4. метта̄сахагатасуттам̣
235. екам̣ самайам̣ бхагава̄ колийесу вихарати халиддавасанам̣ на̄ма колийа̄нам̣ нигамо. атха кхо самбахула̄ бхиккхӯ пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа халиддавасанам̣ пин̣д̣а̄йа пависим̣су. атха кхо тесам̣ бхиккхӯнам̣ етадахоси – ‘‘атиппаго кхо та̄ва халиддавасане пин̣д̣а̄йа чаритум̣. йам̣нӯна майам̣ йена ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ парибба̄джака̄нам̣ а̄ра̄мо тенупасан̇камеййа̄ма̄’’ти.
атха кхо те бхиккхӯ йена ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ парибба̄джака̄нам̣ а̄ра̄мо тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ техи ан̃н̃атиттхийехи парибба̄джакехи саддхим̣ саммодим̣су. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинне кхо те бхиккхӯ ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ етадавочум̣ –
‘‘саман̣о, а̄вусо, готамо са̄вака̄нам̣ евам̣ дхаммам̣ десети – ‘етха тумхе, бхиккхаве, пан̃ча нӣваран̣е паха̄йа четасо упаккилесе пан̃н̃а̄йа дуббалӣкаран̣е метта̄сахагатена четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихаратха, татха̄ дутийам̣, татха̄ татийам̣, татха̄ чатуттхам̣; ити уддхамадхо тирийам̣ саббадхи саббаттата̄йа сабба̄вантам̣ локам̣ метта̄сахагатена четаса̄ випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄паджджена пхаритва̄ вихаратха. карун̣а̄сахагатена четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихаратха, татха̄ дутийам̣, татха̄ татийам̣, татха̄ чатуттхам̣; ити уддхамадхо тирийам̣ саббадхи саббаттата̄йа сабба̄вантам̣ локам̣ карун̣а̄сахагатена четаса̄ випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄паджджена пхаритва̄ вихаратха. мудита̄сахагатена четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихаратха, татха̄ дутийам̣, татха̄ татийам̣, татха̄ чатуттхам̣; ити уддхамадхо тирийам̣ саббадхи саббаттата̄йа сабба̄вантам̣ локам̣ мудита̄сахагатена четаса̄ випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄паджджена пхаритва̄ вихаратха. упеккха̄сахагатена четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихаратха, татха̄ дутийам̣, татха̄ татийам̣, татха̄ чатуттхам̣; ити уддхамадхо тирийам̣ саббадхи саббаттата̄йа сабба̄вантам̣ локам̣ упеккха̄сахагатена четаса̄ випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄паджджена пхаритва̄ вихаратха̄’’’ти.
‘‘майампи кхо, а̄вусо, са̄вака̄нам̣ евам̣ дхаммам̣ десема – ‘етха тумхе, а̄вусо, пан̃ча нӣваран̣е паха̄йа четасо упаккилесе пан̃н̃а̄йа дуббалӣкаран̣е метта̄сахагатена четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихаратха…пе… карун̣а̄сахагатена четаса̄… мудита̄сахагатена четаса̄… упеккха̄сахагатена четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихаратха, татха̄ дутийам̣, татха̄ татийам̣, татха̄ чатуттхам̣; ити уддхамадхо тирийам̣ саббадхи саббаттата̄йа сабба̄вантам̣ локам̣ упеккха̄сахагатена четаса̄ випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄паджджена пхаритва̄ вихаратха̄’ти. идха но, а̄вусо, ко висесо, ко адхиппайа̄со, ким̣ на̄на̄каран̣ам̣ саман̣асса ва̄ готамасса амха̄кам̣ ва̄, йадидам̣ – дхаммадесана̄йа ва̄ дхаммадесанам̣, ануса̄санийа̄ ва̄ ануса̄сани’’нти?
атха кхо те бхиккхӯ тесам̣ ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ парибба̄джака̄нам̣ бха̄ситам̣ нева абхинандим̣су наппат̣иккосим̣су. анабхинандитва̄ аппат̣иккоситва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ паккамим̣су – ‘‘бхагавато сантике етасса бха̄ситасса аттхам̣ а̄джа̄нисса̄ма̄’’ти. атха кхо те бхиккхӯ халиддавасане пин̣д̣а̄йа чаритва̄ паччха̄бхаттам̣ пин̣д̣апа̄тапат̣икканта̄ йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинна̄ кхо те бхиккхӯ бхагавантам̣ етадавочум̣ –
‘‘идха майам̣, бханте, пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа халиддавасане пин̣д̣а̄йа пависимха. тесам̣ но, бханте, амха̄кам̣ етадахоси – ‘атиппаго кхо та̄ва халиддавасане пин̣д̣а̄йа чаритум̣. йам̣нӯна майам̣ йена ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ парибба̄джака̄нам̣ а̄ра̄мо тенупасан̇камеййа̄ма̄’’’ти.
‘‘атха кхо майам̣, бханте, йена ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ парибба̄джака̄нам̣ а̄ра̄мо тенупасан̇камимха, упасан̇камитва̄ техи ан̃н̃атиттхийехи парибба̄джакехи саддхим̣ саммодимха. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣдимха. екамантам̣ нисинне кхо амхе, бханте, те ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ етадавочум̣ –
‘‘саман̣о, а̄вусо, готамо са̄вака̄нам̣ евам̣ дхаммам̣ десети – ‘етха тумхе, бхиккхаве, пан̃ча нӣваран̣е паха̄йа четасо упаккилесе пан̃н̃а̄йа дуббалӣкаран̣е метта̄сахагатена четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихаратха…пе… карун̣а̄сахагатена четаса̄ … мудита̄сахагатена четаса̄… упеккха̄сахагатена четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихаратха, татха̄ дутийам̣, татха̄ татийам̣, татха̄ чатуттхам̣; ити уддхамадхо тирийам̣ саббадхи саббаттата̄йа сабба̄вантам̣ локам̣ упеккха̄сахагатена четаса̄ випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄паджджена пхаритва̄ вихаратха̄’’’ти.
‘‘майампи кхо, а̄вусо, са̄вака̄нам̣ евам̣ дхаммам̣ десема – ‘етха тумхе, а̄вусо, пан̃ча нӣваран̣е паха̄йа четасо упаккилесе пан̃н̃а̄йа дуббалӣкаран̣е метта̄сахагатена четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихаратха…пе… карун̣а̄сахагатена четаса̄…пе… мудита̄сахагатена четаса̄…пе… упеккха̄сахагатена четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихаратха, татха̄ дутийам̣, татха̄ татийам̣, татха̄ чатуттхам̣; ити уддхамадхо тирийам̣ саббадхи саббаттата̄йа сабба̄вантам̣ локам̣ упеккха̄сахагатена четаса̄ випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄паджджена пхаритва̄ вихаратха̄’ти. идха но, а̄вусо, ко висесо, ко адхиппайа̄со, ким̣ на̄на̄каран̣ам̣ саман̣асса ва̄ готамасса амха̄кам̣ ва̄, йадидам̣, дхаммадесана̄йа ва̄ дхаммадесанам̣, ануса̄санийа̄ ва̄ ануса̄сани’’нти?
атха кхо майам̣, бханте, тесам̣ ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ парибба̄джака̄нам̣ бха̄ситам̣ нева абхинандимха наппат̣иккосимха, анабхинандитва̄ аппат̣иккоситва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ паккамимха – ‘бхагавато сантике етасса бха̄ситасса аттхам̣ а̄джа̄нисса̄ма̄’ти.
‘‘евам̣ва̄дино, бхиккхаве, ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ евамассу вачанӣйа̄ – ‘катхам̣ бха̄вита̄ пана̄вусо, метта̄четовимутти, ким̣гатика̄ хоти, ким̣парама̄, ким̣пхала̄, ким̣парийоса̄на̄? катхам̣ бха̄вита̄ пана̄вусо, карун̣а̄четовимутти, ким̣гатика̄ хоти, ким̣парама̄, ким̣пхала̄, ким̣парийоса̄на̄? катхам̣ бха̄вита̄ пана̄вусо, мудита̄четовимутти, ким̣гатика̄ хоти, ким̣парама̄, ким̣пхала̄, ким̣парийоса̄на̄? катхам̣ бха̄вита̄ пана̄вусо, упеккха̄четовимутти, ким̣гатика̄ хоти, ким̣парама̄, ким̣пхала̄, ким̣парийоса̄на̄’’’ти? евам̣ пут̣т̣ха̄, бхиккхаве, ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ на чева сампа̄йиссанти, уттарин̃ча вигха̄там̣ а̄паджджиссанти. там̣ кисса хету? йатха̄ там̣, бхиккхаве, ависайасмим̣. ‘‘на̄хам̣ там̣, бхиккхаве, пасса̄ми садеваке локе сама̄раке сабрахмаке сассаман̣абра̄хман̣ийа̄ паджа̄йа садеваманусса̄йа, йо имесам̣ пан̃ха̄нам̣ веййа̄каран̣ена читтам̣ а̄ра̄дхеййа, ан̃н̃атра татха̄гатена ва̄ татха̄гатаса̄вакена ва̄ ито ва̄ пана сутва̄’’.
‘‘катхам̣ бха̄вита̄ ча, бхиккхаве, метта̄четовимутти, ким̣гатика̄ хоти, ким̣парама̄, ким̣пхала̄, ким̣парийоса̄на̄? идха, бхиккхаве, бхиккху метта̄сахагатам̣ сатисамбоджджхан̇гам̣ бха̄вети…пе… метта̄сахагатам̣ упеккха̄самбоджджхан̇гам̣ бха̄вети вивеканисситам̣ вира̄ганисситам̣ ниродханисситам̣ воссаггапарин̣а̄мим̣. со саче а̄кан̇кхати ‘аппат̣икӯле пат̣икӯласан̃н̃ӣ вихареййа’нти, пат̣икӯласан̃н̃ӣ таттха вихарати. саче а̄кан̇кхати ‘пат̣икӯле аппат̣икӯласан̃н̃ӣ вихареййа’нти, аппат̣икӯласан̃н̃ӣ таттха вихарати. саче а̄кан̇кхати ‘аппат̣икӯле ча пат̣икӯле ча пат̣икӯласан̃н̃ӣ вихареййа’нти, пат̣икӯласан̃н̃ӣ таттха вихарати. саче а̄кан̇кхати ‘пат̣икӯле ча аппат̣икӯле ча аппат̣икӯласан̃н̃ӣ вихареййа’нти, аппат̣икӯласан̃н̃ӣ таттха вихарати. саче а̄кан̇кхати ‘аппат̣икӯлан̃ча пат̣икӯлан̃ча тадубхайам̣ абхиниваджджетва̄ упеккхако вихареййам̣ сато сампаджа̄но’ти, упеккхако ча таттха вихарати сато сампаджа̄но, субхам̣ ва̄ кхо пана вимоккхам̣ упасампаджджа вихарати. субхапарама̄хам̣, бхиккхаве, метта̄четовимуттим̣ вада̄ми, идхапан̃н̃асса бхиккхуно уттаривимуттим̣ аппат̣ивиджджхато.
‘‘катхам̣ бха̄вита̄ ча, бхиккхаве, карун̣а̄четовимутти, ким̣гатика̄ хоти, ким̣парама̄, ким̣пхала̄, ким̣парийоса̄на̄? идха, бхиккхаве, бхиккху карун̣а̄сахагатам̣ сатисамбоджджхан̇гам̣ бха̄вети…пе… карун̣а̄сахагатам̣ упеккха̄самбоджджхан̇гам̣ бха̄вети вивеканисситам̣ вира̄ганисситам̣ ниродханисситам̣ воссаггапарин̣а̄мим̣. со саче а̄кан̇кхати ‘аппат̣икӯле пат̣икӯласан̃н̃ӣ вихареййа’нти, пат̣икӯласан̃н̃ӣ таттха вихарати…пе… саче а̄кан̇кхати ‘аппат̣икӯлан̃ча пат̣икӯлан̃ча тадубхайам̣ абхиниваджджетва̄ упеккхако вихареййам̣ сато сампаджа̄но’ти, упеккхако таттха вихарати сато сампаджа̄но. саббасо ва̄ пана рӯпасан̃н̃а̄нам̣ саматиккама̄ пат̣игхасан̃н̃а̄нам̣ аттхан̇гама̄ на̄наттасан̃н̃а̄нам̣ аманасика̄ра̄ ‘ананто а̄ка̄со’ти а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанам̣ упасампаджджа вихарати. а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанапарама̄хам̣, бхиккхаве, карун̣а̄четовимуттим̣ вада̄ми, идхапан̃н̃асса бхиккхуно уттаривимуттим̣ аппат̣ивиджджхато.
‘‘катхам̣ бха̄вита̄ ча, бхиккхаве, мудита̄четовимутти, ким̣гатика̄ хоти, ким̣парама̄, ким̣пхала̄, ким̣парийоса̄на̄? идха, бхиккхаве, бхиккху мудита̄сахагатам̣ сатисамбоджджхан̇гам̣ бха̄вети…пе… мудита̄сахагатам̣ упеккха̄самбоджджхан̇гам̣ бха̄вети вивеканисситам̣ вира̄ганисситам̣ ниродханисситам̣ воссаггапарин̣а̄мим̣. со саче а̄кан̇кхати ‘аппат̣икӯле пат̣икӯласан̃н̃ӣ вихареййа’нти, пат̣икӯласан̃н̃ӣ таттха вихарати …пе… саче а̄кан̇кхати ‘аппат̣икӯлан̃ча пат̣икӯлан̃ча тадубхайам̣ абхиниваджджетва̄ упеккхако вихареййам̣ сато сампаджа̄но’ти, упеккхако таттха вихарати сато сампаджа̄но. саббасо ва̄ пана а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанам̣ саматиккамма ‘анантам̣ вин̃н̃а̄н̣а’нти вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанам̣ упасампаджджа вихарати. вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанапарама̄хам̣, бхиккхаве, мудита̄четовимуттим̣ вада̄ми, идхапан̃н̃асса бхиккхуно уттаривимуттим̣ аппат̣ивиджджхато.
‘‘катхам̣ бха̄вита̄ ча, бхиккхаве, упеккха̄четовимутти, ким̣гатика̄ хоти, ким̣парама̄, ким̣пхала̄, ким̣парийоса̄на̄? идха, бхиккхаве, бхиккху упеккха̄сахагатам̣ сатисамбоджджхан̇гам̣ бха̄вети вивеканисситам̣ вира̄ганисситам̣ ниродханисситам̣ воссаггапарин̣а̄мим̣…пе… упеккха̄сахагатам̣ упеккха̄самбоджджхан̇гам̣ бха̄вети вивеканисситам̣ вира̄ганисситам̣ ниродханисситам̣ воссаггапарин̣а̄мим̣. со саче а̄кан̇кхати ‘аппат̣икӯле пат̣икӯласан̃н̃ӣ вихареййа’нти, пат̣икӯласан̃н̃ӣ таттха вихарати. саче а̄кан̇кхати ‘пат̣икӯле аппат̣икӯласан̃н̃ӣ вихареййа’нти, аппат̣икӯласан̃н̃ӣ таттха вихарати. саче а̄кан̇кхати ‘аппат̣икӯле ча пат̣икӯле ча пат̣икӯласан̃н̃ӣ вихареййа’нти, пат̣икӯласан̃н̃ӣ таттха вихарати. саче а̄кан̇кхати ‘пат̣икӯле ча аппат̣икӯле ча аппат̣икӯласан̃н̃ӣ вихареййа’нти, аппат̣икӯласан̃н̃ӣ таттха вихарати. саче а̄кан̇кхати ‘аппат̣икӯлан̃ча пат̣икӯлан̃ча тадубхайам̣ абхиниваджджетва̄ упеккхако вихареййам̣ сато сампаджа̄но’ти, упеккхако таттха вихарати сато сампаджа̄но. саббасо ва̄ пана вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанам̣ саматиккамма ‘наттхи кин̃чӣ’ти а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанам̣ упасампаджджа вихарати. а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанапарама̄хам̣, бхиккхаве, упеккха̄четовимуттим̣ вада̄ми, идхапан̃н̃асса бхиккхуно уттаривимуттим̣ аппат̣ивиджджхато’’ти. чатуттхам̣.