7. дуккхадхаммасуттам̣

244. йато кхо, бхиккхаве, бхиккху саббесам̣йева дуккхадхамма̄нам̣ самудайан̃ча аттхан̇гаман̃ча йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. татха̄ кхо панасса ка̄ма̄ дит̣т̣ха̄ хонти, йатха̄сса ка̄ме пассато, йо ка̄месу ка̄маччхандо ка̄маснехо ка̄мамуччха̄ ка̄мапарил̣а̄хо, со на̄нусети. татха̄ кхо панасса ча̄ро ча виха̄ро ча анубуддхо хоти, йатха̄ чарантам̣ вихарантам̣ абхиджджха̄доманасса̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ на̄нусенти.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху саббесам̣йева дуккхадхамма̄нам̣ самудайан̃ча аттхан̇гаман̃ча йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти? ‘ити рӯпам̣, ити рӯпасса самудайо, ити рӯпасса аттхан̇гамо; ити ведана̄… ити сан̃н̃а̄… ити сан̇кха̄ра̄… ити вин̃н̃а̄н̣ам̣, ити вин̃н̃а̄н̣асса самудайо, ити вин̃н̃а̄н̣асса аттхан̇гамо’ти – евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху саббесам̣йева дуккхадхамма̄нам̣ самудайан̃ча аттхан̇гаман̃ча йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккхуно ка̄ма̄ дит̣т̣ха̄ хонти? йатха̄сса ка̄ме пассато, йо ка̄месу ка̄маччхандо ка̄маснехо ка̄мамуччха̄ ка̄мапарил̣а̄хо, со на̄нусети. сеййатха̄пи, бхиккхаве, ан̇га̄рака̄су са̄дхикапориса̄ пун̣н̣а̄ ан̇га̄ра̄нам̣ вӣтаччика̄нам̣ вӣтадхӯма̄нам̣. атха пурисо а̄гаччхеййа джӣвитука̄мо амаритука̄мо сукхака̄мо дуккхапат̣икӯло. таменам̣ две балаванто пуриса̄ на̄на̄ба̄ха̄су гахетва̄, там̣ ан̇га̄рака̄сум̣ упакад̣д̣хеййум̣. со итичӣтичева ка̄йам̣ санна̄меййа. там̣ кисса хету? н̃а̄та [н̃а̄н̣ам̣ (ка.)] н̃хи, бхиккхаве, тасса пурисасса [пурисасса хоти (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.), пурисасса хету хоти (ка.) ма. ни. 2.45] имам̣ ча̄хам̣ ан̇га̄рака̄сум̣ папатисса̄ми, татонида̄нам̣ маран̣ам̣ ва̄ нигаччхисса̄ми маран̣аматтам̣ ва̄ дуккханти. евамева кхо, бхиккхаве, бхиккхуно ан̇га̄рака̄сӯпама̄ ка̄ма̄ дит̣т̣ха̄ хонти, йатха̄сса ка̄ме пассато, йо ка̄месу ка̄маччхандо ка̄маснехо ка̄мамуччха̄ ка̄мапарил̣а̄хо, со на̄нусети.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккхуно ча̄ро ча виха̄ро ча анубуддхо хоти, йатха̄ чарантам̣ вихарантам̣ абхиджджха̄доманасса̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ на̄нуссаванти [на̄нусенти (ка.)]? сеййатха̄пи, бхиккхаве, пурисо бахукан̣т̣акам̣ да̄йам̣ пависеййа. тасса пуратопи кан̣т̣ако, паччхатопи кан̣т̣ако, уттаратопи кан̣т̣ако, даккхин̣атопи кан̣т̣ако, хет̣т̣хатопи кан̣т̣ако, упаритопи кан̣т̣ако. со сатова абхиккамеййа, сатова пат̣иккамеййа – ‘ма̄ мам̣ кан̣т̣ако’ти. евамева кхо, бхиккхаве, йам̣ локе пийарӯпам̣ са̄тарӯпам̣, айам̣ вуччати арийасса винайе кан̣т̣ако’’ти. ити видитва̄ [кан̣д̣ако. там̣ кан̣д̣акоти ити видитва̄ (сӣ.)] сам̣варо ча асам̣варо ча ведитаббо.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, асам̣варо хоти? идха, бхиккхаве, бхиккху чаккхуна̄ рӯпам̣ дисва̄ пийарӯпе рӯпе адхимуччати, аппийарӯпе рӯпе бйа̄паджджати, анупат̣т̣хитака̄йассати ча вихарати париттачетасо, тан̃ча четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти, йаттхасса те уппанна̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ апарисеса̄ нируджджханти…пе… дживха̄йа расам̣ са̄йитва̄…пе… манаса̄ дхаммам̣ вин̃н̃а̄йа пийарӯпе дхамме адхимуччати, аппийарӯпе дхамме бйа̄паджджати, анупат̣т̣хитака̄йассати ча вихарати париттачетасо, тан̃ча четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти йаттхасса те уппанна̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ апарисеса̄ нируджджханти. евам̣ кхо, бхиккхаве, асам̣варо хоти.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, сам̣варо хоти? идха, бхиккхаве, бхиккху чаккхуна̄ рӯпам̣ дисва̄ пийарӯпе рӯпе на̄дхимуччати, аппийарӯпе рӯпе на бйа̄паджджати, упат̣т̣хитака̄йассати ча вихарати аппама̄н̣ачетасо, тан̃ча четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, йаттхасса те уппанна̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ апарисеса̄ нируджджханти…пе… дживха̄ расам̣ са̄йитва̄…пе… манаса̄ дхаммам̣ вин̃н̃а̄йа пийарӯпе дхамме на̄дхимуччати, аппийарӯпе дхамме на бйа̄паджджати, упат̣т̣хитака̄йассати ча вихарати аппама̄н̣ачетасо, тан̃ча четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, йаттхасса те уппанна̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ апарисеса̄ нируджджханти. евам̣ кхо, бхиккхаве, сам̣варо хоти.

‘‘тасса че, бхиккхаве, бхиккхуно евам̣ чарато евам̣ вихарато када̄чи карахачи сатисаммоса̄ уппаджджанти, па̄пака̄ акусала̄ сарасан̇каппа̄ сам̣йоджанийа̄, дандхо, бхиккхаве, сатуппа̄до. атха кхо нам̣ кхиппамева паджахати винодети бйантӣкароти анабха̄вам̣ гамети.

‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, пурисо дивасам̣сантатте [дивасасантатте (сӣ.)] айокат̣а̄хе две ва̄ тӣн̣и ва̄ удакапхусита̄ни нипа̄теййа. дандхо, бхиккхаве, удакапхусита̄нам̣ нипа̄то, атха кхо нам̣ кхиппамева париккхайам̣ парийа̄да̄нам̣ гаччхеййа. евамева кхо, бхиккхаве, тасса че бхиккхуно евам̣ чарато, евам̣ вихарато када̄чи карахачи сатисаммоса̄ уппаджджанти па̄пака̄ акусала̄ сарасан̇каппа̄ сам̣йоджанийа̄, дандхо, бхиккхаве, сатуппа̄до. атха кхо нам̣ кхиппамева паджахати винодети бйантӣкароти анабха̄вам̣ гамети. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккхуно ча̄ро ча виха̄ро ча анубуддхо хоти; йатха̄ чарантам̣ вихарантам̣ абхиджджха̄доманасса̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ на̄нуссаванти. тан̃че, бхиккхаве, бхиккхум̣ евам̣ чарантам̣ евам̣ вихарантам̣ ра̄джа̄но ва̄ ра̄джамаха̄матта̄ ва̄ митта̄ ва̄ амачча̄ ва̄ н̃а̄тӣ ва̄ са̄лохита̄ ва̄, бхогехи абхихат̣т̣хум̣ пава̄реййум̣ – ‘ехи [евам̣ (сӣ.)], бхо пуриса, ким̣ те име ка̄са̄ва̄ анудаханти, ким̣ мун̣д̣о капа̄ламанучараси, ехи хӣна̄йа̄ваттитва̄ бхоге ча бхун̃джассу, пун̃н̃а̄ни ча карохӣ’ти. со вата, бхиккхаве, бхиккху евам̣ чаранто евам̣ вихаранто сиккхам̣ паччаккха̄йа хӣна̄йа̄ваттиссатӣти нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджати.

‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, ган̇га̄ надӣ па̄чӣнанинна̄ па̄чӣнапон̣а̄ па̄чӣнапаббха̄ра̄. атха маха̄джанака̄йо а̄гаччхеййа кудда̄ла-пит̣акам̣ а̄да̄йа – ‘майам̣ имам̣ ган̇гам̣ надим̣ паччха̄ниннам̣ карисса̄ма паччха̄пон̣ам̣ паччха̄паббха̄ра’нти. там̣ ким̣ ман̃н̃атха, бхиккхаве, апи ну кхо со маха̄джанака̄йо ган̇гам̣ надим̣ паччха̄ниннам̣ кареййа паччха̄пон̣ам̣ паччха̄паббха̄ра’’нти? ‘‘но хетам̣, бханте’’. ‘‘там̣ кисса хету’’? ‘‘ган̇га̄, бханте, надӣ па̄чӣнанинна̄ па̄чӣнапон̣а̄ па̄чӣнапаббха̄ра̄; са̄ на сукара̄ паччха̄нинна̄ ка̄тум̣ паччха̄пон̣а̄ паччха̄паббха̄ра̄. йа̄вадева ча пана со маха̄джанака̄йо киламатхасса вигха̄тасса бха̄гӣ асса̄’’ти. ‘‘евамева кхо, бхиккхаве, тан̃че бхиккхум̣ евам̣ чарантам̣ евам̣ вихарантам̣ ра̄джа̄но ва̄ ра̄джамаха̄матта̄ ва̄ митта̄ ва̄ амачча̄ ва̄ н̃а̄тӣ ва̄ са̄лохита̄ ва̄ бхогехи абхихат̣т̣хум̣ пава̄реййум̣ – ‘ехи, бхо пуриса, ким̣ те име ка̄са̄ва̄ анудаханти, ким̣ мун̣д̣о капа̄ламанучараси, ехи хӣна̄йа̄ваттитва̄ бхоге ча бхун̃джассу, пун̃н̃а̄ни ча карохӣ’ти. со вата, бхиккхаве, бхиккху евам̣ чаранто евам̣ вихаранто сиккхам̣ паччаккха̄йа хӣна̄йа̄ваттиссатӣти нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджати. там̣ кисса хету? йан̃хи там̣, бхиккхаве, читтам̣ дӣгхараттам̣ вивеканиннам̣ вивекапон̣ам̣ вивекапаббха̄рам̣, татха̄ [кан̃ча (сйа̄. кам̣. ка.)] хӣна̄йа̄ваттиссатӣти нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджатӣ’’ти. саттамам̣.