14. етадаггавагго
(14) 2. дутийаетадаггаваггаван̣н̣ана̄
чӯл̣апантхакаттхераваттху
198-200. дутийасса пат̣хаме манена ниббаттитанти абхин̃н̃а̄манена уппа̄дитам̣. манена катака̄йоти абхин̃н̃а̄читтена десантарам̣ паттака̄йо. манена ниббаттитака̄йоти абхин̃н̃а̄манаса̄ ниммитака̄йо ‘‘ан̃н̃ам̣ ка̄йам̣ абхиниммина̄тӣ’’тиа̄дӣсу (дӣ. ни. 1.236-237; пат̣и. ма. 3.14) вийа. екасадисейева̄ти аттасадисейева. екавидхамева̄ти аттана̄ катаппака̄рамева. етаппарамо хи йебхуййена са̄вака̄нам̣ иддхинимма̄навидхи. агго на̄ма джа̄то екадесена саттху иддхинимма̄на̄нувидха̄нато.
ла̄бхита̄йа̄ти еттха ла̄бхӣти ӣка̄ро атисайаттхо. тена тхерасса чатуннам̣ рӯпа̄вачараджджха̄на̄нам̣ атисайена сависесала̄бхитам̣ дассети. арӯпа̄вачараджджха̄на̄нам̣ ла̄бхита̄йа̄ти еттха̄пи есева найо. на кевалан̃чета̄ четосан̃н̃а̄виват̣т̣акусалата̄ рӯпа̄рӯпаджджха̄нала̄бхита̄йа ева, атха кхо имехипи ка̄ран̣ехӣти дассетум̣ – ‘‘чӯл̣апантхако ча̄’’тиа̄ди вуттам̣. четоти четтха читтасӣсена сама̄дхи вутто, тасма̄ четасо сама̄дхисса виват̣т̣анам̣ четовиват̣т̣о, екасмим̣йева̄рамман̣е сама̄дхичиттам̣ виват̣т̣етва̄ хет̣т̣химасса хет̣т̣химасса упарӯпари ха̄панато рӯпа̄вачараджджха̄нала̄бхӣ четовиват̣т̣акусало на̄ма. ‘‘саббасо рӯпасан̃н̃а̄на’’нтиа̄дина̄ (дха. са. 265) вуттасан̃н̃а̄ атиккамитва̄ ‘‘а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанасан̃н̃а̄сахагатам̣…пе… невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанасан̃н̃а̄сахагата’’нти (дха. са. 265-268) сан̃н̃а̄сӣсена вуттаджджха̄на̄нам̣ виват̣т̣акусало, татха̄ иттхипуриса̄дисан̃н̃а̄ ниччасан̃н̃а̄дито читтам̣ виват̣т̣етва̄ кевале рӯпа̄рӯпадхаммаматте асан̇кхате нибба̄не ча висесато ват̣т̣анато ча сун̃н̃ата̄нупассана̄бахуло сан̃н̃а̄виват̣т̣акусало. сама̄дхикусалата̄йа четовиват̣т̣акусалата̄ таббахулавиха̄рита̄йа. татха̄ випассана̄кусалата̄йа сан̃н̃а̄виват̣т̣акусалата̄. екоти чӯл̣апантхакаттхерам̣ вадати. сама̄дхилаккхан̣ети савитаккасавича̄ра̄дисама̄дхисабха̄ве. пуна екоти маха̄пантхакаттхерама̄ха. випассана̄лаккхан̣ети саттаанупассана̄ ат̣т̣ха̄расамаха̄випассана̄дивипассана̄сабха̄ве. сама̄дхига̄л̣хоти сама̄дхисмим̣ ога̄л̣хачитто субха̄витабха̄ваната̄. ан̇гасам̣кхиттети чатуран̇гикативан̇гика̄дивасена джха̄нан̇га̄нам̣ сан̇кхипане. а̄рамман̣асам̣кхиттети касин̣уггха̄т̣има̄ка̄са̄диниббаттанена касин̣а̄диа̄рамман̣а̄нам̣ сам̣кхипане. ан̇гававаттха̄панети витакка̄дӣнам̣ джха̄нан̇га̄нам̣ ваваттха̄пане. а̄рамман̣ававаттха̄панети патхавӣкасин̣а̄диджджха̄на̄рамман̣а̄нам̣ ваваттха̄пане.
джха̄нан̇гехӣти рӯпа̄вачараджджха̄нан̇гехи, джха̄нан̇га̄нева джха̄нам̣. пуна джха̄нан̇гехӣти арӯпа̄вачараджджха̄нан̇гехи. бха̄та̄ти джет̣т̣хабха̄та̄. асса̄ти кут̣умбийасса. суван̣н̣апӯджанти сован̣н̣амайам̣ пуппхапӯджам̣ катва̄. девапурети та̄ватим̣сабхаване судассанамаха̄нагаре. аггадва̄рена̄ти тасмим̣ дивасе аггам̣ саббапат̣хамам̣ виват̣ена нагарадва̄рена никкхамитва̄.
коканаданти падумависесанам̣ йатха̄ ‘‘кока̄сака’’нти. там̣ кира бахупаттам̣ ван̣н̣асампаннам̣ атисугандхан̃ча хоти. ‘‘коканадам̣ на̄ма сетападума’’нтипи ваданти. па̄тоти пагева. айан̃хеттха аттхо – йатха̄ коканадасан̇кха̄там̣ падумам̣ па̄то сӯрийуггаманавела̄йам̣ пхуллам̣ викаситам̣ авӣтагандхам̣ сийа̄ вирочама̄нам̣, евам̣ сарӣрагандхена гун̣агандхена ча сугандхам̣ сарадака̄ле анталиккхе а̄диччамива аттано теджаса̄ тапантам̣ ан̇гехи ниччхаран̣акаджутийа̄ ан̇гӣрасам̣ самма̄самбуддхам̣ пасса̄ти.
чӯл̣апантхако кира кассапасамма̄самбуддхака̄ле паббаджитва̄ пан̃н̃ава̄ хутва̄ ан̃н̃атарасса дандхабхиккхуно уддесагахан̣ака̄ле париха̄сакел̣им̣ ака̄си. со бхиккху тена париха̄сена ладжджито нева уддесам̣ ган̣хи, на саджджха̄йамака̄си. тена каммена̄йам̣ паббаджитва̄ва дандхо джа̄то, тасма̄ гахитагахитападам̣ упариупарипадам̣ ган̣хантасса нассати. иддхийа̄ абхисан̇кхаритва̄ суддхам̣ чол̣акхан̣д̣ам̣ ада̄сӣти тасса пуббахетум̣ дисва̄ таданурӯпе каммат̣т̣ха̄не нийодженто суддхам̣ чол̣акхан̣д̣ам̣ ада̄си. со кира пуббе ра̄джа̄ хутва̄ нагарам̣ падаккхин̣ам̣ каронто нала̄т̣ато седе муччанте парисуддхена са̄т̣акена нала̄т̣ам̣ пун̃чхи, са̄т̣ако килит̣т̣хо ахоси. со ‘‘имам̣ сарӣрам̣ нисса̄йа еварӯпо парисуддхаса̄т̣ако пакатим̣ джахитва̄ килит̣т̣хо джа̄то, аничча̄ вата сан̇кха̄ра̄’’ти аниччасан̃н̃ам̣ пат̣илабхи. тена ка̄ран̣енасса раджохаран̣амева паччайо джа̄то.
лома̄нӣти чол̣акхан̣д̣атантагатаам̣суке вадати. ‘‘килит̣т̣хадха̄тука̄нӣ’’ти килит̣т̣хасабха̄ва̄ни. евам̣гатикамева̄ти идам̣ читтампи бхаван̇гавасена пакатийа̄ пан̣д̣арам̣ парисуддхам̣ ра̄га̄дисампайуттадхаммавасена сам̣килит̣т̣хам̣ джа̄танти дассети. наккхаттам̣ сама̄нетва̄ти наккхаттам̣ саманна̄харитва̄, а̄ваджджетва̄ти аттхо. бил̣а̄рассаттха̄йа̄ти бил̣а̄расса гочараттха̄йа. джалапатхакаммикена̄ти самуддакаммикена. ча̄ринти кха̄дитаббатин̣ам̣. саччака̄ранти саччабха̄ва̄вахам̣ ка̄рам̣, ‘‘аттана̄ гахите бхан̣д̣е ан̃н̃есам̣ на да̄табба’’нти ватва̄ да̄таббалан̃джанти вуттам̣ хоти. татийена пат̣иха̄рена̄ти татийена са̄санена. паттика̄ хутва̄ти са̄мино хутва̄.
аппакенапӣти тхокенапи париттенапи. медха̄вӣти пан̃н̃ава̄. па̄бхатена̄ти бхан̣д̣амӯлена. вичаккхан̣оти воха̄ракусало. самут̣т̣ха̄пети атта̄нанти махантам̣ дханам̣ йасан̃ча уппа̄детва̄ таттха атта̄нам̣ сан̣т̣хапети патит̣т̣ха̄пети. йатха̄ ким̣? ан̣ум̣ аггим̣ва сандхамам̣, йатха̄ пан̣д̣ито пурисо париттакам̣ аггим̣ ануккамена гомайачун̣н̣а̄дӣни паккхипитва̄ мукхава̄тена дхаменто самут̣т̣ха̄пети вад̣д̣хети, махантам̣ аггиккхандхам̣ кароти, евамева пан̣д̣ито тхокампи па̄бхатам̣ лабхитва̄ на̄на̄упа̄йехи пайоджетва̄ дханан̃ча йасан̃ча вад̣д̣хети, вад̣д̣хетва̄ пуна таттха атта̄нам̣ патит̣т̣ха̄пети. та̄йа ева ва̄ пана дханасса махантата̄йа атта̄нам̣ самут̣т̣ха̄пети, абхин̃н̃а̄там̣ па̄кат̣ам̣ каротӣти аттхо.
субхӯтиттхераваттху
201-202. татийе ран̣а̄ти хи ра̄га̄дайо килеса̄ вуччантӣти ‘‘саран̣а̄ дхамма̄’’тиа̄дӣсу (дха. са. 100 дукама̄тика̄) ра̄га̄дайо килеса̄ ‘‘ран̣а̄’’ти вуччанти. ран̣анти етехӣти ран̣а̄. йехи абхибхӯта̄ сатта̄ на̄наппака̄рена канданти паридеванти, тасма̄ те ра̄га̄дайо ‘‘ран̣а̄’’ти вутта̄. деситанийа̄мато аноккамитва̄ти десита̄ноккаманато анупагантва̄ десети, саттха̄ра̄ деситанийа̄менева анодиссакам̣ катва̄ дхаммам̣ десетӣти вуттам̣ хоти. еванти евам̣ метта̄джха̄нато вут̣т̣ха̄йа бхиккха̄гахан̣е сати. бхиккха̄да̄йака̄нам̣ махаппхалам̣ бхависсатӣти идам̣ чӯл̣аччхара̄сан̇гха̄тасуттена (а. ни. 1.51 а̄дайо) дӣпетаббам̣. аччхара̄сан̇гха̄таматтампи хи ка̄лам̣ меттачиттам̣ а̄севантасса бхиккхуно диннада̄нам̣ махаппхалам̣ хоти маха̄нисам̣сам̣, тена ча со амогхам̣ рат̣т̣хапин̣д̣ам̣ бхун̃джатӣти айаматтхо таттха а̄гатойева. нимиттам̣ ган̣хитва̄ти а̄ка̄рам̣ саллаккхетва̄.
кхадираванийаревататтхераваттху
203. пан̃чаме ванасабха̄ганти сабха̄гам̣ ванам̣, сабха̄ганти ча саппа̄йанти аттхо. йан̃хи пакативируддхам̣ бйа̄дхивируддхан̃ча на хоти, там̣ ‘‘сабха̄га’’нти вуччати. удакасабха̄гантиа̄дӣсупи имина̄ва найена аттхо ведитаббо. калйа̄н̣акамма̄йӯханаккхан̣оти калйа̄н̣акаммӯпачайасса ока̄со. тин̣н̣ам̣ бха̄тика̄нанти упатиссо, чундо, упасеноти имесам̣ тин̣н̣ам̣ джет̣т̣хабха̄тика̄нам̣. тиссаннан̃ча бхагинӣнанти ча̄ла̄, упача̄ла̄, сӣсупача̄ла̄ти имесам̣ тиссаннам̣ джет̣т̣хабхагинӣнам̣. еттха ча са̄рипуттаттхеро сайам̣ паббаджитва̄ ча̄ла̄, упача̄ла̄, сӣсупача̄ла̄ти тиссо бхагинийо, чундо упасеноти име бха̄таро пабба̄джеси, реватакума̄ро екова гехе авасиссати. тена вуттам̣ – ‘‘амха̄кам̣…пе… пабба̄джентӣ’’ти. махаллакатара̄ти вуддхатара̄. идан̃ча кума̄рика̄йа чираджӣвитам̣ абхикан̇кхама̄на̄ а̄хам̣су. са̄ кира тасса аййика̄ вӣсативассасатика̄ кхан̣д̣аданта̄ палитакеса̄ валиттача̄ тилака̄хатагатта̄ гопа̄насиван̇ка̄ ахоси. видха̄ваниканти видха̄ванакӣл̣икам̣. тиссаннам̣ сампаттӣнанти ануссававасена мануссадевамоккхасампаттийо сандха̄йа вадати, мануссадевабрахмасампаттийо ва̄. сӣвалисса пун̃н̃ам̣ вӣмам̣сисса̄ма̄ти ‘‘сӣвалина̄ катапун̃н̃асса випа̄када̄нат̣т̣ха̄намида’’нти н̃атва̄ евама̄ха. сабха̄гат̣т̣ха̄нанти самам̣ десам̣.
там̣ бхӯмира̄ман̣еййаканти кин̃ча̄пи араханто га̄манте ка̄йавивекам̣ на лабханти, читтавивекам̣ пана лабхантева. тесан̃хи диббаппат̣ибха̄га̄нипи а̄рамман̣а̄ни читтам̣ ча̄летум̣ на сакконти, тасма̄ га̄мо ва̄ хоту аран̃н̃а̄дӣнам̣ ва̄ ан̃н̃атарам̣, ‘йаттха араханто вихаранти, там̣ бхӯмира̄ман̣еййакам̣’, со бхӯмиппадесо раман̣ӣйо ева̄ти аттхо.
кан̇кха̄ревататтхераваттху
204. чхат̣т̣хе акаппийо, а̄вусо, гул̣оти екадивасам̣ тхеро антара̄магге гул̣акаран̣ам̣ оккамитва̄ гул̣е пит̣т̣хампи чха̄рикампи паккхитте дисва̄на ‘‘акаппийо гул̣о, са̄мисо на каппати гул̣о вика̄ле парибхун̃джиту’’нти куккучча̄йанто евама̄ха. акаппийа̄ мугга̄ти екадивасам̣ антара̄магге вачче муггам̣ джа̄там̣ дисва̄ ‘‘акаппийа̄ мугга̄, пакка̄пи мугга̄ джа̄йантӣ’’ти куккучча̄йанто евама̄ха. сесаметтха саббам̣ утта̄намева.
сон̣акол̣ивисаттхераваттху
205. саттаме ха̄петаббамева ахоси ачча̄раддхавӣрийатта̄. удакена самупабйӯл̣хети удакена тхалам̣ усса̄ретва̄ таттха таттха ра̄сикате. харитӯпалитта̄йа̄ти гомайапарибхан̣д̣аката̄йа. тивидхена удакена посентӣти кхӣродакам̣ гандходакам̣ кевалодаканти евам̣ тивидхена удакена посенти парипа̄ленти. парисса̄ветва̄ти парисодхетва̄ гахите тан̣д̣улети йоджетаббам̣. дево ман̃н̃ети дево вийа. вӣн̣ова̄дена̄ти ‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, сон̣а, йада̄ те вӣн̣а̄йа тантийо ачча̄йата̄ хонти, апи ну те вӣн̣а̄ тасмим̣ самайе сараватӣ ва̄ хоти камман̃н̃а̄ ва̄ти? но хетам̣, бхантети. евамева кхо, сон̣а, ачча̄раддхавӣрийам̣ уддхачча̄йа сам̣ваттати, атиситхилавӣрийам̣ косаджджа̄йа сам̣ваттати. тасма̄тиха твам̣, сон̣а, вӣрийасаматам̣ адхит̣т̣хаха, индрийа̄нан̃ча саматам̣ пат̣ивиджджха̄’’ти (маха̄ва. 243) евам̣ вӣн̣ам̣ упамам̣ катва̄ паваттитена вӣн̣опамова̄дена. вӣрийасаматхайоджанаттха̄йа̄ти вӣрийасса саматхена йоджанаттха̄йа.
сон̣акут̣икан̣н̣аттхераваттху
206. ат̣т̣хаме кут̣икан̣н̣оти вуччатӣти ‘‘кот̣икан̣н̣о’’ти ваттаббе ‘‘кут̣икан̣н̣о’’ти вохарӣйати. кулагхаре бхава̄ кулагхарика̄. са̄ кира авантират̣т̣хе кулагхаре маха̄вибхавасса сет̣т̣хисса бхарийа̄. дасабаласса дхаммакатхам̣ сутва̄ сота̄паттипхале патит̣т̣ха̄йа чинтесӣти идам̣ ан̇гуттарабха̄н̣ака̄нам̣ матена вуттам̣. суттанипа̄тат̣т̣хакатха̄йам̣ пана ‘‘сапарисо бхагавантам̣ упасан̇камма дхаммадесанам̣ ассоси, на ча кан̃чи висесам̣ адхиган̃чхи. касма̄? со хи дхаммам̣ сун̣анто хемаватам̣ ануссаритва̄ ‘а̄гато ну кхо ме саха̄йако, но’ти диса̄дисам̣ олокетва̄ там̣ апассанто ‘ван̃чито ме саха̄йо, йо евам̣ вичиттаппат̣ибха̄нам̣ бхагавато десанам̣ на сун̣а̄тӣ’ти виккхиттачитто ахосӣ’’ти вуттам̣.
йасма̄ пат̣исандхиджа̄тиабхиниккхаманабодхипаринибба̄несвева дваттим̣са пуббанимитта̄ни хутва̄ва пат̣ивигаччханти, на чират̣т̣хитика̄ни хонти, дхаммачаккаппаваттане (сам̣. ни. 5.1081; пат̣и. ма. 2.30) пана та̄ни сависеса̄ни хутва̄ чиратарам̣ т̣хатва̄ нируджджханти, тасма̄ вуттам̣ – ‘‘тийоджанасахассам̣ химавантам̣ ака̄лапуппхитам̣ дисва̄’’тиа̄ди. аггабалака̄йа̄ти саббапурато гаччханта̄ балака̄йа̄. кена пуппхитабха̄вам̣ джа̄на̄сӣти кена ка̄ран̣ена химавантасса пуппхитабха̄вам̣ джа̄на̄сӣти, йена ка̄ран̣ена имам̣ ака̄лапуппхапа̄т̣иха̄рийам̣ джа̄там̣, там̣ джа̄на̄сӣти вуттам̣ хоти. тасса паваттитабха̄ванти тасса дхаммачаккасса бхагавата̄ паваттитабха̄вам̣. садде нимиттам̣ ган̣хӣти садде а̄ка̄рам̣ саллаккхеси. татоти ‘‘ахам̣ ‘етам̣ аматадхаммам̣ тампи джа̄на̄песса̄мӣ’ти тава сантикам̣ а̄гатосмӣ’’ти йам̣ вуттам̣, таданантаранти аттхо.
са̄та̄гиро хемаватасса буддхуппа̄дам̣ катхетва̄ там̣ бхагавато сантикам̣ а̄нетука̄мо ‘‘аджджа паннарасо’’тиа̄дига̄тхама̄ха. таттха (су. ни. ат̣т̣ха. 1.153) аджджа̄ти айам̣ раттиндиво паккхаган̣анато паннарасо, упаваситаббато упосатхо. тӣсу ва̄ упосатхесу аджджа паннарасо упосатхо, на ча̄туддасиупосатхо, на са̄маггӣупосатхо. диви бхава̄ни дибба̄ни, дибба̄ни еттха аттхӣти дибба̄ни. ка̄ни та̄ни? рӯпа̄ни. тан̃хи раттим̣ дева̄нам̣ дасасахассилокадха̄туто саннипатита̄нам̣ сарӣраваттха̄бхаран̣авима̄наппабха̄хи аббха̄диупаккилесавирахита̄йа чандаппабха̄йа ча сакаладжамбудӣпо алан̇като ахосӣти ативийа алан̇като ча паривисуддхидевасса бхагавато сарӣраппабха̄йа. тена̄ха – ‘‘дибба̄ ратти упат̣т̣хита̄’’ти.
евам̣ раттигун̣аван̣н̣ана̄падесенапи саха̄йасса читтам̣ паса̄дам̣ джаненто буддхуппа̄дам̣ катхетва̄ а̄ха – ‘‘аномана̄мам̣ саттха̄рам̣, ханда пасса̄ма готама’’нти. таттха аномехи ала̄макехи сабба̄ка̄рапарипӯрехи гун̣ехи на̄мам̣ асса̄ти аномана̄мо. татха̄ хисса ‘‘буджджхита̄ сачча̄нӣти буддхо, бодхета̄ паджа̄йа̄ти буддхо’’тиа̄дина̄ (маха̄ни. 192; чӯл̣ани. па̄ра̄йанаттхутига̄тха̄ниддесо 97; пат̣и. ма. 1.162) найена буддхоти аномехи гун̣ехи на̄мам̣. ‘‘бхаггара̄готи бхагава̄, бхаггадосоти бхагава̄’’тиа̄дина̄ (маха̄ни. 84) найена бхагава̄ти аномехи гун̣ехи на̄мам̣. еса найо ‘‘арахам̣ самма̄самбуддхо виджджа̄чаран̣асампанно’’тиа̄дӣсу. дит̣т̣хадхаммика̄диаттхехи девамануссе ануса̄сати ‘‘имам̣ паджахатха, имам̣ сама̄да̄йа ваттатха̄’’ти саттха̄. там̣ аномана̄мам̣ саттха̄рам̣. ханда̄ти вачаса̄йаттхе нипа̄то. пасса̄ма̄ти тена атта̄нам̣ саха сан̇гахетва̄ паччуппаннабахувачанам̣. готаманти готамаготтам̣. идам̣ вуттам̣ хоти – ‘‘саттха̄, на саттха̄’’ти ма̄ виматим̣ ака̄си, екантабйавасито хутва̄ва ехи пасса̄ма готаманти.
евам̣ вутте хемавато ‘‘айам̣ са̄та̄гиро ‘аномана̄мам̣ саттха̄ра’нти бхан̣анто тасса саббан̃н̃утам̣ пака̄сети, саббан̃н̃уно ча дуллабха̄ локе, саббан̃н̃упат̣ин̃н̃ехи пӯран̣а̄дисадисехева локо упаддуто. со пана йади саббан̃н̃ӯ, аддха̄ та̄дилаккхан̣ам̣ патто бхависсати, тена евам̣ гахесса̄мӣ’’ти чинтетва̄ та̄дилаккхан̣ам̣ пуччханто а̄ха – ‘‘каччи мано’’тиа̄ди. таттха каччӣти пуччха̄. маноти читтам̣. супан̣ихитоти сут̣т̣ху т̣хапито ачало асампаведхӣ. саббесу бхӯтесу саббабхӯтесу. та̄диноти та̄дилаккхан̣ам̣ паттассева сато. пуччха̄ ева ва̄ айам̣ ‘‘со тава саттха̄ саббабхӯтесу та̄дӣ, уда̄ху но’’ти. ит̣т̣хе анит̣т̣хеча̄ти еварӯпе а̄рамман̣е. сан̇каппа̄ти витакка̄. васӣката̄ти васам̣ гамита̄. идам̣ вуттам̣ хоти – йам̣ там̣ саттха̄рам̣ вадаси, тасса те саттхуно каччи та̄дилаккхан̣ам̣ сампаттасса сато саббабхӯтесу мано супан̣ихито, уда̄ху йа̄ва паччайам̣ на лабхати, та̄ва супан̣ихито вийа кха̄йати. со ва̄ те саттха̄ каччи саббабхӯтесу саттесу та̄дӣ, уда̄ху но, йе ча ит̣т̣ха̄нит̣т̣хесу а̄рамман̣есу ра̄гадосавасена сан̇каппа̄ уппаджджеййум̣, тйа̄сса каччи васӣката̄, уда̄ху када̄чи тесампи васена ваттатӣти.
тӣн̣и васса̄нӣти сон̣асса паббаджитадивасато пат̣т̣ха̄йа тӣн̣и васса̄ни. тада̄ кира бхиккхӯ йебхуййена маджджхимадесейева васим̣су, тасма̄ таттха катипайа̄ ева ахесум̣. те ча екасмим̣ нигаме еко двети евам̣ висум̣ висум̣ васим̣су, тхера̄нан̃ча катипайе бхиккхӯ а̄нетва̄ ан̃н̃есу а̄нӣйама̄несу пуббам̣ а̄нӣта̄ кеначидева каран̣ӣйена паккамим̣су, кан̃чи ка̄лам̣ а̄гаметва̄ пуна тесу а̄нӣйама̄несу итаре паккамим̣су, евам̣ пунаппунам̣ а̄найанена саннипа̄то чиренева ахоси, тхеро ча тада̄ екавиха̄рӣ ахоси. тена вуттам̣ – ‘‘тӣн̣и васса̄ни ган̣ам̣ парийеситва̄’’ти. тӣн̣и васса̄нӣти ча аччантасам̣йоге упайогавачанам̣. саттху адхиппа̄йам̣ н̃атва̄ти аттано а̄н̣а̄паненева ‘‘имина̄ саддхим̣ екагандхакут̣ийам̣ васитука̄мо бхагава̄’’ти саттху адхиппа̄йам̣ джа̄нитва̄. бхагава̄ кира йена саддхим̣ екагандхакут̣ийам̣ васитука̄мо, тасса сена̄санапан̃н̃аттийам̣ а̄нандаттхерам̣ а̄н̣а̄пети.
аджджхока̄се вӣтина̄метва̄ти аджджхока̄се нисаджджа̄йа вӣтина̄метва̄. йасма̄ бхагава̄ а̄йасмато сон̣асса сама̄паттисама̄паджджанена пат̣исантха̄рам̣ каронто са̄вакаса̄дха̄ран̣а̄ сабба̄ сама̄паттийо ануломаппат̣иломам̣ сама̄паджджанто бахудева раттим̣ аджджхока̄се нисаджджа̄йа вӣтина̄метва̄ па̄де паккха̄летва̄ виха̄рам̣ па̄виси, тасма̄ а̄йасма̄пи сон̣о бхагавато адхиппа̄йам̣ н̃атва̄ таданурӯпам̣ сабба̄ та̄ сама̄паттийо сама̄паджджанто бахудева раттим̣ аджджхока̄се нисаджджа̄йа вӣтина̄метва̄ па̄де паккха̄летва̄ виха̄рам̣ па̄висӣти ваданти. пависитва̄ ча бхагавата̄ анун̃н̃а̄то чӣваратирокаран̣ийам̣ катва̄ бхагавато па̄дапассе нисаджджа̄йа вӣтина̄меси. аджджхесӣти а̄н̣а̄песи. пат̣ибха̄ту там̣ бхиккху дхаммо бха̄ситунти бхиккху туйхам̣ дхаммо бха̄ситум̣ упат̣т̣ха̄ту, н̃а̄н̣амукхам̣ а̄гаччхату, йатха̄сутам̣ йатха̄парийаттам̣ дхаммам̣ бхан̣а̄хӣти аттхо. ат̣т̣хакаваггийа̄нӣти ат̣т̣хакаваггабхӯта̄ни ка̄масутта̄дисол̣асасутта̄ни (маха̄ни. 1). суггахитоти самма̄ уггахито. саббе варе йа̄чӣти винайадхарапан̃чамена ган̣ена упасампада̄ дхуванха̄нам̣ чамматтхаран̣ам̣ ган̣ан̇ган̣ӯпа̄ханам̣ чӣваравиппава̄соти име пан̃ча варе йа̄чи. сутте а̄гатамева̄ти уда̄напа̄л̣ийам̣ а̄гатасуттам̣ сандха̄йа вадати.
сӣвалиттхераваттху
207. наваме са̄каччхитва̄ са̄каччхитва̄ти ран̃н̃а̄ саддхим̣ пат̣ивируджджханавасена пунаппунам̣ са̄каччхам̣ катва̄. гул̣ададхинти паттхиннам̣ гул̣асадисам̣ кат̣хинададхим̣. атиан̃чхитунти ативийа а̄кад̣д̣хитум̣. кан̃джийам̣ ва̄хетва̄ти дадхиматтхум̣ пава̄хетва̄, парисса̄ветва̄ти аттхо. ‘‘дадхито кан̃джийам̣ гахетва̄’’типи па̄т̣хо. нанти суппава̄сам̣. бӣджапаччхим̣ пхуса̄пентӣти имина̄ самбандхо. йа̄ва на уккад̣д̣хантӣти йа̄ва да̄не на уккад̣д̣ханти, да̄тука̄ма̄ва хонтӣти адхиппа̄йо маха̄дуккхам̣ анубхосӣти пасаванибандханам̣ махантам̣ дуккхам̣ анубхоси. са̄микам̣ а̄мантетва̄ти сатта̄хам̣ мӯл̣хагаббха̄ тибба̄хи кхара̄хи дуккхаведана̄хи пхут̣т̣ха̄ ‘‘самма̄самбуддхо вата со бхагава̄, йо имасса еварӯпасса дуккхасса паха̄на̄йа дхаммам̣ десети. суппат̣ипанно вата тасса бхагавато са̄вакасан̇гхо, йо имасса еварӯпасса дуккхасса паха̄на̄йа пат̣ипанно. сусукхам̣ вата нибба̄нам̣, йаттхидам̣ еварӯпам̣ дуккхам̣ на сам̣виджджатӣ’’ти (уда̄. 18) имехи тӣхи витаккехи там̣ дуккхам̣ адхива̄сентӣ саттху сантикам̣ песетука̄мата̄йа са̄микам̣ а̄мантетва̄. пуре маран̣а̄ти маран̣ато пуретарамева. ин̇гитанти а̄ка̄рам̣. джӣвитабхаттанти джӣвитасам̣сайе да̄таббабхаттам̣. саббакаммаккхамо ахосӣти саттавассикехи да̄ракехи ка̄таббам̣ йам̣ кин̃чи каммам̣ ка̄тум̣ саматтхата̄йа саббасса каммасса кхамо ахоси. тенева со сатта̄хам̣ маха̄да̄не дӣйама̄не джа̄тадивасато пат̣т̣ха̄йа дхаммакаран̣ам̣ а̄да̄йа сан̇гхасса удакам̣ парисса̄ветва̄ ада̄си.
йомантиа̄дига̄тха̄йа ‘‘йо бхиккху имам̣ ра̄гапалипатхан̃чева килесадугган̃ча сам̣са̄рават̣т̣ан̃ча чатуннам̣ сачча̄нам̣ аппат̣ивиджджханакамохан̃ча атӣто чатта̄ро огхе тин̣н̣о хутва̄ па̄рам̣ ануппатто, дувидхена джха̄нена джха̄йӣ, тан̣ха̄йа абха̄вена анеджо, катхам̣катха̄йа абха̄вена акатхам̣катхӣ, упа̄да̄на̄нам̣ абха̄вена анупа̄дийитва̄ килесанибба̄нена ниббуто, тамахам̣ бра̄хман̣ам̣ вада̄мӣ’’ти аттхо.
саббесам̣йева пана кеса̄нам̣ оропанан̃ча арахаттасаччхикирийа̄ ча апаччха̄апурима̄ ахосӣти имина̄ тхерасса кхураггейева арахаттуппатти дӣпита̄. екачче пана а̄чарийа̄ евам̣ ваданти ‘‘хет̣т̣ха̄ вуттанайена дхаммасена̄патина̄ ова̄де динне ‘йам̣ майа̄ ка̄тум̣ сакка̄, тамахам̣ джа̄нисса̄мӣ’ти паббаджитва̄ випассана̄каммат̣т̣ха̄нам̣ гахетва̄ там̣ дивасам̣йева ан̃н̃атарам̣ вичиттам̣ кут̣икам̣ дисва̄ пависитва̄ ма̄тукуччхийам̣ сатта васса̄ни аттана̄ анубхӯтадуккхам̣ ануссаритва̄ тадануса̄рена атӣта̄на̄гате н̃а̄н̣ам̣ нентасса а̄дитта̄ вийа тайо бхава̄ упат̣т̣хахим̣су. н̃а̄н̣асса парипа̄кам̣ гататта̄ випассана̄вӣтхим̣ отаритва̄ та̄вадева маггаппат̣ипа̄т̣ийа̄ саббепи а̄саве кхепенто арахаттам̣ па̄пун̣ӣ’’ти. убхайатха̄пи тхерасса арахаттуппаттийева пака̄сита̄, тхеро пана пабхиннаппат̣исамбхидо чхал̣абхин̃н̃о ахоси.
ваккалиттхераваттху
208. дасаме а̄ха̄ракаран̣авеланти бходжанакиччавелам̣. адхигаччхе падам̣ сантанти сан̇кха̄рӯпасамам̣ сукханти ладдхана̄мам̣ сантам̣ падам̣ нибба̄нам̣ адхигаччхеййа. пат̣хамапа̄дена паббате т̣хитойева̄ти пат̣хамена па̄дена гиджджхакӯт̣е паббате т̣хитойева. сесаметтха сувин̃н̃еййамева.
дутийаетадаггаваггаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.