2. ведана̄сам̣йуттам̣
1. сага̄тха̄вагго
1. сама̄дхисуттам̣
249. ‘‘тиссо има̄, бхиккхаве, ведана̄. катама̄ тиссо? сукха̄ ведана̄, дуккха̄ ведана̄, адуккхамасукха̄ ведана̄ – има̄ кхо, бхиккхаве, тиссо ведана̄ти.
‘‘сама̄хито сампаджа̄но, сато буддхасса са̄вако;
ведана̄ ча паджа̄на̄ти, ведана̄нан̃ча самбхавам̣.
‘‘йаттха чета̄ нируджджханти, магган̃ча кхайага̄минам̣;
ведана̄нам̣ кхайа̄ бхиккху, ниччха̄то париниббуто’’ти. пат̣хамам̣;
2. сукхасуттам̣
250. ‘‘тиссо има̄, бхиккхаве, ведана̄. катама̄ тиссо? сукха̄ ведана̄, дуккха̄ ведана̄, адуккхамасукха̄ ведана̄ – има̄ кхо, бхиккхаве, тиссо ведана̄ти.
‘‘сукхам̣ ва̄ йади ва̄ дуккхам̣, адуккхамасукхам̣ саха;
аджджхаттан̃ча бахиддха̄ ча, йам̣ кин̃чи аттхи ведитам̣.
‘‘етам̣ дуккханти н̃атва̄на, мосадхаммам̣ палокинам̣;
пхусса пхусса вайам̣ пассам̣, евам̣ таттха вираджджатӣ’’ти. дутийам̣;
3. паха̄насуттам̣
251. ‘‘тиссо има̄, бхиккхаве, ведана̄. катама̄ тиссо? сукха̄ ведана̄, дуккха̄ ведана̄, адуккхамасукха̄ ведана̄. сукха̄йа, бхиккхаве, ведана̄йа ра̄га̄нусайо паха̄таббо, дуккха̄йа ведана̄йа пат̣игха̄нусайо паха̄таббо, адуккхамасукха̄йа ведана̄йа авиджджа̄нусайо паха̄таббо. йато кхо, бхиккхаве, бхиккхуно сукха̄йа ведана̄йа ра̄га̄нусайо пахӣно хоти, дуккха̄йа ведана̄йа пат̣игха̄нусайо пахӣно хоти, адуккхамасукха̄йа ведана̄йа авиджджа̄нусайо пахӣно хоти, айам̣ вуччати, бхиккхаве, ‘бхиккху ниранусайо саммаддасо аччхеччхи [аччхеджджи (бахӯсу)] тан̣хам̣, виваттайи [ва̄ваттайи (сӣ.)] сам̣йоджанам̣, самма̄ ма̄на̄бхисамайа̄ антамака̄си дуккхасса̄’’’ти.
‘‘сукхам̣ ведайама̄насса [ведийама̄насса (сӣ. пӣ.)], веданам̣ аппаджа̄нато;
со ра̄га̄нусайо хоти, аниссаран̣адассино.
‘‘дуккхам̣ ведайама̄насса, веданам̣ аппаджа̄нато;
пат̣игха̄нусайо хоти, аниссаран̣адассино.
‘‘адуккхамасукхам̣ сантам̣, бхӯрипан̃н̃ена деситам̣;
тан̃ча̄пи абхинандати, нева дуккха̄ памуччати.
‘‘йато ча бхиккху а̄та̄пӣ, сампаджан̃н̃ам̣ на рин̃чати;
тато со ведана̄ сабба̄, париджа̄на̄ти пан̣д̣ито.
‘‘со ведана̄ парин̃н̃а̄йа, дит̣т̣хе дхамме ана̄саво;
ка̄йасса бхеда̄ дхаммат̣т̣хо, сан̇кхйам̣ нопети ведагӯ’’ти. татийам̣;
4. па̄та̄ласуттам̣
252. ‘‘ассутава̄, бхиккхаве, путхуджджано йам̣ ва̄чам̣ бха̄сати – ‘аттхи маха̄самудде па̄та̄ло’ти. там̣ кхо панетам̣, бхиккхаве, ассутава̄ путхуджджано асантам̣ авиджджама̄нам̣ евам̣ ва̄чам̣ бха̄сати – ‘аттхи маха̄самудде па̄та̄ло’ти. са̄рӣрика̄нам̣ кхо етам̣, бхиккхаве, дуккха̄нам̣ ведана̄нам̣ адхивачанам̣ йадидам̣ ‘па̄та̄ло’ти. ассутава̄, бхиккхаве, путхуджджано са̄рӣрика̄йа дуккха̄йа ведана̄йа пхут̣т̣хо сама̄но сочати киламати паридевати уратта̄л̣им̣ кандати саммохам̣ а̄паджджати. айам̣ вуччати, бхиккхаве, ‘ассутава̄ путхуджджано па̄та̄ле на паччут̣т̣ха̄си, га̄дхан̃ча на̄джджхага̄’. сутава̄ ча кхо, бхиккхаве, арийаса̄вако са̄рӣрика̄йа дуккха̄йа ведана̄йа пхут̣т̣хо сама̄но нева сочати, на киламати, на паридевати, на уратта̄л̣им̣ кандати, на саммохам̣ а̄паджджати. айам̣ вуччати, бхиккхаве, ‘сутава̄ арийаса̄вако па̄та̄ле паччут̣т̣ха̄си, га̄дхан̃ча аджджхага̄’’’ти.
‘‘йо ета̄ на̄дхива̄сети, уппанна̄ ведана̄ дукха̄;
са̄рӣрика̄ па̄н̣ахара̄, йа̄хи пхут̣т̣хо паведхати.
‘‘аккандати пародати, дуббало аппатха̄мако;
на со па̄та̄ле паччут̣т̣ха̄си, атхо га̄дхампи на̄джджхага̄.
‘‘йо чета̄ адхива̄сети, уппанна̄ ведана̄ дукха̄;
са̄рӣрика̄ па̄н̣ахара̄, йа̄хи пхут̣т̣хо на ведхати;
са ве па̄та̄ле паччут̣т̣ха̄си, атхо га̄дхампи аджджхага̄’’ти. чатуттхам̣;
5. дат̣т̣хаббасуттам̣
253. ‘‘тиссо има̄, бхиккхаве, ведана̄. катама̄ тиссо? сукха̄ ведана̄, дуккха̄ ведана̄, адуккхамасукха̄ ведана̄. сукха̄, бхиккхаве, ведана̄ дуккхато дат̣т̣хабба̄, дуккха̄ ведана̄ саллато дат̣т̣хабба̄, адуккхамасукха̄ ведана̄ аниччато дат̣т̣хабба̄. йато кхо, бхиккхаве, бхиккхуно сукха̄ ведана̄ дуккхато дит̣т̣ха̄ хоти, дуккха̄ ведана̄ саллато дит̣т̣ха̄ хоти, адуккхамасукха̄ ведана̄ аниччато дит̣т̣ха̄ хоти – айам̣ вуччати, бхиккхаве, ‘бхиккху саммаддасо аччхеччхи тан̣хам̣, виваттайи сам̣йоджанам̣, самма̄ ма̄на̄бхисамайа̄ антамака̄си дуккхасса̄’’’ти.
‘‘йо сукхам̣ дуккхато адда, дуккхамаддаккхи саллато;
адуккхамасукхам̣ сантам̣, аддаккхи нам̣ аниччато.
‘‘са ве саммаддасо бхиккху, париджа̄на̄ти ведана̄;
со ведана̄ парин̃н̃а̄йа, дит̣т̣хе дхамме ана̄саво;
ка̄йасса бхеда̄ дхаммат̣т̣хо, сан̇кхйам̣ нопети ведагӯ’’ти. пан̃чамам̣;
6. салласуттам̣
254. ‘‘ассутава̄, бхиккхаве, путхуджджано сукхампи веданам̣ ведайати [ведийати (сӣ. пӣ.)], дуккхампи веданам̣ ведайати, адуккхамасукхампи веданам̣ ведайати. сутава̄, бхиккхаве, арийаса̄вако сукхампи веданам̣ ведайати, дуккхампи веданам̣ ведайати, адуккхамасукхампи веданам̣ ведайати. татра, бхиккхаве, ко висесо ко адхиппайа̄со [адхиппа̄йо (сӣ. ка.), адхиппа̄йасо (сйа̄. кам̣.), адхиппа̄йосо (пӣ.)] ким̣ на̄на̄каран̣ам̣ сутавато арийаса̄вакасса ассутавата̄ путхуджджанена̄’’ти? бхагавам̣мӯлака̄ но, бханте, дхамма̄…пе… ассутава̄. бхиккхаве, путхуджджано дуккха̄йа ведана̄йа пхут̣т̣хо сама̄но сочати киламати паридевати уратта̄л̣им̣ кандати саммохам̣ а̄паджджати. со две ведана̄ ведайати – ка̄йикан̃ча, четасикан̃ча. сеййатха̄пи, бхиккхаве, пурисам̣ саллена виджджхеййа [саллена анувиджджхеййум̣ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)]. таменам̣ дутийена саллена ануведхам̣ виджджхеййа [саллена анувиджджхеййум̣ (сӣ.), саллена ануведхам̣ виджджхеййум̣ (сйа̄. кам̣.), саллена виджджхеййум̣ (пӣ.)]. еван̃хи со, бхиккхаве, пурисо двисаллена веданам̣ ведайати. евамева кхо, бхиккхаве, ассутава̄ путхуджджано дуккха̄йа ведана̄йа пхут̣т̣хо сама̄но сочати киламати паридевати уратта̄л̣им̣ кандати саммохам̣ а̄паджджати. со две ведана̄ ведайати – ка̄йикан̃ча, четасикан̃ча. тасса̄йева кхо пана дуккха̄йа ведана̄йа пхут̣т̣хо сама̄но пат̣игхава̄ хоти. таменам̣ дуккха̄йа ведана̄йа пат̣игхавантам̣, йо дуккха̄йа ведана̄йа пат̣игха̄нусайо, со анусети. со дуккха̄йа ведана̄йа пхут̣т̣хо сама̄но ка̄масукхам̣ абхинандати. там̣ кисса хету? на хи со, бхиккхаве, паджа̄на̄ти ассутава̄ путхуджджано ан̃н̃атра ка̄масукха̄ дуккха̄йа ведана̄йа ниссаран̣ам̣, тасса ка̄масукхан̃ча абхинандато, йо сукха̄йа ведана̄йа ра̄га̄нусайо, со анусети. со та̄сам̣ ведана̄нам̣ самудайан̃ча аттхан̇гаман̃ча асса̄дан̃ча а̄дӣнаван̃ча ниссаран̣ан̃ча йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти. тасса та̄сам̣ ведана̄нам̣ самудайан̃ча аттхан̇гаман̃ча асса̄дан̃ча а̄дӣнаван̃ча ниссаран̣ан̃ча йатха̄бхӯтам̣ аппаджа̄нато, йо адуккхамасукха̄йа ведана̄йа авиджджа̄нусайо, со анусети. со сукхан̃че веданам̣ ведайати, сан̃н̃утто нам̣ ведайати. дуккхан̃че веданам̣ ведайати, сан̃н̃утто нам̣ ведайати. адуккхамасукхан̃че веданам̣ ведайати, сан̃н̃утто нам̣ ведайати. айам̣ вуччати, бхиккхаве, ‘ассутава̄ путхуджджано сан̃н̃утто джа̄тийа̄ джара̄йа маран̣ена сокехи паридевехи дуккхехи доманассехи упа̄йа̄сехи, сан̃н̃утто дуккхасма̄’ти вада̄ми.
‘‘сутава̄ ча кхо, бхиккхаве, арийаса̄вако дуккха̄йа ведана̄йа пхут̣т̣хо сама̄но на сочати, на киламати, на паридевати, на уратта̄л̣им̣ кандати, на саммохам̣ а̄паджджати. со екам̣ веданам̣ ведайати – ка̄йикам̣, на четасикам̣.
‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, пурисам̣ саллена виджджхеййа. таменам̣ дутийена саллена ануведхам̣ на виджджхеййа. еван̃хи со, бхиккхаве, пурисо екасаллена веданам̣ ведайати. евамева кхо, бхиккхаве, сутава̄ арийаса̄вако дуккха̄йа ведана̄йа пхут̣т̣хо сама̄но на сочати, на киламати, на паридевати, на уратта̄л̣им̣ кандати, на саммохам̣ а̄паджджати. со екам̣ веданам̣ ведайати – ка̄йикам̣, на четасикам̣. тасса̄йева кхо пана дуккха̄йа ведана̄йа пхут̣т̣хо сама̄но пат̣игхава̄ на хоти. таменам̣ дуккха̄йа ведана̄йа аппат̣игхавантам̣, йо дуккха̄йа ведана̄йа пат̣игха̄нусайо, со на̄нусети. со дуккха̄йа ведана̄йа пхут̣т̣хо сама̄но ка̄масукхам̣ на̄бхинандати. там̣ кисса хету? паджа̄на̄ти хи со, бхиккхаве, сутава̄ арийаса̄вако ан̃н̃атра ка̄масукха̄ дуккха̄йа ведана̄йа ниссаран̣ам̣. тасса ка̄масукхам̣ на̄бхинандато йо сукха̄йа ведана̄йа ра̄га̄нусайо, со на̄нусети. со та̄сам̣ ведана̄нам̣ самудайан̃ча аттхан̇гаман̃ча асса̄дан̃ча а̄дӣнавам̣ ча ниссаран̣ан̃ча йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. тасса та̄сам̣ ведана̄нам̣ самудайан̃ча аттхан̇гаман̃ча асса̄дан̃ча а̄дӣнаван̃ча ниссаран̣ан̃ча йатха̄бхӯтам̣ паджа̄нато, йо адуккхамасукха̄йа ведана̄йа авиджджа̄нусайо, со на̄нусети. со сукхан̃че веданам̣ ведайати, висан̃н̃утто нам̣ ведайати. дуккхан̃че веданам̣ ведайати, висан̃н̃утто нам̣ ведайати. адуккхамасукхан̃че веданам̣ ведайати, висан̃н̃утто нам̣ ведайати. айам̣ вуччати, бхиккхаве, ‘сутава̄ арийаса̄вако висан̃н̃утто джа̄тийа̄ джара̄йа маран̣ена сокехи паридевехи дуккхехи доманассехи упа̄йа̄сехи, висан̃н̃утто дуккхасма̄’ти вада̄ми. айам̣ кхо, бхиккхаве, висесо, айам̣ адхиппайа̄со, идам̣ на̄на̄каран̣ам̣ сутавато арийаса̄вакасса ассутавата̄ путхуджджанена̄’’ти.
‘‘на веданам̣ ведайати сапан̃н̃о,
сукхампи дуккхампи бахуссутопи;
айан̃ча дхӣрасса путхуджджанена,
маха̄ [айам̣ (сйа̄. кам̣. ка.)] висесо кусаласса хоти.
‘‘сан̇кха̄тадхаммасса бахуссутасса,
випассато [сампассато (сӣ. пӣ.)] локамимам̣ паран̃ча;
ит̣т̣хасса дхамма̄ на матхенти читтам̣,
анит̣т̣хато но пат̣игха̄тамети.
‘‘тасса̄нуродха̄ атхава̄ виродха̄,
видхӯпита̄ аттхагата̄ на санти;
падан̃ча н̃атва̄ вираджам̣ асокам̣,
самма̄ паджа̄на̄ти бхавасса па̄рагӯ’’ти. чхат̣т̣хам̣;
7. пат̣хамагелан̃н̃асуттам̣
255. екам̣ самайам̣ бхагава̄ веса̄лийам̣ вихарати маха̄ване кӯт̣а̄га̄раса̄ла̄йам̣. атха кхо бхагава̄ са̄йанхасамайам̣ пат̣исалла̄на̄ вут̣т̣хито йена гила̄наса̄ла̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ пан̃н̃атте а̄сане нисӣди. нисаджджа кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси –
‘‘сато, бхиккхаве, бхиккху сампаджа̄но ка̄лам̣ а̄гамеййа. айам̣ во амха̄кам̣ ануса̄санӣ.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху сато хоти? идха, бхиккхаве, бхиккху ка̄йе ка̄йа̄нупассӣ вихарати а̄та̄пӣ сампаджа̄но сатима̄, винеййа локе абхиджджха̄доманассам̣; ведана̄су ведана̄нупассӣ вихарати…пе… читте читта̄нупассӣ вихарати…пе… дхаммесу дхамма̄нупассӣ вихарати а̄та̄пӣ сампаджа̄но сатима̄, винеййа локе абхиджджха̄доманассам̣. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху сато хоти.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху сампаджа̄но хоти? идха, бхиккхаве, бхиккху абхикканте пат̣икканте сампаджа̄нака̄рӣ хоти, а̄локите вилоките сампаджа̄нака̄рӣ хоти, самин̃джите паса̄рите сампаджа̄нака̄рӣ хоти, сан̇гха̄т̣ипаттачӣварадха̄ран̣е сампаджа̄нака̄рӣ хоти, асите пӣте кха̄йите са̄йите сампаджа̄нака̄рӣ хоти, учча̄рапасса̄вакамме сампаджа̄нака̄рӣ хоти, гате т̣хите нисинне сутте джа̄гарите бха̄сите тун̣хӣбха̄ве сампаджа̄нака̄рӣ хоти. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху сампаджа̄нака̄рӣ хоти. сато, бхиккхаве, бхиккху сампаджа̄но ка̄лам̣ а̄гамеййа. айам̣ во амха̄кам̣ ануса̄санӣ.
‘‘тасса че, бхиккхаве, бхиккхуно евам̣ сатасса сампаджа̄насса аппаматтасса а̄та̄пино пахитаттасса вихарато уппаджджати сукха̄ ведана̄, со евам̣ паджа̄на̄ти – ‘уппанна̄ кхо мйа̄йам̣ сукха̄ ведана̄. са̄ ча кхо пат̣ичча, но аппат̣ичча. ким̣ пат̣ичча? имамева ка̄йам̣ пат̣ичча. айам̣ кхо пана ка̄йо аниччо сан̇кхато пат̣иччасамуппанно. аниччам̣ кхо пана сан̇кхатам̣ пат̣иччасамуппаннам̣ ка̄йам̣ пат̣ичча уппанна̄ сукха̄ ведана̄ куто ничча̄ бхависсатӣ’ти! со ка̄йе ча сукха̄йа ча ведана̄йа аничча̄нупассӣ вихарати, вайа̄нупассӣ вихарати, вира̄га̄нупассӣ вихарати, ниродха̄нупассӣ вихарати, пат̣иниссагга̄нупассӣ вихарати. тасса ка̄йе ча сукха̄йа ча ведана̄йа аничча̄нупассино вихарато, вайа̄нупассино вихарато, вира̄га̄нупассино вихарато, ниродха̄нупассино вихарато, пат̣иниссагга̄нупассино вихарато, йо ка̄йе ча сукха̄йа ча ведана̄йа ра̄га̄нусайо, со пахӣйати.
‘‘тасса че, бхиккхаве, бхиккхуно евам̣ сатасса сампаджа̄насса аппаматтасса а̄та̄пино пахитаттасса вихарато уппаджджати дуккха̄ ведана̄. со евам̣ паджа̄на̄ти – ‘уппанна̄ кхо мйа̄йам̣ дуккха̄ ведана̄. са̄ ча кхо пат̣ичча, но аппат̣ичча. ким̣ пат̣ичча? имамева ка̄йам̣ пат̣ичча. айам̣ кхо пана ка̄йо аниччо сан̇кхато пат̣иччасамуппанно. аниччам̣ кхо пана сан̇кхатам̣ пат̣иччасамуппаннам̣ ка̄йам̣ пат̣ичча уппанна̄ дуккха̄ ведана̄ куто ничча̄ бхависсатӣ’ти! со ка̄йе ча дуккха̄йа ведана̄йа аничча̄нупассӣ вихарати, вайа̄нупассӣ вихарати, вира̄га̄нупассӣ вихарати, ниродха̄нупассӣ вихарати, пат̣иниссагга̄нупассӣ вихарати. тасса ка̄йе ча дуккха̄йа ча ведана̄йа аничча̄нупассино вихарато…пе… пат̣иниссагга̄нупассино вихарато, йо ка̄йе ча дуккха̄йа ча ведана̄йа пат̣игха̄нусайо, со пахӣйати.
‘‘тасса че, бхиккхаве, бхиккхуно евам̣ сатасса сампаджа̄насса аппаматтасса а̄та̄пино пахитаттасса вихарато уппаджджати адуккхамасукха̄ ведана̄, со евам̣ паджа̄на̄ти – ‘уппанна̄ кхо мйа̄йам̣ адуккхамасукха̄ ведана̄. са̄ ча кхо пат̣ичча, но аппат̣ичча. ким̣ пат̣ичча? имамева ка̄йам̣ пат̣ичча. айам̣ кхо пана ка̄йо аниччо сан̇кхато пат̣иччасамуппанно. аниччам̣ кхо пана сан̇кхатам̣ пат̣иччасамуппаннам̣ ка̄йам̣ пат̣ичча уппанна̄ адуккхамасукха̄ ведана̄ куто ничча̄ бхависсатӣ’ти! со ка̄йе ча адуккхамасукха̄йа ча ведана̄йа аничча̄нупассӣ вихарати, вайа̄нупассӣ вихарати, вира̄га̄нупассӣ вихарати, ниродха̄нупассӣ вихарати, пат̣иниссагга̄нупассӣ вихарати. тасса ка̄йе ча адуккхамасукха̄йа ча ведана̄йа аничча̄нупассино вихарато…пе… пат̣иниссагга̄нупассино вихарато, йо ка̄йе ча адуккхамасукха̄йа ча ведана̄йа авиджджа̄нусайо, со пахӣйати.
‘‘со сукхан̃че веданам̣ ведайати, са̄ аничча̄ти паджа̄на̄ти, анаджджхосита̄ти паджа̄на̄ти, анабхинандита̄ти паджа̄на̄ти; дуккхан̃че веданам̣ ведайати, са̄ аничча̄ти паджа̄на̄ти, анаджджхосита̄ти паджа̄на̄ти, анабхинандита̄ти паджа̄на̄ти; адуккхамасукхан̃че веданам̣ ведайати, са̄ аничча̄ти паджа̄на̄ти, анаджджхосита̄ти паджа̄на̄ти, анабхинандита̄ти паджа̄на̄ти. со сукхан̃че веданам̣ ведайати, висан̃н̃утто нам̣ ведайати; дуккхан̃че веданам̣ ведайати, висан̃н̃утто нам̣ ведайати; адуккхамасукхан̃че веданам̣ ведайати, висан̃н̃утто нам̣ ведайати. со ка̄йапарийантикам̣ веданам̣ ведайама̄но ‘ка̄йапарийантикам̣ веданам̣ ведайа̄мӣ’ти паджа̄на̄ти, джӣвитапарийантикам̣ веданам̣ ведайама̄но ‘джӣвитапарийантикам̣ веданам̣ ведайа̄мӣ’ти паджа̄на̄ти. ‘ка̄йасса бхеда̄ уддхам̣ джӣвитапарийа̄да̄на̄ идхева саббаведайита̄ни анабхинандита̄ни сӣтӣбхависсантӣ’ти [сӣтибхависсантӣти (сӣ. пӣ. ка.)] паджа̄на̄ти.
‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, телан̃ча пат̣ичча ват̣т̣ин̃ча пат̣ичча телаппадӣпо джха̄йеййа, тассева теласса ча ват̣т̣ийа̄ ча парийа̄да̄на̄ ана̄ха̄ро нибба̄йеййа; евамева кхо, бхиккхаве, бхиккху ка̄йапарийантикам̣ веданам̣ ведайама̄но ‘ка̄йапарийантикам̣ веданам̣ ведайа̄мӣ’ти паджа̄на̄ти. джӣвитапарийантикам̣ веданам̣ ведайама̄но ‘джӣвитапарийантикам̣ веданам̣ ведайа̄мӣ’ти паджа̄на̄ти. ‘ка̄йасса бхеда̄ уддхам̣ джӣвитапарийа̄да̄на̄ идхева саббаведайита̄ни анабхинандита̄ни сӣтӣбхависсантӣ’ти паджа̄на̄тӣ’’ти. саттамам̣.
8. дутийагелан̃н̃асуттам̣
256. екам̣ самайам̣ бхагава̄ веса̄лийам̣ вихарати маха̄ване кӯт̣а̄га̄раса̄ла̄йам̣. атха кхо бхагава̄ са̄йанхасамайам̣ пат̣исалла̄на̄ вут̣т̣хито йена гила̄наса̄ла̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ пан̃н̃атте а̄сане нисӣди. нисаджджа кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси –
‘‘сато, бхиккхаве, бхиккху сампаджа̄но ка̄лам̣ а̄гамеййа. айам̣ во амха̄кам̣ ануса̄санӣ.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху сато хоти? идха, бхиккхаве, бхиккху ка̄йе ка̄йа̄нупассӣ вихарати а̄та̄пӣ сампаджа̄но сатима̄, винеййа локе абхиджджха̄доманассам̣; ведана̄су ведана̄нупассӣ вихарати… читте читта̄нупассӣ вихарати… дхаммесу дхамма̄нупассӣ вихарати а̄та̄пӣ сампаджа̄но сатима̄, винеййа локе абхиджджха̄доманассам̣. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху сато хоти.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху сампаджа̄но хоти? идха, бхиккхаве, бхиккху абхикканте пат̣икканте сампаджа̄нака̄рӣ хоти…пе… бха̄сите тун̣хӣбха̄ве сампаджа̄нака̄рӣ хоти. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху сампаджа̄но хоти. сато, бхиккхаве, бхиккху сампаджа̄но ка̄лам̣ а̄гамеййа. айам̣ во амха̄кам̣ ануса̄санӣ.
‘‘тасса че, бхиккхаве, бхиккхуно евам̣ сатасса сампаджа̄насса аппаматтасса а̄та̄пино пахитаттасса вихарато уппаджджати сукха̄ ведана̄. со евам̣ паджа̄на̄ти – ‘уппанна̄ кхо мйа̄йам̣ сукха̄ ведана̄; са̄ ча кхо пат̣ичча, но аппат̣ичча. ким̣ пат̣ичча? имамева пхассам̣ пат̣ичча. айам̣ кхо пана пхассо аниччо сан̇кхато пат̣иччасамуппанно. аниччам̣ кхо пана сан̇кхатам̣ пат̣иччасамуппаннам̣ пхассам̣ пат̣ичча уппанна̄ сукха̄ ведана̄ куто ничча̄ бхависсатӣ’ти! со пхассе ча сукха̄йа ча ведана̄йа аничча̄нупассӣ вихарати, вайа̄нупассӣ вихарати, вира̄га̄нупассӣ вихарати, ниродха̄нупассӣ вихарати, пат̣иниссагга̄нупассӣ вихарати. тасса пхассе ча сукха̄йа ча ведана̄йа аничча̄нупассино вихарато, вайа̄нупассино вихарато, вира̄га̄нупассино вихарато, ниродха̄нупассино вихарато, пат̣иниссагга̄нупассино вихарато йо пхассе ча сукха̄йа ча ведана̄йа ра̄га̄нусайо, со пахӣйати.
‘‘тасса че, бхиккхаве, бхиккхуно евам̣ сатасса…пе… вихарато уппаджджати дуккха̄ ведана̄…пе… уппаджджати адуккхамасукха̄ ведана̄. со евам̣ паджа̄на̄ти – ‘уппанна̄ кхо мйа̄йам̣ адуккхамасукха̄ ведана̄; са̄ ча кхо пат̣ичча, но аппат̣ичча. ким̣ пат̣ичча? имамева пхассам̣ пат̣ичча…пе… ка̄йасса бхеда̄ уддхам̣ джӣвитапарийа̄да̄на̄ идхева саббаведайита̄ни анабхинандита̄ни сӣтӣбхависсантӣ’ти паджа̄на̄ти’’.
‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, телан̃ча пат̣ичча ват̣т̣ин̃ча пат̣ичча телаппадӣпо джха̄йеййа, тассева теласса ча ват̣т̣ийа̄ ча парийа̄да̄на̄ ана̄ха̄ро нибба̄йеййа; евамева кхо, бхиккхаве, бхиккху ка̄йапарийантикам̣ веданам̣ ведайама̄но ‘ка̄йапарийантикам̣ веданам̣ ведайа̄мӣ’ти паджа̄на̄ти. джӣвитапарийантикам̣ веданам̣ ведайама̄но ‘джӣвитапарийантикам̣ веданам̣ ведайа̄мӣ’ти паджа̄на̄ти. ‘ка̄йасса бхеда̄ уддхам̣ джӣвитапарийа̄да̄на̄ идхева саббаведайита̄ни анабхинандита̄ни сӣтӣбхависсантӣ’ти паджа̄на̄тӣ’’ти. ат̣т̣хамам̣.
9. аниччасуттам̣
257. ‘‘тиссо има̄, бхиккхаве, ведана̄ аничча̄ сан̇кхата̄ пат̣иччасамуппанна̄ кхайадхамма̄ вайадхамма̄ вира̄гадхамма̄ ниродхадхамма̄. катама̄ тиссо? сукха̄ ведана̄, дуккха̄ ведана̄, адуккхамасукха̄ ведана̄ – има̄ кхо, бхиккхаве, тиссо ведана̄ аничча̄ сан̇кхата̄ пат̣иччасамуппанна̄ кхайадхамма̄ вайадхамма̄ вира̄гадхамма̄ ниродхадхамма̄’’ти. навамам̣.
10. пхассамӯлакасуттам̣
258. ‘‘тиссо има̄, бхиккхаве, ведана̄ пхассаджа̄ пхассамӯлака̄ пхассанида̄на̄ пхассапаччайа̄. катама̄ тиссо? сукха̄ ведана̄, дуккха̄ ведана̄, адуккхамасукха̄ ведана̄. сукхаведанийам̣, бхиккхаве, пхассам̣ пат̣ичча уппаджджати сукха̄ ведана̄. тассева сукхаведанийасса пхассасса ниродха̄, йам̣ таджджам̣ ведайитам̣ сукхаведанийам̣ пхассам̣ пат̣ичча уппанна̄ сукха̄ ведана̄, са̄ нируджджхати, са̄ вӯпасаммати. дуккхаведанийам̣, бхиккхаве, пхассам̣ пат̣ичча уппаджджати дуккха̄ ведана̄. тассева дуккхаведанийасса пхассасса ниродха̄, йам̣ таджджам̣ ведайитам̣ дуккхаведанийам̣ пхассам̣ пат̣ичча уппанна̄ дуккха̄ ведана̄, са̄ нируджджхати, са̄ вӯпасаммати. адуккхамасукхаведанийам̣, бхиккхаве, пхассам̣ пат̣ичча уппаджджати адуккхамасукха̄ ведана̄. тассева адуккхамасукхаведанийасса пхассасса ниродха̄, йам̣ таджджам̣ ведайитам̣ адуккхамасукхаведанийам̣ пхассам̣ пат̣ичча уппанна̄ адуккхамасукха̄ ведана̄, са̄ нируджджхати, са̄ вӯпасаммати. сеййатха̄пи, бхиккхаве, двиннам̣ кат̣т̣ха̄нам̣ сан̇гхат̣т̣анасамодха̄на̄ [сан̇кхатта̄ тасса самодха̄на̄ (сйа̄. кам̣.) сан̇гхатта̄ тасса самодха̄на̄ (ка.) сам̣. ни. 2.62 пасситаббам̣] усма̄ джа̄йати, теджо абхиниббаттати. тесам̣йева кат̣т̣ха̄нам̣ на̄на̄бха̄ва̄ виниккхепа̄, йа̄ таджджа̄ усма̄, са̄ нируджджхати, са̄ вӯпасаммати. евамева кхо, бхиккхаве, има̄ тиссо ведана̄ пхассаджа̄ пхассамӯлака̄ пхассанида̄на̄ пхассапаччайа̄. таджджам̣ пхассам̣ пат̣ичча таджджа̄ ведана̄ уппаджджанти. таджджасса пхассасса ниродха̄ таджджа̄ ведана̄ нируджджхантӣ’’ти. дасамам̣.
сага̄тха̄вагго пат̣хамо.
тассудда̄нам̣ –
сама̄дхи сукхам̣ паха̄нена, па̄та̄лам̣ дат̣т̣хаббена ча;
саллена чева гелан̃н̃а̄, аничча пхассамӯлака̄ти.
2. рахогатавагго
1. рахогатасуттам̣
259. атха кхо ан̃н̃атаро бхиккху йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо со бхиккху бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘идха майхам̣, бханте, рахогатасса пат̣исаллӣнасса евам̣ четасо паривитакко удапа̄ди – ‘тиссо ведана̄ вутта̄ бхагавата̄. сукха̄ ведана̄, дуккха̄ ведана̄, адуккхамасукха̄ ведана̄ – има̄ тиссо ведана̄ вутта̄ бхагавата̄. вуттам̣ кхо панетам̣ бхагавата̄ – ‘йам̣ кин̃чи ведайитам̣ там̣ дуккхасми’нти. ким̣ ну кхо етам̣ бхагавата̄ сандха̄йа бха̄ситам̣ – ‘йам̣ кин̃чи ведайитам̣ там̣ дуккхасми’’’нти?
‘‘са̄дху са̄дху, бхиккху! тиссо има̄, бхиккху, ведана̄ вутта̄ майа̄. сукха̄ ведана̄, дуккха̄ ведана̄, адуккхамасукха̄ ведана̄ – има̄ тиссо ведана̄ вутта̄ майа̄. вуттам̣ кхо панетам̣, бхиккху, майа̄ – ‘йам̣ кин̃чи ведайитам̣, там̣ дуккхасми’нти. там̣ кхо панетам̣, бхиккху, майа̄ сан̇кха̄ра̄нам̣йева аниччатам̣ сандха̄йа бха̄ситам̣ – ‘йам̣ кин̃чи ведайитам̣ там̣ дуккхасми’нти. там̣ кхо панетам̣, бхиккху, майа̄ сан̇кха̄ра̄нам̣йева кхайадхамматам̣…пе… вайадхамматам̣…пе… вира̄гадхамматам̣ …пе… ниродхадхамматам̣…пе… випарин̣а̄мадхамматам̣ сандха̄йа бха̄ситам̣ – ‘йам̣ кин̃чи ведайитам̣ там̣ дуккхасми’нти. атха кхо пана, бхиккху, майа̄ анупуббасан̇кха̄ра̄нам̣ ниродхо аккха̄то. пат̣хамам̣ джха̄нам̣ сама̄паннасса ва̄ча̄ нируддха̄ хоти. дутийам̣ джха̄нам̣ сама̄паннасса витаккавича̄ра̄ нируддха̄ хонти. татийам̣ джха̄нам̣ сама̄паннасса пӣти нируддха̄ хоти. чатуттхам̣ джха̄нам̣ сама̄паннасса асса̄сапасса̄са̄ нируддха̄ хонти. а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанам̣ сама̄паннасса рӯпасан̃н̃а̄ нируддха̄ хоти. вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанам̣ сама̄паннасса а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанасан̃н̃а̄ нируддха̄ хоти. а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанам̣ сама̄паннасса вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанасан̃н̃а̄ нируддха̄ хоти. невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанам̣ сама̄паннасса а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанасан̃н̃а̄ нируддха̄ хоти. сан̃н̃а̄ведайитаниродхам̣ сама̄паннасса сан̃н̃а̄ ча ведана̄ ча нируддха̄ хонти. кхӣн̣а̄савасса бхиккхуно ра̄го нируддхо хоти, досо нируддхо хоти, мохо нируддхо хоти. атха кхо, бхиккху, майа̄ анупуббасан̇кха̄ра̄нам̣ вӯпасамо аккха̄то. пат̣хамам̣ джха̄нам̣ сама̄паннасса ва̄ча̄ вӯпасанта̄ хоти. дутийам̣ джха̄нам̣ сама̄паннасса витаккавича̄ра̄ вӯпасанта̄ хонти…пе… сан̃н̃а̄ведайитаниродхам̣ сама̄паннасса сан̃н̃а̄ ча ведана̄ ча вӯпасанта̄ хонти. кхӣн̣а̄савасса бхиккхуно ра̄го вӯпасанто хоти, досо вӯпасанто хоти, мохо вӯпасанто хоти. чхайима̄, бхиккху, пассаддхийо. пат̣хамам̣ джха̄нам̣ сама̄паннасса ва̄ча̄ пат̣иппассаддха̄ хоти. дутийам̣ джха̄нам̣ сама̄паннасса витаккавича̄ра̄ пат̣иппассаддха̄ хонти. татийам̣ джха̄нам̣ сама̄паннасса пӣти пат̣иппассаддха̄ хоти. чатуттхам̣ джха̄нам̣ сама̄паннасса асса̄сапасса̄са̄ пат̣иппассаддха̄ хонти. сан̃н̃а̄ведайитаниродхам̣ сама̄паннасса сан̃н̃а̄ ча ведана̄ ча пат̣иппассаддха̄ хонти. кхӣн̣а̄савасса бхиккхуно ра̄го пат̣иппассаддхо хоти, досо пат̣иппассаддхо хоти, мохо пат̣иппассаддхо хотӣ’’ти. пат̣хамам̣.
2. пат̣хамаа̄ка̄сасуттам̣
260. ‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, а̄ка̄се вивидха̄ ва̄та̄ ва̄йанти. пураттхима̄пи ва̄та̄ ва̄йанти, паччхима̄пи ва̄та̄ ва̄йанти, уттара̄пи ва̄та̄ ва̄йанти, даккхин̣а̄пи ва̄та̄ ва̄йанти, сараджа̄пи ва̄та̄ ва̄йанти, араджа̄пи ва̄та̄ ва̄йанти, сӣта̄пи ва̄та̄ ва̄йанти, ун̣ха̄пи ва̄та̄ ва̄йанти, паритта̄пи ва̄та̄ ва̄йанти, адхиматта̄пи ва̄та̄ ва̄йанти. евамева кхо, бхиккхаве, имасмим̣ ка̄йасмим̣ вивидха̄ ведана̄ уппаджджанти, сукха̄пи ведана̄ уппаджджати, дуккха̄пи ведана̄ уппаджджати, адуккхамасукха̄пи ведана̄ уппаджджатӣ’’ти.
‘‘йатха̄пи ва̄та̄ а̄ка̄се, ва̄йанти вивидха̄ путхӯ;
пураттхима̄ паччхима̄ ча̄пи, уттара̄ атха даккхин̣а̄.
‘‘сараджа̄ араджа̄ чапи, сӣта̄ ун̣ха̄ ча екада̄;
адхиматта̄ паритта̄ ча, путхӯ ва̄йанти ма̄лута̄.
‘‘татхевимасмим̣ ка̄йасмим̣, самуппаджджанти ведана̄;
сукхадуккхасамуппатти, адуккхамасукха̄ ча йа̄.
‘‘йато ча бхиккху а̄та̄пӣ, сампаджан̃н̃ам̣ на рин̃чати [сампаджа̄но нирӯпадхи (ка.)];
тато со ведана̄ сабба̄, париджа̄на̄ти пан̣д̣ито.
‘‘со ведана̄ парин̃н̃а̄йа, дит̣т̣хе дхамме ана̄саво;
ка̄йасса бхеда̄ дхаммат̣т̣хо, сан̇кхйам̣ нопети ведагӯ’’ти. дутийам̣;
3. дутийаа̄ка̄сасуттам̣
261. ‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, а̄ка̄се вивидха̄ ва̄та̄ ва̄йанти. пураттхима̄пи ва̄та̄ ва̄йанти…пе… адхиматта̄пи ва̄та̄ ва̄йанти. евамева кхо, бхиккхаве, имасмим̣ ка̄йасмим̣ вивидха̄ ведана̄ уппаджджанти, сукха̄пи ведана̄ уппаджджати, дуккха̄пи ведана̄ уппаджджати, адуккхамасукха̄пи ведана̄ уппаджджатӣ’’ти. татийам̣.
4. ага̄расуттам̣
262. ‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, а̄гантука̄га̄рам̣. таттха пураттхима̄йапи диса̄йа а̄гантва̄ ва̄сам̣ каппенти, паччхима̄йапи диса̄йа а̄гантва̄ ва̄сам̣ каппенти, уттара̄йапи диса̄йа а̄гантва̄ ва̄сам̣ каппенти, даккхин̣а̄йапи диса̄йа а̄гантва̄ ва̄сам̣ каппенти. кхаттийа̄пи а̄гантва̄ ва̄сам̣ каппенти, бра̄хман̣а̄пи а̄гантва̄ ва̄сам̣ каппенти, весса̄пи а̄гантва̄ ва̄сам̣ каппенти, судда̄пи а̄гантва̄ ва̄сам̣ каппенти. евамева кхо, бхиккхаве, имасмим̣ ка̄йасмим̣ вивидха̄ ведана̄ уппаджджанти. сукха̄пи ведана̄ уппаджджати, дуккха̄пи ведана̄ уппаджджати, адуккхамасукха̄пи ведана̄ уппаджджати. са̄миса̄пи сукха̄ ведана̄ уппаджджати, са̄миса̄пи дуккха̄ ведана̄ уппаджджати, са̄миса̄пи адуккхамасукха̄ ведана̄ уппаджджати. нира̄миса̄пи сукха̄ ведана̄ уппаджджати, нира̄миса̄пи дуккха̄ ведана̄ уппаджджати, нира̄миса̄пи адуккхамасукха̄ ведана̄ уппаджджатӣ’’ти. чатуттхам̣.
5. пат̣хамаа̄нандасуттам̣
263. атха кхо а̄йасма̄ а̄нандо йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ екамантам̣ нисӣди, екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ а̄нандо бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘катама̄ ну кхо, бханте, ведана̄, катамо ведана̄самудайо, катамо ведана̄ниродхо, катама̄ ведана̄ниродхага̄минӣ пат̣ипада̄? ко ведана̄йа асса̄до, ко а̄дӣнаво, ким̣ ниссаран̣анти? тиссо има̄, а̄нанда, ведана̄ – сукха̄ ведана̄, дуккха̄ ведана̄, адуккхамасукха̄ ведана̄ – има̄ вуччанти, а̄нанда, ведана̄. пхассасамудайа̄ ведана̄самудайо; пхассаниродха̄ ведана̄ниродхо. айамева арийо ат̣т̣хан̇гико магго ведана̄ниродхага̄минӣ пат̣ипада̄, сеййатхидам̣ – самма̄дит̣т̣хи…пе… самма̄сама̄дхи. йам̣ веданам̣ пат̣ичча уппаджджати сукхам̣ соманассам̣, айам̣ ведана̄йа асса̄до. йа̄ ведана̄ аничча̄ дуккха̄ випарин̣а̄мадхамма̄, айам̣ ведана̄йа а̄дӣнаво. йо ведана̄йа чхандара̄гавинайо чхандара̄гаппаха̄нам̣, идам̣ ведана̄йа ниссаран̣ам̣. атха кхо пана̄нанда, майа̄ анупуббасан̇кха̄ра̄нам̣ ниродхо аккха̄то. пат̣хамам̣ джха̄нам̣ сама̄паннасса ва̄ча̄ нируддха̄ хоти…пе… сан̃н̃а̄ведайитаниродхам̣ сама̄паннасса сан̃н̃а̄ ча ведана̄ ча нируддха̄ хонти. кхӣн̣а̄савасса бхиккхуно ра̄го нируддхо хоти, досо нируддхо хоти, мохо нируддхо хоти. атха кхо пана̄нанда, майа̄ анупуббасан̇кха̄ра̄нам̣ вӯпасамо аккха̄то. пат̣хамам̣ джха̄нам̣ сама̄паннасса ва̄ча̄ вӯпасанта̄ хоти…пе… сан̃н̃а̄ведайитаниродхам̣ сама̄паннасса сан̃н̃а̄ ча ведана̄ ча вӯпасанта̄ хонти. кхӣн̣а̄савасса бхиккхуно ра̄го вӯпасанто хоти, досо вӯпасанто хоти, мохо вӯпасанто хоти. атха кхо пана̄нанда, майа̄ анупуббасан̇кха̄ра̄нам̣ пат̣иппассаддхи аккха̄та̄. пат̣хамам̣ джха̄нам̣ сама̄паннасса ва̄ча̄ пат̣иппассаддха̄ хоти…пе… а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанам̣ сама̄паннасса рӯпасан̃н̃а̄ пат̣иппассаддха̄ хоти. вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанам̣ сама̄паннасса а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанасан̃н̃а̄ пат̣иппассаддха̄ хоти. а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанам̣ сама̄паннасса вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанасан̃н̃а̄ пат̣иппассаддха̄ хоти. невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанам̣ сама̄паннасса а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанасан̃н̃а̄ пат̣иппассаддха̄ хоти. сан̃н̃а̄ведайитаниродхам̣ сама̄паннасса сан̃н̃а̄ ча ведана̄ ча пат̣иппассаддха̄ хонти. кхӣн̣а̄савасса бхиккхуно ра̄го пат̣иппассаддхо хоти, досо пат̣иппассаддхо хоти, мохо пат̣иппассаддхо хотӣ’’ти. пан̃чамам̣.
6. дутийаа̄нандасуттам̣
264. атха кхо а̄йасма̄ а̄нандо йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ бхагава̄ етадавоча – ‘‘катама̄ ну кхо, а̄нанда, ведана̄, катамо ведана̄самудайо, катамо ведана̄ниродхо, катама̄ ведана̄ниродхага̄минӣ пат̣ипада̄? ко ведана̄йа асса̄до, ко а̄дӣнаво, ким̣ ниссаран̣а’’нти? ‘‘бхагавам̣мӯлака̄ но, бханте, дхамма̄ бхагаваннеттика̄ бхагавампат̣исаран̣а̄. са̄дху, бханте, бхагавантан̃н̃ева пат̣ибха̄ту етасса бха̄ситасса аттхо. бхагавато сутва̄ бхиккхӯ дха̄рессантӣ’’ти. ‘‘тена хи, а̄нанда, сун̣охи, са̄дхукам̣ манаси карохи; бха̄сисса̄мӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо а̄йасма̄ а̄нандо бхагавато паччассоси. бхагава̄ етадавоча – ‘‘тиссо има̄, а̄нанда, ведана̄ – сукха̄ ведана̄, дуккха̄ ведана̄, адуккхамасукха̄ ведана̄ – има̄ вуччанти, а̄нанда, ведана̄…пе… пхассасамудайа̄…пе… кхӣн̣а̄савасса бхиккхуно ра̄го пат̣иппассаддхо хоти, досо пат̣иппассаддхо хоти, мохо пат̣иппассаддхо хотӣ’’ти. чхат̣т̣хам̣.
7. пат̣хамасамбахуласуттам̣
265. атха кхо самбахула̄ бхиккхӯ йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинна̄ кхо те бхиккхӯ бхагавантам̣ етадавочум̣ – ‘‘катама̄ ну кхо, бханте, ведана̄, катамо ведана̄самудайо, катамо ведана̄ниродхо, катама̄ ведана̄ниродхага̄минӣ пат̣ипада̄? ко ведана̄йа асса̄до, ко а̄дӣнаво, ким̣ ниссаран̣а’’нти? ‘‘тиссо има̄, бхиккхаве, ведана̄ – сукха̄ ведана̄, дуккха̄ ведана̄, адуккхамасукха̄ ведана̄ – има̄ вуччанти, бхиккхаве, ведана̄. пхассасамудайа̄ ведана̄самудайо; пхассаниродха̄ ведана̄ниродхо. айамева арийо ат̣т̣хан̇гико магго ведана̄ниродхага̄минӣ пат̣ипада̄, сеййатхидам̣ – самма̄дит̣т̣хи…пе… самма̄сама̄дхи. йам̣ веданам̣ пат̣ичча уппаджджати сукхам̣ соманассам̣, айам̣ ведана̄йа асса̄до. йа̄ ведана̄ аничча̄ дуккха̄ випарин̣а̄мадхамма̄, айам̣ ведана̄йа а̄дӣнаво. йо ведана̄йа чхандара̄гавинайо чхандара̄гаппаха̄нам̣, идам̣ ведана̄йа ниссаран̣ам̣.
‘‘атха кхо пана, бхиккхаве, майа̄ анупуббасан̇кха̄ра̄нам̣ ниродхо аккха̄то. пат̣хамам̣ джха̄нам̣ сама̄паннасса ва̄ча̄ нируддха̄ хоти…пе… кхӣн̣а̄савасса бхиккхуно ра̄го нируддхо хоти, досо нируддхо хоти, мохо нируддхо хоти. атха кхо пана, бхиккхаве, майа̄ анупуббасан̇кха̄ра̄нам̣ вӯпасамо аккха̄то. пат̣хамам̣ джха̄нам̣ сама̄паннасса ва̄ча̄ вӯпасанта̄ хоти…пе… кхӣн̣а̄савасса бхиккхуно ра̄го вӯпасанто хоти, досо вӯпасанто хоти, мохо вӯпасанто хоти. чхайима̄, бхиккхаве, пассаддхийо. пат̣хамам̣ джха̄нам̣ сама̄паннасса ва̄ча̄ пат̣иппассаддха̄ хоти. дутийам̣ джха̄нам̣ сама̄паннасса витаккавича̄ра̄ пат̣иппассаддха̄ хонти. татийам̣ джха̄нам̣ сама̄паннасса пӣти пат̣иппассаддха̄ хоти. чатуттхам̣ джха̄нам̣ сама̄паннасса асса̄сапасса̄са̄ пат̣иппассаддха̄ хонти. сан̃н̃а̄ведайитаниродхам̣ сама̄паннасса сан̃н̃а̄ ча ведана̄ ча пат̣иппассаддха̄ хонти. кхӣн̣а̄савасса бхиккхуно ра̄го пат̣иппассаддхо хоти, досо пат̣иппассаддхо хоти, мохо пат̣иппассаддхо хотӣ’’ти. саттамам̣.
8. дутийасамбахуласуттам̣
266. атха кхо самбахула̄ бхиккхӯ йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су…пе… екамантам̣ нисинна̄ кхо те бхиккхӯ бхагава̄ етадавоча – ‘‘катама̄ ну кхо, бхиккхаве, ведана̄, катамо ведана̄самудайо, катамо ведана̄ниродхо, катама̄ ведана̄ниродхага̄минӣ пат̣ипада̄? ко ведана̄йа асса̄до, ко а̄дӣнаво, ким̣ ниссаран̣а’’нти? ‘‘бхагавам̣мӯлака̄ но, бханте, дхамма̄…пе…’’ ‘‘тиссо има̄, бхиккхаве, ведана̄ – сукха̄ ведана̄, дуккха̄ ведана̄, адуккхамасукха̄ ведана̄ – има̄ вуччанти, бхиккхаве, ведана̄…пе… пхассасамудайа̄…пе…. (йатха̄ пуримасуттанте, татха̄ виттха̄ретаббо.) ат̣т̣хамам̣.
9. пан̃чакан̇гасуттам̣
267. атха кхо пан̃чакан̇го тхапати йена̄йасма̄ уда̄йӣ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ уда̄йим̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо пан̃чакан̇го тхапати а̄йасмантам̣ уда̄йим̣ етадавоча – ‘‘кати ну кхо, бханте уда̄йи, ведана̄ вутта̄ бхагавата̄’’ти? ‘‘тиссо кхо, тхапати, ведана̄ вутта̄ бхагавата̄. сукха̄ ведана̄, дуккха̄ ведана̄, адуккхамасукха̄ ведана̄ – има̄ кхо, тхапати, тиссо ведана̄ вутта̄ бхагавата̄’’ти. евам̣ вутте, пан̃чакан̇го тхапати а̄йасмантам̣ уда̄йим̣ етадавоча – ‘‘на кхо, бханте уда̄йи, тиссо ведана̄ вутта̄ бхагавата̄. две ведана̄ вутта̄ бхагавата̄ – сукха̄ ведана̄, дуккха̄ ведана̄. йа̄йам̣, бханте, адуккхамасукха̄ ведана̄, сантасмим̣ еса̄ пан̣ӣте сукхе вутта̄ бхагавата̄’’ти. дутийампи кхо а̄йасма̄ уда̄йӣ пан̃чакан̇гам̣ тхапатим̣ етадавоча – ‘‘на кхо, тхапати, две ведана̄ вутта̄ бхагавата̄. тиссо ведана̄ вутта̄ бхагавата̄. сукха̄ ведана̄, дуккха̄ ведана̄, адуккхамасукха̄ ведана̄ – има̄ тиссо ведана̄ вутта̄ бхагавата̄’’ти. дутийампи кхо пан̃чакан̇го тхапати а̄йасмантам̣ уда̄йим̣ етадавоча – ‘‘на кхо, бханте уда̄йи, тиссо ведана̄ вутта̄ бхагавата̄. две ведана̄ вутта̄ бхагавата̄ – сукха̄ ведана̄, дуккха̄ ведана̄. йа̄йам̣, бханте, адуккхамасукха̄ ведана̄, сантасмим̣ еса̄ пан̣ӣте сукхе вутта̄ бхагавата̄’’ти. татийампи кхо а̄йасма̄ уда̄йӣ пан̃чакан̇гам̣ тхапатим̣ етадавоча – ‘‘на кхо, тхапати, две ведана̄ вутта̄ бхагавата̄. тиссо ведана̄ вутта̄ бхагавата̄. сукха̄ ведана̄, дуккха̄ ведана̄, адуккхамасукха̄ ведана̄ – има̄ тиссо ведана̄ вутта̄ бхагавата̄’’ти. татийампи кхо пан̃чакан̇го тхапати а̄йасмантам̣ уда̄йим̣ етадавоча – ‘‘на кхо, бханте уда̄йи, тиссо ведана̄ вутта̄ бхагавата̄. две ведана̄ вутта̄ бхагавата̄ – сукха̄ ведана̄, дуккха̄ ведана̄. йа̄йам̣, бханте, адуккхамасукха̄ ведана̄, сантасмим̣ еса̄ пан̣ӣте сукхе вутта̄ бхагавата̄’’ти. нева саккхи а̄йасма̄ уда̄йӣ пан̃чакан̇гам̣ тхапатим̣ сан̃н̃а̄петум̣, на пана̄саккхи пан̃чакан̇го тхапати а̄йасмантам̣ уда̄йим̣ сан̃н̃а̄петум̣. ассоси кхо а̄йасма̄ а̄нандо а̄йасмато уда̄йисса пан̃чакан̇гена тхапатина̄ саддхим̣ имам̣ катха̄салла̄пам̣.
атха кхо а̄йасма̄ а̄нандо йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ а̄нандо йа̄ватако а̄йасмато уда̄йисса пан̃чакан̇гена тхапатина̄ саддхим̣ ахоси катха̄салла̄по там̣ саббам̣ бхагавато а̄рочеси.
‘‘сантамева, а̄нанда, парийа̄йам̣ пан̃чакан̇го тхапати уда̄йисса бхиккхуно на̄ббханумоди; сантан̃ча пана̄нанда, парийа̄йам̣ уда̄йӣ бхиккху пан̃чакан̇гасса тхапатино на̄ббханумоди. двепи майа̄, а̄нанда, ведана̄ вутта̄ парийа̄йена. тиссопи майа̄ ведана̄ вутта̄ парийа̄йена. пан̃чапи майа̄ ведана̄ вутта̄ парийа̄йена. чхапи майа̄ ведана̄ вутта̄ парийа̄йена. ат̣т̣ха̄раса̄пи майа̄ ведана̄ вутта̄ парийа̄йена. чхаттим̣са̄пи майа̄ ведана̄ вутта̄ парийа̄йена. ат̣т̣хасатампи майа̄ ведана̄ вутта̄ парийа̄йена. евам̣ парийа̄йадесито кхо, а̄нанда, майа̄ дхаммо. евам̣ парийа̄йадесите кхо, а̄нанда, майа̄ дхамме йе ан̃н̃аман̃н̃асса субха̄ситам̣ сулапитам̣, на самануман̃н̃иссанти, на самануджа̄ниссанти, на саманумодиссанти, тесам̣ етам̣ па̄т̣икан̇кхам̣ – бхан̣д̣анаджа̄та̄ калахаджа̄та̄ вива̄да̄панна̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ мукхасаттӣхи витуданта̄ вихариссантӣти [вихариссанти (сӣ. пӣ. ка.)]. евам̣ парийа̄йадесито кхо, а̄нанда, майа̄ дхаммо. евам̣ парийа̄йадесите кхо, а̄нанда, майа̄ дхамме йе ан̃н̃аман̃н̃асса субха̄ситам̣ сулапитам̣ самануман̃н̃иссанти самануджа̄ниссанти саманумодиссанти, тесам̣ етам̣ па̄т̣икан̇кхам̣ – самагга̄ саммодама̄на̄ авивадама̄на̄ кхӣродакӣбхӯта̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ пийачаккхӯхи сампассанта̄ вихариссантӣ’’ти.
‘‘пан̃чиме, а̄нанда, ка̄магун̣а̄. катаме пан̃ча? чаккхувин̃н̃еййа̄ рӯпа̄ ит̣т̣ха̄ канта̄ мана̄па̄ пийарӯпа̄ ка̄мӯпасам̣хита̄ раджанӣйа̄…пе… ка̄йавин̃н̃еййа̄ пхот̣т̣хабба̄ ит̣т̣ха̄ канта̄ мана̄па̄ пийарӯпа̄ ка̄мӯпасам̣хита̄ раджанӣйа̄. име кхо, а̄нанда, пан̃ча ка̄магун̣а̄. йам̣ кхо, а̄нанда, име пан̃ча ка̄магун̣е пат̣ичча уппаджджати сукхам̣ соманассам̣ – идам̣ вуччати ка̄масукхам̣. йе кхо, а̄нанда, евам̣ вадеййум̣ – ‘етам̣парамам̣ сантам̣ сукхам̣ соманассам̣ пат̣исам̣ведентӣ’ти – идам̣ неса̄хам̣ на̄нуджа̄на̄ми. там̣ кисса хету? аттха̄нанда, етамха̄ сукха̄ ан̃н̃ам̣ сукхам̣ абхиккантатаран̃ча пан̣ӣтатаран̃ча.
‘‘катаман̃ча̄нанда, етамха̄ сукха̄ ан̃н̃ам̣ сукхам̣ абхиккантатаран̃ча пан̣ӣтатаран̃ча? идха̄нанда, бхиккху вивиччева ка̄мехи вивичча акусалехи дхаммехи савитаккам̣ савича̄рам̣ вивекаджам̣ пӣтисукхам̣ пат̣хамам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. идам̣ кхо, а̄нанда, етамха̄ сукха̄ ан̃н̃ам̣ сукхам̣ абхиккантатаран̃ча пан̣ӣтатаран̃ча. йе кхо, а̄нанда, евам̣ вадеййум̣ – ‘етам̣парамам̣ сантам̣ сукхам̣ соманассам̣ пат̣исам̣ведентӣ’ти – идам̣ неса̄хам̣ на̄нуджа̄на̄ми. там̣ кисса хету? аттха̄нанда, етамха̄ сукха̄ ан̃н̃ам̣ сукхам̣ абхиккантатаран̃ча пан̣ӣтатаран̃ча.
‘‘катаман̃ча̄нанда, етамха̄ сукха̄ ан̃н̃ам̣ сукхам̣ абхиккантатаран̃ча пан̣ӣтатаран̃ча? идха̄нанда, бхиккху, витаккавича̄ра̄нам̣ вӯпасама̄ аджджхаттам̣ сампаса̄данам̣ четасо екодибха̄вам̣ авитаккам̣ авича̄рам̣ сама̄дхиджам̣ пӣтисукхам̣ дутийам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. идам̣ кхо, а̄нанда, етамха̄ сукха̄ ан̃н̃ам̣ сукхам̣ абхиккантатаран̃ча пан̣ӣтатаран̃ча. йе кхо, а̄нанда, евам̣ вадеййум̣ – ‘етам̣парамам̣ сантам̣ сукхам̣ соманассам̣ пат̣исам̣ведентӣ’ти – идам̣ неса̄хам̣ на̄нуджа̄на̄ми. там̣ кисса хету? аттха̄нанда, етамха̄ сукха̄ ан̃н̃ам̣ сукхам̣ абхиккантатаран̃ча пан̣ӣтатаран̃ча.
‘‘катаман̃ча̄нанда, етамха̄ сукха̄ ан̃н̃ам̣ сукхам̣ абхиккантатаран̃ча пан̣ӣтатаран̃ча? идха̄нанда, бхиккху пӣтийа̄ ча вира̄га̄ упеккхако ча вихарати сато ча сампаджа̄но, сукхан̃ча ка̄йена пат̣исам̣ведети, йам̣ там̣ арийа̄ а̄чиккханти – ‘упеккхако сатима̄ сукхавиха̄рӣ’ти татийам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. идам̣ кхо, а̄нанда, етамха̄ сукха̄ ан̃н̃ам̣ сукхам̣ абхиккантатаран̃ча пан̣ӣтатаран̃ча. йе кхо, а̄нанда, евам̣ вадеййум̣ – ‘етам̣парамам̣ сантам̣ сукхам̣ соманассам̣ пат̣исам̣ведентӣ’ти – идам̣ неса̄хам̣ на̄нуджа̄на̄ми. там̣ кисса хету? аттха̄нанда, етамха̄ сукха̄ ан̃н̃ам̣ сукхам̣ абхиккантатаран̃ча пан̣ӣтатаран̃ча.
‘‘катаман̃ча̄нанда, етамха̄ сукха̄ ан̃н̃ам̣ сукхам̣ абхиккантатаран̃ча пан̣ӣтатаран̃ча? идха̄нанда, бхиккху сукхасса ча паха̄на̄ дуккхасса ча паха̄на̄ пуббева соманассадоманасса̄нам̣ аттхан̇гама̄ адуккхамасукхам̣ упеккха̄сатипа̄рисуддхим̣ чатуттхам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. идам̣ кхо, а̄нанда, етамха̄ сукха̄ ан̃н̃ам̣ сукхам̣ абхиккантатаран̃ча пан̣ӣтатаран̃ча. йе кхо, а̄нанда, евам̣ вадеййум̣ – ‘етам̣парамам̣ сантам̣ сукхам̣ соманассам̣ пат̣исам̣ведентӣ’ти – идам̣ неса̄хам̣ на̄нуджа̄на̄ми. там̣ кисса хету? аттха̄нанда, етамха̄ сукха̄ ан̃н̃ам̣ сукхам̣ абхиккантатаран̃ча пан̣ӣтатаран̃ча.
‘‘катаман̃ча̄нанда, етамха̄ сукха̄ ан̃н̃ам̣ сукхам̣ абхиккантатаран̃ча пан̣ӣтатаран̃ча? идха̄нанда, бхиккху саббасо рӯпасан̃н̃а̄нам̣ саматиккама̄, пат̣игхасан̃н̃а̄нам̣ аттхан̇гама̄, на̄наттасан̃н̃а̄нам̣ аманасика̄ра̄, ‘ананто а̄ка̄со’ти а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанам̣ упасампаджджа вихарати. идам̣ кхо, а̄нанда, етамха̄ сукха̄ ан̃н̃ам̣ сукхам̣ абхиккантатаран̃ча пан̣ӣтатаран̃ча. йе кхо, а̄нанда, евам̣ вадеййум̣ – ‘етам̣парамам̣ сантам̣ сукхам̣ соманассам̣ пат̣исам̣ведентӣ’ти – идам̣ неса̄хам̣ на̄нуджа̄на̄ми. там̣ кисса хету? аттха̄нанда, етамха̄ сукха̄ ан̃н̃ам̣ сукхам̣ абхиккантатаран̃ча пан̣ӣтатаран̃ча.
‘‘катаман̃ча̄нанда, етамха̄ сукха̄ ан̃н̃ам̣ сукхам̣ абхиккантатаран̃ча пан̣ӣтатаран̃ча? идха̄нанда, бхиккху саббасо а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанам̣ саматиккамма, ‘анантам̣ вин̃н̃а̄н̣а’нти вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанам̣ упасампаджджа вихарати. идам̣ кхо, а̄нанда, етамха̄ сукха̄ ан̃н̃ам̣ сукхам̣ абхиккантатаран̃ча пан̣ӣтатаран̃ча. йе кхо, а̄нанда, евам̣ вадеййум̣ – ‘етам̣парамам̣ сантам̣ сукхам̣ соманассам̣ пат̣исам̣ведентӣ’ти – идам̣ неса̄хам̣ на̄нуджа̄на̄ми. там̣ кисса хету? аттха̄нанда, етамха̄ сукха̄ ан̃н̃ам̣ сукхам̣ абхиккантатаран̃ча пан̣ӣтатаран̃ча.
‘‘катаман̃ча̄нанда, етамха̄ сукха̄ ан̃н̃ам̣ сукхам̣ абхиккантатаран̃ча пан̣ӣтатаран̃ча? идха̄нанда, бхиккху саббасо вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанам̣ саматиккамма, ‘наттхи кин̃чӣ’ти а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанам̣ упасампаджджа вихарати. идам̣ кхо, а̄нанда, етамха̄ сукха̄ ан̃н̃ам̣ сукхам̣ абхиккантатаран̃ча пан̣ӣтатаран̃ча. йе кхо, а̄нанда, евам̣ вадеййум̣ – ‘етам̣парамам̣ сантам̣ сукхам̣ соманассам̣ пат̣исам̣ведентӣ’ти – идам̣ неса̄хам̣ на̄нуджа̄на̄ми. там̣ кисса хету? аттха̄нанда, етамха̄ сукха̄ ан̃н̃ам̣ сукхам̣ абхиккантатаран̃ча пан̣ӣтатаран̃ча.
‘‘катаман̃ча̄нанда, етамха̄ сукха̄ ан̃н̃ам̣ сукхам̣ абхиккантатаран̃ча пан̣ӣтатаран̃ча? идха̄нанда, бхиккху саббасо а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанам̣ саматиккамма невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанам̣ упасампаджджа вихарати. идам̣ кхо, а̄нанда, етамха̄ сукха̄ ан̃н̃ам̣ сукхам̣ абхиккантатаран̃ча пан̣ӣтатаран̃ча. йе кхо, а̄нанда, евам̣ вадеййум̣ – ‘етам̣парамам̣ сантам̣ сукхам̣ соманассам̣ пат̣исам̣ведентӣ’ти – идам̣ неса̄хам̣ на̄нуджа̄на̄ми. там̣ кисса хету? аттха̄нанда, етамха̄ сукха̄ ан̃н̃ам̣ сукхам̣ абхиккантатаран̃ча пан̣ӣтатаран̃ча.
‘‘катаман̃ча̄нанда, етамха̄ сукха̄ ан̃н̃ам̣ сукхам̣ абхиккантатаран̃ча пан̣ӣтатаран̃ча? идха̄нанда, бхиккху саббасо невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанам̣ саматиккамма сан̃н̃а̄ведайитаниродхам̣ упасампаджджа вихарати. идам̣ кхо, а̄нанда, етамха̄ сукха̄ ан̃н̃ам̣ сукхам̣ абхиккантатаран̃ча пан̣ӣтатаран̃ча.
‘‘т̣ха̄нам̣ кхо панетам̣, а̄нанда, виджджати йам̣ ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ евам̣ вадеййум̣ – ‘сан̃н̃а̄ведайитаниродхам̣ саман̣о готамо а̄ха, тан̃ча сукхасмим̣ пан̃н̃апети. тайидам̣ ким̣су, тайидам̣ катхам̣сӯ’ти? евам̣ва̄дино, а̄нанда, ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ евамассу вачанӣйа̄ – ‘на кхо, а̄вусо, бхагава̄ сукхан̃н̃ева веданам̣ сандха̄йа сукхасмим̣ пан̃н̃апети. йаттха йаттха, а̄вусо, сукхам̣ упалаббхати, йахим̣ йахим̣ [йам̣ хийам̣ хи сукхам̣ (сӣ. пӣ.), йахим̣ йахим̣ сукхам̣ (сйа̄. кам̣. ка.) ма. ни. 2.91], там̣ там̣ татха̄гато сукхасмим̣ пан̃н̃апетӣ’’’ти. навамам̣.
10. бхиккхусуттам̣
268. ‘‘двепи майа̄, бхиккхаве, ведана̄ вутта̄ парийа̄йена, тиссопи майа̄ ведана̄ вутта̄ парийа̄йена, пан̃чапи майа̄ ведана̄ вутта̄ парийа̄йена, чхапи майа̄ ведана̄ вутта̄ парийа̄йена, ат̣т̣ха̄раса̄пи майа̄ ведана̄ вутта̄ парийа̄йена, чхаттим̣са̄пи майа̄ ведана̄ вутта̄ парийа̄йена, ат̣т̣хасатампи майа̄ ведана̄ вутта̄ парийа̄йена. евам̣ парийа̄йадесито, бхиккхаве, майа̄ дхаммо. евам̣ парийа̄йадесите кхо, бхиккхаве, майа̄ дхамме йе ан̃н̃аман̃н̃асса субха̄ситам̣ сулапитам̣ на самануман̃н̃иссанти, на самануджа̄ниссанти, на саманумодиссанти, тесам̣ етам̣ па̄т̣икан̇кхам̣ – бхан̣д̣анаджа̄та̄ калахаджа̄та̄ вива̄да̄панна̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ мукхасаттӣхи витуданта̄ вихариссантӣти. евам̣ парийа̄йадесито, бхиккхаве, майа̄ дхаммо. евам̣ парийа̄йадесите кхо, бхиккхаве, майа̄ дхамме йе ан̃н̃аман̃н̃асса субха̄ситам̣ сулапитам̣ самануман̃н̃иссанти самануджа̄ниссанти саманумодиссанти, тесам̣ етам̣ па̄т̣икан̇кхам̣ – самагга̄ саммодама̄на̄ авивадама̄на̄ кхӣродакӣбхӯта̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ пийачаккхӯхи сампассанта̄ вихариссантӣти.
‘‘пан̃чиме, бхиккхаве, ка̄магун̣а̄…пе… т̣ха̄нам̣ кхо панетам̣, бхиккхаве, виджджати йам̣ ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ евам̣ вадеййум̣ – ‘сан̃н̃а̄ведайитаниродхам̣ саман̣о готамо а̄ха, тан̃ча сукхасмим̣ пан̃н̃апети. тайидам̣ ким̣су, тайидам̣ катхам̣сӯ’ти? евам̣ва̄дино, бхиккхаве, ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ евамассу вачанӣйа̄ – ‘на кхо, а̄вусо, бхагава̄ сукхан̃н̃ева веданам̣ сандха̄йа сукхасмим̣ пан̃н̃апети. йаттха йаттха, а̄вусо, сукхам̣ упалаббхати йахим̣ йахим̣ [йам̣ хи йам̣ хи (сӣ. пӣ.)], там̣ там̣ татха̄гато сукхасмим̣ пан̃н̃апетӣ’’ти. дасамам̣.
рахогатавагго дутийо.
тассудда̄нам̣ –
рахогатам̣ две а̄ка̄сам̣, ага̄рам̣ две ча а̄нанда̄;
самбахула̄ дуве вутта̄, пан̃чакан̇го ча бхиккхуна̄ти.
3. ат̣т̣хасатапарийа̄йавагго
1. сӣвакасуттам̣
269. екам̣ самайам̣ бхагава̄ ра̄джагахе вихарати вел̣уване каландаканива̄пе. атха кхо мол̣ийасӣвако парибба̄джако йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавата̄ саддхим̣ саммоди. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо мол̣ийасӣвако парибба̄джако бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘санти, бхо готама, еке саман̣абра̄хман̣а̄ евам̣ва̄дино евам̣дит̣т̣хино – ‘йам̣ кин̃ча̄йам̣ пурисапуггало пат̣исам̣ведети сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ саббам̣ там̣ пуббекатахетӯ’ти. идха [идха пана (сйа̄. кам̣. пӣ. ка.)] бхавам̣ готамо кима̄ха̄’’ти?
‘‘питтасамут̣т̣ха̄на̄нипи кхо, сӣвака, идхекачча̄ни ведайита̄ни уппаджджанти. са̄мампи кхо етам̣, сӣвака, ведитаббам̣ [евам̣ ведитаббам̣ (сйа̄. кам̣. ка.)] йатха̄ питтасамут̣т̣ха̄на̄нипи идхекачча̄ни ведайита̄ни уппаджджанти; локассапи кхо етам̣, сӣвака, саччасамматам̣ йатха̄ питтасамут̣т̣ха̄на̄нипи идхекачча̄ни ведайита̄ни уппаджджанти. татра, сӣвака, йе те саман̣абра̄хман̣а̄ евам̣ва̄дино евам̣дит̣т̣хино – ‘йам̣ кин̃ча̄йам̣ пурисапуггало пат̣исам̣ведети сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ саббам̣ там̣ пуббекатахетӯ’ти. йан̃ча са̄мам̣ н̃а̄там̣ тан̃ча атидха̄ванти, йан̃ча локе саччасамматам̣ тан̃ча атидха̄ванти. тасма̄ тесам̣ саман̣абра̄хман̣а̄нам̣ миччха̄ти вада̄ми.
‘‘семхасамут̣т̣ха̄на̄нипи кхо, сӣвака…пе… ва̄тасамут̣т̣ха̄на̄нипи кхо, сӣвака…пе… саннипа̄тика̄нипи кхо, сӣвака…пе… утупарин̣а̄маджа̄нипи кхо, сӣвака…пе… висамапариха̄раджа̄нипи кхо, сӣвака…пе… опаккамика̄нипи кхо, сӣвака…пе… каммавипа̄каджа̄нипи кхо, сӣвака, идхекачча̄ни ведайита̄ни уппаджджанти. са̄мампи кхо етам̣, сӣвака, ведитаббам̣. йатха̄ каммавипа̄каджа̄нипи идхекачча̄ни ведайита̄ни уппаджджанти; локассапи кхо етам̣, сӣвака, саччасамматам̣. йатха̄ каммавипа̄каджа̄нипи идхекачча̄ни ведайита̄ни уппаджджанти; татра, сӣвака, йе те саман̣абра̄хман̣а̄ евам̣ва̄дино евам̣дит̣т̣хино – ‘йам̣ кин̃ча̄йам̣ пурисапуггало пат̣исам̣ведети сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ саббам̣ там̣ пуббекатахетӯ’ти. йан̃ча са̄мам̣ н̃а̄там̣ тан̃ча атидха̄ванти йан̃ча локе саччасамматам̣ тан̃ча атидха̄ванти. тасма̄ тесам̣ саман̣абра̄хман̣а̄нам̣ миччха̄ти вада̄мӣти. евам̣ вутте, мол̣ийасӣвако парибба̄джако бхагавантам̣ етадавоча – ‘абхиккантам̣, бхо готама, абхиккантам̣, бхо готама …пе… упа̄сакам̣ мам̣ бхавам̣ готамо дха̄рету аджджатагге па̄н̣упетам̣ саран̣ам̣ гата’’’нти.
‘‘питтам̣ семхан̃ча ва̄то ча, саннипа̄та̄ утӯни ча;
висамам̣ опаккамикам̣, каммавипа̄кена ат̣т̣хамӣ’’ти. пат̣хамам̣;
2. ат̣т̣хасатасуттам̣
270. ‘‘ат̣т̣хасатапарийа̄йам̣ во, бхиккхаве, дхаммапарийа̄йам̣ десесса̄ми. там̣ сун̣а̄тха. катамо ча, бхиккхаве, ат̣т̣хасатапарийа̄йо, дхаммапарийа̄йо? двепи майа̄, бхиккхаве, ведана̄ вутта̄ парийа̄йена; тиссопи майа̄ ведана̄ вутта̄ парийа̄йена; пан̃чапи майа̄ ведана̄ вутта̄ парийа̄йена; чхапи майа̄ ведана̄ вутта̄ парийа̄йена; ат̣т̣ха̄раса̄пи майа̄ ведана̄ вутта̄ парийа̄йена; чхаттим̣са̄пи майа̄ ведана̄ вутта̄ парийа̄йена; ат̣т̣хасатампи майа̄ ведана̄ вутта̄ парийа̄йена. ‘‘катама̄ ча, бхиккхаве, две ведана̄? ка̄йика̄ ча четасика̄ ча – има̄ вуччанти, бхиккхаве, две ведана̄. катама̄ ча, бхиккхаве, тиссо ведана̄? сукха̄ ведана̄, дуккха̄ ведана̄, адуккхамасукха̄ ведана̄ – има̄ вуччанти, бхиккхаве, тиссо ведана̄. катама̄ ча, бхиккхаве, пан̃ча ведана̄? сукхиндрийам̣, дуккхиндрийам̣, соманассиндрийам̣, доманассиндрийам̣, упеккхиндрийам̣ – има̄ вуччанти, бхиккхаве, пан̃ча ведана̄. катама̄ ча, бхиккхаве, чха ведана̄? чаккхусампхассаджа̄ ведана̄…пе… маносампхассаджа̄ ведана̄ – има̄ вуччанти, бхиккхаве, чха ведана̄. катама̄ ча, бхиккхаве, ат̣т̣ха̄раса ведана̄? чха соманассӯпавича̄ра̄, чха доманассӯпавича̄ра̄, чха упеккхӯпавича̄ра̄ – има̄ вуччанти, бхиккхаве, ат̣т̣ха̄раса ведана̄. катама̄ ча, бхиккхаве, чхаттим̣са ведана̄? чха гехасита̄ни [гехассита̄ни (ат̣т̣ха.)] соманасса̄ни, чха неккхаммасита̄ни [неккхаммассита̄ни (ат̣т̣ха.)] соманасса̄ни, чха гехасита̄ни доманасса̄ни, чха неккхаммасита̄ни доманасса̄ни, чха гехасита̄ упеккха̄, чха неккхаммасита̄ упеккха̄ – има̄ вуччанти, бхиккхаве, чхаттим̣са ведана̄. катаман̃ча, бхиккхаве, ат̣т̣хасатам̣ ведана̄? атӣта̄ чхаттим̣са ведана̄, ана̄гата̄ чхаттим̣са ведана̄, паччуппанна̄ чхаттим̣са ведана̄ – има̄ вуччанти, бхиккхаве, ат̣т̣хасатам̣ ведана̄. айам̣, бхиккхаве, ат̣т̣хасатапарийа̄йо дхаммапарийа̄йо’’ти. дутийам̣.
3. ан̃н̃атарабхиккхусуттам̣
271. атха кхо ан̃н̃атаро бхиккху йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо со бхиккху бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘катама̄ ну кхо, бханте, ведана̄, катамо ведана̄самудайо, катама̄ ведана̄самудайага̄минӣ пат̣ипада̄? катамо ведана̄ниродхо, катама̄ ведана̄ниродхага̄минӣ пат̣ипада̄? ко ведана̄йа асса̄до, ко а̄дӣнаво, ким̣ ниссаран̣а’’нти?
‘‘тиссо има̄, бхиккху, ведана̄ – сукха̄ ведана̄, дуккха̄ ведана̄, адуккхамасукха̄ ведана̄. има̄ вуччанти, бхиккху, ведана̄. пхассасамудайа̄ ведана̄самудайо. тан̣ха̄ ведана̄самудайага̄минӣ пат̣ипада̄. пхассаниродха̄ ведана̄ниродхо. айамева арийо ат̣т̣хан̇гико магго ведана̄ниродхага̄минӣ пат̣ипада̄, сеййатхидам̣ – самма̄дит̣т̣хи…пе… самма̄сама̄дхи. йам̣ веданам̣ пат̣ичча уппаджджати сукхам̣ соманассам̣, айам̣ ведана̄йа асса̄до; йа̄ ведана̄ аничча̄ дуккха̄ випарин̣а̄мадхамма̄, айам̣ ведана̄йа а̄дӣнаво; йо ведана̄йа чхандара̄гавинайо чхандара̄гаппаха̄нам̣, идам̣ ведана̄йа ниссаран̣а’’нти. татийам̣.
4. пуббасуттам̣
272. ‘‘пуббева ме, бхиккхаве, самбодха̄ анабхисамбуддхасса бодхисаттассева сато етадахоси – ‘катама̄ ну кхо ведана̄, катамо ведана̄самудайо, катама̄ ведана̄самудайага̄минӣ пат̣ипада̄, катамо ведана̄ниродхо, катама̄ ведана̄ниродхага̄минӣ пат̣ипада̄? ко ведана̄йа асса̄до, ко а̄дӣнаво, ким̣ ниссаран̣а’нти? тасса майхам̣, бхиккхаве, етадахоси – ‘тиссо има̄ ведана̄ – сукха̄ ведана̄, дуккха̄ ведана̄, адуккхамасукха̄ ведана̄. има̄ вуччанти ведана̄. пхассасамудайа̄ ведана̄самудайо. тан̣ха̄ ведана̄самудайага̄минӣ пат̣ипада̄…пе… йо ведана̄йа чхандара̄гавинайо чхандара̄гаппаха̄нам̣. идам̣ ведана̄йа ниссаран̣а’’’нти. чатуттхам̣.