6. са̄каччхавагго

1. а̄ха̄расуттам̣

232. са̄ваттхинида̄нам̣. ‘‘пан̃чаннан̃ча, бхиккхаве, нӣваран̣а̄нам̣ саттаннан̃ча боджджхан̇га̄нам̣ а̄ха̄ран̃ча ана̄ха̄ран̃ча десесса̄ми; там̣ сун̣а̄тха. ко ча, бхиккхаве, а̄ха̄ро ануппаннасса ва̄ ка̄маччхандасса уппа̄да̄йа, уппаннасса ва̄ ка̄маччхандасса бхиййобха̄ва̄йа вепулла̄йа? аттхи, бхиккхаве, субханимиттам̣. таттха айонисоманасика̄рабахулӣка̄ро – айама̄ха̄ро ануппаннасса ва̄ ка̄маччхандасса уппа̄да̄йа, уппаннасса ва̄ ка̄маччхандасса бхиййобха̄ва̄йа вепулла̄йа.

‘‘ко ча, бхиккхаве, а̄ха̄ро ануппаннасса ва̄ бйа̄па̄дасса уппа̄да̄йа, уппаннасса ва̄ бйа̄па̄дасса бхиййобха̄ва̄йа вепулла̄йа? аттхи, бхиккхаве, пат̣игханимиттам̣. таттха айонисоманасика̄рабахулӣка̄ро – айама̄ха̄ро ануппаннасса ва̄ бйа̄па̄дасса уппа̄да̄йа, уппаннасса ва̄ бйа̄па̄дасса бхиййобха̄ва̄йа вепулла̄йа.

‘‘ко ча, бхиккхаве, а̄ха̄ро ануппаннасса ва̄ тхинамиддхасса уппа̄да̄йа, уппаннасса ва̄ тхинамиддхасса бхиййобха̄ва̄йа вепулла̄йа? аттхи, бхиккхаве, арати танди виджамбхита̄ бхаттасаммадо четасо ча лӣнаттам̣. таттха айонисоманасика̄рабахулӣка̄ро – айама̄ха̄ро ануппаннасса ва̄ тхинамиддхасса уппа̄да̄йа, уппаннасса ва̄ тхинамиддхасса бхиййобха̄ва̄йа вепулла̄йа.

‘‘ко ча, бхиккхаве, а̄ха̄ро ануппаннасса ва̄ уддхаччакуккуччасса уппа̄да̄йа, уппаннасса ва̄ уддхаччакуккуччасса бхиййобха̄ва̄йа вепулла̄йа? аттхи, бхиккхаве, четасо авӯпасамо. таттха айонисоманасика̄рабахулӣка̄ро – айама̄ха̄ро ануппаннасса ва̄ уддхаччакуккуччасса уппа̄да̄йа, уппаннасса ва̄ уддхаччакуккуччасса бхиййобха̄ва̄йа вепулла̄йа.

‘‘ко ча, бхиккхаве, а̄ха̄ро ануппанна̄йа ва̄ вичикиччха̄йа уппа̄да̄йа, уппанна̄йа ва̄ вичикиччха̄йа бхиййобха̄ва̄йа вепулла̄йа? аттхи, бхиккхаве, вичикиччха̄т̣т̣ха̄нӣйа̄ дхамма̄. таттха айонисоманасика̄рабахулӣка̄ро – айама̄ха̄ро ануппанна̄йа ва̄ вичикиччха̄йа уппа̄да̄йа, уппанна̄йа ва̄ вичикиччха̄йа бхиййобха̄ва̄йа вепулла̄йа.

‘‘ко ча, бхиккхаве, а̄ха̄ро ануппаннасса ва̄ сатисамбоджджхан̇гасса уппа̄да̄йа, уппаннасса ва̄ сатисамбоджджхан̇гасса бха̄вана̄йа па̄рипӯрийа̄? аттхи, бхиккхаве, сатисамбоджджхан̇гат̣т̣ха̄нӣйа̄ дхамма̄. таттха йонисоманасика̄рабахулӣка̄ро – айама̄ха̄ро ануппаннасса ва̄ сатисамбоджджхан̇гасса уппа̄да̄йа, уппаннасса ва̄ сатисамбоджджхан̇гасса бха̄вана̄йа па̄рипӯрийа̄.

‘‘ко ча, бхиккхаве, а̄ха̄ро ануппаннасса ва̄ дхаммавичайасамбоджджхан̇гасса уппа̄да̄йа, уппаннасса ва̄ дхаммавичайасамбоджджхан̇гасса бха̄вана̄йа па̄рипӯрийа̄? аттхи, бхиккхаве, кусала̄кусала̄ дхамма̄ са̄ваджджа̄наваджджа̄ дхамма̄ хӣнапан̣ӣта̄ дхамма̄ кан̣хасуккасаппат̣ибха̄га̄ дхамма̄. таттха йонисоманасика̄рабахулӣка̄ро – айама̄ха̄ро ануппаннасса ва̄ дхаммавичайасамбоджджхан̇гасса уппа̄да̄йа, уппаннасса ва̄ дхаммавичайасамбоджджхан̇гасса бха̄вана̄йа па̄рипӯрийа̄.

‘‘ко ча, бхиккхаве, а̄ха̄ро ануппаннасса ва̄ вӣрийасамбоджджхан̇гасса уппа̄да̄йа, уппаннасса ва̄ вӣрийасамбоджджхан̇гасса бха̄вана̄йа па̄рипӯрийа̄? аттхи, бхиккхаве, а̄рамбхадха̄ту никкамадха̄ту параккамадха̄ту. таттха йонисоманасика̄рабахулӣка̄ро – айама̄ха̄ро ануппаннасса ва̄ вӣрийасамбоджджхан̇гасса уппа̄да̄йа, уппаннасса ва̄ вӣрийасамбоджджхан̇гасса бха̄вана̄йа па̄рипӯрийа̄.

‘‘ко ча, бхиккхаве, а̄ха̄ро ануппаннасса ва̄ пӣтисамбоджджхан̇гасса уппа̄да̄йа, уппаннасса ва̄ пӣтисамбоджджхан̇гасса бха̄вана̄йа па̄рипӯрийа̄? аттхи, бхиккхаве, пӣтисамбоджджхан̇гат̣т̣ха̄нӣйа̄ дхамма̄. таттха йонисоманасика̄рабахулӣка̄ро – айама̄ха̄ро ануппаннасса ва̄ пӣтисамбоджджхан̇гасса уппа̄да̄йа, уппаннасса ва̄ пӣтисамбоджджхан̇гасса бха̄вана̄йа па̄рипӯрийа̄.

‘‘ко ча, бхиккхаве, а̄ха̄ро ануппаннасса ва̄ пассаддхисамбоджджхан̇гасса уппа̄да̄йа, уппаннасса ва̄ пассаддхисамбоджджхан̇гасса бха̄вана̄йа па̄рипӯрийа̄? аттхи, бхиккхаве, ка̄йаппассаддхи читтаппассаддхи. таттха йонисоманасика̄рабахулӣка̄ро – айама̄ха̄ро ануппаннасса ва̄ пассаддхисамбоджджхан̇гасса уппа̄да̄йа, уппаннасса ва̄ пассаддхисамбоджджхан̇гасса бха̄вана̄йа па̄рипӯрийа̄.

‘‘ко ча, бхиккхаве, а̄ха̄ро ануппаннасса ва̄ сама̄дхисамбоджджхан̇гасса уппа̄да̄йа, уппаннасса ва̄ сама̄дхисамбоджджхан̇гасса бха̄вана̄йа па̄рипӯрийа̄? аттхи, бхиккхаве, саматханимиттам̣ абйагганимиттам̣. таттха йонисоманасика̄рабахулӣка̄ро – айама̄ха̄ро ануппаннасса ва̄ сама̄дхисамбоджджхан̇гасса уппа̄да̄йа, уппаннасса ва̄ сама̄дхисамбоджджхан̇гасса бха̄вана̄йа па̄рипӯрийа̄.

‘‘ко ча, бхиккхаве, а̄ха̄ро ануппаннасса ва̄ упеккха̄самбоджджхан̇гасса уппа̄да̄йа, уппаннасса ва̄ упеккха̄самбоджджхан̇гасса бха̄вана̄йа па̄рипӯрийа̄? аттхи, бхиккхаве, упеккха̄самбоджджхан̇гат̣т̣ха̄нӣйа̄ дхамма̄. таттха йонисоманасика̄рабахулӣка̄ро – айама̄ха̄ро ануппаннасса ва̄ упеккха̄самбоджджхан̇гасса уппа̄да̄йа, уппаннасса ва̄ упеккха̄самбоджджхан̇гасса бха̄вана̄йа па̄рипӯрийа̄.

‘‘ко ча, бхиккхаве, ана̄ха̄ро ануппаннасса ва̄ ка̄маччхандасса уппа̄да̄йа, уппаннасса ва̄ ка̄маччхандасса бхиййобха̄ва̄йа вепулла̄йа? аттхи, бхиккхаве, асубханимиттам̣. таттха йонисоманасика̄рабахулӣка̄ро – айамана̄ха̄ро ануппаннасса ва̄ ка̄маччхандасса уппа̄да̄йа, уппаннасса ва̄ ка̄маччхандасса бхиййобха̄ва̄йа вепулла̄йа.

‘‘ко ча, бхиккхаве, ана̄ха̄ро ануппаннасса ва̄ бйа̄па̄дасса уппа̄да̄йа, уппаннасса ва̄ бйа̄па̄дасса бхиййобха̄ва̄йа вепулла̄йа? аттхи, бхиккхаве, метта̄четовимутти. таттха йонисоманасика̄рабахулӣка̄ро – айамана̄ха̄ро ануппаннасса ва̄ бйа̄па̄дасса уппа̄да̄йа, уппаннасса ва̄ бйа̄па̄дасса бхиййобха̄ва̄йа вепулла̄йа.

‘‘ко ча, бхиккхаве, ана̄ха̄ро ануппаннасса ва̄ тхинамиддхасса уппа̄да̄йа, уппаннасса ва̄ тхинамиддхасса бхиййобха̄ва̄йа вепулла̄йа? аттхи, бхиккхаве, а̄рамбхадха̄ту никкамадха̄ту параккамадха̄ту. таттха йонисоманасика̄рабахулӣка̄ро – айамана̄ха̄ро ануппаннасса ва̄ тхинамиддхасса уппа̄да̄йа, уппаннасса ва̄ тхинамиддхасса бхиййобха̄ва̄йа вепулла̄йа.

‘‘ко ча, бхиккхаве, ана̄ха̄ро ануппаннасса ва̄ уддхаччакуккуччасса уппа̄да̄йа, уппаннасса ва̄ уддхаччакуккуччасса бхиййобха̄ва̄йа вепулла̄йа? аттхи, бхиккхаве, четасо вӯпасамо. таттха йонисоманасика̄рабахулӣка̄ро – айамана̄ха̄ро ануппаннасса ва̄ уддхаччакуккуччасса уппа̄да̄йа, уппаннасса ва̄ уддхаччакуккуччасса бхиййобха̄ва̄йа вепулла̄йа.

‘‘ко ча, бхиккхаве, ана̄ха̄ро ануппанна̄йа ва̄ вичикиччха̄йа уппа̄да̄йа, уппанна̄йа ва̄ вичикиччха̄йа бхиййобха̄ва̄йа вепулла̄йа? аттхи, бхиккхаве, кусала̄кусала̄ дхамма̄ са̄ваджджа̄наваджджа̄ дхамма̄ хӣнапан̣ӣта̄ дхамма̄ кан̣хасуккасаппат̣ибха̄га̄ дхамма̄. таттха йонисоманасика̄рабахулӣка̄ро – айамана̄ха̄ро ануппанна̄йа ва̄ вичикиччха̄йа уппа̄да̄йа, уппанна̄йа ва̄ вичикиччха̄йа бхиййобха̄ва̄йа вепулла̄йа.

‘‘ко ча, бхиккхаве, ана̄ха̄ро ануппаннасса ва̄ сатисамбоджджхан̇гасса уппа̄да̄йа, уппаннасса ва̄ сатисамбоджджхан̇гасса бха̄вана̄йа па̄рипӯрийа̄? аттхи, бхиккхаве, сатисамбоджджхан̇гат̣т̣ха̄нӣйа̄ дхамма̄. таттха аманасика̄рабахулӣка̄ро – айамана̄ха̄ро ануппаннасса ва̄ сатисамбоджджхан̇гасса уппа̄да̄йа, уппаннасса ва̄ сатисамбоджджхан̇гасса бха̄вана̄йа па̄рипӯрийа̄.

‘‘ко ча, бхиккхаве, ана̄ха̄ро ануппаннасса ва̄ дхаммавичайасамбоджджхан̇гасса уппа̄да̄йа, уппаннасса ва̄ дхаммавичайасамбоджджхан̇гасса бха̄вана̄йа па̄рипӯрийа̄? аттхи, бхиккхаве, кусала̄кусала̄ дхамма̄ са̄ваджджа̄наваджджа̄ дхамма̄ хӣнапан̣ӣта̄ дхамма̄ кан̣хасуккасаппат̣ибха̄га̄ дхамма̄. таттха аманасика̄рабахулӣка̄ро – айамана̄ха̄ро ануппаннасса ва̄ дхаммавичайасамбоджджхан̇гасса уппа̄да̄йа, уппаннасса ва̄ дхаммавичайасамбоджджхан̇гасса бха̄вана̄йа па̄рипӯрийа̄.

‘‘ко ча, бхиккхаве, ана̄ха̄ро ануппаннасса ва̄ вӣрийасамбоджджхан̇гасса уппа̄да̄йа, уппаннасса ва̄ вӣрийасамбоджджхан̇гасса бха̄вана̄йа па̄рипӯрийа̄? аттхи, бхиккхаве, а̄рамбхадха̄ту никкамадха̄ту параккамадха̄ту. таттха аманасика̄рабахулӣка̄ро – айамана̄ха̄ро ануппаннасса ва̄ вӣрийасамбоджджхан̇гасса уппа̄да̄йа, уппаннасса ва̄ вӣрийасамбоджджхан̇гасса бха̄вана̄йа па̄рипӯрийа̄.

‘‘ко ча, бхиккхаве, ана̄ха̄ро ануппаннасса ва̄ пӣтисамбоджджхан̇гасса уппа̄да̄йа, уппаннасса ва̄ пӣтисамбоджджхан̇гасса бха̄вана̄йа па̄рипӯрийа̄? аттхи, бхиккхаве, пӣтисамбоджджхан̇гат̣т̣ха̄нӣйа̄ дхамма̄. таттха аманасика̄рабахулӣка̄ро – айамана̄ха̄ро ануппаннасса ва̄ пӣтисамбоджджхан̇гасса уппа̄да̄йа, уппаннасса ва̄ пӣтисамбоджджхан̇гасса бха̄вана̄йа па̄рипӯрийа̄.

‘‘ко ча, бхиккхаве, ана̄ха̄ро ануппаннасса ва̄ пассаддхисамбоджджхан̇гасса уппа̄да̄йа, уппаннасса ва̄ пассаддхисамбоджджхан̇гасса бха̄вана̄йа па̄рипӯрийа̄? аттхи, бхиккхаве, ка̄йаппассаддхи читтаппассаддхи. таттха аманасика̄рабахулӣка̄ро – айамана̄ха̄ро ануппаннасса ва̄ пассаддхисамбоджджхан̇гасса уппа̄да̄йа, уппаннасса ва̄ пассаддхисамбоджджхан̇гасса бха̄вана̄йа па̄рипӯрийа̄.

‘‘ко ча, бхиккхаве, ана̄ха̄ро ануппаннасса ва̄ сама̄дхисамбоджджхан̇гасса уппа̄да̄йа, уппаннасса ва̄ сама̄дхисамбоджджхан̇гасса бха̄вана̄йа па̄рипӯрийа̄? аттхи, бхиккхаве, саматханимиттам̣ абйагганимиттам̣. таттха аманасика̄рабахулӣка̄ро – айамана̄ха̄ро ануппаннасса ва̄ сама̄дхисамбоджджхан̇гасса уппа̄да̄йа, уппаннасса ва̄ сама̄дхисамбоджджхан̇гасса бха̄вана̄йа па̄рипӯрийа̄.

‘‘ко ча, бхиккхаве, ана̄ха̄ро ануппаннасса ва̄ упеккха̄самбоджджхан̇гасса уппа̄да̄йа, уппаннасса ва̄ упеккха̄самбоджджхан̇гасса бха̄вана̄йа па̄рипӯрийа̄? аттхи, бхиккхаве, упеккха̄самбоджджхан̇гат̣т̣ха̄нӣйа̄ дхамма̄. таттха аманасика̄рабахулӣка̄ро – айамана̄ха̄ро ануппаннасса ва̄ упеккха̄самбоджджхан̇гасса уппа̄да̄йа, уппаннасса ва̄ упеккха̄самбоджджхан̇гасса бха̄вана̄йа па̄рипӯрийа̄’’ти. пат̣хамам̣.

2. парийа̄йасуттам̣

233. атха кхо самбахула̄ бхиккхӯ пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа са̄ваттхим̣ пин̣д̣а̄йа пависим̣су. атха кхо тесам̣ бхиккхӯнам̣ етадахоси – ‘‘атиппаго кхо та̄ва са̄ваттхийам̣ пин̣д̣а̄йа чаритум̣. йам̣нӯна майам̣ йена ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ парибба̄джака̄нам̣ а̄ра̄мо тенупасан̇камеййа̄ма̄’’ти.

атха кхо те бхиккхӯ йена ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ парибба̄джака̄нам̣ а̄ра̄мо тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ техи ан̃н̃атиттхийехи парибба̄джакехи саддхим̣ саммодим̣су. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинне кхо те бхиккхӯ ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ етадавочум̣ –

‘‘саман̣о, а̄вусо, готамо са̄вака̄нам̣ евам̣ дхаммам̣ десети – ‘етха тумхе, бхиккхаве, пан̃ча нӣваран̣е паха̄йа четасо упаккилесе пан̃н̃а̄йа дуббалӣкаран̣е сатта боджджхан̇ге йатха̄бхӯтам̣ бха̄ветха̄’ти. майампи кхо, а̄вусо, са̄вака̄нам̣ евам̣ дхаммам̣ десема – ‘етха тумхе, а̄вусо, пан̃ча нӣваран̣е паха̄йа четасо упаккилесе пан̃н̃а̄йа дуббалӣкаран̣е сатта боджджхан̇ге йатха̄бхӯтам̣ бха̄ветха̄’ти. идха но, а̄вусо, ко висесо, ко адхиппайа̄со, ким̣ на̄на̄каран̣ам̣ саман̣асса ва̄ готамасса амха̄кам̣ ва̄, йадидам̣ – дхаммадесана̄йа ва̄ дхаммадесанам̣, ануса̄санийа̄ ва̄ ануса̄сани’’нти?

атха кхо те бхиккхӯ тесам̣ ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ парибба̄джака̄нам̣ бха̄ситам̣ нева абхинандим̣су наппат̣иккосим̣су; анабхинандитва̄ аппат̣иккоситва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ паккамим̣су – ‘‘бхагавато сантике етасса бха̄ситасса аттхам̣ а̄джа̄нисса̄ма̄’’ти. атха кхо те бхиккхӯ са̄ваттхим̣ пин̣д̣а̄йа чаритва̄ паччха̄бхаттам̣ пин̣д̣апа̄тапат̣икканта̄ йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинна̄ кхо те бхиккхӯ бхагавантам̣ етадавочум̣ –

‘‘идха майам̣, бханте, пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа са̄ваттхим̣ пин̣д̣а̄йа пависимха. тесам̣ но, бханте, амха̄кам̣ етадахоси – ‘атиппаго кхо та̄ва са̄ваттхийам̣ пин̣д̣а̄йа чаритум̣, йам̣нӯна майам̣ йена ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ парибба̄джака̄нам̣ а̄ра̄мо тенупасан̇камеййа̄ма̄’ти. атха кхо майам̣, бханте, йена ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ парибба̄джака̄нам̣ а̄ра̄мо тенупасан̇камимха; упасан̇камитва̄ техи ан̃н̃атиттхийехи парибба̄джакехи саддхим̣ саммодимха. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣдимха. екамантам̣ нисинне кхо амхе, бханте, ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ етадавочум̣ –

‘‘саман̣о, а̄вусо, готамо са̄вака̄нам̣ евам̣ дхаммам̣ десети ‘етха тумхе, бхиккхаве, пан̃ча нӣваран̣е паха̄йа четасо упаккилесе пан̃н̃а̄йа дуббалӣкаран̣е сатта боджджхан̇ге йатха̄бхӯтам̣ бха̄ветха̄’ти. майампи кхо, а̄вусо, са̄вака̄нам̣ евам̣ дхаммам̣ десема – ‘етха тумхе, а̄вусо, пан̃ча нӣваран̣е паха̄йа четасо упаккилесе пан̃н̃а̄йа дуббалӣкаран̣е сатта боджджхан̇ге йатха̄бхӯтам̣ бха̄ветха̄’ти. идха но, а̄вусо, ко висесо, ко адхиппайа̄со, ким̣ на̄на̄каран̣ам̣ саман̣асса ва̄ готамасса амха̄кам̣ ва̄, йадидам̣ – дхаммадесана̄йа ва̄ дхаммадесанам̣, ануса̄санийа̄ ва̄ ануса̄сани’’нти?

‘‘атха кхо майам̣, бханте, тесам̣ ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ парибба̄джака̄нам̣ бха̄ситам̣ нева абхинандимха наппат̣иккосимха, анабхинандитва̄ аппат̣иккоситва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ паккамимха – ‘бхагавато сантике етасса бха̄ситасса аттхам̣ а̄джа̄нисса̄ма̄’’’ти.

‘‘евам̣ва̄дино, бхиккхаве, ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ евамассу вачанӣйа̄ – ‘аттхи пана̄вусо, парийа̄йо, йам̣ парийа̄йам̣ а̄гамма пан̃ча нӣваран̣а̄ даса хонти, сатта боджджхан̇га̄ чатуддаса̄’ти. евам̣ пут̣т̣ха̄, бхиккхаве, ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ на чева сампа̄йиссанти, уттарин̃ча вигха̄там̣ а̄паджджиссанти. там̣ кисса хету? йатха̄ там̣, бхиккхаве, ависайасмим̣. ‘‘на̄хам̣ там̣, бхиккхаве, пасса̄ми садеваке локе сама̄раке сабрахмаке сассаман̣абра̄хман̣ийа̄ паджа̄йа садеваманусса̄йа, йо имесам̣ пан̃ха̄нам̣ веййа̄каран̣ена читтам̣ а̄ра̄дхеййа, ан̃н̃атра татха̄гатена ва̄ татха̄гатаса̄вакена ва̄ ито ва̄ пана сутва̄’’.

‘‘катамо ча, бхиккхаве, парийа̄йо, йам̣ парийа̄йам̣ а̄гамма пан̃ча нӣваран̣а̄ даса хонти? йадапи, бхиккхаве, аджджхаттам̣ ка̄маччхандо тадапи нӣваран̣ам̣, йадапи бахиддха̄ ка̄маччхандо тадапи нӣваран̣ам̣. ‘ка̄маччханданӣваран̣а’нти ити хидам̣ уддесам̣ гаччхати. тадамина̄петам̣ парийа̄йена двайам̣ хоти. йадапи, бхиккхаве, аджджхаттам̣ бйа̄па̄до тадапи нӣваран̣ам̣, йадапи бахиддха̄ бйа̄па̄до тадапи нӣваран̣ам̣. ‘бйа̄па̄данӣваран̣а’нти ити хидам̣ уддесам̣ гаччхати. тадамина̄петам̣ парийа̄йена двайам̣ хоти. йадапи, бхиккхаве, тхинам̣ тадапи нӣваран̣ам̣, йадапи миддхам̣ тадапи нӣваран̣ам̣. ‘тхинамиддханӣваран̣а’нти ити хидам̣ уддесам̣ гаччхати. тадамина̄петам̣ парийа̄йена двайам̣ хоти. йадапи, бхиккхаве, уддхаччам̣ тадапи нӣваран̣ам̣, йадапи куккуччам̣ тадапи нӣваран̣ам̣. ‘уддхаччакуккуччанӣваран̣а’нти ити хидам̣ уддесам̣ гаччхати. тадамина̄петам̣ парийа̄йена двайам̣ хоти. йадапи, бхиккхаве, аджджхаттам̣ дхаммесу вичикиччха̄ тадапи нӣваран̣ам̣, йадапи бахиддха̄ дхаммесу вичикиччха̄ тадапи нӣваран̣ам̣. ‘вичикиччха̄нӣваран̣а’нти ити хидам̣ уддесам̣ гаччхати. тадамина̄петам̣ парийа̄йена двайам̣ хоти. айам̣ кхо, бхиккхаве, парийа̄йо, йам̣ парийа̄йам̣ а̄гамма пан̃ча нӣваран̣а̄ даса хонти.

‘‘катамо ча, бхиккхаве, парийа̄йо, йам̣ парийа̄йам̣ а̄гамма сатта боджджхан̇га̄ чатуддаса хонти? йадапи, бхиккхаве, аджджхаттам̣ дхаммесу сати тадапи сатисамбоджджхан̇го, йадапи бахиддха̄ дхаммесу сати тадапи сатисамбоджджхан̇го. ‘сатисамбоджджхан̇го’ти ити хидам̣ уддесам̣ гаччхати. тадамина̄петам̣ парийа̄йена двайам̣ хоти.

‘‘йадапи, бхиккхаве, аджджхаттам̣ дхаммесу пан̃н̃а̄йа павичинати [павичина̄ти (ка.)] павичарати паривӣмам̣сама̄паджджати тадапи дхаммавичайасамбоджджхан̇го, йадапи бахиддха̄ дхаммесу пан̃н̃а̄йа павичинати павичарати паривӣмам̣сама̄паджджати тадапи дхаммавичайасамбоджджхан̇го. ‘дхаммавичайасамбоджджхан̇го’ти ити хидам̣ уддесам̣ гаччхати. тадамина̄петам̣ парийа̄йена двайам̣ хоти.

‘‘йадапи, бхиккхаве, ка̄йикам̣ вӣрийам̣ тадапи вӣрийасамбоджджхан̇го, йадапи четасикам̣ вӣрийам̣ тадапи вӣрийасамбоджджхан̇го. ‘вӣрийасамбоджджхан̇го’ти ити хидам̣ уддесам̣ гаччхати. тадамина̄петам̣ парийа̄йена двайам̣ хоти.

‘‘йадапи, бхиккхаве, савитаккасавича̄ра̄ пӣти тадапи пӣтисамбоджджхан̇го, йадапи авитаккаавича̄ра̄ пӣти тадапи пӣтисамбоджджхан̇го. ‘пӣтисамбоджджхан̇го’ти ити хидам̣ уддесам̣ гаччхати. тадамина̄петам̣ парийа̄йена двайам̣ хоти.

‘‘йадапи, бхиккхаве, ка̄йаппассаддхи тадапи пассаддхисамбоджджхан̇го, йадапи читтаппассаддхи тадапи пассаддхисамбоджджхан̇го. ‘пассаддхисамбоджджхан̇го’ти ити хидам̣ уддесам̣ гаччхати. тадамина̄петам̣ парийа̄йена двайам̣ хоти.

‘‘йадапи, бхиккхаве, савитакко савича̄ро сама̄дхи тадапи сама̄дхисамбоджджхан̇го, йадапи авитаккаавича̄ро сама̄дхи тадапи сама̄дхисамбоджджхан̇го. ‘сама̄дхисамбоджджхан̇го’ти ити хидам̣ уддесам̣ гаччхати. тадамина̄петам̣ парийа̄йена двайам̣ хоти.

‘‘йадапи, бхиккхаве, аджджхаттам̣ дхаммесу упеккха̄ тадапи упеккха̄самбоджджхан̇го, йадапи бахиддха̄ дхаммесу упеккха̄ тадапи упеккха̄самбоджджхан̇го. ‘упеккха̄самбоджджхан̇го’ти ити хидам̣ уддесам̣ гаччхати. тадамина̄петам̣ парийа̄йена двайам̣ хоти. айам̣ кхо, бхиккхаве, парийа̄йо, йам̣ парийа̄йам̣ а̄гамма сатта боджджхан̇га̄ чатуддаса̄’’ти. дутийам̣.

3. аггисуттам̣

234. атха кхо самбахула̄ бхиккхӯ пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа са̄ваттхийам̣ пин̣д̣а̄йа пависим̣су. (парийа̄йасуттасадисам̣).

‘‘евам̣ва̄дино, бхиккхаве, ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ евамассу вачанӣйа̄ – ‘йасмим̣, а̄вусо, самайе лӣнам̣ читтам̣ хоти, катамесам̣ тасмим̣ самайе боджджхан̇га̄нам̣ ака̄ло бха̄вана̄йа, катамесам̣ тасмим̣ самайе боджджхан̇га̄нам̣ ка̄ло бха̄вана̄йа? йасмим̣ пана̄вусо, самайе уддхатам̣ читтам̣ хоти, катамесам̣ тасмим̣ самайе боджджхан̇га̄нам̣ ака̄ло бха̄вана̄йа, катамесам̣ тасмим̣ самайе боджджхан̇га̄нам̣ ка̄ло бха̄вана̄йа̄’ти? евам̣ пут̣т̣ха̄, бхиккхаве, ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ на чева сампа̄йиссанти, уттарин̃ча вигха̄там̣ а̄паджджиссанти. там̣ кисса хету? йатха̄ там̣, бхиккхаве, ависайасмим̣.

‘‘на̄хам̣ там̣, бхиккхаве, пасса̄ми садеваке локе сама̄раке сабрахмаке сассаман̣абра̄хман̣ийа̄ паджа̄йа садеваманусса̄йа йо имесам̣ пан̃ха̄нам̣ веййа̄каран̣ена читтам̣ а̄ра̄дхеййа, ан̃н̃атра татха̄гатена ва̄ татха̄гатаса̄вакена ва̄ ито ва̄ пана сутва̄.

‘‘йасмим̣, бхиккхаве, самайе лӣнам̣ читтам̣ хоти, ака̄ло тасмим̣ самайе пассаддхисамбоджджхан̇гасса бха̄вана̄йа, ака̄ло сама̄дхисамбоджджхан̇гасса бха̄вана̄йа, ака̄ло упеккха̄самбоджджхан̇гасса бха̄вана̄йа. там̣ кисса хету? лӣнам̣, бхиккхаве, читтам̣ там̣ етехи дхаммехи дуссамут̣т̣ха̄пайам̣ хоти.

‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, пурисо париттам̣ аггим̣ уджджа̄летука̄мо асса. со таттха алла̄ни чева тин̣а̄ни паккхипеййа, алла̄ни ча гомайа̄ни паккхипеййа, алла̄ни ча кат̣т̣ха̄ни паккхипеййа, удакава̄тан̃ча дадеййа, пам̣сукена ча окиреййа; бхаббо ну кхо со пурисо париттам̣ аггим̣ уджджа̄литу’’нти? ‘‘но хетам̣, бханте’’.

‘‘евамева кхо, бхиккхаве, йасмим̣ самайе лӣнам̣ читтам̣ хоти, ака̄ло тасмим̣ самайе пассаддхисамбоджджхан̇гасса бха̄вана̄йа, ака̄ло сама̄дхисамбоджджхан̇гасса бха̄вана̄йа, ака̄ло упеккха̄самбоджджхан̇гасса бха̄вана̄йа. там̣ кисса хету? лӣнам̣, бхиккхаве, читтам̣ там̣ етехи дхаммехи дуссамут̣т̣ха̄пайам̣ хоти.

‘‘йасмин̃ча кхо, бхиккхаве, самайе лӣнам̣ читтам̣ хоти, ка̄ло тасмим̣ самайе дхаммавичайасамбоджджхан̇гасса бха̄вана̄йа, ка̄ло вӣрийасамбоджджхан̇гасса бха̄вана̄йа, ка̄ло пӣтисамбоджджхан̇гасса бха̄вана̄йа. там̣ кисса хету? лӣнам̣, бхиккхаве, читтам̣ там̣ етехи дхаммехи сусамут̣т̣ха̄пайам̣ хоти.

‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, пурисо париттам̣ аггим̣ уджджа̄летука̄мо асса. со таттха суккха̄ни чева тин̣а̄ни паккхипеййа, суккха̄ни гомайа̄ни паккхипеййа, суккха̄ни кат̣т̣ха̄ни паккхипеййа, мукхава̄тан̃ча дадеййа, на ча пам̣сукена окиреййа; бхаббо ну кхо со пурисо париттам̣ аггим̣ уджджа̄литу’’нти? ‘‘евам̣, бханте’’.

‘‘евамева кхо, бхиккхаве, йасмим̣ самайе лӣнам̣ читтам̣ хоти, ка̄ло тасмим̣ самайе дхаммавичайасамбоджджхан̇гасса бха̄вана̄йа, ка̄ло вӣрийасамбоджджхан̇гасса бха̄вана̄йа, ка̄ло пӣтисамбоджджхан̇гасса бха̄вана̄йа. там̣ кисса хету? лӣнам̣, бхиккхаве, читтам̣ там̣ етехи дхаммехи сусамут̣т̣ха̄пайам̣ хоти.

‘‘йасмим̣, бхиккхаве, самайе уддхаттам̣ читтам̣ хоти, ака̄ло тасмим̣ самайе дхаммавичайасамбоджджхан̇гасса бха̄вана̄йа, ака̄ло вӣрийасамбоджджхан̇гасса бха̄вана̄йа, ака̄ло пӣтисамбоджджхан̇гасса бха̄вана̄йа. там̣ кисса хету? уддхатам̣, бхиккхаве, читтам̣ там̣ етехи дхаммехи дувӯпасамайам̣ хоти.

‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, пурисо махантам̣ аггиккхандхам̣ нибба̄петука̄мо асса. со таттха суккха̄ни чева тин̣а̄ни паккхипеййа, суккха̄ни ча гомайа̄ни паккхипеййа, суккха̄ни ча кат̣т̣ха̄ни паккхипеййа, мукхава̄тан̃ча дадеййа, на ча пам̣сукена окиреййа; бхаббо ну кхо со пурисо махантам̣ аггиккхандхам̣ нибба̄пету’’нти? ‘‘но хетам̣, бханте’’.

‘‘евамева кхо, бхиккхаве, йасмим̣ самайе уддхатам̣ читтам̣ хоти, ака̄ло тасмим̣ самайе дхаммавичайасамбоджджхан̇гасса бха̄вана̄йа, ака̄ло вӣрийасамбоджджхан̇гасса бха̄вана̄йа, ака̄ло пӣтисамбоджджхан̇гасса бха̄вана̄йа. там̣ кисса хету? уддхатам̣, бхиккхаве, читтам̣ там̣ етехи дхаммехи дувӯпасамайам̣ хоти.

‘‘йасмин̃ча кхо, бхиккхаве, самайе уддхатам̣ читтам̣ хоти, ка̄ло тасмим̣ самайе пассаддхисамбоджджхан̇гасса бха̄вана̄йа, ка̄ло сама̄дхисамбоджджхан̇гасса бха̄вана̄йа, ка̄ло упеккха̄самбоджджхан̇гасса бха̄вана̄йа. там̣ кисса хету? уддхатам̣, бхиккхаве, читтам̣ там̣ етехи дхаммехи сувӯпасамайам̣ хоти.

‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, пурисо махантам̣ аггиккхандхам̣ нибба̄петука̄мо асса. со таттха алла̄ни чева тин̣а̄ни паккхипеййа, алла̄ни ча гомайа̄ни паккхипеййа, алла̄ни ча кат̣т̣ха̄ни паккхипеййа, удакава̄тан̃ча дадеййа, пам̣сукена ча окиреййа; бхаббо ну кхо со пурисо махантам̣ аггиккхандхам̣ нибба̄пету’’нти? ‘‘евам̣, бханте’’.

‘‘евамева кхо, бхиккхаве, йасмим̣ самайе уддхатам̣ читтам̣ хоти, ка̄ло тасмим̣ самайе пассаддхисамбоджджхан̇гасса бха̄вана̄йа, ка̄ло сама̄дхисамбоджджхан̇гасса бха̄вана̄йа, ка̄ло упеккха̄самбоджджхан̇гасса бха̄вана̄йа. там̣ кисса хету? уддхатам̣, бхиккхаве, читтам̣ там̣ етехи дхаммехи сувӯпасамайам̣ хоти. сатин̃ча кхва̄хам̣, бхиккхаве, саббаттхикам̣ вада̄мӣ’’ти. татийам̣.

4. метта̄сахагатасуттам̣

235. екам̣ самайам̣ бхагава̄ колийесу вихарати халиддавасанам̣ на̄ма колийа̄нам̣ нигамо. атха кхо самбахула̄ бхиккхӯ пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа халиддавасанам̣ пин̣д̣а̄йа пависим̣су. атха кхо тесам̣ бхиккхӯнам̣ етадахоси – ‘‘атиппаго кхо та̄ва халиддавасане пин̣д̣а̄йа чаритум̣. йам̣нӯна майам̣ йена ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ парибба̄джака̄нам̣ а̄ра̄мо тенупасан̇камеййа̄ма̄’’ти.

атха кхо те бхиккхӯ йена ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ парибба̄джака̄нам̣ а̄ра̄мо тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ техи ан̃н̃атиттхийехи парибба̄джакехи саддхим̣ саммодим̣су. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинне кхо те бхиккхӯ ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ етадавочум̣ –

‘‘саман̣о, а̄вусо, готамо са̄вака̄нам̣ евам̣ дхаммам̣ десети – ‘етха тумхе, бхиккхаве, пан̃ча нӣваран̣е паха̄йа четасо упаккилесе пан̃н̃а̄йа дуббалӣкаран̣е метта̄сахагатена четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихаратха, татха̄ дутийам̣, татха̄ татийам̣, татха̄ чатуттхам̣; ити уддхамадхо тирийам̣ саббадхи саббаттата̄йа сабба̄вантам̣ локам̣ метта̄сахагатена четаса̄ випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄паджджена пхаритва̄ вихаратха. карун̣а̄сахагатена четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихаратха, татха̄ дутийам̣, татха̄ татийам̣, татха̄ чатуттхам̣; ити уддхамадхо тирийам̣ саббадхи саббаттата̄йа сабба̄вантам̣ локам̣ карун̣а̄сахагатена четаса̄ випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄паджджена пхаритва̄ вихаратха. мудита̄сахагатена четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихаратха, татха̄ дутийам̣, татха̄ татийам̣, татха̄ чатуттхам̣; ити уддхамадхо тирийам̣ саббадхи саббаттата̄йа сабба̄вантам̣ локам̣ мудита̄сахагатена четаса̄ випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄паджджена пхаритва̄ вихаратха. упеккха̄сахагатена четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихаратха, татха̄ дутийам̣, татха̄ татийам̣, татха̄ чатуттхам̣; ити уддхамадхо тирийам̣ саббадхи саббаттата̄йа сабба̄вантам̣ локам̣ упеккха̄сахагатена четаса̄ випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄паджджена пхаритва̄ вихаратха̄’’’ти.

‘‘майампи кхо, а̄вусо, са̄вака̄нам̣ евам̣ дхаммам̣ десема – ‘етха тумхе, а̄вусо, пан̃ча нӣваран̣е паха̄йа четасо упаккилесе пан̃н̃а̄йа дуббалӣкаран̣е метта̄сахагатена четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихаратха…пе… карун̣а̄сахагатена четаса̄… мудита̄сахагатена четаса̄… упеккха̄сахагатена четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихаратха, татха̄ дутийам̣, татха̄ татийам̣, татха̄ чатуттхам̣; ити уддхамадхо тирийам̣ саббадхи саббаттата̄йа сабба̄вантам̣ локам̣ упеккха̄сахагатена четаса̄ випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄паджджена пхаритва̄ вихаратха̄’ти. идха но, а̄вусо, ко висесо, ко адхиппайа̄со, ким̣ на̄на̄каран̣ам̣ саман̣асса ва̄ готамасса амха̄кам̣ ва̄, йадидам̣ – дхаммадесана̄йа ва̄ дхаммадесанам̣, ануса̄санийа̄ ва̄ ануса̄сани’’нти?

атха кхо те бхиккхӯ тесам̣ ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ парибба̄джака̄нам̣ бха̄ситам̣ нева абхинандим̣су наппат̣иккосим̣су. анабхинандитва̄ аппат̣иккоситва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ паккамим̣су – ‘‘бхагавато сантике етасса бха̄ситасса аттхам̣ а̄джа̄нисса̄ма̄’’ти. атха кхо те бхиккхӯ халиддавасане пин̣д̣а̄йа чаритва̄ паччха̄бхаттам̣ пин̣д̣апа̄тапат̣икканта̄ йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинна̄ кхо те бхиккхӯ бхагавантам̣ етадавочум̣ –

‘‘идха майам̣, бханте, пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа халиддавасане пин̣д̣а̄йа пависимха. тесам̣ но, бханте, амха̄кам̣ етадахоси – ‘атиппаго кхо та̄ва халиддавасане пин̣д̣а̄йа чаритум̣. йам̣нӯна майам̣ йена ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ парибба̄джака̄нам̣ а̄ра̄мо тенупасан̇камеййа̄ма̄’’’ти.

‘‘атха кхо майам̣, бханте, йена ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ парибба̄джака̄нам̣ а̄ра̄мо тенупасан̇камимха, упасан̇камитва̄ техи ан̃н̃атиттхийехи парибба̄джакехи саддхим̣ саммодимха. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣдимха. екамантам̣ нисинне кхо амхе, бханте, те ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ етадавочум̣ –

‘‘саман̣о, а̄вусо, готамо са̄вака̄нам̣ евам̣ дхаммам̣ десети – ‘етха тумхе, бхиккхаве, пан̃ча нӣваран̣е паха̄йа четасо упаккилесе пан̃н̃а̄йа дуббалӣкаран̣е метта̄сахагатена четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихаратха…пе… карун̣а̄сахагатена четаса̄ … мудита̄сахагатена четаса̄… упеккха̄сахагатена четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихаратха, татха̄ дутийам̣, татха̄ татийам̣, татха̄ чатуттхам̣; ити уддхамадхо тирийам̣ саббадхи саббаттата̄йа сабба̄вантам̣ локам̣ упеккха̄сахагатена четаса̄ випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄паджджена пхаритва̄ вихаратха̄’’’ти.

‘‘майампи кхо, а̄вусо, са̄вака̄нам̣ евам̣ дхаммам̣ десема – ‘етха тумхе, а̄вусо, пан̃ча нӣваран̣е паха̄йа четасо упаккилесе пан̃н̃а̄йа дуббалӣкаран̣е метта̄сахагатена четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихаратха…пе… карун̣а̄сахагатена четаса̄…пе… мудита̄сахагатена четаса̄…пе… упеккха̄сахагатена четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихаратха, татха̄ дутийам̣, татха̄ татийам̣, татха̄ чатуттхам̣; ити уддхамадхо тирийам̣ саббадхи саббаттата̄йа сабба̄вантам̣ локам̣ упеккха̄сахагатена четаса̄ випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄паджджена пхаритва̄ вихаратха̄’ти. идха но, а̄вусо, ко висесо, ко адхиппайа̄со, ким̣ на̄на̄каран̣ам̣ саман̣асса ва̄ готамасса амха̄кам̣ ва̄, йадидам̣, дхаммадесана̄йа ва̄ дхаммадесанам̣, ануса̄санийа̄ ва̄ ануса̄сани’’нти?

атха кхо майам̣, бханте, тесам̣ ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ парибба̄джака̄нам̣ бха̄ситам̣ нева абхинандимха наппат̣иккосимха, анабхинандитва̄ аппат̣иккоситва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ паккамимха – ‘бхагавато сантике етасса бха̄ситасса аттхам̣ а̄джа̄нисса̄ма̄’ти.

‘‘евам̣ва̄дино, бхиккхаве, ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ евамассу вачанӣйа̄ – ‘катхам̣ бха̄вита̄ пана̄вусо, метта̄четовимутти, ким̣гатика̄ хоти, ким̣парама̄, ким̣пхала̄, ким̣парийоса̄на̄? катхам̣ бха̄вита̄ пана̄вусо, карун̣а̄четовимутти, ким̣гатика̄ хоти, ким̣парама̄, ким̣пхала̄, ким̣парийоса̄на̄? катхам̣ бха̄вита̄ пана̄вусо, мудита̄четовимутти, ким̣гатика̄ хоти, ким̣парама̄, ким̣пхала̄, ким̣парийоса̄на̄? катхам̣ бха̄вита̄ пана̄вусо, упеккха̄четовимутти, ким̣гатика̄ хоти, ким̣парама̄, ким̣пхала̄, ким̣парийоса̄на̄’’’ти? евам̣ пут̣т̣ха̄, бхиккхаве, ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ на чева сампа̄йиссанти, уттарин̃ча вигха̄там̣ а̄паджджиссанти. там̣ кисса хету? йатха̄ там̣, бхиккхаве, ависайасмим̣. ‘‘на̄хам̣ там̣, бхиккхаве, пасса̄ми садеваке локе сама̄раке сабрахмаке сассаман̣абра̄хман̣ийа̄ паджа̄йа садеваманусса̄йа, йо имесам̣ пан̃ха̄нам̣ веййа̄каран̣ена читтам̣ а̄ра̄дхеййа, ан̃н̃атра татха̄гатена ва̄ татха̄гатаса̄вакена ва̄ ито ва̄ пана сутва̄’’.

‘‘катхам̣ бха̄вита̄ ча, бхиккхаве, метта̄четовимутти, ким̣гатика̄ хоти, ким̣парама̄, ким̣пхала̄, ким̣парийоса̄на̄? идха, бхиккхаве, бхиккху метта̄сахагатам̣ сатисамбоджджхан̇гам̣ бха̄вети…пе… метта̄сахагатам̣ упеккха̄самбоджджхан̇гам̣ бха̄вети вивеканисситам̣ вира̄ганисситам̣ ниродханисситам̣ воссаггапарин̣а̄мим̣. со саче а̄кан̇кхати ‘аппат̣икӯле пат̣икӯласан̃н̃ӣ вихареййа’нти, пат̣икӯласан̃н̃ӣ таттха вихарати. саче а̄кан̇кхати ‘пат̣икӯле аппат̣икӯласан̃н̃ӣ вихареййа’нти, аппат̣икӯласан̃н̃ӣ таттха вихарати. саче а̄кан̇кхати ‘аппат̣икӯле ча пат̣икӯле ча пат̣икӯласан̃н̃ӣ вихареййа’нти, пат̣икӯласан̃н̃ӣ таттха вихарати. саче а̄кан̇кхати ‘пат̣икӯле ча аппат̣икӯле ча аппат̣икӯласан̃н̃ӣ вихареййа’нти, аппат̣икӯласан̃н̃ӣ таттха вихарати. саче а̄кан̇кхати ‘аппат̣икӯлан̃ча пат̣икӯлан̃ча тадубхайам̣ абхиниваджджетва̄ упеккхако вихареййам̣ сато сампаджа̄но’ти, упеккхако ча таттха вихарати сато сампаджа̄но, субхам̣ ва̄ кхо пана вимоккхам̣ упасампаджджа вихарати. субхапарама̄хам̣, бхиккхаве, метта̄четовимуттим̣ вада̄ми, идхапан̃н̃асса бхиккхуно уттаривимуттим̣ аппат̣ивиджджхато.

‘‘катхам̣ бха̄вита̄ ча, бхиккхаве, карун̣а̄четовимутти, ким̣гатика̄ хоти, ким̣парама̄, ким̣пхала̄, ким̣парийоса̄на̄? идха, бхиккхаве, бхиккху карун̣а̄сахагатам̣ сатисамбоджджхан̇гам̣ бха̄вети…пе… карун̣а̄сахагатам̣ упеккха̄самбоджджхан̇гам̣ бха̄вети вивеканисситам̣ вира̄ганисситам̣ ниродханисситам̣ воссаггапарин̣а̄мим̣. со саче а̄кан̇кхати ‘аппат̣икӯле пат̣икӯласан̃н̃ӣ вихареййа’нти, пат̣икӯласан̃н̃ӣ таттха вихарати…пе… саче а̄кан̇кхати ‘аппат̣икӯлан̃ча пат̣икӯлан̃ча тадубхайам̣ абхиниваджджетва̄ упеккхако вихареййам̣ сато сампаджа̄но’ти, упеккхако таттха вихарати сато сампаджа̄но. саббасо ва̄ пана рӯпасан̃н̃а̄нам̣ саматиккама̄ пат̣игхасан̃н̃а̄нам̣ аттхан̇гама̄ на̄наттасан̃н̃а̄нам̣ аманасика̄ра̄ ‘ананто а̄ка̄со’ти а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанам̣ упасампаджджа вихарати. а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанапарама̄хам̣, бхиккхаве, карун̣а̄четовимуттим̣ вада̄ми, идхапан̃н̃асса бхиккхуно уттаривимуттим̣ аппат̣ивиджджхато.

‘‘катхам̣ бха̄вита̄ ча, бхиккхаве, мудита̄четовимутти, ким̣гатика̄ хоти, ким̣парама̄, ким̣пхала̄, ким̣парийоса̄на̄? идха, бхиккхаве, бхиккху мудита̄сахагатам̣ сатисамбоджджхан̇гам̣ бха̄вети…пе… мудита̄сахагатам̣ упеккха̄самбоджджхан̇гам̣ бха̄вети вивеканисситам̣ вира̄ганисситам̣ ниродханисситам̣ воссаггапарин̣а̄мим̣. со саче а̄кан̇кхати ‘аппат̣икӯле пат̣икӯласан̃н̃ӣ вихареййа’нти, пат̣икӯласан̃н̃ӣ таттха вихарати …пе… саче а̄кан̇кхати ‘аппат̣икӯлан̃ча пат̣икӯлан̃ча тадубхайам̣ абхиниваджджетва̄ упеккхако вихареййам̣ сато сампаджа̄но’ти, упеккхако таттха вихарати сато сампаджа̄но. саббасо ва̄ пана а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанам̣ саматиккамма ‘анантам̣ вин̃н̃а̄н̣а’нти вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанам̣ упасампаджджа вихарати. вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанапарама̄хам̣, бхиккхаве, мудита̄четовимуттим̣ вада̄ми, идхапан̃н̃асса бхиккхуно уттаривимуттим̣ аппат̣ивиджджхато.

‘‘катхам̣ бха̄вита̄ ча, бхиккхаве, упеккха̄четовимутти, ким̣гатика̄ хоти, ким̣парама̄, ким̣пхала̄, ким̣парийоса̄на̄? идха, бхиккхаве, бхиккху упеккха̄сахагатам̣ сатисамбоджджхан̇гам̣ бха̄вети вивеканисситам̣ вира̄ганисситам̣ ниродханисситам̣ воссаггапарин̣а̄мим̣…пе… упеккха̄сахагатам̣ упеккха̄самбоджджхан̇гам̣ бха̄вети вивеканисситам̣ вира̄ганисситам̣ ниродханисситам̣ воссаггапарин̣а̄мим̣. со саче а̄кан̇кхати ‘аппат̣икӯле пат̣икӯласан̃н̃ӣ вихареййа’нти, пат̣икӯласан̃н̃ӣ таттха вихарати. саче а̄кан̇кхати ‘пат̣икӯле аппат̣икӯласан̃н̃ӣ вихареййа’нти, аппат̣икӯласан̃н̃ӣ таттха вихарати. саче а̄кан̇кхати ‘аппат̣икӯле ча пат̣икӯле ча пат̣икӯласан̃н̃ӣ вихареййа’нти, пат̣икӯласан̃н̃ӣ таттха вихарати. саче а̄кан̇кхати ‘пат̣икӯле ча аппат̣икӯле ча аппат̣икӯласан̃н̃ӣ вихареййа’нти, аппат̣икӯласан̃н̃ӣ таттха вихарати. саче а̄кан̇кхати ‘аппат̣икӯлан̃ча пат̣икӯлан̃ча тадубхайам̣ абхиниваджджетва̄ упеккхако вихареййам̣ сато сампаджа̄но’ти, упеккхако таттха вихарати сато сампаджа̄но. саббасо ва̄ пана вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанам̣ саматиккамма ‘наттхи кин̃чӣ’ти а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанам̣ упасампаджджа вихарати. а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанапарама̄хам̣, бхиккхаве, упеккха̄четовимуттим̣ вада̄ми, идхапан̃н̃асса бхиккхуно уттаривимуттим̣ аппат̣ивиджджхато’’ти. чатуттхам̣.

5. сан̇га̄равасуттам̣

236. са̄ваттхинида̄нам̣. атха кхо сан̇га̄раво бра̄хман̣о йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавата̄ саддхим̣ саммоди. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо сан̇га̄раво бра̄хман̣о бхагавантам̣ етадавоча –

‘‘ко ну кхо, бхо готама, хету, ко паччайо йенекада̄ дӣгхараттам̣ саджджха̄йаката̄пи манта̄ наппат̣ибханти, пагева асаджджха̄йаката̄? ко пана, бхо готама, хету, ко паччайо йенекада̄ дӣгхараттам̣ асаджджха̄йаката̄пи манта̄ пат̣ибханти, пагева саджджха̄йаката̄’’ти?

‘‘йасмим̣ кхо, бра̄хман̣а, самайе ка̄мара̄гапарийут̣т̣хитена четаса̄ вихарати ка̄мара̄гапаретена, уппаннасса ча ка̄мара̄гасса ниссаран̣ам̣ йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти, аттаттхампи тасмим̣ самайе йатха̄бхӯтам̣ на джа̄на̄ти на пассати, параттхампи тасмим̣ самайе йатха̄бхӯтам̣ на джа̄на̄ти на пассати, убхайаттхампи тасмим̣ самайе йатха̄бхӯтам̣ на джа̄на̄ти на пассати; дӣгхараттам̣ саджджха̄йаката̄пи манта̄ наппат̣ибханти, пагева асаджджха̄йаката̄.

‘‘сеййатха̄пи, бра̄хман̣а, удапатто сам̣сат̣т̣хо ла̄кха̄йа ва̄ халиддийа̄ ва̄ нӣлийа̄ ва̄ ман̃джит̣т̣ха̄йа ва̄. таттха чаккхума̄ пурисо сакам̣ мукханимиттам̣ паччавеккхама̄но йатха̄бхӯтам̣ на джа̄неййа на пассеййа. евамева кхо, бра̄хман̣а, йасмим̣ самайе ка̄мара̄гапарийут̣т̣хитена четаса̄ вихарати ка̄мара̄гапаретена, уппаннасса ча ка̄мара̄гасса ниссаран̣ам̣ йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти, аттаттхампи тасмим̣ самайе йатха̄бхӯтам̣ на джа̄на̄ти на пассати, параттхампи…пе… убхайаттхампи тасмим̣ самайе йатха̄бхӯтам̣ на джа̄на̄ти на пассати; дӣгхараттам̣ саджджха̄йаката̄пи манта̄ наппат̣ибханти, пагева асаджджха̄йаката̄.

‘‘пуна чапарам̣, бра̄хман̣а, йасмим̣ самайе бйа̄па̄дапарийут̣т̣хитена четаса̄ вихарати бйа̄па̄дапаретена, уппаннасса ча бйа̄па̄дасса ниссаран̣ам̣ йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти, аттаттхампи тасмим̣ самайе йатха̄бхӯтам̣ на джа̄на̄ти на пассати, параттхампи…пе… убхайаттхампи тасмим̣ самайе йатха̄бхӯтам̣ на джа̄на̄ти на пассати; дӣгхараттам̣ саджджха̄йаката̄пи манта̄ наппат̣ибханти, пагева асаджджха̄йаката̄.

‘‘сеййатха̄пи, бра̄хман̣а, удапатто аггина̄ сантатто паккутхито [паккудхито (ка.), уккат̣т̣хито (сӣ.), уккут̣т̣хито (сйа̄.)] усмудакаджа̄то [уссадакаджа̄то (сӣ.), усма̄дакаджа̄то (сйа̄.)]. таттха чаккхума̄ пурисо сакам̣ мукханимиттам̣ паччавеккхама̄но йатха̄бхӯтам̣ на джа̄неййа на пассеййа. евамева кхо, бра̄хман̣а, йасмим̣ самайе бйа̄па̄дапарийут̣т̣хитена четаса̄ вихарати бйа̄па̄дапаретена, уппаннасса ча бйа̄па̄дасса ниссаран̣ам̣ йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти, аттаттхампи тасмим̣ самайе йатха̄бхӯтам̣ на джа̄на̄ти на пассати, параттхампи тасмим̣ самайе…пе… убхайаттхампи тасмим̣ самайе йатха̄бхӯтам̣ на джа̄на̄ти на пассати; дӣгхараттам̣ саджджха̄йаката̄пи манта̄ наппат̣ибханти, пагева асаджджха̄йаката̄.

‘‘пуна чапарам̣, бра̄хман̣а, йасмим̣ самайе тхинамиддхапарийут̣т̣хитена четаса̄ вихарати тхинамиддхапаретена, уппаннасса ча тхинамиддхасса ниссаран̣ам̣ йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти, аттаттхампи тасмим̣ самайе йатха̄бхӯтам̣ на джа̄на̄ти на пассати, параттхампи…пе… убхайаттхампи тасмим̣ самайе йатха̄бхӯтам̣ на джа̄на̄ти на пассати; дӣгхараттам̣ саджджха̄йаката̄пи манта̄ наппат̣ибханти, пагева асаджджха̄йаката̄.

‘‘сеййатха̄пи, бра̄хман̣а, удапатто сева̄лапан̣акапарийонаддхо. таттха чаккхума̄ пурисо сакам̣ мукханимиттам̣ паччавеккхама̄но йатха̄бхӯтам̣ на джа̄неййа на пассеййа. евамева кхо, бра̄хман̣а, йасмим̣ самайе тхинамиддхапарийут̣т̣хитена четаса̄ вихарати тхинамиддхапаретена, уппаннасса ча тхинамиддхасса ниссаран̣ам̣ йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти, аттаттхампи тасмим̣ самайе йатха̄бхӯтам̣ на джа̄на̄ти на пассати, параттхампи…пе… убхайаттхампи тасмим̣ самайе йатха̄бхӯтам̣ на джа̄на̄ти на пассати; дӣгхараттам̣ саджджха̄йаката̄пи манта̄ наппат̣ибханти, пагева асаджджха̄йаката̄.

‘‘пуна чапарам̣, бра̄хман̣а, йасмим̣ самайе уддхаччакуккуччапарийут̣т̣хитена четаса̄ вихарати уддхаччакуккуччапаретена, уппаннасса ча уддхаччакуккуччасса ниссаран̣ам̣ йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти, аттаттхампи тасмим̣ самайе йатха̄бхӯтам̣ на джа̄на̄ти на пассати, параттхампи…пе… убхайаттхампи тасмим̣ самайе йатха̄бхӯтам̣ на джа̄на̄ти на пассати; дӣгхараттам̣ саджджха̄йаката̄пи манта̄ наппат̣ибханти, пагева асаджджха̄йаката̄.

‘‘сеййатха̄пи, бра̄хман̣а, удапатто ва̄терито чалито бханто ӯмиджа̄то. таттха чаккхума̄ пурисо сакам̣ мукханимиттам̣ паччавеккхама̄но йатха̄бхӯтам̣ на джа̄неййа на пассеййа. евамева кхо, бра̄хман̣а, йасмим̣ самайе уддхаччакуккуччапарийут̣т̣хитена четаса̄ вихарати уддхаччакуккуччапаретена, уппаннасса ча уддхаччакуккуччасса ниссаран̣ам̣ йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти, аттаттхампи тасмим̣ самайе йатха̄бхӯтам̣ на джа̄на̄ти на пассати, параттхампи…пе… убхайаттхампи тасмим̣ самайе йатха̄бхӯтам̣ на джа̄на̄ти на пассати; дӣгхараттам̣ саджджха̄йаката̄пи манта̄ наппат̣ибханти, пагева асаджджха̄йаката̄.

‘‘пуна чапарам̣, бра̄хман̣а, йасмим̣ самайе вичикиччха̄парийут̣т̣хитена четаса̄ вихарати вичикиччха̄паретена, уппанна̄йа ча вичикиччха̄йа ниссаран̣ам̣ йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти, аттаттхампи тасмим̣ самайе йатха̄бхӯтам̣ на джа̄на̄ти на пассати, параттхампи…пе… убхайаттхампи… дӣгхараттам̣ саджджха̄йаката̄пи манта̄ наппат̣ибханти, пагева асаджджха̄йаката̄.

‘‘сеййатха̄пи, бра̄хман̣а, удапатто а̄вило лул̣ито калалӣбхӯто андхака̄ре никкхитто. таттха чаккхума̄ пурисо сакам̣ мукханимиттам̣ паччавеккхама̄но йатха̄бхӯтам̣ на джа̄неййа на пассеййа. евамева кхо, бра̄хман̣а, йасмим̣ самайе вичикиччха̄парийут̣т̣хитена четаса̄ вихарати вичикиччха̄паретена, уппанна̄йа ча вичикиччха̄йа ниссаран̣ам̣ йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти, аттаттхампи тасмим̣ самайе йатха̄бхӯтам̣ на джа̄на̄ти на пассати, параттхампи тасмим̣ самайе йатха̄бхӯтам̣ на джа̄на̄ти на пассати, убхайаттхампи тасмим̣ самайе йатха̄бхӯтам̣ на джа̄на̄ти на пассати; дӣгхараттам̣ саджджха̄йаката̄пи манта̄ наппат̣ибханти, пагева асаджджха̄йаката̄. айам̣ кхо, бра̄хман̣а, хету айам̣ паччайо йенекада̄ дӣгхараттам̣ саджджха̄йаката̄пи манта̄ наппат̣ибханти, пагева асаджджха̄йаката̄.

‘‘йасмин̃ча кхо, бра̄хман̣а, самайе на ка̄мара̄гапарийут̣т̣хитена четаса̄ вихарати на ка̄мара̄гапаретена, уппаннасса ча ка̄мара̄гасса ниссаран̣ам̣ йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, аттаттхампи тасмим̣ самайе йатха̄бхӯтам̣ джа̄на̄ти пассати, параттхампи тасмим̣ самайе йатха̄бхӯтам̣ джа̄на̄ти пассати, убхайаттхампи тасмим̣ самайе йатха̄бхӯтам̣ джа̄на̄ти пассати; дӣгхараттам̣ асаджджха̄йаката̄пи манта̄ пат̣ибханти, пагева саджджха̄йаката̄.

‘‘сеййатха̄пи, бра̄хман̣а, удапатто асам̣сат̣т̣хо ла̄кха̄йа ва̄ халиддийа̄ ва̄ нӣлийа̄ ва̄ ман̃джит̣т̣ха̄йа ва̄. таттха чаккхума̄ пурисо сакам̣ мукханимиттам̣ паччавеккхама̄но йатха̄бхӯтам̣ джа̄неййа пассеййа. евамева кхо, бра̄хман̣а, йасмим̣ самайе на ка̄мара̄гапарийут̣т̣хитена четаса̄ вихарати на ка̄мара̄гапаретена, уппаннасса ча ка̄мара̄гасса ниссаран̣ам̣ йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти…пе….

‘‘пуна чапарам̣, бра̄хман̣а, йасмим̣ самайе на бйа̄па̄дапарийут̣т̣хитена четаса̄ вихарати на бйа̄па̄дапаретена, уппаннасса ча бйа̄па̄дасса ниссаран̣ам̣ йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, аттаттхампи тасмим̣ самайе йатха̄бхӯтам̣ джа̄на̄ти пассати, параттхампи…пе… убхайаттхампи… дӣгхараттам̣ асаджджха̄йаката̄пи манта̄ пат̣ибханти, пагева саджджха̄йаката̄.

‘‘сеййатха̄пи, бра̄хман̣а, удапатто на аггина̄ сантатто на паккутхито на усмудакаджа̄то, таттха чаккхума̄ пурисо сакам̣ мукханимиттам̣ паччавеккхама̄но йатха̄бхӯтам̣ джа̄неййа пассеййа. евамева кхо, бра̄хман̣а, йасмим̣ самайе на бйа̄па̄дапарийут̣т̣хитена четаса̄ вихарати на бйа̄па̄дапаретена, уппаннасса ча бйа̄па̄дасса ниссаран̣ам̣ йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, аттаттхампи тасмим̣ самайе йатха̄бхӯтам̣ джа̄на̄ти пассати, параттхампи…пе… убхайаттхампи… дӣгхараттам̣ асаджджха̄йаката̄пи манта̄ пат̣ибханти, пагева саджджха̄йаката̄.

‘‘пуна чапарам̣, бра̄хман̣а, йасмим̣ самайе на тхинамиддхапарийут̣т̣хитена четаса̄ вихарати на тхинамиддхапаретена, уппаннасса ча тхинамиддхасса ниссаран̣ам̣ йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, аттаттхампи тасмим̣ самайе йатха̄бхӯтам̣ джа̄на̄ти пассати, параттхампи…пе… убхайаттхампи … дӣгхараттам̣ асаджджха̄йаката̄пи манта̄ пат̣ибханти, пагева саджджха̄йаката̄.

‘‘сеййатха̄пи, бра̄хман̣а, удапатто на сева̄лапан̣акапарийонаддхо. таттха чаккхума̄ пурисо сакам̣ мукханимиттам̣ паччавеккхама̄но йатха̄бхӯтам̣ джа̄неййа пассеййа. евамева кхо, бра̄хман̣а, йасмим̣ самайе на тхинамиддхапарийут̣т̣хитена четаса̄ вихарати на тхинамиддхапаретена, уппаннасса ча тхинамиддхасса ниссаран̣ам̣ йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, аттаттхампи тасмим̣ самайе йатха̄бхӯтам̣ джа̄на̄ти пассати, параттхампи…пе… убхайаттхампи… дӣгхараттам̣ асаджджха̄йаката̄пи манта̄ пат̣ибханти, пагева саджджха̄йаката̄.

‘‘пуна чапарам̣, бра̄хман̣а, йасмим̣ самайе на уддхаччакуккуччапарийут̣т̣хитена четаса̄ вихарати на уддхаччакуккуччапаретена, уппаннасса ча уддхаччакуккуччасса ниссаран̣ам̣ йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, аттаттхампи тасмим̣ самайе йатха̄бхӯтам̣ джа̄на̄ти пассати, параттхампи…пе… убхайаттхампи… дӣгхараттам̣ асаджджха̄йаката̄пи манта̄ пат̣ибханти, пагева саджджха̄йаката̄.

‘‘сеййатха̄пи, бра̄хман̣а, удапатто на ва̄терито на чалито на бханто на ӯмиджа̄то. таттха чаккхума̄ пурисо сакам̣ мукханимиттам̣ паччавеккхама̄но йатха̄бхӯтам̣ джа̄неййа пассеййа. евамева кхо, бра̄хман̣а, йасмим̣ самайе на уддхаччакуккуччапарийут̣т̣хитена четаса̄ вихарати на уддхаччакуккуччапаретена, уппаннасса ча уддхаччакуккуччасса ниссаран̣ам̣ йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, аттаттхампи тасмим̣ самайе йатха̄бхӯтам̣ джа̄на̄ти пассати, параттхампи…пе… убхайаттхампи… дӣгхараттам̣ асаджджха̄йаката̄пи манта̄ пат̣ибханти, пагева саджджха̄йаката̄.

‘‘пуна чапарам̣, бра̄хман̣а, йасмим̣ самайе на вичикиччха̄парийут̣т̣хитена четаса̄ вихарати на вичикиччха̄паретена, уппанна̄йа ча вичикиччха̄йа ниссаран̣ам̣ йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти [паджа̄на̄ти пассати (сйа̄.)], аттаттхампи тасмим̣ самайе йатха̄бхӯтам̣ джа̄на̄ти пассати, параттхампи тасмим̣ самайе йатха̄бхӯтам̣ джа̄на̄ти пассати; убхайаттхампи тасмим̣ самайе йатха̄бхӯтам̣ джа̄на̄ти пассати; дӣгхараттам̣ асаджджха̄йаката̄пи манта̄ пат̣ибханти, пагева саджджха̄йаката̄.

‘‘сеййатха̄пи, бра̄хман̣а, удапатто аччхо виппасанно ана̄вило а̄локе никкхитто. таттха чаккхума̄ пурисо сакам̣ мукханимиттам̣ паччавеккхама̄но йатха̄бхӯтам̣ джа̄неййа пассеййа. евамева кхо, бра̄хман̣а, йасмим̣ самайе на вичикиччха̄парийут̣т̣хитена четаса̄ вихарати на вичикиччха̄паретена, уппанна̄йа ча вичикиччха̄йа ниссаран̣ам̣ йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, аттаттхампи тасмим̣ самайе йатха̄бхӯтам̣ джа̄на̄ти пассати, параттхампи тасмим̣ самайе йатха̄бхӯтам̣ джа̄на̄ти пассати, убхайаттхампи тасмим̣ самайе йатха̄бхӯтам̣ джа̄на̄ти пассати; дӣгхараттам̣ асаджджха̄йаката̄пи манта̄ пат̣ибханти, пагева саджджха̄йаката̄. айам̣ кхо, бра̄хман̣а, хету айам̣ паччайо йенекада̄ дӣгхараттам̣ асаджджха̄йаката̄пи манта̄ пат̣ибханти, пагева саджджха̄йаката̄.

‘‘саттиме, бра̄хман̣а, боджджхан̇га̄ ана̄варан̣а̄ анӣваран̣а̄ четасо анупаккилеса̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ виджджа̄вимуттипхаласаччхикирийа̄йа сам̣ваттанти. катаме сатта? сатисамбоджджхан̇го кхо, бра̄хман̣а, ана̄варан̣о анӣваран̣о четасо анупаккилесо бха̄вито бахулӣкато виджджа̄вимуттипхаласаччхикирийа̄йа сам̣ваттати…пе… упеккха̄самбоджджхан̇го кхо, бра̄хман̣а, ана̄варан̣о анӣваран̣о четасо анупаккилесо бха̄вито бахулӣкато виджджа̄вимуттипхаласаччхикирийа̄йа сам̣ваттати. име кхо, бра̄хман̣а, сатта боджджхан̇га̄ ана̄варан̣а̄ анӣваран̣а̄ четасо анупаккилеса̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ виджджа̄вимуттипхаласаччхикирийа̄йа сам̣ваттантӣ’’ти. евам̣ вутте сан̇га̄раво бра̄хман̣о бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘абхиккантам̣, бхо готама…пе… упа̄сакам̣ мам̣ бхавам̣ готамо дха̄рету аджджатагге па̄н̣упетам̣ саран̣ам̣ гата’’нти. пан̃чамам̣.

6. абхайасуттам̣

237. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ ра̄джагахе вихарати гиджджхакӯт̣е паббате. атха кхо абхайо ра̄джакума̄ро йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо абхайо ра̄джакума̄ро бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘пӯран̣о, бханте, кассапо евама̄ха – ‘наттхи хету, наттхи паччайо ан̃н̃а̄н̣а̄йа адассана̄йа. ахету, аппаччайо [аппаччайа̄ (сӣ.), аппаччайам̣ (?)] ан̃н̃а̄н̣ам̣ адассанам̣ хоти. наттхи хету, наттхи паччайо н̃а̄н̣а̄йа дассана̄йа. ахету, аппаччайо н̃а̄н̣ам̣ дассанам̣ хотӣ’ти. идха бхагава̄ кима̄ха̄’’ти? ‘‘аттхи, ра̄джакума̄ра, хету, аттхи паччайо ан̃н̃а̄н̣а̄йа адассана̄йа. сахету, саппаччайо [саппаччайа̄ (сӣ.), саппаччайам̣ (?)] ан̃н̃а̄н̣ам̣ адассанам̣ хоти. аттхи, ра̄джакума̄ра, хету, аттхи паччайо н̃а̄н̣а̄йа дассана̄йа. сахету, саппаччайо н̃а̄н̣ам̣ дассанам̣ хотӣ’’ти.

‘‘катамо пана, бханте, хету, катамо паччайо ан̃н̃а̄н̣а̄йа адассана̄йа? катхам̣ сахету, саппаччайо ан̃н̃а̄н̣ам̣ адассанам̣ хотӣ’’ти? ‘‘йасмим̣ кхо, ра̄джакума̄ра, самайе ка̄мара̄гапарийут̣т̣хитена четаса̄ вихарати ка̄мара̄гапаретена, уппаннасса ча ка̄мара̄гасса ниссаран̣ам̣ йатха̄бхӯтам̣ на джа̄на̄ти на пассати – айампи кхо, ра̄джакума̄ра, хету, айам̣ паччайо ан̃н̃а̄н̣а̄йа адассана̄йа. евампи сахету саппаччайо ан̃н̃а̄н̣ам̣ адассанам̣ хоти.

‘‘пуна чапарам̣, ра̄джакума̄ра, йасмим̣ самайе бйа̄па̄дапарийут̣т̣хитена четаса̄ вихарати бйа̄па̄дапаретена…пе… тхинамиддхапарийут̣т̣хитена… уддхаччакуккуччапарийут̣т̣хитена… вичикиччха̄парийут̣т̣хитена четаса̄ вихарати вичикиччха̄паретена, уппанна̄йа ча вичикиччха̄йа ниссаран̣ам̣ йатха̄бхӯтам̣ на джа̄на̄ти на пассати – айампи кхо, ра̄джакума̄ра, хету, айам̣ паччайо ан̃н̃а̄н̣а̄йа адассана̄йа. евампи сахету саппаччайо ан̃н̃а̄н̣ам̣ адассанам̣ хотӣ’’ти.

‘‘ко на̄ма̄йам̣, бханте, дхаммапарийа̄йо’’ти? ‘‘нӣваран̣а̄ на̄мете, ра̄джакума̄ра̄’’ти. ‘‘таггха, бхагава̄, нӣваран̣а̄; таггха, сугата, нӣваран̣а̄! екамекенапи кхо, бханте, нӣваран̣ена абхибхӯто йатха̄бхӯтам̣ на джа̄неййа на пассеййа, ко пана ва̄до пан̃чахи нӣваран̣ехи?

‘‘катамо пана, бханте, хету, катамо паччайо н̃а̄н̣а̄йа дассана̄йа? катхам̣ сахету, саппаччайо н̃а̄н̣ам̣ дассанам̣ хотӣ’’ти? ‘‘идха, ра̄джакума̄ра, бхиккху сатисамбоджджхан̇гам̣ бха̄вети вивеканисситам̣ вира̄ганисситам̣ ниродханисситам̣ воссаггапарин̣а̄мим̣. со сатисамбоджджхан̇гам̣ бха̄витена читтена йатха̄бхӯтам̣ джа̄на̄ти пассати – айампи кхо, ра̄джакума̄ра, хету, айам̣ паччайо н̃а̄н̣а̄йа дассана̄йа. евампи сахету, саппаччайо н̃а̄н̣ам̣ дассанам̣ хоти.

‘‘пуна чапарам̣, ра̄джакума̄ра, бхиккху…пе… упеккха̄самбоджджхан̇гам̣ бха̄вети вивеканисситам̣ вира̄ганисситам̣ ниродханисситам̣ воссаггапарин̣а̄мим̣. со упеккха̄самбоджджхан̇гам̣ бха̄витена читтена йатха̄бхӯтам̣ джа̄на̄ти пассати – айампи кхо, ра̄джакума̄ра, хету, айам̣ паччайо н̃а̄н̣а̄йа дассана̄йа. евам̣ сахету, саппаччайо н̃а̄н̣ам̣ дассанам̣ хотӣ’’ти.

‘‘ко на̄ма̄йам̣, бханте, дхаммапарийа̄йо’’ти? ‘‘боджджхан̇га̄ на̄мете, ра̄джакума̄ра̄’’ти. ‘‘таггха, бхагава̄, боджджхан̇га̄; таггха, сугата, боджджхан̇га̄! екамекенапи кхо, бханте, боджджхан̇гена саманна̄гато йатха̄бхӯтам̣ джа̄неййа пассеййа, ко пана ва̄до саттахи боджджхан̇гехи? йопи ме, бханте, гиджджхакӯт̣ам̣ паббатам̣ а̄рохантасса ка̄йакиламатхо читтакиламатхо, сопи ме пат̣иппассаддхо, дхаммо ча ме абхисамито’’ти. чхат̣т̣хам̣.

са̄каччхавагго чхат̣т̣хо.

тассудда̄нам̣ –

а̄ха̄ра̄ парийа̄йамагги, меттам̣ сан̇га̄равена ча;

абхайо пуччхито пан̃хам̣, гиджджхакӯт̣амхи паббатети.