19. а̄сӣвисавагго

1. а̄сӣвисопамасуттам̣

238. ‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, чатта̄ро а̄сӣвиса̄ уггатеджа̄ гхорависа̄. атха пурисо а̄гаччхеййа джӣвитука̄мо амаритука̄мо сукхака̄мо дуккхаппат̣икӯло. таменам̣ евам̣ вадеййум̣ – ‘име те, амбхо пуриса, чатта̄ро а̄сӣвиса̄ уггатеджа̄ гхорависа̄ ка̄лена ка̄лам̣ вут̣т̣ха̄петабба̄, ка̄лена ка̄лам̣ нха̄петабба̄, ка̄лена ка̄лам̣ бходжетабба̄, ка̄лена ка̄лам̣ сам̣весетабба̄ [павесетабба̄ (сйа̄. кам̣. пӣ. ка.)]. йада̄ ча кхо те, амбхо пуриса, имесам̣ чатуннам̣ а̄сӣвиса̄нам̣ уггатеджа̄нам̣ гхорависа̄нам̣ ан̃н̃атаро ва̄ ан̃н̃атаро ва̄ купписсати, тато твам̣, амбхо пуриса, маран̣ам̣ ва̄ нигаччхаси, маран̣аматтам̣ ва̄ дуккхам̣. йам̣ те, амбхо пуриса, каран̣ӣйам̣ там̣ карохӣ’’’ти.

‘‘атха кхо со, бхиккхаве, пурисо бхӣто чатуннам̣ а̄сӣвиса̄нам̣ уггатеджа̄нам̣ гхорависа̄нам̣ йена ва̄ тена ва̄ пала̄йетха. таменам̣ евам̣ вадеййум̣ – ‘име кхо, амбхо пуриса, пан̃ча вадхака̄ паччаттхика̄ пит̣т̣хито пит̣т̣хито анубандха̄, йаттхева нам̣ пассисса̄ма таттхева джӣвита̄ воропесса̄ма̄ти. йам̣ те, амбхо пуриса, каран̣ӣйам̣ там̣ карохӣ’’’ти.

‘‘атха кхо со, бхиккхаве, пурисо бхӣто чатуннам̣ а̄сӣвиса̄нам̣ уггатеджа̄нам̣ гхорависа̄нам̣, бхӣто пан̃чаннам̣ вадхака̄нам̣ паччаттхика̄нам̣ йена ва̄ тена ва̄ пала̄йетха. таменам̣ евам̣ вадеййум̣ – ‘айам̣ те, амбхо пуриса, чхат̣т̣хо антарачаро вадхако уккхитта̄сико пит̣т̣хито пит̣т̣хито анубандхо йаттхева нам̣ пассисса̄ми таттхева сиро па̄тесса̄мӣти. йам̣ те, амбхо пуриса, каран̣ӣйам̣ там̣ карохӣ’’’ти.

‘‘атха кхо со, бхиккхаве, пурисо бхӣто чатуннам̣ а̄сӣвиса̄нам̣ уггатеджа̄нам̣ гхорависа̄нам̣, бхӣто пан̃чаннам̣ вадхака̄нам̣ паччаттхика̄нам̣, бхӣто чхат̣т̣хасса антарачарасса вадхакасса уккхитта̄сикасса йена ва̄ тена ва̄ пала̄йетха. со пассеййа сун̃н̃ам̣ га̄мам̣. йан̃н̃адева гхарам̣ пависеййа риттакан̃н̃ева пависеййа туччхакан̃н̃ева пависеййа сун̃н̃акан̃н̃ева пависеййа. йан̃н̃адева бха̄джанам̣ паримасеййа риттакан̃н̃ева паримасеййа туччхакан̃н̃ева паримасеййа сун̃н̃акан̃н̃ева паримасеййа. таменам̣ евам̣ вадеййум̣ – ‘ида̄ни, амбхо пуриса, имам̣ сун̃н̃ам̣ га̄мам̣ чора̄ га̄магха̄така̄ пависанти [вадхиссанти (сӣ. пӣ.)]. йам̣ те, амбхо пуриса, каран̣ӣйам̣ там̣ карохӣ’’’ти.

‘‘атха кхо со, бхиккхаве, пурисо бхӣто чатуннам̣ а̄сӣвиса̄нам̣ уггатеджа̄нам̣ гхорависа̄нам̣, бхӣто пан̃чаннам̣ вадхака̄нам̣ паччаттхика̄нам̣, бхӣто чхат̣т̣хасса антарачарасса вадхакасса уккхитта̄сикасса, бхӣто чора̄нам̣ га̄магха̄така̄нам̣ йена ва̄ тена ва̄ пала̄йетха. со пассеййа махантам̣ удакан̣н̣авам̣ оримам̣ тӣрам̣ са̄сан̇кам̣ саппат̣ибхайам̣, па̄римам̣ тӣрам̣ кхемам̣ аппат̣ибхайам̣. на часса на̄ва̄ санта̄ран̣ӣ уттарасету ва̄ апа̄ра̄ па̄рам̣ гамана̄йа. атха кхо, бхиккхаве, тасса пурисасса евамасса – ‘айам̣ кхо маха̄удакан̣н̣аво оримам̣ тӣрам̣ са̄сан̇кам̣ саппат̣ибхайам̣, па̄римам̣ тӣрам̣ кхемам̣ аппат̣ибхайам̣, наттхи ча [на часса (сӣ. ка.), наттхасса (сйа̄. кам̣.)] на̄ва̄ санта̄ран̣ӣ уттарасету ва̄ апа̄ра̄ па̄рам̣ гамана̄йа. йам̣нӯна̄хам̣ тин̣акат̣т̣хаса̄кха̄пала̄сам̣ сам̣кад̣д̣хитва̄ куллам̣ бандхитва̄ там̣ куллам̣ нисса̄йа хаттхехи ча па̄дехи ча ва̄йамама̄но соттхина̄ па̄рам̣ гаччхеййа’’’нти.

‘‘атха кхо со, бхиккхаве, пурисо тин̣акат̣т̣хаса̄кха̄пала̄сам̣ сам̣кад̣д̣хитва̄ куллам̣ бандхитва̄ там̣ куллам̣ нисса̄йа хаттхехи ча па̄дехи ча ва̄йамама̄но соттхина̄ па̄рам̣ гаччхеййа, тин̣н̣о па̄ран̇гато [па̄рагато (сӣ. сйа̄. кам̣.)] тхале тит̣т̣хати бра̄хман̣о.

‘‘упама̄ кхо мйа̄йам̣, бхиккхаве, ката̄ аттхасса вин̃н̃а̄пана̄йа. айан̃четтха [айам̣ чеветтха (сӣ.)] аттхо – чатта̄ро а̄сӣвиса̄ уггатеджа̄ гхорависа̄ти кхо, бхиккхаве, чатуннетам̣ маха̄бхӯта̄нам̣ адхивачанам̣ – патхавӣдха̄туйа̄, а̄подха̄туйа̄, теджодха̄туйа̄, ва̄йодха̄туйа̄.

‘‘пан̃ча вадхака̄ паччаттхика̄ти кхо, бхиккхаве, пан̃чаннетам̣ упа̄да̄наккхандха̄нам̣ адхивачанам̣, сеййатхидам̣ – рӯпупа̄да̄наккхандхасса, веданупа̄да̄наккхандхасса, сан̃н̃упа̄да̄наккхандхасса, сан̇кха̄рупа̄да̄наккхандхасса, вин̃н̃а̄н̣упа̄да̄наккхандхасса.

‘‘чхат̣т̣хо антарачаро вадхако уккхитта̄сикоти кхо, бхиккхаве, нандӣра̄гассетам̣ адхивачанам̣.

‘‘сун̃н̃о га̄моти кхо, бхиккхаве, чханнетам̣ аджджхаттика̄нам̣ а̄йатана̄нам̣ адхивачанам̣. чаккхуто чепи нам̣, бхиккхаве, пан̣д̣ито бйатто медха̄вӣ упапариккхати риттакан̃н̃ева кха̄йати, туччхакан̃н̃ева кха̄йати, сун̃н̃акан̃н̃ева кха̄йати…пе… дживха̄то чепи нам̣, бхиккхаве…пе… манато чепи нам̣, бхиккхаве, пан̣д̣ито бйатто медха̄вӣ упапариккхати риттакан̃н̃ева кха̄йати, туччхакан̃н̃ева кха̄йати, сун̃н̃акан̃н̃ева кха̄йати.

‘‘чора̄ га̄магха̄така̄ти кхо, бхиккхаве, чханнетам̣ ба̄хира̄нам̣ а̄йатана̄нам̣ адхивачанам̣. чаккху, бхиккхаве, хан̃н̃ати мана̄па̄мана̄песу рӯпесу; сотам̣, бхиккхаве…пе… гха̄нам̣, бхиккхаве…пе… дживха̄, бхиккхаве, хан̃н̃ати мана̄па̄мана̄песу расесу; ка̄йо, бхиккхаве…пе… мано, бхиккхаве, хан̃н̃ати мана̄па̄мана̄песу дхаммесу.

‘‘маха̄ удакан̣н̣авоти кхо, бхиккхаве, чатуннетам̣ огха̄нам̣ адхивачанам̣ – ка̄могхасса, бхавогхасса, дит̣т̣хогхасса, авиджджогхасса.

‘‘оримам̣ тӣрам̣ са̄сан̇кам̣ саппат̣ибхайанти кхо, бхиккхаве, сакка̄йассетам̣ адхивачанам̣.

‘‘па̄римам̣ тӣрам̣ кхемам̣ аппат̣ибхайанти кхо, бхиккхаве, нибба̄нассетам̣ адхивачанам̣.

‘‘кулланти кхо, бхиккхаве, арийассетам̣ ат̣т̣хан̇гикасса маггасса адхивачанам̣, сеййатхидам̣ – самма̄дит̣т̣хи…пе… самма̄сама̄дхи.

‘‘тасса хаттхехи ча па̄дехи ча ва̄йа̄моти кхо, бхиккхаве, вӣрийа̄рамбхассетам̣ адхивачанам̣.

‘‘тин̣н̣о па̄ран̇гато тхале тит̣т̣хати бра̄хман̣оти кхо, бхиккхаве, арахато етам̣ адхивачана’’нти. пат̣хамам̣.

2. ратхопамасуттам̣

239. ‘‘тӣхи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато бхиккху дит̣т̣хева дхамме сукхасоманассабахуло вихарати, йони часса а̄раддха̄ хоти а̄сава̄нам̣ кхайа̄йа. катамехи тӣхи? индрийесу гуттадва̄ро хоти, бходжане маттан̃н̃ӯ, джа̄гарийам̣ ануйутто.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху индрийесу гуттадва̄ро хоти? идха, бхиккхаве, бхиккху чаккхуна̄ рӯпам̣ дисва̄ на нимиттагга̄хӣ хоти, на̄нубйан̃джанагга̄хӣ; йатва̄дхикаран̣аменам̣ чаккхундрийам̣ асам̣вутам̣ вихарантам̣ абхиджджха̄доманасса̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ анва̄ссавеййум̣. тасса сам̣вара̄йа пат̣ипаджджати; раккхати чаккхундрийам̣; чаккхундрийе сам̣варам̣ а̄паджджати. сотена саддам̣ сутва̄… гха̄нена гандхам̣ гха̄йитва̄… дживха̄йа расам̣ са̄йитва̄… ка̄йена пхот̣т̣хаббам̣ пхуситва̄… манаса̄ дхаммам̣ вин̃н̃а̄йа на нимиттагга̄хӣ хоти на̄нубйан̃джанагга̄хӣ; йатва̄дхикаран̣аменам̣ маниндрийам̣ асам̣вутам̣ вихарантам̣ абхиджджха̄доманасса̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ анва̄ссавеййум̣, тасса сам̣вара̄йа пат̣ипаджджати; раккхати маниндрийам̣; маниндрийе сам̣варам̣ а̄паджджати. сеййатха̄пи, бхиккхаве, субхӯмийам̣ ча̄тумаха̄патхе а̄джан̃н̃аратхо йутто асса т̣хито одхастапатодо [одхатапатодо (сйа̄. кам̣.), одхасатапатодо (пӣ.)]. таменам̣ даккхо йогга̄чарийо ассадаммаса̄ратхи абхирухитва̄ ва̄мена хаттхена расмийо гахетва̄, даккхин̣ена хаттхена патодам̣ гахетва̄, йениччхакам̣ йадиччхакам̣ са̄реййапи пачча̄са̄реййапи. евамева кхо, бхиккхаве, бхиккху имесам̣ чханнам̣ индрийа̄нам̣ а̄раккха̄йа сиккхати, сам̣йама̄йа сиккхати, дама̄йа сиккхати, упасама̄йа сиккхати. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху индрийесу гуттадва̄ро хоти.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху бходжане маттан̃н̃ӯ хоти? идха, бхиккхаве, бхиккху пат̣исан̇кха̄ йонисо а̄ха̄рам̣ а̄ха̄рети – ‘нева дава̄йа, на мада̄йа, на ман̣д̣ана̄йа, на вибхӯсана̄йа, йа̄вадева имасса ка̄йасса т̣хитийа̄, йа̄пана̄йа, вихим̣сӯпаратийа̄, брахмачарийа̄нуггаха̄йа, ити пура̄н̣ан̃ча веданам̣ пат̣ихан̇кха̄ми, наван̃ча веданам̣ на уппа̄десса̄ми, йа̄тра̄ ча ме бхависсати, анаваджджата̄ ча пха̄сувиха̄ро ча̄’ти. сеййатха̄пи, бхиккхаве, пурисо ван̣ам̣ а̄лимпеййа йа̄вадева роханаттха̄йа [ропанаттха̄йа (сӣ. пӣ.), севанаттха̄йа (сйа̄. кам̣.), гопанаттха̄йа (ка.)], сеййатха̄ ва̄ пана аккхам̣ аббхан̃джеййа йа̄вадева бха̄расса ниттхаран̣аттха̄йа; евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху пат̣исан̇кха̄ йонисо а̄ха̄рам̣ а̄ха̄рети – ‘нева дава̄йа, на мада̄йа, на ман̣д̣ана̄йа, на вибхӯсана̄йа, йа̄вадева имасса ка̄йасса т̣хитийа̄, йа̄пана̄йа, вихим̣сӯпаратийа̄, брахмачарийа̄нуггаха̄йа, ити пура̄н̣ан̃ча веданам̣ пат̣ихан̇кха̄ми, наван̃ча веданам̣ на уппа̄десса̄ми, йа̄тра̄ ча ме бхависсати, анаваджджата̄ ча пха̄сувиха̄ро ча̄’ти. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху бходжане маттан̃н̃ӯ хоти.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху джа̄гарийам̣ ануйутто хоти? идха, бхиккхаве, бхиккху дивасам̣ чан̇камена нисаджджа̄йа а̄варан̣ӣйехи дхаммехи читтам̣ парисодхети. раттийа̄ пат̣хамам̣ йа̄мам̣ чан̇камена нисаджджа̄йа а̄варан̣ӣйехи дхаммехи читтам̣ парисодхети. раттийа̄ маджджхимам̣ йа̄мам̣ даккхин̣ена пассена сӣхасеййам̣ каппети па̄де па̄дам̣ ачча̄дха̄йа сато сампаджа̄но ут̣т̣ха̄насан̃н̃ам̣ манаси каритва̄. раттийа̄ паччхимам̣ йа̄мам̣ паччут̣т̣ха̄йа чан̇камена нисаджджа̄йа а̄варан̣ӣйехи дхаммехи читтам̣ парисодхети. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху джа̄гарийам̣ ануйутто хоти. имехи кхо, бхиккхаве, тӣхи дхаммехи саманна̄гато бхиккху дит̣т̣хева дхамме сукхасоманассабахуло вихарати, йони часса а̄раддха̄ хоти а̄сава̄нам̣ кхайа̄йа̄’’ти. дутийам̣.

3. куммопамасуттам̣

240. ‘‘бхӯтапуббам̣, бхиккхаве, куммо каччхапо са̄йанхасамайам̣ анунадӣтӣре гочарапасуто ахоси. син̇га̄лопи [сига̄лопи (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] кхо, бхиккхаве, са̄йанхасамайам̣ анунадӣтӣре гочарапасуто ахоси. аддаса̄ кхо, бхиккхаве, куммо каччхапо син̇га̄лам̣ дӯратова гочарапасутам̣. дисва̄на сон̣д̣ипан̃чама̄ни ан̇га̄ни саке капа̄ле самодахитва̄ аппоссукко тун̣хӣбхӯто сан̇каса̄йати. син̇га̄лопи кхо, бхиккхаве, аддаса куммам̣ каччхапам̣ дӯратова гочарапасутам̣. дисва̄на йена куммо каччхапо тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ куммам̣ каччхапам̣ паччупат̣т̣хито ахоси – ‘йада̄йам̣ куммо каччхапо сон̣д̣ипан̃чама̄нам̣ ан̇га̄нам̣ ан̃н̃атарам̣ ва̄ ан̃н̃атарам̣ ва̄ ан̇гам̣ абхининна̄мессати, таттхева нам̣ гахетва̄ удда̄литва̄ кха̄дисса̄мӣ’ти. йада̄ кхо, бхиккхаве, куммо каччхапо сон̣д̣ипан̃чама̄нам̣ ан̇га̄нам̣ ан̃н̃атарам̣ ва̄ ан̃н̃атарам̣ ва̄ ан̇гам̣ на абхининна̄ми, атха син̇га̄ло куммамха̄ ниббиджджа пакка̄ми, ота̄рам̣ алабхама̄но.

‘‘евамева кхо, бхиккхаве, тумхепи ма̄ро па̄пима̄ сататам̣ самитам̣ паччупат̣т̣хито – ‘аппева на̄ма̄хам̣ имесам̣ чаккхуто ва̄ ота̄рам̣ лабхеййам̣…пе… дживха̄то ва̄ ота̄рам̣ лабхеййам̣…пе… манато ва̄ ота̄рам̣ лабхеййа’нти. тасма̄тиха, бхиккхаве, индрийесу гуттадва̄ра̄ вихаратха. чаккхуна̄ рӯпам̣ дисва̄ ма̄ нимиттагга̄хино ахуваттха, ма̄ анубйан̃джанагга̄хино. йатва̄дхикаран̣аменам̣ чаккхундрийам̣ асам̣вутам̣ вихарантам̣ абхиджджха̄доманасса̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ анва̄ссавеййум̣, тасса сам̣вара̄йа пат̣ипаджджатха, раккхатха чаккхундрийам̣, чаккхундрийе сам̣варам̣ а̄паджджатха. сотена саддам̣ сутва̄… гха̄нена гандхам̣ гха̄йитва̄… дживха̄йа расам̣ са̄йитва̄… ка̄йена пхот̣т̣хаббам̣ пхуситва̄… манаса̄ дхаммам̣ вин̃н̃а̄йа ма̄ нимиттагга̄хино ахуваттха, ма̄ анубйан̃джанагга̄хино. йатва̄дхикаран̣аменам̣ маниндрийам̣ асам̣вутам̣ вихарантам̣ абхиджджха̄доманасса̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ анва̄ссавеййум̣, тасса сам̣вара̄йа пат̣ипаджджатха, раккхатха маниндрийам̣, маниндрийе сам̣варам̣ а̄паджджатха. йато тумхе, бхиккхаве, индрийесу гуттадва̄ра̄ вихариссатха, атха тумхехипи ма̄ро па̄пима̄ ниббиджджа паккамиссати, ота̄рам̣ алабхама̄но – куммамха̄ва син̇га̄ло’’ти.

‘‘куммо ан̇га̄ни саке капа̄ле,

самодахам̣ бхиккху мановитакке;

аниссито ан̃н̃амахет̣хайа̄но,

париниббуто нӯпавадеййа кан̃чӣ’’ти. татийам̣;

4. пат̣хамада̄руккхандхопамасуттам̣

241. екам̣ самайам̣ бхагава̄ косамбийам̣ вихарати ган̇га̄йа надийа̄ тӣре. аддаса̄ кхо бхагава̄ махантам̣ да̄руккхандхам̣ ган̇га̄йа надийа̄ сотена вуйхама̄нам̣. дисва̄на бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘пассатха но тумхе, бхиккхаве, амум̣ махантам̣ да̄руккхандхам̣ ган̇га̄йа надийа̄ сотена вуйхама̄на’’нти? ‘‘евам̣, бханте’’. ‘‘саче со, бхиккхаве, да̄руккхандхо на оримам̣ тӣрам̣ упагаччхати, на па̄римам̣ тӣрам̣ упагаччхати, на маджджхе сам̣сӣдиссати, на тхале уссӣдиссати, на мануссагга̄хо гахессати, на амануссагга̄хо гахессати, на а̄ват̣т̣агга̄хо гахессати, на антопӯти бхависсати; еван̃хи со, бхиккхаве, да̄руккхандхо самудданинно бхависсати самуддапон̣о самуддапаббха̄ро. там̣ кисса хету? самудданинно, бхиккхаве, ган̇га̄йа надийа̄ сото самуддапон̣о самуддапаббха̄ро.

‘‘евамева кхо, бхиккхаве, саче тумхепи на оримам̣ тӣрам̣ упагаччхатха, на па̄римам̣ тӣрам̣ упагаччхатха; на маджджхе сам̣сӣдиссатха, на тхале уссӣдиссатха, на мануссагга̄хо гахессати, на амануссагга̄хо гахессати, на а̄ват̣т̣агга̄хо гахессати, на антопӯтӣ бхависсатха; евам̣ тумхе, бхиккхаве, нибба̄нанинна̄ бхависсатха нибба̄напон̣а̄ нибба̄напаббха̄ра̄. там̣ кисса хету? нибба̄нанинна̄, бхиккхаве, самма̄дит̣т̣хи нибба̄напон̣а̄ нибба̄напаббха̄ра̄’’ти. евам̣ вутте, ан̃н̃атаро бхиккху бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘ким̣ ну кхо, бханте, оримам̣ тӣрам̣, ким̣ па̄римам̣ тӣрам̣, ко маджджхе сам̣са̄до [сам̣сӣдо (ка.), сам̣сӣдито (сйа̄. кам̣.)], ко тхале усса̄до, ко мануссагга̄хо, ко амануссагга̄хо, ко а̄ват̣т̣агга̄хо, ко антопӯтибха̄во’’ти?

‘‘‘оримам̣ тӣра’нти кхо, бхиккху, чханнетам̣ аджджхаттика̄нам̣ а̄йатана̄нам̣ адхивачанам̣. ‘па̄римам̣ тӣра’нти кхо, бхиккху, чханнетам̣ ба̄хира̄нам̣ а̄йатана̄нам̣ адхивачанам̣. ‘маджджхе сам̣са̄до’ти кхо, бхиккху, нандӣра̄гассетам̣ адхивачанам̣. ‘тхале усса̄до’ти кхо, бхиккху, асмима̄нассетам̣ адхивачанам̣.

‘‘катамо ча, бхиккху, мануссагга̄хо? идха, бхиккху, гихӣхи сам̣сат̣т̣хо [гихисам̣сат̣т̣хо (ка.)] вихарати, саханандӣ сахасокӣ, сукхитесу сукхито, дуккхитесу дуккхито, уппаннесу киччакаран̣ӣйесу аттана̄ тесу йогам̣ а̄паджджати. айам̣ вуччати, бхиккху, мануссагга̄хо.

‘‘катамо ча, бхиккху, амануссагга̄хо? идха, бхиккху, екаччо ан̃н̃атарам̣ деваника̄йам̣ пан̣идха̄йа брахмачарийам̣ чарати – ‘имина̄хам̣ сӣлена ва̄ ватена ва̄ тапена ва̄ брахмачарийена ва̄ дево ва̄ бхависса̄ми деван̃н̃атаро ва̄’ти. айам̣ вуччати, бхиккху, амануссагга̄хо. ‘а̄ват̣т̣агга̄хо’ти кхо, бхиккху, пан̃чаннетам̣ ка̄магун̣а̄нам̣ адхивачанам̣.

‘‘катамо ча, бхиккху, антопӯтибха̄во? идха, бхиккху, екаччо дуссӣло хоти па̄падхаммо асучисан̇кассарасама̄ча̄ро пат̣иччханнакамманто ассаман̣о саман̣апат̣ин̃н̃о абрахмача̄рӣ брахмача̄рипат̣ин̃н̃о антопӯти авассуто касамбуджа̄то. айам̣ вуччати, бхиккху, ‘антопӯтибха̄во’’’ти.

тена кхо пана самайена нандо гопа̄лако бхагавато авидӯре т̣хито хоти. атха кхо нандо гопа̄лако бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘ахам̣ кхо, бханте, на оримам̣ тӣрам̣ упагаччха̄ми, на па̄римам̣ тӣрам̣ упагаччха̄ми, на маджджхе сам̣сӣдисса̄ми, на тхале уссӣдисса̄ми, на мам̣ мануссагга̄хо гахессати, на амануссагга̄хо гахессати, на а̄ват̣т̣агга̄хо гахессати, на антопӯти бхависса̄ми. лабхеййа̄хам̣, бханте, бхагавато сантике паббаджджам̣, лабхеййам̣ упасампада’’нти. ‘‘тена хи твам̣, нанда, са̄мика̄нам̣ га̄во ниййа̄техӣ’’ти [нӣййа̄дехӣти (сӣ.), ниййа̄дехӣти (сйа̄. кам̣. пӣ.)]. ‘‘гамиссанти, бханте, га̄во ваччхагиддхинийо’’ти. ‘‘ниййа̄техева твам̣, нанда, са̄мика̄нам̣ га̄во’’ти. атха кхо нандо гопа̄лако са̄мика̄нам̣ га̄во ниййа̄тетва̄ йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘ниййа̄тита̄ [ниййа̄та̄ (сйа̄. кам̣. ка. сӣ. ат̣т̣ха.)], бханте, са̄мика̄нам̣ га̄во. лабхеййа̄хам̣, бханте, бхагавато сантике паббаджджам̣, лабхеййам̣ упасампада’’нти. алаттха кхо нандо гопа̄лако бхагавато сантике паббаджджам̣, алаттха упасампадам̣. ачирӯпасампанно ча пана̄йасма̄ нандо еко вӯпакат̣т̣хо…пе… ан̃н̃атаро ча пана̄йасма̄ нандо арахатам̣ ахосӣти. чатуттхам̣.

5. дутийада̄руккхандхопамасуттам̣

242. екам̣ самайам̣ бхагава̄ кимила̄йам̣ [кимбила̄йам̣ (сӣ. пӣ.), киммила̄йам̣ (сйа̄. кам̣.)] вихарати ган̇га̄йа надийа̄ тӣре. аддаса̄ кхо бхагава̄ махантам̣ да̄руккхандхам̣ ган̇га̄йа надийа̄ сотена вуйхама̄нам̣. дисва̄на бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘пассатха но тумхе, бхиккхаве, амум̣ махантам̣ да̄руккхандхам̣ ган̇га̄йа надийа̄ сотена вуйхама̄на’’нти? ‘‘евам̣ бханте’’…пе… евам̣ вутте, а̄йасма̄ кимило бхагавантам̣ етадавоча – ким̣ ну кхо, бханте, оримам̣ тӣрам̣…пе… катамо ча, кимила, антопӯтибха̄во. идха, кимила, бхиккху ан̃н̃атарам̣ сам̣килит̣т̣хам̣ а̄паттим̣ а̄панно хоти йатха̄рӯпа̄йа а̄паттийа̄ на вут̣т̣ха̄нам̣ пан̃н̃а̄йати. айам̣ вуччати, кимила, антопӯтибха̄воти. пан̃чамам̣.

6. авассутапарийа̄йасуттам̣

243. екам̣ самайам̣ бхагава̄ саккесу вихарати капилаваттхусмим̣ нигродха̄ра̄ме. тена кхо пана самайена ка̄пилаваттхава̄нам̣ сакйа̄нам̣ навам̣ сантха̄га̄рам̣ [сандха̄га̄рам̣ (ка.)] ачирака̄ритам̣ хоти анаджджха̄вут̣т̣хам̣ [анаджджха̄вуттхам̣ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] саман̣ена ва̄ бра̄хман̣ена ва̄ кеначи ва̄ мануссабхӯтена. атха кхо ка̄пилаваттхава̄ сакйа̄ йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинна̄ кхо ка̄пилаваттхава̄ сакйа̄ бхагавантам̣ етадавочум̣ – ‘‘идха, бханте, ка̄пилаваттхава̄нам̣ сакйа̄нам̣ навам̣ сантха̄га̄рам̣ ачирака̄ритам̣ [ачирака̄ритам̣ хоти (ка.)] анаджджха̄вут̣т̣хам̣ саман̣ена ва̄ бра̄хман̣ена ва̄ кеначи ва̄ мануссабхӯтена. там̣, бханте, бхагава̄ пат̣хамам̣ парибхун̃джату. бхагавата̄ пат̣хамам̣ парибхуттам̣ паччха̄ ка̄пилаваттхава̄ сакйа̄ парибхун̃джиссанти. тадасса ка̄пилаваттхава̄нам̣ сакйа̄нам̣ дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа̄’’ти. адхива̄сеси бхагава̄ тун̣хӣбха̄вена.

атха кхо ка̄пилаваттхава̄ сакйа̄ бхагавато адхива̄санам̣ видитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ йена навам̣ сантха̄га̄рам̣ тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ саббасантхарим̣ [саббасантхарим̣ сантхатам̣ (ка.)] сантха̄га̄рам̣ сантхаритва̄ а̄сана̄ни пан̃н̃а̄петва̄ удакаман̣икам̣ патит̣т̣ха̄петва̄ телаппадӣпам̣ а̄ропетва̄ йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ етадавочум̣ – ‘‘саббасантхарисантхатам̣ [саббасантхарим̣ сантхатам̣ (сӣ. пӣ. ка.)], бханте, сантха̄га̄рам̣, а̄сана̄ни пан̃н̃атта̄ни, удакаман̣ико патит̣т̣ха̄пито, телаппадӣпо а̄ропито. йасса да̄ни, бханте, бхагава̄ ка̄лам̣ ман̃н̃атӣ’’ти. атха кхо бхагава̄ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа саддхим̣ бхиккхусан̇гхена йена навам̣ сантха̄га̄рам̣ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ па̄де паккха̄летва̄ сантха̄га̄рам̣ пависитва̄ маджджхимам̣ тхамбхам̣ нисса̄йа пураттха̄бхимукхо нисӣди. бхиккхусан̇гхопи кхо па̄де паккха̄летва̄ сантха̄га̄рам̣ пависитва̄ паччхимам̣ бхиттим̣ нисса̄йа пураттха̄бхимукхо нисӣди бхагавантам̣йева пураккхатва̄. ка̄пилаваттхава̄ сакйа̄ па̄де паккха̄летва̄ сантха̄га̄рам̣ пависитва̄ пураттхимам̣ бхиттим̣ нисса̄йа паччхима̄бхимукха̄ нисӣдим̣су бхагавантам̣йева пураккхатва̄. атха кхо бхагава̄ ка̄пилаваттхаве сакйе бахудева раттим̣ дхаммийа̄ катха̄йа сандассетва̄ сама̄дапетва̄ самуттеджетва̄ сампахам̣сетва̄ уййоджеси – ‘‘абхикканта̄ кхо, готама̄, ратти. йасса да̄ни ка̄лам̣ ман̃н̃атха̄’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо ка̄пилаваттхава̄ сакйа̄ бхагавато пат̣иссутва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ паккамим̣су.

атха кхо бхагава̄ ачирапаккантесу ка̄пилаваттхавесу сакйесу а̄йасмантам̣ маха̄моггалла̄нам̣ а̄мантеси – ‘‘вигататхинамиддхо кхо, моггалла̄на, бхиккхусан̇гхо. пат̣ибха̄ту там̣, моггалла̄на, бхиккхӯнам̣ дхаммӣ катха̄. пит̣т̣хи ме а̄гила̄йати; тамахам̣ а̄йамисса̄мӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо а̄йасма̄ маха̄моггалла̄но бхагавато паччассоси. атха кхо бхагава̄ чатуггун̣ам̣ сан̇гха̄т̣им̣ пан̃н̃апетва̄ даккхин̣ена пассена сӣхасеййам̣ каппеси, па̄де па̄дам̣ ачча̄дха̄йа, сато сампаджа̄но ут̣т̣ха̄насан̃н̃ам̣ манаси каритва̄. татра кхо а̄йасма̄ маха̄моггалла̄но бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘а̄вусо бхиккхаве’’ти. ‘‘а̄вусо’’ти кхо те бхиккхӯ а̄йасмато маха̄моггалла̄насса паччассосум̣. а̄йасма̄ маха̄моггалла̄но етадавоча – ‘‘авассутапарийа̄йан̃ча во, а̄вусо, десесса̄ми, анавассутапарийа̄йан̃ча. там̣ сун̣а̄тха, са̄дхукам̣ манаси каротха; бха̄сисса̄мӣ’’ти. ‘‘евама̄вусо’’ти кхо те бхиккхӯ а̄йасмато маха̄моггалла̄насса паччассосум̣. а̄йасма̄ маха̄моггалла̄но етадавоча –

‘‘катхам̣, а̄вусо, авассуто хоти? идха̄вусо, бхиккху чаккхуна̄ рӯпам̣ дисва̄ пийарӯпе рӯпе адхимуччати, аппийарӯпе рӯпе бйа̄паджджати, анупат̣т̣хитака̄йассати вихарати париттачетасо, тан̃ча четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти йаттхасса те уппанна̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ апарисеса̄ нируджджханти …пе… дживха̄йа расам̣ са̄йитва̄…пе… манаса̄ дхаммам̣ вин̃н̃а̄йа пийарӯпе дхамме адхимуччати, аппийарӯпе дхамме бйа̄паджджати, анупат̣т̣хитака̄йассати ча вихарати париттачетасо, тан̃ча четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти йаттхасса те уппанна̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ апарисеса̄ нируджджханти. айам̣ вуччати, а̄вусо, бхиккху авассуто чаккхувин̃н̃еййесу рӯпесу…пе… авассуто дживха̄вин̃н̃еййесу расесу…пе… авассуто мановин̃н̃еййесу дхаммесу. евам̣виха̄рин̃ча̄вусо, бхиккхум̣ чаккхуто чепи нам̣ ма̄ро упасан̇камати лабхатева ма̄ро ота̄рам̣, лабхати ма̄ро а̄рамман̣ам̣…пе… дживха̄то чепи нам̣ ма̄ро упасан̇камати, лабхатева [лабхетха (ка.)] ма̄ро ота̄рам̣, лабхати [лабхетха (ка.)] ма̄ро а̄рамман̣ам̣…пе… манато чепи нам̣ ма̄ро упасан̇камати, лабхатева ма̄ро ота̄рам̣, лабхати ма̄ро а̄рамман̣ам̣.

‘‘сеййатха̄пи, а̄вусо, нал̣а̄га̄рам̣ ва̄ тин̣а̄га̄рам̣ ва̄ суккхам̣ кола̄пам̣ теровассикам̣. пураттхима̄йа чепи нам̣ диса̄йа пурисо а̄дитта̄йа тин̣укка̄йа упасан̇камеййа, лабхетхева [лабхетха (ка.)] агги ота̄рам̣, лабхетха агги а̄рамман̣ам̣; паччхима̄йа чепи нам̣ диса̄йа пурисо а̄дитта̄йа тин̣укка̄йа упасан̇камеййа…пе… уттара̄йа чепи нам̣ диса̄йа…пе… даккхин̣а̄йа чепи нам̣ диса̄йа…пе… хет̣т̣химато чепи нам̣…пе… упаримато чепи нам̣… йато куточи чепи нам̣ пурисо а̄дитта̄йа тин̣укка̄йа упасан̇камеййа, лабхетхева агги ота̄рам̣ лабхетха агги а̄рамман̣ам̣. евамева кхо, а̄вусо, евам̣виха̄рим̣ бхиккхум̣ чаккхуто чепи нам̣ ма̄ро упасан̇камати, лабхатева ма̄ро ота̄рам̣, лабхати ма̄ро а̄рамман̣ам̣…пе… дживха̄то чепи нам̣ ма̄ро упасан̇камати…пе… манато чепи нам̣ ма̄ро упасан̇камати, лабхатева ма̄ро ота̄рам̣, лабхати ма̄ро а̄рамман̣ам̣. евам̣виха̄рин̃ча̄вусо, бхиккхум̣ рӯпа̄ адхибхам̣су, на бхиккху рӯпе адхибхоси; садда̄ бхиккхум̣ адхибхам̣су, на бхиккху садде адхибхоси; гандха̄ бхиккхум̣ адхибхам̣су, на бхиккху гандхе адхибхоси; раса̄ бхиккхум̣ адхибхам̣су, на бхиккху расе адхибхоси; пхот̣т̣хабба̄ бхиккхум̣ адхибхам̣су, на бхиккху пхот̣т̣хаббе адхибхоси; дхамма̄ бхиккхум̣ адхибхам̣су, на бхиккху дхамме адхибхоси. айам̣ вуччата̄вусо, бхиккху рӯпа̄дхибхӯто, садда̄дхибхӯто, гандха̄дхибхӯто, раса̄дхибхӯто, пхот̣т̣хабба̄дхибхӯто, дхамма̄дхибхӯто, адхибхӯто, анадхибхӯ, [анадхибхӯто (сӣ. сйа̄. кам̣. ка.)] адхибхам̣су нам̣ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ сам̣килесика̄ поноббхавика̄ садара̄ дуккхавипа̄ка̄ а̄йатим̣ джа̄тиджара̄маран̣ийа̄. евам̣ кхо, а̄вусо, авассуто хоти.

‘‘катхан̃ча̄вусо, анавассуто хоти? идха̄вусо, бхиккху чаккхуна̄ рӯпам̣ дисва̄ пийарӯпе рӯпе на̄дхимуччати, аппийарӯпе рӯпе на бйа̄паджджати, упат̣т̣хитака̄йассати ча вихарати аппама̄н̣ачетасо, тан̃ча четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти йаттхасса те уппанна̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ апарисеса̄ нируджджханти…пе… дживха̄йа расам̣ са̄йитва̄…пе… манаса̄ дхаммам̣ вин̃н̃а̄йа пийарӯпе дхамме на̄дхимуччати, аппийарӯпе дхамме на бйа̄паджджати, упат̣т̣хитака̄йассати ча вихарати аппама̄н̣ачетасо, тан̃ча четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти йаттхасса те уппанна̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ апарисеса̄ нируджджханти. айам̣ вуччата̄вусо, бхиккху анавассуто чаккхувин̃н̃еййесу рӯпесу…пе… анавассуто мановин̃н̃еййесу дхаммесу. евам̣виха̄рин̃ча̄вусо, бхиккхум̣ чаккхуто чепи нам̣ ма̄ро упасан̇камати, нева лабхати ма̄ро ота̄рам̣, на лабхати ма̄ро а̄рамман̣ам̣…пе… дживха̄то чепи нам̣ ма̄ро упасан̇камати…пе… манато чепи нам̣ ма̄ро упасан̇камати, нева лабхати ма̄ро ота̄рам̣, на лабхати ма̄ро а̄рамман̣ам̣.

‘‘сеййатха̄пи, а̄вусо, кӯт̣а̄га̄рам̣ ва̄ са̄ла̄ ва̄ бахаламаттика̄ адда̄валепана̄. пураттхима̄йа чепи нам̣ диса̄йа пурисо а̄дитта̄йа тин̣укка̄йа упасан̇камеййа, нева лабхетха агги ота̄рам̣, на лабхетха агги а̄рамман̣ам̣…пе… паччхима̄йа чепи нам̣… уттара̄йа чепи нам̣… даккхин̣а̄йа чепи нам̣… хет̣т̣химато чепи нам̣… упаримато чепи нам̣… йато куточи чепи нам̣ пурисо а̄дитта̄йа тин̣укка̄йа упасан̇камеййа, нева лабхетха агги ота̄рам̣, на лабхетха агги а̄рамман̣ам̣. евамева кхо, а̄вусо, евам̣виха̄рим̣ бхиккхум̣ чаккхуто чепи нам̣ ма̄ро упасан̇камати, нева лабхати ма̄ро ота̄рам̣, на лабхати ма̄ро а̄рамман̣ам̣…пе… манато чепи нам̣ ма̄ро упасан̇камати, нева лабхати ма̄ро ота̄рам̣, на лабхати ма̄ро а̄рамман̣ам̣. евам̣виха̄рӣ ча̄вусо, бхиккху рӯпе адхибхоси, на рӯпа̄ бхиккхум̣ адхибхам̣су; садде бхиккху адхибхоси, на садда̄ бхиккхум̣ адхибхам̣су; гандхе бхиккху адхибхоси, на гандха̄ бхиккхум̣ адхибхам̣су; расе бхиккху адхибхоси, на раса̄ бхиккхум̣ адхибхам̣су; пхот̣т̣хаббе бхиккху адхибхоси, на пхот̣т̣хабба̄ бхиккхум̣ адхибхам̣су; дхамме бхиккху адхибхоси, на дхамма̄ бхиккхум̣ адхибхам̣су. айам̣ вуччата̄вусо, бхиккху рӯпа̄дхибхӯ, садда̄дхибхӯ, гандха̄дхибхӯ, раса̄дхибхӯ, пхот̣т̣хабба̄дхибхӯ, дхамма̄дхибхӯ, адхибхӯ, анадхибхӯто [анадхибхӯто кехичи килесехи (ка.)], адхибхоси те па̄паке акусале дхамме сам̣килесике поноббхавике садаре дуккхавипа̄ке а̄йатим̣ джа̄тиджара̄маран̣ийе. евам̣ кхо, а̄вусо, анавассуто хотӣ’’ти.

атха кхо бхагава̄ вут̣т̣хахитва̄ а̄йасмантам̣ маха̄моггалла̄нам̣ а̄мантеси – ‘‘са̄дху са̄дху, моггалла̄на! са̄дху кхо твам̣, моггалла̄на, бхиккхӯнам̣ авассутапарийа̄йан̃ча анавассутапарийа̄йан̃ча абха̄сӣ’’ти.

идамавоча а̄йасма̄ маха̄моггалла̄но. саманун̃н̃о саттха̄ ахоси. аттамана̄ те бхиккхӯ а̄йасмато маха̄моггалла̄насса бха̄ситам̣ абхинандунти. чхат̣т̣хам̣.

7. дуккхадхаммасуттам̣

244. йато кхо, бхиккхаве, бхиккху саббесам̣йева дуккхадхамма̄нам̣ самудайан̃ча аттхан̇гаман̃ча йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. татха̄ кхо панасса ка̄ма̄ дит̣т̣ха̄ хонти, йатха̄сса ка̄ме пассато, йо ка̄месу ка̄маччхандо ка̄маснехо ка̄мамуччха̄ ка̄мапарил̣а̄хо, со на̄нусети. татха̄ кхо панасса ча̄ро ча виха̄ро ча анубуддхо хоти, йатха̄ чарантам̣ вихарантам̣ абхиджджха̄доманасса̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ на̄нусенти.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху саббесам̣йева дуккхадхамма̄нам̣ самудайан̃ча аттхан̇гаман̃ча йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти? ‘ити рӯпам̣, ити рӯпасса самудайо, ити рӯпасса аттхан̇гамо; ити ведана̄… ити сан̃н̃а̄… ити сан̇кха̄ра̄… ити вин̃н̃а̄н̣ам̣, ити вин̃н̃а̄н̣асса самудайо, ити вин̃н̃а̄н̣асса аттхан̇гамо’ти – евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху саббесам̣йева дуккхадхамма̄нам̣ самудайан̃ча аттхан̇гаман̃ча йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккхуно ка̄ма̄ дит̣т̣ха̄ хонти? йатха̄сса ка̄ме пассато, йо ка̄месу ка̄маччхандо ка̄маснехо ка̄мамуччха̄ ка̄мапарил̣а̄хо, со на̄нусети. сеййатха̄пи, бхиккхаве, ан̇га̄рака̄су са̄дхикапориса̄ пун̣н̣а̄ ан̇га̄ра̄нам̣ вӣтаччика̄нам̣ вӣтадхӯма̄нам̣. атха пурисо а̄гаччхеййа джӣвитука̄мо амаритука̄мо сукхака̄мо дуккхапат̣икӯло. таменам̣ две балаванто пуриса̄ на̄на̄ба̄ха̄су гахетва̄, там̣ ан̇га̄рака̄сум̣ упакад̣д̣хеййум̣. со итичӣтичева ка̄йам̣ санна̄меййа. там̣ кисса хету? н̃а̄та [н̃а̄н̣ам̣ (ка.)] н̃хи, бхиккхаве, тасса пурисасса [пурисасса хоти (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.), пурисасса хету хоти (ка.) ма. ни. 2.45] имам̣ ча̄хам̣ ан̇га̄рака̄сум̣ папатисса̄ми, татонида̄нам̣ маран̣ам̣ ва̄ нигаччхисса̄ми маран̣аматтам̣ ва̄ дуккханти. евамева кхо, бхиккхаве, бхиккхуно ан̇га̄рака̄сӯпама̄ ка̄ма̄ дит̣т̣ха̄ хонти, йатха̄сса ка̄ме пассато, йо ка̄месу ка̄маччхандо ка̄маснехо ка̄мамуччха̄ ка̄мапарил̣а̄хо, со на̄нусети.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккхуно ча̄ро ча виха̄ро ча анубуддхо хоти, йатха̄ чарантам̣ вихарантам̣ абхиджджха̄доманасса̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ на̄нуссаванти [на̄нусенти (ка.)]? сеййатха̄пи, бхиккхаве, пурисо бахукан̣т̣акам̣ да̄йам̣ пависеййа. тасса пуратопи кан̣т̣ако, паччхатопи кан̣т̣ако, уттаратопи кан̣т̣ако, даккхин̣атопи кан̣т̣ако, хет̣т̣хатопи кан̣т̣ако, упаритопи кан̣т̣ако. со сатова абхиккамеййа, сатова пат̣иккамеййа – ‘ма̄ мам̣ кан̣т̣ако’ти. евамева кхо, бхиккхаве, йам̣ локе пийарӯпам̣ са̄тарӯпам̣, айам̣ вуччати арийасса винайе кан̣т̣ако’’ти. ити видитва̄ [кан̣д̣ако. там̣ кан̣д̣акоти ити видитва̄ (сӣ.)] сам̣варо ча асам̣варо ча ведитаббо.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, асам̣варо хоти? идха, бхиккхаве, бхиккху чаккхуна̄ рӯпам̣ дисва̄ пийарӯпе рӯпе адхимуччати, аппийарӯпе рӯпе бйа̄паджджати, анупат̣т̣хитака̄йассати ча вихарати париттачетасо, тан̃ча четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти, йаттхасса те уппанна̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ апарисеса̄ нируджджханти…пе… дживха̄йа расам̣ са̄йитва̄…пе… манаса̄ дхаммам̣ вин̃н̃а̄йа пийарӯпе дхамме адхимуччати, аппийарӯпе дхамме бйа̄паджджати, анупат̣т̣хитака̄йассати ча вихарати париттачетасо, тан̃ча четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти йаттхасса те уппанна̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ апарисеса̄ нируджджханти. евам̣ кхо, бхиккхаве, асам̣варо хоти.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, сам̣варо хоти? идха, бхиккхаве, бхиккху чаккхуна̄ рӯпам̣ дисва̄ пийарӯпе рӯпе на̄дхимуччати, аппийарӯпе рӯпе на бйа̄паджджати, упат̣т̣хитака̄йассати ча вихарати аппама̄н̣ачетасо, тан̃ча четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, йаттхасса те уппанна̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ апарисеса̄ нируджджханти…пе… дживха̄ расам̣ са̄йитва̄…пе… манаса̄ дхаммам̣ вин̃н̃а̄йа пийарӯпе дхамме на̄дхимуччати, аппийарӯпе дхамме на бйа̄паджджати, упат̣т̣хитака̄йассати ча вихарати аппама̄н̣ачетасо, тан̃ча четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, йаттхасса те уппанна̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ апарисеса̄ нируджджханти. евам̣ кхо, бхиккхаве, сам̣варо хоти.

‘‘тасса че, бхиккхаве, бхиккхуно евам̣ чарато евам̣ вихарато када̄чи карахачи сатисаммоса̄ уппаджджанти, па̄пака̄ акусала̄ сарасан̇каппа̄ сам̣йоджанийа̄, дандхо, бхиккхаве, сатуппа̄до. атха кхо нам̣ кхиппамева паджахати винодети бйантӣкароти анабха̄вам̣ гамети.

‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, пурисо дивасам̣сантатте [дивасасантатте (сӣ.)] айокат̣а̄хе две ва̄ тӣн̣и ва̄ удакапхусита̄ни нипа̄теййа. дандхо, бхиккхаве, удакапхусита̄нам̣ нипа̄то, атха кхо нам̣ кхиппамева париккхайам̣ парийа̄да̄нам̣ гаччхеййа. евамева кхо, бхиккхаве, тасса че бхиккхуно евам̣ чарато, евам̣ вихарато када̄чи карахачи сатисаммоса̄ уппаджджанти па̄пака̄ акусала̄ сарасан̇каппа̄ сам̣йоджанийа̄, дандхо, бхиккхаве, сатуппа̄до. атха кхо нам̣ кхиппамева паджахати винодети бйантӣкароти анабха̄вам̣ гамети. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккхуно ча̄ро ча виха̄ро ча анубуддхо хоти; йатха̄ чарантам̣ вихарантам̣ абхиджджха̄доманасса̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ на̄нуссаванти. тан̃че, бхиккхаве, бхиккхум̣ евам̣ чарантам̣ евам̣ вихарантам̣ ра̄джа̄но ва̄ ра̄джамаха̄матта̄ ва̄ митта̄ ва̄ амачча̄ ва̄ н̃а̄тӣ ва̄ са̄лохита̄ ва̄, бхогехи абхихат̣т̣хум̣ пава̄реййум̣ – ‘ехи [евам̣ (сӣ.)], бхо пуриса, ким̣ те име ка̄са̄ва̄ анудаханти, ким̣ мун̣д̣о капа̄ламанучараси, ехи хӣна̄йа̄ваттитва̄ бхоге ча бхун̃джассу, пун̃н̃а̄ни ча карохӣ’ти. со вата, бхиккхаве, бхиккху евам̣ чаранто евам̣ вихаранто сиккхам̣ паччаккха̄йа хӣна̄йа̄ваттиссатӣти нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджати.

‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, ган̇га̄ надӣ па̄чӣнанинна̄ па̄чӣнапон̣а̄ па̄чӣнапаббха̄ра̄. атха маха̄джанака̄йо а̄гаччхеййа кудда̄ла-пит̣акам̣ а̄да̄йа – ‘майам̣ имам̣ ган̇гам̣ надим̣ паччха̄ниннам̣ карисса̄ма паччха̄пон̣ам̣ паччха̄паббха̄ра’нти. там̣ ким̣ ман̃н̃атха, бхиккхаве, апи ну кхо со маха̄джанака̄йо ган̇гам̣ надим̣ паччха̄ниннам̣ кареййа паччха̄пон̣ам̣ паччха̄паббха̄ра’’нти? ‘‘но хетам̣, бханте’’. ‘‘там̣ кисса хету’’? ‘‘ган̇га̄, бханте, надӣ па̄чӣнанинна̄ па̄чӣнапон̣а̄ па̄чӣнапаббха̄ра̄; са̄ на сукара̄ паччха̄нинна̄ ка̄тум̣ паччха̄пон̣а̄ паччха̄паббха̄ра̄. йа̄вадева ча пана со маха̄джанака̄йо киламатхасса вигха̄тасса бха̄гӣ асса̄’’ти. ‘‘евамева кхо, бхиккхаве, тан̃че бхиккхум̣ евам̣ чарантам̣ евам̣ вихарантам̣ ра̄джа̄но ва̄ ра̄джамаха̄матта̄ ва̄ митта̄ ва̄ амачча̄ ва̄ н̃а̄тӣ ва̄ са̄лохита̄ ва̄ бхогехи абхихат̣т̣хум̣ пава̄реййум̣ – ‘ехи, бхо пуриса, ким̣ те име ка̄са̄ва̄ анудаханти, ким̣ мун̣д̣о капа̄ламанучараси, ехи хӣна̄йа̄ваттитва̄ бхоге ча бхун̃джассу, пун̃н̃а̄ни ча карохӣ’ти. со вата, бхиккхаве, бхиккху евам̣ чаранто евам̣ вихаранто сиккхам̣ паччаккха̄йа хӣна̄йа̄ваттиссатӣти нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджати. там̣ кисса хету? йан̃хи там̣, бхиккхаве, читтам̣ дӣгхараттам̣ вивеканиннам̣ вивекапон̣ам̣ вивекапаббха̄рам̣, татха̄ [кан̃ча (сйа̄. кам̣. ка.)] хӣна̄йа̄ваттиссатӣти нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджатӣ’’ти. саттамам̣.

8. ким̣сукопамасуттам̣

245. атха кхо ан̃н̃атаро бхиккху йенан̃н̃атаро бхиккху тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ там̣ бхиккхум̣ етадавоча – ‘‘китта̄вата̄ ну кхо, а̄вусо, бхиккхуно дассанам̣ сувисуддхам̣ хотӣ’’ти? ‘‘йато кхо, а̄вусо, бхиккху чханнам̣ пхасса̄йатана̄нам̣ самудайан̃ча аттхан̇гаман̃ча йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, етта̄вата̄ кхо, а̄вусо, бхиккхуно дассанам̣ сувисуддхам̣ хотӣ’’ти.

атха кхо со бхиккху асантут̣т̣хо тасса бхиккхусса пан̃хавеййа̄каран̣ена [пан̃ха̄веййа̄каран̣ена (сйа̄. кам̣. ка.)], йенан̃н̃атаро бхиккху тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ там̣ бхиккхум̣ етадавоча – ‘‘китта̄вата̄ ну кхо, а̄вусо, бхиккхуно дассанам̣ сувисуддхам̣ хотӣ’’ти? ‘‘йато кхо, а̄вусо, бхиккху пан̃чаннам̣ упа̄да̄наккхандха̄нам̣ самудайан̃ча аттхан̇гаман̃ча йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, етта̄вата̄ кхо, а̄вусо, бхиккхуно дассанам̣ сувисуддхам̣ хотӣ’’ти.

атха кхо со бхиккху асантут̣т̣хо тасса бхиккхусса пан̃хавеййа̄каран̣ена, йенан̃н̃атаро бхиккху тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ там̣ бхиккхум̣ етадавоча – ‘‘китта̄вата̄ ну кхо, а̄вусо, бхиккхуно дассанам̣ сувисуддхам̣ хотӣ’’ти? ‘‘йато кхо, а̄вусо, бхиккху чатуннам̣ маха̄бхӯта̄нам̣ самудайан̃ча аттхан̇гаман̃ча йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, етта̄вата̄ кхо, а̄вусо, бхиккхуно дассанам̣ сувисуддхам̣ хотӣ’’ти.

атха кхо со бхиккху асантут̣т̣хо тасса бхиккхусса пан̃хавеййа̄каран̣ена, йенан̃н̃атаро бхиккху тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ там̣ бхиккхум̣ етадавоча – ‘‘китта̄вата̄ ну кхо, а̄вусо, бхиккхуно дассанам̣ сувисуддхам̣ хотӣ’’ти? ‘‘йато кхо, а̄вусо, бхиккху йам̣ кин̃чи самудайадхаммам̣, саббам̣ там̣ ниродхадхамманти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, етта̄вата̄, кхо, а̄вусо, бхиккхуно дассанам̣ сувисуддхам̣ хотӣ’’ти.

атха кхо со бхиккху асантут̣т̣хо тасса бхиккхусса пан̃хавеййа̄каран̣ена, йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘идха̄хам̣, бханте, йенан̃н̃атаро бхиккху тенупасан̇камим̣; упасан̇камитва̄ там̣ бхиккхум̣ етадавочам̣ – китта̄вата̄ ну кхо, а̄вусо, бхиккхуно дассанам̣ сувисуддхам̣ хотӣ’ти? евам̣ вутте, бханте, со бхиккху мам̣ етадавоча – ‘йато кхо, а̄вусо, бхиккху чханнам̣ пхасса̄йатана̄нам̣ самудайан̃ча аттхан̇гаман̃ча йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, етта̄вата̄ кхо, а̄вусо, бхиккхуно дассанам̣ сувисуддхам̣ хотӣ’ти. атха кхва̄хам̣, бханте, асантут̣т̣хо тасса бхиккхусса пан̃хавеййа̄каран̣ена, йенан̃н̃атаро бхиккху тенупасан̇камим̣; упасан̇камитва̄ там̣ бхиккхум̣ етадавочам̣ – ‘китта̄вата̄ ну кхо, а̄вусо, бхиккхуно дассанам̣ сувисуддхам̣ хотӣ’ти? евам̣ вутте, бханте, со бхиккху мам̣ етадавоча – ‘йато кхо, а̄вусо, бхиккху пан̃чаннам̣ упа̄да̄наккхандха̄нам̣…пе… чатуннам̣ маха̄бхӯта̄нам̣ самудайан̃ча аттхан̇гаман̃ча йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти…пе… йам̣ кин̃чи самудайадхаммам̣, саббам̣ там̣ ниродхадхамманти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, етта̄вата̄ кхо, а̄вусо, бхиккхуно дассанам̣ сувисуддхам̣ хотӣ’ти. атха кхва̄хам̣, бханте, асантут̣т̣хо тасса бхиккхусса пан̃хавеййа̄каран̣ена йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣ ( ) [(упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ етадавочам̣) (ка.)]. китта̄вата̄ ну кхо, бханте, бхиккхуно дассанам̣ сувисуддхам̣ хотӣ’’ти?

‘‘сеййатха̄пи, бхиккху, пурисасса ким̣суко адит̣т̣хапуббо асса. со йенан̃н̃атаро пурисо ким̣сукасса дасса̄вӣ тенупасан̇камеййа. упасан̇камитва̄ там̣ пурисам̣ евам̣ вадеййа – ‘кӣдисо, бхо пуриса, ким̣суко’ти? со евам̣ вадеййа – ‘ка̄л̣ако кхо, амбхо пуриса, ким̣суко – сеййатха̄пи джха̄макха̄н̣ӯ’ти. тена кхо пана, бхиккху, самайена та̄дисовасса ким̣суко йатха̄пи [йатха̄ (сӣ. сйа̄. кам̣.) дутийава̄ра̄дӣсу пана ‘‘йатха̄пи’’твева диссати] тасса пурисасса дассанам̣. атха кхо, со бхиккху, пурисо асантут̣т̣хо тасса пурисасса пан̃хавеййа̄каран̣ена, йенан̃н̃атаро пурисо ким̣сукасса дасса̄вӣ тенупасан̇камеййа; упасан̇камитва̄ там̣ пурисам̣ евам̣ вадеййа – ‘кӣдисо, бхо пуриса, ким̣суко’ти? со евам̣ вадеййа – ‘лохитако кхо, амбхо пуриса, ким̣суко – сеййатха̄пи мам̣сапесӣ’ти. тена кхо пана, бхиккху, самайена та̄дисовасса ким̣суко йатха̄пи тасса пурисасса дассанам̣. атха кхо со бхиккху пурисо асантут̣т̣хо тасса пурисасса пан̃хавеййа̄каран̣ена, йенан̃н̃атаро пурисо ким̣сукасса дасса̄вӣ тенупасан̇камеййа; упасан̇камитва̄ там̣ пурисам̣ евам̣ вадеййа – ‘кӣдисо, бхо пуриса, ким̣суко’ти? со евам̣ вадеййа – ‘очӣракаджа̄то [оджӣракаджа̄то (сӣ.), одӣракаджа̄то (пӣ.)] кхо, амбхо пуриса, ким̣суко а̄диннасипа̄т̣ико – сеййатха̄пи сирӣсо’ти. тена кхо пана, бхиккху, самайена та̄дисовасса ким̣суко, йатха̄пи тасса пурисасса дассанам̣. атха кхо со бхиккху пурисо асантут̣т̣хо тасса пурисасса пан̃хавеййа̄каран̣ена, йенан̃н̃атаро пурисо ким̣сукасса дасса̄вӣ тенупасан̇камеййа; упасан̇камитва̄ там̣ пурисам̣ евам̣ вадеййа – ‘кӣдисо, бхо пуриса, ким̣суко’ти? со евам̣ вадеййа – ‘бахалапаттапала̄со сандаччха̄йо [сан̣д̣аччха̄йо (сйа̄. кам̣.)] кхо, амбхо пуриса, ким̣суко – сеййатха̄пи нигродхо’ти. тена кхо пана, бхиккху, самайена та̄дисовасса ким̣суко, йатха̄пи тасса пурисасса дассанам̣. евамева кхо, бхиккху, йатха̄ йатха̄ адхимутта̄нам̣ тесам̣ саппуриса̄нам̣ дассанам̣ сувисуддхам̣ хоти, татха̄ татха̄ кхо техи саппурисехи бйа̄катам̣.

‘‘сеййатха̄пи, бхиккху, ран̃н̃о паччантимам̣ нагарам̣ дал̣худдха̄пам̣ [дал̣худда̄пам̣ (сӣ. пӣ.)] дал̣хапа̄ка̄раторан̣ам̣ чхадва̄рам̣. татрасса дова̄рико пан̣д̣ито бйатто медха̄вӣ, ан̃н̃а̄та̄нам̣ нива̄рета̄, н̃а̄та̄нам̣ павесета̄. пураттхима̄йа диса̄йа а̄гантва̄ сӣгхам̣ дӯтайугам̣ там̣ дова̄рикам̣ евам̣ вадеййа – ‘кахам̣, бхо пуриса, имасса нагарасса нагарасса̄мӣ’ти? со евам̣ вадеййа – ‘есо, бханте, маджджхе син̇гха̄т̣аке нисинно’ти. атха кхо там̣ сӣгхам̣ дӯтайугам̣ нагарасса̄микасса йатха̄бхӯтам̣ вачанам̣ ниййа̄тетва̄ йатха̄гатамаггам̣ пат̣ипаджджеййа. паччхима̄йа диса̄йа а̄гантва̄ сӣгхам̣ дӯтайугам̣…пе… уттара̄йа диса̄йа… даккхин̣а̄йа диса̄йа а̄гантва̄ сӣгхам̣ дӯтайугам̣ там̣ дова̄рикам̣ евам̣ вадеййа – ‘кахам̣, бхо пуриса, имасса нагарасса̄мӣ’ти? со евам̣ вадеййа – ‘есо, бханте, маджджхе син̇гха̄т̣аке нисинно’ти. атха кхо там̣ сӣгхам̣ дӯтайугам̣ нагарасса̄микасса йатха̄бхӯтам̣ вачанам̣ ниййа̄тетва̄ йатха̄гатамаггам̣ пат̣ипаджджеййа.

‘‘упама̄ кхо мйа̄йам̣, бхиккху, ката̄ аттхасса вин̃н̃а̄пана̄йа. айан̃четтха аттхо – ‘нагара’нти кхо, бхиккху, имассетам̣ ча̄тумаха̄бхӯтикасса ка̄йасса адхивачанам̣ ма̄та̄петтикасамбхавасса оданакумма̄сӯпачайасса аниччуччха̄данапаримадданабхеданавиддхам̣санадхаммасса. ‘чха два̄ра̄’ти кхо, бхиккху, чханнетам̣ аджджхаттика̄нам̣ а̄йатана̄нам̣ адхивачанам̣. ‘дова̄рико’ти кхо, бхиккху, сатийа̄ етам̣ адхивачанам̣. ‘сӣгхам̣ дӯтайуга’нти кхо, бхиккху, саматхавипассана̄нетам̣ адхивачанам̣. ‘нагарасса̄мӣ’ти кхо, бхиккху, вин̃н̃а̄н̣ассетам̣ адхивачанам̣. ‘маджджхе син̇гха̄т̣ако’ти кхо, бхиккху, чатуннетам̣ маха̄бхӯта̄нам̣ адхивачанам̣ – патхавӣдха̄туйа̄, а̄подха̄туйа̄, теджодха̄туйа̄, ва̄йодха̄туйа̄. ‘йатха̄бхӯтам̣ вачана’нти кхо, бхиккху, нибба̄нассетам̣ адхивачанам̣. ‘йатха̄гатамагго’ти кхо, бхиккху, арийассетам̣ ат̣т̣хан̇гикасса маггасса адхивачанам̣, сеййатхидам̣ – самма̄дит̣т̣хийа̄…пе… самма̄сама̄дхисса̄’’ти. ат̣т̣хамам̣.

9. вӣн̣опамасуттам̣

246. ‘‘йасса кассачи, бхиккхаве, бхиккхусса ва̄ бхиккхунийа̄ ва̄ чаккхувин̃н̃еййесу рӯпесу уппаджджеййа чхандо ва̄ ра̄го ва̄ досо ва̄ мохо ва̄ пат̣игхам̣ ва̄пи [пат̣игхам̣ ва̄ (сӣ.)] четасо, тато читтам̣ нива̄реййа. сабхайо чесо магго саппат̣ибхайо ча сакан̣т̣ако ча сагахано ча уммагго ча куммагго ча духитико ча. асаппурисасевито чесо магго, на чесо магго саппурисехи севито. на твам̣ етам̣ арахасӣти. тато читтам̣ нива̄райе чаккхувин̃н̃еййехи рӯпехи…пе… йасса кассачи, бхиккхаве, бхиккхусса ва̄ бхиккхунийа̄ ва̄ дживха̄вин̃н̃еййесу расесу…пе… мановин̃н̃еййесу дхаммесу уппаджджеййа чхандо ва̄ ра̄го ва̄ досо ва̄ мохо ва̄ пат̣игхам̣ ва̄пи четасо тато читтам̣ нива̄реййа. сабхайо чесо магго саппат̣ибхайо ча сакан̣т̣ако ча сагахано ча уммагго ча куммагго ча духитико ча. асаппурисасевито чесо магго, на чесо магго саппурисехи севито. на твам̣ етам̣ арахасӣти. тато читтам̣ нива̄райе мановин̃н̃еййехи дхаммехи.

‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, кит̣т̣хам̣ сампаннам̣. кит̣т̣ха̄раккхо [кит̣т̣ха̄раккхако (сӣ.)] ча паматто, гон̣о ча кит̣т̣ха̄до адум̣ кит̣т̣хам̣ отаритва̄ йа̄вадаттхам̣ мадам̣ а̄паджджеййа пама̄дам̣ а̄паджджеййа; евамева кхо, бхиккхаве, ассутава̄ путхуджджано чхасу пхасса̄йатанесу асам̣вутака̄рӣ пан̃часу ка̄магун̣есу йа̄вадаттхам̣ мадам̣ а̄паджджати пама̄дам̣ а̄паджджати.

‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, кит̣т̣хам̣ сампаннам̣ кит̣т̣ха̄раккхо ча аппаматто гон̣о ча кит̣т̣ха̄до адум̣ кит̣т̣хам̣ отареййа. таменам̣ кит̣т̣ха̄раккхо на̄са̄йам̣ суггахитам̣ ган̣хеййа. на̄са̄йам̣ суггахитам̣ гахетва̄ упаригхат̣а̄йам̣ суниггахитам̣ нигган̣хеййа. упаригхат̣а̄йам̣ суниггахитам̣ ниггахетва̄ дан̣д̣ена сута̄л̣итам̣ та̄л̣еййа. дан̣д̣ена сута̄л̣итам̣ та̄л̣етва̄ осаджджеййа. дутийампи кхо, бхиккхаве …пе… татийампи кхо, бхиккхаве, гон̣о кит̣т̣ха̄до адум̣ кит̣т̣хам̣ отареййа. таменам̣ кит̣т̣ха̄раккхо на̄са̄йам̣ суггахитам̣ ган̣хеййа. на̄са̄йам̣ суггахитам̣ гахетва̄ упаригхат̣а̄йам̣ суниггахитам̣ нигган̣хеййа. упаригхат̣а̄йам̣ суниггахитам̣ ниггахетва̄ дан̣д̣ена сута̄л̣итам̣ та̄л̣еййа. дан̣д̣ена сута̄л̣итам̣ та̄л̣етва̄ осаджджеййа. еван̃хи со, бхиккхаве, гон̣о кит̣т̣ха̄до га̄магато ва̄ аран̃н̃агато ва̄, т̣ха̄набахуло ва̄ асса нисаджджабахуло ва̄ на там̣ кит̣т̣хам̣ пуна отареййа – тамева пуримам̣ дан̣д̣асампхассам̣ самануссаранто. евамева кхо, бхиккхаве, йато кхо бхиккхуно чхасу пхасса̄йатанесу читтам̣ удуджитам̣ хоти судуджитам̣, аджджхаттамева сантит̣т̣хати, саннисӣдати, екоди хоти, сама̄дхийати.

‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, ран̃н̃о ва̄ ра̄джамаха̄маттасса ва̄ вӣн̣а̄йа саддо ассутапуббо асса. со вӣн̣а̄саддам̣ сун̣еййа. со евам̣ вадеййа – ‘амбхо, касса [кисса (сӣ. пӣ.)] ну кхо есо саддо евам̣раджанӣйо евам̣каманӣйо евам̣маданӣйо евам̣муччханӣйо евам̣бандханӣйо’ти? таменам̣ евам̣ вадеййум̣ – ‘еса̄, кхо, бханте, вӣн̣а̄ на̄ма, йасса̄ есо саддо евам̣раджанӣйо евам̣каманӣйо евам̣маданӣйо евам̣муччханӣйо евам̣бандханӣйо’ти. со евам̣ вадеййа – ‘гаччхатха ме, бхо, там̣ вӣн̣ам̣ а̄харатха̄’ти. тасса там̣ вӣн̣ам̣ а̄хареййум̣. таменам̣ евам̣ вадеййум̣ – ‘айам̣ кхо са̄, бханте, вӣн̣а̄ йасса̄ есо саддо евам̣раджанӣйо евам̣каманӣйо евам̣маданӣйо евам̣муччханӣйо евам̣бандханӣйо’ти. со евам̣ вадеййа – ‘алам̣ ме, бхо, та̄йа вӣн̣а̄йа, тамева ме саддам̣ а̄харатха̄’ти. таменам̣ евам̣ вадеййум̣ – ‘айам̣ кхо, бханте, вӣн̣а̄ на̄ма анекасамбха̄ра̄ маха̄самбха̄ра̄. анекехи самбха̄рехи сама̄раддха̄ вадати, сеййатхидам̣ – дон̣ин̃ча пат̣ичча чамман̃ча пат̣ичча дан̣д̣ан̃ча пат̣ичча упадха̄ран̣е ча пат̣ичча тантийо ча пат̣ичча кон̣ан̃ча пат̣ичча пурисасса ча таджджам̣ ва̄йа̄мам̣ пат̣ичча ева̄йам̣, бханте, вӣн̣а̄ на̄ма анекасамбха̄ра̄ маха̄самбха̄ра̄. анекехи самбха̄рехи сама̄раддха̄ вадатӣ’ти. со там̣ вӣн̣ам̣ дасадха̄ ва̄ сатадха̄ ва̄ пха̄леййа, дасадха̄ ва̄ сатадха̄ ва̄ там̣ пха̄летва̄ сакаликам̣ сакаликам̣ кареййа. сакаликам̣ сакаликам̣ каритва̄ аггина̄ д̣ахеййа, аггина̄ д̣ахитва̄ масим̣ кареййа. масим̣ каритва̄ маха̄ва̄те ва̄ опхунеййа [опунеййа (сӣ. пӣ.), опхун̣еййа (?)], надийа̄ ва̄ сӣгхасота̄йа пава̄хеййа. со евам̣ вадеййа – ‘асатӣ кира̄йам̣, бхо, вӣн̣а̄ на̄ма, йатхевам̣ йам̣ [йатхева̄йам̣ (сӣ.), йатхевайам̣ (пӣ.)] кин̃чи вӣн̣а̄ на̄ма еттха ча пана̄йам̣ джано [еттха пана̄йам̣ джано (сйа̄. кам̣.), еттха ча маха̄джано (пӣ. ка.)] ативелам̣ паматто палал̣ито’ти. евамева кхо, бхиккхаве, бхиккху рӯпам̣ саманвесати [саманнесати (сӣ. сйа̄. кам̣.), саманесати (пӣ.)] йа̄вата̄ рӯпасса гати, веданам̣ саманвесати йа̄вата̄ ведана̄йа гати, сан̃н̃ам̣ саманвесати йа̄вата̄ сан̃н̃а̄йа гати, сан̇кха̄ре саманвесати йа̄вата̄ сан̇кха̄ра̄нам̣ гати, вин̃н̃а̄н̣ам̣ саманвесати йа̄вата̄ вин̃н̃а̄н̣асса гати. тасса рӯпам̣ саманвесато йа̄вата̄ рӯпасса гати, веданам̣ саманвесато…пе… сан̃н̃ам̣… сан̇кха̄ре… вин̃н̃а̄н̣ам̣ саманвесато йа̄вата̄ вин̃н̃а̄н̣асса гати. йамписса там̣ хоти аханти ва̄ маманти ва̄ асмӣти ва̄ тампи тасса на хотӣ’’ти. навамам̣.

10. чхаппа̄н̣акопамасуттам̣

247. ‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, пурисо аругатто паккагатто сараванам̣ пависеййа. тасса кусакан̣т̣ака̄ чева па̄де виджджхеййум̣, сарапатта̄ни ча гатта̄ни [сарапатта̄ни паккагатта̄ни (сйа̄. кам̣.), арупакка̄ни гатта̄ни (пӣ. ка.)] вилекхеййум̣. еван̃хи со, бхиккхаве, пурисо бхиййосоматта̄йа татонида̄нам̣ дуккхам̣ доманассам̣ пат̣исам̣ведийетха. евамева кхо, бхиккхаве, идхекаччо бхиккху га̄магато ва̄ аран̃н̃агато ва̄ лабхати ватта̄рам̣ – ‘айан̃ча со [айан̃ча кхо (пӣ. ка.), айам̣ со (?)] а̄йасма̄ евам̣ка̄рӣ евам̣сама̄ча̄ро асучига̄макан̣т̣ако’ти. там̣ кан̣т̣акоти [там̣ ‘‘асучига̄макан̣д̣ато’’ти (ка.)] ити видитва̄ сам̣варо ча асам̣варо ча ведитаббо.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, асам̣варо хоти? идха, бхиккхаве, бхиккху чаккхуна̄ рӯпам̣ дисва̄ пийарӯпе рӯпе адхимуччати, аппийарӯпе рӯпе бйа̄паджджати, анупат̣т̣хитака̄йассати ча вихарати париттачетасо. тан̃ча четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти, йаттхасса те уппанна̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ апарисеса̄ нируджджханти. сотена саддам̣ сутва̄… гха̄нена гандхам̣ гха̄йитва̄… дживха̄йа расам̣ са̄йитва̄… ка̄йена пхот̣т̣хаббам̣ пхуситва̄… манаса̄ дхаммам̣ вин̃н̃а̄йа пийарӯпе дхамме адхимуччати, аппийарӯпе дхамме бйа̄паджджати, анупат̣т̣хитака̄йассати ча вихарати париттачетасо, тан̃ча четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти, йаттхасса те уппанна̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ апарисеса̄ нируджджханти.

‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, пурисо чхаппа̄н̣аке гахетва̄ на̄на̄висайе на̄на̄гочаре дал̣ха̄йа раджджуйа̄ бандхеййа. ахим̣ гахетва̄ дал̣ха̄йа раджджуйа̄ бандхеййа. сусума̄рам̣ [сум̣сума̄рам̣ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] гахетва̄ дал̣ха̄йа раджджуйа̄ бандхеййа. паккхим̣ гахетва̄ дал̣ха̄йа раджджуйа̄ бандхеййа. куккурам̣ гахетва̄ дал̣ха̄йа раджджуйа̄ бандхеййа. син̇га̄лам̣ гахетва̄ дал̣ха̄йа раджджуйа̄ бандхеййа. маккат̣ам̣ гахетва̄ дал̣ха̄йа раджджуйа̄ бандхеййа. дал̣ха̄йа раджджуйа̄ бандхитва̄ маджджхе ган̣т̣хим̣ каритва̄ оссаджджеййа. атха кхо, те, бхиккхаве, чхаппа̄н̣ака̄ на̄на̄висайа̄ на̄на̄гочара̄ сакам̣ сакам̣ гочарависайам̣ а̄вин̃чхеййум̣ [а̄вин̃джеййум̣ (сӣ.)] – ахи а̄вин̃чхеййа ‘ваммикам̣ павеккха̄мӣ’ти, сусума̄ро а̄вин̃чхеййа ‘удакам̣ павеккха̄мӣ’ти, паккхӣ а̄вин̃чхеййа ‘а̄ка̄сам̣ д̣есса̄мӣ’ти, куккуро а̄вин̃чхеййа ‘га̄мам̣ павеккха̄мӣ’ти, син̇га̄ло а̄вин̃чхеййа ‘сӣватхикам̣ [сиватхикам̣ (ка.)] павеккха̄мӣ’ти, маккат̣о а̄вин̃чхеййа ‘ванам̣ павеккха̄мӣ’ти. йада̄ кхо те, бхиккхаве, чхаппа̄н̣ака̄ джхатта̄ ассу киланта̄, атха кхо йо несам̣ па̄н̣ака̄нам̣ балаватаро асса тасса те ануваттеййум̣, анувидха̄йеййум̣ васам̣ гаччхеййум̣. евамева кхо, бхиккхаве, йасса кассачи бхиккхуно ка̄йагата̄сати абха̄вита̄ абахулӣката̄, там̣ чаккху а̄вин̃чхати мана̄пийесу рӯпесу, амана̄пийа̄ рӯпа̄ пат̣икӯла̄ хонти…пе… мано а̄вин̃чхати мана̄пийесу дхаммесу, амана̄пийа̄ дхамма̄ пат̣икӯла̄ хонти. евам̣ кхо, бхиккхаве, асам̣варо хоти.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, сам̣варо хоти? идха, бхиккхаве, бхиккху чаккхуна̄ рӯпам̣ дисва̄ пийарӯпе рӯпе на̄дхимуччати, аппийарӯпе рӯпе на бйа̄паджджати, упат̣т̣хитака̄йассати ча вихарати аппама̄н̣ачетасо, тан̃ча четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, йаттхасса те уппанна̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ апарисеса̄ нируджджханти…пе… дживха̄ расам̣ са̄йитва̄…пе… манаса̄ дхаммам̣ вин̃н̃а̄йа пийарӯпе дхамме на̄дхимуччати, аппийарӯпе дхамме на бйа̄паджджати, упат̣т̣хитака̄йассати ча вихарати аппама̄н̣ачетасо, тан̃ча четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти йаттхасса те уппанна̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ апарисеса̄ нируджджханти.

‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, пурисо чхаппа̄н̣аке гахетва̄ на̄на̄висайе на̄на̄гочаре дал̣ха̄йа раджджуйа̄ бандхеййа. ахим̣ гахетва̄ дал̣ха̄йа раджджуйа̄ бандхеййа. сусума̄рам̣ гахетва̄ дал̣ха̄йа раджджуйа̄ бандхеййа. паккхим̣ гахетва̄…пе… куккурам̣ гахетва̄… син̇га̄лам̣ гахетва̄… маккат̣ам̣ гахетва̄ дал̣ха̄йа раджджуйа̄ бандхеййа. дал̣ха̄йа раджджуйа̄ бандхитва̄ дал̣хе кхӣле ва̄ тхамбхе ва̄ упанибандхеййа. атха кхо те, бхиккхаве, чхаппа̄н̣ака̄ на̄на̄висайа̄ на̄на̄гочара̄ сакам̣ сакам̣ гочарависайам̣ а̄вин̃чхеййум̣ – ахи а̄вин̃чхеййа ‘ваммикам̣ павеккха̄мӣ’ти, сусума̄ро а̄вин̃чхеййа ‘удакам̣ павеккха̄мӣ’ти, паккхӣ а̄вин̃чхеййа ‘а̄ка̄сам̣ д̣есса̄мӣ’ти, куккуро а̄вин̃чхеййа ‘га̄мам̣ павеккха̄мӣ’ти, син̇га̄ло а̄вин̃чхеййа ‘сӣватхикам̣ павеккха̄мӣ’ти, маккат̣о а̄вин̃чхеййа ‘ванам̣ павеккха̄мӣ’ти. йада̄ кхо те, бхиккхаве, чхаппа̄н̣ака̄ джхатта̄ ассу киланта̄, атха тамева кхӣлам̣ ва̄ тхамбхам̣ ва̄ упатит̣т̣хеййум̣, упанисӣдеййум̣, упанипаджджеййум̣. евамева кхо, бхиккхаве, йасса кассачи бхиккхуно ка̄йагата̄сати бха̄вита̄ бахулӣката̄, там̣ чаккху на̄вин̃чхати мана̄пийесу рӯпесу, амана̄пийа̄ рӯпа̄ наппат̣икӯла̄ хонти…пе… дживха̄ на̄вин̃чхати мана̄пийесу расесу…пе… мано на̄вин̃чхати мана̄пийесу дхаммесу, амана̄пийа̄ дхамма̄ наппат̣икӯла̄ хонти. евам̣ кхо, бхиккхаве, сам̣варо хоти.

‘‘‘дал̣хе кхӣле ва̄ тхамбхе ва̄’ти кхо, бхиккхаве, ка̄йагата̄йа сатийа̄ етам̣ адхивачанам̣. тасма̄тиха во, бхиккхаве, евам̣ сиккхитаббам̣ – ‘ка̄йагата̄ но сати бха̄вита̄ бхависсати бахулӣката̄ йа̄нӣката̄ ваттхуката̄ анут̣т̣хита̄ паричита̄ сусама̄раддха̄’ти. еван̃хи кхо, бхиккхаве, сиккхитабба’’нти. дасамам̣.

11. йавакала̄писуттам̣

248. ‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, йавакала̄пӣ ча̄тумаха̄патхе никкхитта̄ асса. атха чха пуриса̄ а̄гаччхеййум̣ бйа̄бхан̇гихаттха̄. те йавакала̄пим̣ чхахи бйа̄бхан̇гӣхи ханеййум̣. еван̃хи са̄, бхиккхаве, йавакала̄пӣ сухата̄ асса чхахи бйа̄бхан̇гӣхи хан̃н̃ама̄на̄. атха саттамо пурисо а̄гаччхеййа бйа̄бхан̇гихаттхо. со там̣ йавакала̄пим̣ саттама̄йа бйа̄бхан̇гийа̄ ханеййа. еван̃хи са̄ бхиккхаве, йавакала̄пӣ сухататара̄ асса, саттама̄йа бйа̄бхан̇гийа̄ хан̃н̃ама̄на̄. евамева кхо, бхиккхаве, ассутава̄ путхуджджано чаккхусмим̣ хан̃н̃ати мана̄па̄мана̄пехи рӯпехи…пе… дживха̄йа хан̃н̃ати мана̄па̄мана̄пехи расехи…пе… манасмим̣ хан̃н̃ати мана̄па̄мана̄пехи дхаммехи. саче со, бхиккхаве, ассутава̄ путхуджджано а̄йатим̣ пунаббхава̄йа четети, еван̃хи со, бхиккхаве, могхапурисо сухататаро хоти, сеййатха̄пи са̄ йавакала̄пӣ саттама̄йа бйа̄бхан̇гийа̄ хан̃н̃ама̄на̄.

‘‘бхӯтапуббам̣, бхиккхаве, дева̄сурасан̇га̄мо самупабйӯл̣хо [самупаббӯл̣хо (сӣ. пӣ.)] ахоси. атха кхо, бхиккхаве, вепачитти асуриндо асуре а̄мантеси – ‘саче, ма̄риса̄, дева̄сурасан̇га̄ме самупабйӯл̣хе асура̄ джинеййум̣ дева̄ пара̄джинеййум̣, йена нам̣ саккам̣ дева̄наминдам̣ кан̣т̣хапан̃чамехи бандханехи бандхитва̄ мама сантике а̄неййа̄тха асурапура’нти. саккопи кхо, бхиккхаве, дева̄наминдо деве та̄ватим̣се а̄мантеси – ‘саче, ма̄риса̄, дева̄сурасан̇га̄ме самупабйӯл̣хе дева̄ джинеййум̣ асура̄ пара̄джинеййум̣, йена нам̣ вепачиттим̣ асуриндам̣ кан̣т̣хапан̃чамехи бандханехи бандхитва̄ мама сантике а̄неййа̄тха судхаммам̣ девасабха’нти. тасмим̣ кхо пана, бхиккхаве, сан̇га̄ме дева̄ джиним̣су, асура̄ пара̄джиним̣су. атха кхо, бхиккхаве, дева̄ та̄ватим̣са̄ вепачиттим̣ асуриндам̣ кан̣т̣хапан̃чамехи бандханехи бандхитва̄ саккасса дева̄наминдасса сантике а̄несум̣ судхаммам̣ девасабхам̣. татра судам̣, бхиккхаве, вепачитти асуриндо кан̣т̣хапан̃чамехи бандханехи баддхо [бандхо (сӣ. сйа̄. кам̣. ка.)] хоти. йада̄ кхо, бхиккхаве, вепачиттисса асуриндасса евам̣ хоти – ‘дхаммика̄ кхо дева̄, адхаммика̄ асура̄, идхева да̄на̄хам̣ девапурам̣ гаччха̄мӣ’ти. атха кан̣т̣хапан̃чамехи бандханехи муттам̣ атта̄нам̣ саманупассати, диббехи ча пан̃чахи ка̄магун̣ехи самаппито саман̇гӣбхӯто парича̄рети. йада̄ ча кхо, бхиккхаве, вепачиттисса асуриндасса евам̣ хоти – ‘дхаммика̄ кхо асура̄, адхаммика̄ дева̄, таттхева да̄на̄хам̣ асурапурам̣ гамисса̄мӣ’ти, атха кан̣т̣хапан̃чамехи бандханехи баддхам̣ атта̄нам̣ саманупассати. диббехи ча пан̃чахи ка̄магун̣ехи париха̄йати. евам̣ сукхумам̣ кхо, бхиккхаве, вепачиттибандханам̣. тато сукхуматарам̣ ма̄рабандханам̣. ман̃н̃ама̄но кхо, бхиккхаве, баддхо ма̄расса, аман̃н̃ама̄но мутто па̄пимато.

‘‘‘асмӣ’ти, бхиккхаве, ман̃н̃итаметам̣, ‘айамахамасмӣ’ти ман̃н̃итаметам̣, ‘бхависса’нти ман̃н̃итаметам̣, ‘на бхависса’нти ман̃н̃итаметам̣, ‘рӯпӣ бхависса’нти ман̃н̃итаметам̣, ‘арӯпӣ бхависса’нти ман̃н̃итаметам̣, ‘сан̃н̃ӣ бхависса’нти ман̃н̃итаметам̣, ‘асан̃н̃ӣ бхависса’нти ман̃н̃итаметам̣, ‘невасан̃н̃ӣна̄сан̃н̃ӣ бхависса’нти ман̃н̃итаметам̣. ман̃н̃итам̣, бхиккхаве, рого, ман̃н̃итам̣ ган̣д̣о, ман̃н̃итам̣ саллам̣. тасма̄тиха, бхиккхаве, ‘аман̃н̃ама̄нена [аман̃н̃итама̄нена (пӣ. ка.)] четаса̄ вихарисса̄ма̄’ти – еван̃хи во, бхиккхаве, сиккхитаббам̣.

‘‘‘асмӣ’ти, бхиккхаве, ин̃джитаметам̣, ‘айамахамасмӣ’ти ин̃джитаметам̣, ‘бхависса’нти ин̃джитаметам̣, ‘на бхависса’нти ин̃джитаметам̣, ‘рӯпӣ бхависса’нти ин̃джитаметам̣, ‘арӯпӣ бхависса’нти ин̃джитаметам̣, ‘сан̃н̃ӣ бхависса’нти ин̃джитаметам̣, ‘асан̃н̃ӣ бхависса’нти ин̃джитаметам̣, ‘невасан̃н̃ӣна̄сан̃н̃ӣ бхависса’нти ин̃джитаметам̣. ин̃джитам̣, бхиккхаве, рого, ин̃джитам̣ ган̣д̣о, ин̃джитам̣ саллам̣. тасма̄тиха, бхиккхаве, ‘анин̃джама̄нена [анин̃джийама̄нена (сйа̄. кам̣. ка.)] четаса̄ вихарисса̄ма̄’ти – еван̃хи во, бхиккхаве, сиккхитаббам̣.

‘‘‘асмӣ’ти, бхиккхаве, пхандитаметам̣, ‘айамахамасмӣ’ти пхандитаметам̣, ‘бхависса’нти…пе… ‘на бхависса’нти… ‘рӯпӣ бхависса’нти… ‘арӯпӣ бхависса’нти… ‘сан̃н̃ӣ бхависса’нти… ‘асан̃н̃ӣ бхависса’нти… ‘невасан̃н̃ӣна̄сан̃н̃ӣ бхависса’нти пхандитаметам̣. пхандитам̣, бхиккхаве, рого, пхандитам̣ ган̣д̣о, пхандитам̣ саллам̣. тасма̄тиха, бхиккхаве, ‘апхандама̄нена [апхандийама̄нена (сйа̄. кам̣. ка.)] четаса̄ вихарисса̄ма̄’ти – еван̃хи во, бхиккхаве, сиккхитаббам̣.

‘‘‘асмӣ’ти, бхиккхаве, папан̃читаметам̣, ‘айамахамасмӣ’ти папан̃читаметам̣, ‘бхависса’нти…пе… ‘на бхависса’нти… ‘рӯпӣ бхависса’нти… ‘арӯпӣ бхависса’нти… ‘сан̃н̃ӣ бхависса’нти… ‘асан̃н̃ӣ бхависса’нти… ‘невасан̃н̃ӣна̄сан̃н̃ӣ бхависса’нти папан̃читаметам̣. папан̃читам̣, бхиккхаве, рого, папан̃читам̣ ган̣д̣о, папан̃читам̣ саллам̣. тасма̄тиха, бхиккхаве, ‘ниппапан̃чена четаса̄ вихарисса̄ма̄’ти – еван̃хи во, бхиккхаве, сиккхитаббам̣.

‘‘‘асмӣ’ти, бхиккхаве, ма̄нагатаметам̣, ‘айамахамасмӣ’ти ма̄нагатаметам̣, ‘бхависса’нти ма̄нагатаметам̣, ‘на бхависса’нти ма̄нагатаметам̣, ‘рӯпӣ бхависса’нти ма̄нагатаметам̣, ‘арӯпӣ бхависса’нти ма̄нагатаметам̣, ‘сан̃н̃ӣ бхависса’нти ма̄нагатаметам̣, ‘асан̃н̃ӣ бхависса’нти ма̄нагатаметам̣, ‘невасан̃н̃ӣна̄сан̃н̃ӣ бхависса’нти ма̄нагатаметам̣. ма̄нагатам̣, бхиккхаве, рого, ма̄нагатам̣ ган̣д̣о, ма̄нагатам̣ саллам̣. тасма̄тиха, бхиккхаве, ‘нихатама̄нена четаса̄ вихарисса̄ма̄’ти – еван̃хи во, бхиккхаве, сиккхитабба’’нти. ека̄дасамам̣.

а̄сӣвисавагго екӯнавӣсатимо.

тассудда̄нам̣ –

а̄сӣвисо ратхо куммо, две да̄руккхандха̄ авассуто;

дуккхадхамма̄ ким̣сука̄ вӣн̣а̄, чхаппа̄н̣а̄ йавакала̄пӣти.

сал̣а̄йатанавагге чатуттхапан̣н̣а̄сако саматто.

тасса ваггудда̄нам̣ –

нандиккхайо сат̣т̣хинайо, самуддо урагена ча;

чатупан̣н̣а̄сака̄ ете, нипа̄тесу пака̄сита̄ти.

сал̣а̄йатанасам̣йуттам̣ саматтам̣.