̣ вивара̄петва̄ ‘‘айам̣ во са̄мико, гаччхатха, йам̣ кин̃чи катва̄на ган̣хитум̣ ва̄йаматха̄’’ти уййоджеси. тӣсу вайесу т̣хита̄ на̄т̣акиттхийо тхерам̣ парива̄райим̣су. та̄су айам̣ асубхасан̃н̃ам̣ уппа̄деси. тена вуттам̣ – ‘‘алан̇катапат̣ийатте иттхиджане асубхасан̃н̃ам̣ уппа̄детва̄’’ти.
т̣хитакова дхаммам̣ десетва̄ти –
‘‘пасса читтакатам̣ бимбам̣, арука̄йам̣ самусситам̣;
а̄турам̣ бахусан̇каппам̣, йасса наттхи дхувам̣ т̣хити.
‘‘пасса читтакатам̣ рӯпам̣, ман̣ина̄ кун̣д̣алена ча;
ат̣т̣хим̣ тачена онаддхам̣, саха ваттхехи собхати.
‘‘алаттакаката̄ па̄да̄, мукхам̣ чун̣н̣акамаккхитам̣;
алам̣ ба̄ласса моха̄йа, но ча па̄рагавесино.
‘‘ат̣т̣ха̄падаката̄ кеса̄, нетта̄ ан̃джанамаккхита̄;
алам̣ ба̄ласса моха̄йа, но ча па̄рагавесино.
‘‘ан̃джанӣван̣н̣ава̄ читта̄, пӯтика̄йо алан̇като;
алам̣ ба̄ласса моха̄йа, но ча па̄рагавесино.
‘‘одахи мигаво па̄сам̣, на̄сада̄ ва̄гурам̣ миго;
бхутва̄ нива̄пам̣ гаччха̄ми, канданте мигабандхаке’’ти. (ма. ни. 2.302; тхерага̄. 769-774) –
има̄хи га̄тха̄хи дхаммам̣ десетва̄.
а̄ка̄сам̣ уппатитва̄ти а̄ка̄сам̣ паккхандитва̄. касма̄ пана тхеро а̄ка̄сена гато? пита̄ кирасса сет̣т̣хи саттасу два̄ракот̣т̣хакесу аггал̣а̄ни да̄петва̄ малле а̄н̣а̄песи ‘‘саче никкхамитва̄ гаччхати, хаттхапа̄десу нам̣ гахетва̄ ка̄са̄йа̄ни харитва̄ гихивесам̣ ган̣ха̄петха̄’’ти. тасма̄ тхеро ‘‘ете ма̄дисам̣ маха̄кхӣн̣а̄савам̣ хаттхе ва̄ па̄де ва̄ гахетва̄ апун̃н̃ам̣ пасавеййум̣, там̣ несам̣ ма̄ ахосӣ’’ти чинтетва̄ а̄ка̄сена агама̄си. мигачӣранти евам̣на̄макам̣ уййа̄нам̣. чатупа̄риджун̃н̃апат̣иман̣д̣итанти джара̄па̄риджун̃н̃ам̣, бйа̄дхипа̄риджун̃н̃ам̣, бхогапа̄риджун̃н̃ам̣, н̃а̄типа̄риджун̃н̃анти имехи чатӯхи па̄риджун̃н̃ехи пат̣иман̣д̣итам̣. па̄риджун̃н̃анти ча париха̄нӣти аттхо. сесаметтха сувин̃н̃еййамева.
кун̣д̣адха̄наттхераваттху
211. татийе сала̄кам̣ ган̣хантӣти сала̄кага̄хака̄. суна̄парантаджанападам̣ гаччхантепи пат̣хамамева сала̄кам̣ ган̣хӣти самбандхо. чхаббассантарети чханнам̣ васса̄нам̣ аббхантаре. меттӣти миттабха̄во. бхедаке сатӣти бхедакаран̣е сати. гумбасабха̄гатоти гумбасамӣпато, айамева ва̄ па̄т̣хо. иттхӣ хутва̄ти иттхӣ вийа хутва̄, манусситтхиван̣н̣ам̣ ма̄петва̄ти аттхо. дӣгхаратта̄нугатоти дӣгхака̄лам̣ анубандхо. еттакам̣ аддха̄нанти еттакам̣ ка̄лам̣. ханда̄вусоти ган̣ха̄вусо. аттхам̣ гахетва̄ти бхӯтаттхам̣ гахетва̄, айамева ва̄ па̄т̣хо. кон̣д̣о джа̄тоти дхутто джа̄то.
ма̄воча пхарусам̣ кан̃чӣти кан̃чи екапуггалам̣ пхарусам̣ ма̄ авоча. вутта̄ пат̣ивадеййу танти тайа̄ паре дуссӣла̄ти вутта̄ тампи татхева пат̣ивадеййум̣. дуккха̄ хи са̄рамбхакатха̄ти еса̄ ка̄ран̣уттара̄ йугагга̄хакатха̄ на̄ма дуккха̄. пат̣идан̣д̣а̄ пхусеййу танти ка̄йадан̣д̣а̄дӣхи парам̣ пахарантасса та̄диса̄ва пат̣идан̣д̣а̄ тава маттхаке патеййум̣.
саче нереси атта̄нанти саче атта̄нам̣ ниччалам̣ ка̄тум̣ саккхиссаси. кам̣со упахато йатха̄ти мукхават̣т̣ийам̣ чхиндитва̄ таламаттам̣ катва̄ т̣хапитам̣ кам̣сата̄лам̣ вийа. та̄дисан̃хи хаттхехи па̄дехи дан̣д̣ена ва̄ пахатампи саддам̣ на кароти. еса паттоси нибба̄нанти саче еварӯпо бхавитум̣ саккхиссаси, имам̣ пат̣ипадам̣ пӯрайама̄но есо твам̣ ида̄ни аппаттопи нибба̄нам̣ паттоси на̄ма. са̄рамбхо те на виджджатӣти ‘‘еван̃ча сати твам̣ дуссӣло, ахам̣ сусӣло’’ти евама̄дико уттарикаран̣ава̄ча̄лаккхан̣о са̄рамбхо те на виджджати, на бхависсатийева̄ти аттхо. париккилесена̄ти сам̣килесахетуна̄.
ван̇гӣсаттхераваттху
212. чатуттхе сампаннапат̣ибха̄на̄нанти парипун̣н̣апат̣ибха̄на̄нам̣. чутим̣ йо веди…пе… саббасоти йо сатта̄нам̣ чутин̃ча пат̣исандхин̃ча сабба̄ка̄рена па̄кат̣ам̣ катва̄ джа̄на̄ти, там̣ ахам̣ алагганата̄йа асаттам̣, пат̣ипаттийа̄ сут̣т̣ху гататта̄ сугатам̣, чатуннам̣ сачча̄нам̣ самбуддхатта̄ буддхам̣ бра̄хман̣ам̣ вада̄мӣти аттхо. йасса гатинти йассете дева̄дайо гатим̣ на джа̄нанти, тамахам̣ а̄сава̄нам̣ кхӣн̣ата̄йа кхӣн̣а̄савам̣, килесехи а̄ракатта̄ арахантам̣ бра̄хман̣ам̣ вада̄мӣти аттхо.
упасенаван̇гантапуттаттхераваттху
213. пан̃чаме саббапа̄са̄дика̄нанти саббасо паса̄дам̣ джанента̄нам̣. кинта̄йанти ким̣ те айам̣. атилахунти атисӣгхам̣. йасса тасмим̣ аттабха̄ве уппаджджана̄раха̄нам̣ маггапхала̄нам̣ упаниссайо наттхи, там̣ буддха̄ ‘‘могхапурисо’’ти ваданти арит̣т̣хала̄л̣уда̄йиа̄дике вийа. упаниссайе сатипи тасмим̣ кхан̣е магге ва̄ пхале ва̄ асати ‘‘могхапуриса̄’’ти вадантийева дханийаттхера̄дике вийа. имассапи тасмим̣ кхан̣е маггапхала̄нам̣ абха̄вато ‘‘могхапуриса̄’’ти а̄ха, туччхаманусса̄ти аттхо. ба̄хулла̄йа̄ти парисаба̄хулла̄йа. анекапарийа̄йена̄ти анекака̄ран̣ена.
иччха̄махам̣, бхиккхавети бхагава̄ кира там̣ аддхама̄сам̣ на кан̃чи бодханеййасаттам̣ аддаса, тасма̄ евама̄ха, евам̣ сантепи тантивасена дхаммадесана̄ каттабба̄ сийа̄. йасма̄ панасса етадахоси – ‘‘майи ока̄сам̣ ка̄ретва̄ пат̣исаллӣне бхиккхӯ адхаммикам̣ катикаваттам̣ кариссанти, там̣ упасено бхиндиссати, ахам̣ тасса пасӣдитва̄ бхиккхӯнам̣ дассанам̣ ануджа̄нисса̄ми. тато мам̣ пасситука̄ма̄ бахӯ бхиккхӯ дхутан̇га̄ни сама̄дийиссанти, ахан̃ча техи уджджхитасантхатапаччайа̄ сиккха̄падам̣ пан̃н̃апесса̄мӣ’’ти, тасма̄ евама̄ха. тхерасса̄ти упасенаттхерасса. мана̄па̄ни те бхиккху пам̣сукӯла̄нӣти ‘‘бхиккху тава има̄ни пам̣сукӯла̄ни мана̄па̄ни аттано ручийа̄ кхантийа̄ гахита̄нӣ’’ти пуччхати. на кхо ме, бханте, мана̄па̄ни пам̣сукӯла̄нӣти, бханте, на майа̄ аттано ручийа̄ кхантийа̄ гахита̄ни, галагга̄хена вийа маттхаката̄л̣анена вийа ча га̄хито майа̄ти дассети. па̄л̣ийам̣ а̄гатамева̄ти винайапа̄л̣им̣ сандха̄йа вадати.
даббаттхераваттху
214. чхат̣т̣хе ат̣т̣ха̄расасу маха̄виха̄ресӯти ра̄джагахасса самантато т̣хитесу ат̣т̣ха̄расасу маха̄виха̄ресу. упавиджан̃н̃а̄ти а̄саннапасӯтика̄ла̄. рахогатоти рахаси гато. сан̇гхасса веййа̄ваччакаран̣е ка̄йам̣ йоджетука̄мо чинтесӣти тхеро кира аттано катакиччабха̄вам̣ дисва̄ ‘‘ахам̣ имам̣ сарӣрам̣ дха̄реми, тан̃ча кхо ва̄тамукхе т̣хитападӣпо вийа аниччата̄мукхе т̣хитам̣ начирассева нибба̄йанадхаммам̣ йа̄ва на нибба̄йати, та̄ва ким̣ ну кхо ахам̣ сан̇гхасса веййа̄ваччам̣ кареййа’’нти чинтенто ити пат̣исан̃чиккхати ‘‘тирорат̣т̣хесу бахӯ кулапутта̄ бхагавантам̣ адисва̄ва паббаджанти, те ‘бхагавантам̣ пассисса̄ма чева вандисса̄ма̄’ти ча дӯратопи а̄гаччханти, татра йесам̣ сена̄санам̣ наппахоти, те сила̄паттакепи сеййам̣ каппенти. пахоми кхо пана̄хам̣ аттано а̄нубха̄вена тесам̣ тесам̣ кулапутта̄нам̣ иччха̄васена па̄са̄давиха̄раад̣д̣хайога̄дӣни ман̃чапӣт̣хаттхаран̣а̄ни нимминитва̄ да̄тум̣? пунадивасе четтха екачче ативийа килантарӯпа̄ хонти, те га̄равена бхиккхӯнам̣ пурато т̣хатва̄ бхатта̄нипи на уддиса̄пенти, ахам̣ кхо пана тесам̣ бхатта̄нипи уддиситум̣ пахомӣ’’ти. ити пат̣исан̃чиккханто ‘‘йам̣нӯна̄хам̣ сан̇гхасса сена̄санан̃ча пан̃н̃апеййам̣, бхатта̄ни ча уддисеййа’’нти чинтеси. сабха̄гасабха̄га̄нанти суттантика̄дигун̣авасена сабха̄га̄нам̣, на миттасантхававасена. тхеро хи йа̄ватика̄ суттантика̄ хонти, те уччинитва̄ уччинитва̄ екато тесам̣ анурӯпамева сена̄санам̣ пан̃н̃апети. венайика̄бхидхаммикакаммат̣т̣ха̄никака̄йадал̣хибахулесупи есева найо. тенева па̄л̣ийам̣ (па̄ра̄. 380) вуттам̣ – ‘‘йете бхиккхӯ суттантика̄, тесам̣ екаджджхам̣ сена̄санам̣ пан̃н̃апетӣ’’тиа̄ди.
ан̇гулийа̄ джалама̄на̄йа̄ти теджокасин̣ачатуттхаджджха̄нам̣ сама̄паджджитва̄ вут̣т̣ха̄йа абхин̃н̃а̄н̃а̄н̣ена ан̇гулиджаланам̣ адхит̣т̣хахитва̄ тенева теджодха̄тусама̄паттиджанитена аггиджа̄лена ан̇гулийа̄ джалама̄на̄йа. айам̣ ман̃чотиа̄дӣсу пана тхере ‘‘айам̣ ман̃чо’’тиа̄дим̣ ваданте ниммита̄пи аттано аттано гатат̣т̣ха̄не ‘‘айам̣ ман̃чо’’тиа̄дим̣ ваданти. айан̃хи ниммита̄нам̣ дхаммата̄.
‘‘екасмим̣ бха̄сама̄насмим̣, саббе бха̄санти ниммита̄;
екасмим̣ тун̣хима̄сине, саббе тун̣хӣ бхаванти те’’ти. (дӣ. ни. 2.286);
йасмим̣ пана виха̄ре ман̃чапӣт̣ха̄дӣни на парипӯренти, таттха аттано а̄нубха̄вена пӯренти, тена ниммита̄нам̣ аваттхукам̣ вачанам̣ на хоти саббаттха ман̃чапӣт̣ха̄дӣнам̣ саббха̄вато. саббавиха̄ресу ча гаманамагге самаппама̄н̣е катва̄ адхит̣т̣ха̄ти. катикасан̣т̣ха̄на̄дӣнам̣ пана на̄наппака̄ратта̄ тасмим̣ тасмим̣ виха̄ре катикаватта̄ни висум̣ висум̣ катха̄петӣти ведитаббам̣. анийаметва̄ ниммита̄нан̃хи ‘‘екасмим̣ бха̄сама̄насми’’нтиа̄дидхаммата̄ вутта̄. татха̄ хи йе ван̣н̣авайасарӣра̄вайавапариккха̄ракирийа̄висеса̄дӣхи нийамам̣ акатва̄ ниммита̄ хонти, те анийаметва̄ ниммитатта̄ иддхимата̄ садиса̄ва хонти. т̣ха̄нанисаджджа̄дӣсу бха̄ситатун̣хӣбха̄ва̄дӣсу ва̄ йам̣ йам̣ иддхима̄ кароти, там̣ тадева каронти. саче пана на̄наппака̄ре ка̄тука̄мо хоти, кечи пат̣хамавайе, кечи маджджхимавайе, кечи паччхимавайе, татха̄ дӣгхакесе упад̣д̣хамун̣д̣е миссакакесе упад̣д̣хараттачӣваре пан̣д̣укачӣваре, падабха̄н̣адхаммакатха̄сарабхан̃н̃апан̃хапуччханапан̃хависсаджджанараджанапачаначӣварасиббанадхована̄дӣни каронте, апарепи ва̄ на̄наппака̄ре ка̄тука̄мо хоти, тена па̄дакаджджха̄нато вут̣т̣ха̄йа ‘‘еттака̄ бхиккхӯ пат̣хамавайа̄ хонтӯ’’тиа̄дина̄ найена парикаммам̣ катва̄ пуна сама̄паджджитва̄ вут̣т̣ха̄йа адхит̣т̣хите адхит̣т̣ха̄начиттена саддхим̣ иччхитиччхитаппака̄ра̄йева хонти. пуна аттано васанат̣т̣ха̄намева а̄гаччхатӣти техи саддхим̣ джанападакатхам̣ катхенто анисӣдитва̄ аттано васанат̣т̣ха̄нам̣ вел̣уванамева пачча̄гаччхати. па̄л̣ийанти винайапа̄л̣ийам̣.
пилиндаваччхаттхераваттху
215. саттаме пийа̄нанти пийа̄йитабба̄нам̣. мана̄па̄нанти манавад̣д̣ханака̄нам̣. пилиндоти панасса готтам̣, ваччхоти на̄манти еттха вуттавипарийа̄йенапи ваданти ‘‘пилиндоти на̄мам̣, ваччхоти готта’’нти. тенева а̄чарийадхаммапа̄латтхерена тхерага̄тха̄сам̣ван̣н̣ана̄йа (тхерага̄. ат̣т̣ха. 1.8 пилиндаваччхаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄) вуттам̣ – ‘‘пилиндотисса на̄мам̣ акам̣су, ваччхоти пана готтам̣. тена со апарабха̄ге пилиндаваччхоти пан̃н̃а̄йиттха̄’’ти. сам̣сандетва̄ти екато катва̄.
саттху дхаммадесанам̣ сутва̄ пат̣иладдхасаддхо паббаджитва̄ти идам̣ ан̇гуттарабха̄н̣ака̄нам̣ катха̄маггена вуттам̣. апаре пана бхан̣анти – ануппаннейева амха̄кам̣ бхагавати са̄ваттхийам̣ бра̄хман̣агехе ниббаттитва̄ пилиндаваччхоти пан̃н̃а̄то сам̣са̄ре сам̣вегабахулата̄йа парибба̄джакапаббаджджам̣ паббаджитва̄ чӯл̣агандха̄рам̣ на̄ма виджджам̣ са̄дхетва̄ а̄ка̄сача̄рӣ парачиттавидӯ ча хутва̄ ра̄джагахе ла̄бхаггайасаггаппатто пат̣ивасати. атха йада̄ амха̄кам̣ бхагава̄ абхисамбуддхо хутва̄ ануккамена ра̄джагахам̣ упагато, тато пат̣т̣ха̄йа буддха̄нубха̄вена тасса са̄ виджджа̄ на сампаджджати, аттхакиччам̣ на са̄дхети. со чинтеси – ‘‘сутам̣ кхо пана метам̣ ‘а̄чарийапа̄чарийа̄нам̣ бха̄сама̄на̄нам̣ йаттха маха̄гандха̄равиджджа̄ дхарати, таттха чӯл̣агандха̄равиджджа̄ на сампаджджатӣ’ти. саман̣асса пана готамасса а̄гатака̄лато пат̣т̣ха̄йа на̄йам̣ мама виджджа̄ сампаджджати, ниссам̣сайам̣ саман̣о готамо маха̄гандха̄равиджджам̣ джа̄на̄ти, йаннӯна̄хам̣ там̣ пайирупа̄ситва̄ тасса сантике виджджам̣ парийа̄пун̣еййа’’нти. со бхагавантам̣ упасан̇камитва̄ етадавоча – ‘‘ахам̣, маха̄саман̣а, тава сантике екам̣ виджджам̣ парийа̄пун̣итука̄мо, ока̄сам̣ ме карохӣ’’ти. бхагава̄ ‘‘тена хи паббаджа̄’’ти а̄ха. со ‘‘виджджа̄йа парикаммам̣ паббаджджа̄’’ти ман̃н̃ама̄но паббаджӣти. паравамбханавасена̄ти паресам̣ гараханавасена.
акаккасанти апхарусам̣. вин̃н̃а̄панинти аттхавин̃н̃а̄паним̣. саччанти бхӯтаттхам̣. на̄бхисаджети йа̄йа гира̄йа ан̃н̃ам̣ куджджха̄панавасена на лага̄пеййа, кхӣн̣а̄саво на̄ма еварӯпамева гирам̣ на бха̄сеййа, тасма̄ тамахам̣ брӯми бра̄хман̣ам̣ вада̄мӣти аттхо.
анувичинитва̄ти анувича̄ретва̄. чан̣д̣икатам̣ гаччхантанти сӣгхагатийа̄ гаччхантам̣.
ба̄хийада̄ручӣрийаттхераваттху
216. ат̣т̣хаме екараттива̄сена гантва̄ти девата̄нубха̄вена гантва̄. ‘‘буддха̄нубха̄вена̄’’типи ваданти. евам̣ гато ча виха̄рам̣ пависитва̄ самбахуле бхиккхӯ бхуттапа̄тара̄се ка̄йа̄ласийавимочанаттха̄йа аббхока̄се чан̇каманте дисва̄ ‘‘кахам̣ етарахи саттха̄’’ти пуччхи. бхиккхӯ ‘‘са̄ваттхийам̣ пин̣д̣а̄йа павит̣т̣хо’’ти ватва̄ там̣ пуччхим̣су – ‘‘твам̣ пана куто а̄гато’’ти? суппа̄рака̄ а̄гатомхӣти. када̄ никкхантосӣти? хиййо са̄йам̣ никкхантомхӣти. дӯрато а̄гато, тава па̄де дховитва̄ телена маккхетва̄ тхокам̣ виссама̄хи, а̄гатака̄ле саттха̄рам̣ даккхиссатӣти. ахам̣, бханте, саттху ва̄ аттано ва̄ джӣвитантара̄йам̣ на джа̄на̄ми, екараттеневамхи каттхачи ат̣т̣хатва̄ анисӣдитва̄ вӣсайоджанасатикам̣ маггам̣ а̄гато, саттха̄рам̣ пасситва̄ва виссамисса̄мӣти. со евам̣ ватва̄ тарама̄нарӯпо са̄ваттхим̣ пависитва̄ бхагавантам̣ анопама̄йа буддхасирийа̄ пин̣д̣а̄йа чарантам̣ дисва̄ ‘‘чирассам̣ вата ме дит̣т̣хо самма̄самбуддхо’’ти дит̣т̣хат̣т̣ха̄нато пат̣т̣ха̄йа он̣атасарӣро гантва̄ антаравӣтхийамева пан̃чапатит̣т̣хитена вандитва̄ гоппхакесу дал̣хам̣ гахетва̄ евама̄ха – ‘‘десету ме, бханте, бхагава̄ дхаммам̣, десету ме сугато дхаммам̣, йам̣ мамасса дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа̄’’ти.
атха нам̣ саттха̄ ‘‘ака̄ло кхо та̄ва, ба̄хийа, антарагхарам̣ павит̣т̣хомхи пин̣д̣а̄йа̄’’ти пат̣иккхипи. там̣ сутва̄ ба̄хийо, ‘‘бханте, сам̣са̄ре сам̣сарантена кабал̣ӣка̄ра̄ха̄ро на но ладдхапуббо, тумха̄кам̣ ва̄ майхам̣ ва̄ джӣвитантара̄йам̣ на джа̄на̄ми, десетха ме дхамма’’нти. саттха̄ дутийампи пат̣иккхипийева. евам̣ кирасса ахоси ‘‘имасса мам̣ дит̣т̣хака̄лато пат̣т̣ха̄йа сакаласарӣрам̣ пӣтийа̄ нирантарам̣ аджджхоттхат̣ам̣ хоти, балавапӣтивегена дхаммам̣ сутва̄пи на саккхиссати пат̣ивиджджхитум̣, маджджхаттупеккха̄ та̄ва тит̣т̣хату, екараттенева вӣсайоджанасатам̣ маггам̣ а̄гататта̄ даратхописса балава̄, сопи та̄ва пат̣иппассамбхатӯ’’ти. тасма̄ двиккхаттум̣ пат̣иккхипитва̄ татийам̣ йа̄чито антаравӣтхийам̣ т̣хитова ‘‘тасма̄тиха те, ба̄хийа, евам̣ сиккхитаббам̣ дит̣т̣хе дит̣т̣хаматтам̣ бхависсатӣ’’тиа̄дина̄ (уда̄. 10) найена дхаммам̣ десети. имаматтхам̣ сам̣кхипитва̄ дассенто ‘‘саттха̄рам̣ пин̣д̣а̄йа павит̣т̣ха’’нтиа̄дима̄ха. таттха антарагхарети антаравӣтхийам̣.
апарипун̣н̣апаттачӣварата̄йа паттачӣварам̣ парийесантоти со кира вӣсативассасахасса̄ни саман̣адхаммам̣ каронто ‘‘бхиккхуна̄ на̄ма аттано паччайе лабхитва̄ ан̃н̃ам̣ анолокетва̄ сайамева бхун̃джитум̣ ват̣т̣атӣ’’ти екабхиккхуссапи паттена ва̄ чӣварена ва̄ сан̇гахам̣ на̄ка̄си. тенасса ‘‘иддхимайапаттачӣварам̣ на уппаджджиссатӣ’’ти н̃атва̄ ехибхиккхубха̄вена паббаджджам̣ на ада̄си. та̄вадева ча паббаджджам̣ йа̄чито ‘‘парипун̣н̣ам̣ те паттачӣвара’’нти пуччхитва̄ ‘‘апарипун̣н̣а’’нти вутте ‘‘тена хи паттачӣварам̣ парийеса̄хӣ’’ти ватва̄ пакка̄ми. тасма̄ со паттачӣварам̣ парийесанто сан̇ка̄рат̣т̣ха̄нато чол̣акхан̣д̣а̄ни сам̣кад̣д̣хати.
сахассамапӣти париччхедавачанам̣. екасахассам̣ двесахасса̄нӣти евам̣ сахассена че париччхинна̄ га̄тха̄ хонти, та̄ ча анаттхападасам̣хита̄ а̄ка̄саван̣н̣апаббатаван̣н̣а̄дӣни пака̄сакехи анибба̄надӣпакехи анаттхакехи падехи сам̣хита̄ йа̄ва бахука̄ хонти, та̄ва па̄пика̄ ева̄ти аттхо. екам̣ га̄тха̄падам̣ сеййоти ‘‘аппама̄до аматападам̣…пе… йатха̄ мата̄’’ти (дха. па. 21) еварӯпа̄ екага̄тха̄пи сеййоти аттхо.
кума̄ракассапаттхераваттху
217. наваме екам̣ буддхантарам̣ сампаттим̣ анубхавама̄ноти са̄вакабодхийа̄ нийатата̄йа пун̃н̃асамбха̄расса ча са̄тисайатта̄ винипа̄там̣ агантва̄ екам̣ буддхантарам̣ девесу ча мануссесу ча сампаттим̣ анубхавама̄но. ‘‘екисса̄ кулада̄рика̄йа куччхимхи уппанно’’ти ватва̄ тамевасса уппаннабха̄вам̣ мӯлато пат̣т̣ха̄йа дассетум̣ – ‘‘са̄ ча̄’’тиа̄ди вуттам̣. таттха са̄ти кулада̄рика̄. ча-саддо бйатирекаттхо. тена вуччама̄нам̣ висесам̣ джотайати. кулагхаранти патикулагехам̣. габбханимиттанти габбхасса сан̣т̣хитабха̄вавиггахам̣. сатипи виса̄кха̄йа са̄ваттхива̄сикулапарийа̄паннатте тасса̄ таттха падха̄набха̄вадассанаттхам̣ ‘‘виса̄кхан̃ча̄’’тиа̄ди вуттам̣ йатха̄ ‘‘бра̄хман̣а̄ а̄гата̄, ва̄сит̣т̣хопи а̄гато’’ти. бхагавата̄ евам̣ гахитана̄матта̄ти йоджана̄. йасма̄ ра̄джапутта̄ локе ‘‘кума̄ра̄’’ти вохарӣйанти, айан̃ча ран̃н̃о киттимапутто, тасма̄ а̄ха – ‘‘ран̃н̃о…пе… сан̃джа̄ним̣сӯ’’ти.
пан̃чадаса пан̃хе абхисан̇кхаритва̄ти ‘‘бхиккху, бхиккху, айам̣ ваммико раттим̣ дхӯпа̄йати, дива̄ паджджалатӣ’’тиа̄дина̄ ваммикасутте (ма. ни. 1.249) а̄гатанайена пан̃чадаса пан̃хе абхисан̇кхаритва̄. па̄йа̄сиран̃н̃оти ‘‘наттхи паралоко, наттхи сатта̄ опапа̄тика̄, наттхи сукатадуккат̣а̄нам̣ камма̄нам̣ пхалам̣ випа̄ко’’ти (дӣ. ни. 2.410, 412) евам̣ладдхикасса па̄йа̄сира̄джасса. ра̄джа̄ хи тада̄ анабхиситто хутва̄ пасенадина̄ косалена диннасетабйанагарам̣ аджджха̄васанто имам̣ дит̣т̣хим̣ ган̣хи. пан̃чадасахи пан̃хехи пат̣иман̣д̣етва̄ти ‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, ра̄джан̃н̃а, име чандимасӯрийа̄ имасмим̣ ва̄ локе парасмим̣ ва̄ дева̄ ва̄ те манусса̄’’ти евама̄дӣхи (дӣ. ни. 2.411) пан̃чадасахи пан̃хехи пат̣иман̣д̣итам̣ катва̄. суттантети па̄йа̄сисуттанте (дӣ. ни. 2.406 а̄дайо).
маха̄кот̣т̣хикаттхераваттху
218. дасамам̣ утта̄наттхамева.
татийаетадаггаваггаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.