7. кхемакасуттам̣
89. екам̣ самайам̣ самбахула̄ тхера̄ бхиккхӯ косамбийам̣ вихаранти гхосита̄ра̄ме. тена кхо пана самайена а̄йасма̄ кхемако бадарика̄ра̄ме вихарати а̄ба̄дхико дуккхито ба̄л̣хагила̄но. атха кхо тхера̄ бхиккхӯ са̄йанхасамайам̣ пат̣исалла̄на̄ вут̣т̣хита̄ а̄йасмантам̣ да̄сакам̣ а̄мантесум̣ – ‘‘ехи твам̣, а̄вусо да̄сака, йена кхемако бхиккху тенупасан̇кама; упасан̇камитва̄ кхемакам̣ бхиккхум̣ евам̣ вадехи – ‘тхера̄ там̣, а̄вусо кхемака, евама̄хам̣су – каччи те, а̄вусо, кхаманӣйам̣, каччи йа̄панӣйам̣, каччи дуккха̄ ведана̄ пат̣иккаманти но абхиккаманти, пат̣иккамоса̄нам̣ пан̃н̃а̄йати но абхиккамо’’’ти? ‘‘евама̄вусо’’ти кхо а̄йасма̄ да̄сако тхера̄нам̣ бхиккхӯнам̣ пат̣иссутва̄ йена̄йасма̄ кхемако тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ кхемакам̣ етадавоча – ‘‘тхера̄ там̣, а̄вусо кхемака, евама̄хам̣су – ‘каччи те, а̄вусо, кхаманӣйам̣…пе… но абхиккамо’’’ти? ‘‘на ме, а̄вусо, кхаманӣйам̣ на йа̄панӣйам̣…пе… абхиккамоса̄нам̣ пан̃н̃а̄йати но пат̣иккамо’’ти.
атха кхо а̄йасма̄ да̄сако йена тхера̄ бхиккхӯ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ тхере бхиккхӯ етадавоча – ‘‘кхемако, а̄вусо, бхиккху евама̄ха – ‘на ме, а̄вусо, кхаманӣйам̣…пе… абхиккамоса̄нам̣ пан̃н̃а̄йати но пат̣иккамо’’’ти. ‘‘ехи твам̣, а̄вусо да̄сака, йена кхемако бхиккху тенупасан̇кама; упасан̇камитва̄ кхемакам̣ бхиккхум̣ евам̣ вадехи – ‘тхера̄ там̣, а̄вусо кхемака, евама̄хам̣су – пан̃чиме, а̄вусо, упа̄да̄наккхандха̄ вутта̄ бхагавата̄, сеййатхидам̣ – рӯпупа̄да̄наккхандхо, веданупа̄да̄наккхандхо, сан̃н̃упа̄да̄наккхандхо, сан̇кха̄рупа̄да̄наккхандхо, вин̃н̃а̄н̣упа̄да̄наккхандхо. имесу а̄йасма̄ кхемако пан̃часу упа̄да̄наккхандхесу кин̃чи аттам̣ ва̄ аттанийам̣ ва̄ саманупассатӣ’’’ти?
‘‘евама̄вусо’’ти кхо а̄йасма̄ да̄сако тхера̄нам̣ бхиккхӯнам̣ пат̣иссутва̄ йена̄йасма̄ кхемако тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄…пе… тхера̄ там̣, а̄вусо кхемака, евама̄хам̣су – ‘‘пан̃чиме, а̄вусо, упа̄да̄наккхандха̄ вутта̄ бхагавата̄, сеййатхидам̣ – рӯпупа̄да̄наккхандхо…пе… вин̃н̃а̄н̣упа̄да̄наккхандхо. имесу а̄йасма̄ кхемако пан̃часу упа̄да̄наккхандхесу кин̃чи аттам̣ ва̄ аттанийам̣ ва̄ саманупассатӣ’’ти? ‘‘пан̃чиме, а̄вусо, упа̄да̄наккхандха̄ вутта̄ бхагавата̄, сеййатхидам̣ – рӯпупа̄да̄наккхандхо…пе… вин̃н̃а̄н̣упа̄да̄наккхандхо. имесу кхва̄хам̣, а̄вусо, пан̃часу упа̄да̄наккхандхесу на кин̃чи аттам̣ ва̄ аттанийам̣ ва̄ саманупасса̄мӣ’’ти.
атха кхо а̄йасма̄ да̄сако йена тхера̄ бхиккхӯ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ тхере бхиккхӯ етадавоча – ‘‘кхемако, а̄вусо, бхиккху евама̄ха – ‘пан̃чиме, а̄вусо, упа̄да̄наккхандха̄ вутта̄ бхагавата̄, сеййатхидам̣ – рӯпупа̄да̄наккхандхо…пе… вин̃н̃а̄н̣упа̄да̄наккхандхо. имесу кхва̄хам̣, а̄вусо, пан̃часу упа̄да̄наккхандхесу на кин̃чи аттам̣ ва̄ аттанийам̣ ва̄ саманупасса̄мӣ’’’ти. ‘‘ехи твам̣, а̄вусо да̄сака, йена кхемако бхиккху тенупасан̇кама; упасан̇камитва̄ кхемакам̣ бхиккхум̣ евам̣ вадехи – ‘тхера̄ там̣, а̄вусо кхемака, евама̄хам̣су – пан̃чиме, а̄вусо, упа̄да̄наккхандха̄ вутта̄ бхагавата̄, сеййатхидам̣ – рӯпупа̄да̄наккхандхо…пе… вин̃н̃а̄н̣упа̄да̄наккхандхо. но че кира̄йасма̄ кхемако имесу пан̃часу упа̄да̄наккхандхесу кин̃чи аттам̣ ва̄ аттанийам̣ ва̄ саманупассати. тенаха̄йасма̄ кхемако арахам̣ кхӣн̣а̄саво’’’ти.
‘‘евама̄вусо’’ти кхо а̄йасма̄ да̄сако тхера̄нам̣ бхиккхӯнам̣ пат̣иссутва̄ йена̄йасма̄ кхемако…пе… тхера̄ там̣, а̄вусо кхемака, евама̄хам̣су – ‘‘пан̃чиме, а̄вусо, упа̄да̄наккхандха̄ вутта̄ бхагавата̄, сеййатхидам̣ – рӯпупа̄да̄наккхандхо…пе… вин̃н̃а̄н̣упа̄да̄наккхандхо; но че кира̄йасма̄ кхемако имесу пан̃часу упа̄да̄наккхандхесу кин̃чи аттам̣ ва̄ аттанийам̣ ва̄ саманупассати, тенаха̄йасма̄ кхемако арахам̣ кхӣн̣а̄саво’’ти. ‘‘пан̃чиме, а̄вусо, упа̄да̄наккхандха̄ вутта̄ бхагавата̄, сеййатхидам̣ – рӯпупа̄да̄наккхандхо…пе… вин̃н̃а̄н̣упа̄да̄наккхандхо. имесу кхва̄хам̣, а̄вусо, пан̃часу упа̄да̄наккхандхесу на кин̃чи аттам̣ ва̄ аттанийам̣ ва̄ саманупасса̄ми, на чамхи арахам̣ кхӣн̣а̄саво; апи ча ме, а̄вусо, пан̃часу упа̄да̄наккхандхесу ‘асмӣ’ти адхигатам̣, ‘айамахамасмӣ’ти на ча саманупасса̄мӣ’’ти.
атха кхо а̄йасма̄ да̄сако йена тхера̄ бхиккхӯ…пе… тхере бхиккхӯ етадавоча – ‘‘кхемако, а̄вусо, бхиккху евама̄ха – пан̃чиме, а̄вусо, упа̄да̄наккхандха̄ вутта̄ бхагавата̄, сеййатхидам̣ – рӯпупа̄да̄наккхандхо…пе… вин̃н̃а̄н̣упа̄да̄наккхандхо. имесу кхва̄хам̣, а̄вусо, пан̃часу упа̄да̄наккхандхесу на кин̃чи аттам̣ ва̄ аттанийам̣ ва̄ саманупасса̄ми, на чамхи арахам̣ кхӣн̣а̄саво; апи ча ме, а̄вусо, пан̃часу упа̄да̄наккхандхесу ‘асмӣ’ти адхигатам̣, ‘айамахамасмӣ’ти на ча саманупасса̄мӣ’’ти.
‘‘ехи твам̣, а̄вусо да̄сака, йена кхемако бхиккху тенупасан̇кама; упасан̇камитва̄ кхемакам̣ бхиккхум̣ евам̣ вадехи – ‘тхера̄ там̣, а̄вусо кхемака, евама̄хам̣су – йаметам̣, а̄вусо кхемака, асмӣти вадеси, киметам̣ асмӣти вадеси? рӯпам̣ асмӣти вадеси, ан̃н̃атра рӯпа̄ асмӣти вадеси, веданам̣… сан̃н̃ам̣… сан̇кха̄ре… вин̃н̃а̄н̣ам̣ асмӣти вадеси, ан̃н̃атра вин̃н̃а̄н̣а̄ асмӣти вадеси. йаметам̣, а̄вусо кхемака, асмӣти вадеси. киметам̣ асмӣти вадесӣ’’’ти?
‘‘евама̄вусо’’ти кхо а̄йасма̄ да̄сако тхера̄нам̣ бхиккхӯнам̣ пат̣иссутва̄ йена̄йасма̄ кхемако тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ кхемакам̣ етадавоча – тхера̄ там̣, а̄вусо кхемака, евама̄хам̣су – ‘‘йаметам̣, а̄вусо кхемака, ‘асмӣ’ти вадеси, киметам̣ ‘асмӣ’ти вадеси? рӯпам̣ ‘асмӣ’ти вадеси ан̃н̃атра рӯпа̄ ‘асмӣ’ти вадеси? веданам̣… сан̃н̃ам̣… сан̇кха̄ре… вин̃н̃а̄н̣ам̣ ‘асмӣ’ти вадеси ан̃н̃атра вин̃н̃а̄н̣а̄ ‘асмӣ’ти вадеси? йаметам̣, а̄вусо кхемака, ‘асмӣ’ти вадеси, киметам̣ ‘асмӣ’ти вадеси’’ти? ‘‘алам̣, а̄вусо да̄сака, ким̣ има̄йа сандха̄ваника̄йа! а̄хара̄вусо, дан̣д̣ам̣; ахамева йена тхера̄ бхиккхӯ тенупасан̇камисса̄мӣ’’ти.
атха кхо а̄йасма̄ кхемако дан̣д̣амолуббха йена тхера̄ бхиккхӯ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ тхерехи бхиккхӯхи саддхим̣ саммоди. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо а̄йасмантам̣ кхемакам̣ тхера̄ бхиккхӯ етадавочум̣ – ‘‘йаметам̣, а̄вусо кхемака, ‘асмӣ’ти вадеси, киметам̣ ‘асмӣ’ти вадеси? рӯпам̣ ‘асмӣ’ти вадеси, ан̃н̃атра рӯпа̄ ‘асмӣ’ти вадеси? веданам̣… сан̃н̃ам̣… сан̇кха̄ре… вин̃н̃а̄н̣ам̣ ‘асмӣ’ти вадеси, ан̃н̃атра вин̃н̃а̄н̣а̄ ‘асмӣ’ти вадеси? йаметам̣, а̄вусо кхемака, ‘асмӣ’ти вадеси, киметам̣ ‘асмӣ’ти вадесӣ’’ти? ‘‘на кхва̄хам̣, а̄вусо, рӯпам̣ ‘асмӣ’ти вада̄ми; напи ан̃н̃атра рӯпа̄ ‘асмӣ’ти вада̄ми. на веданам̣… на сан̃н̃ам̣… на сан̇кха̄ре… на вин̃н̃а̄н̣ам̣ ‘асмӣ’ти вада̄ми; напи ан̃н̃атра вин̃н̃а̄н̣а̄ ‘асмӣ’ти вада̄ми. апи ча ме, а̄вусо, пан̃часу упа̄да̄наккхандхесу ‘асмӣ’ти адхигатам̣ ‘айамахамасмӣ’ти на ча саманупасса̄ми’’.
‘‘сеййатха̄пи, а̄вусо, уппаласса ва̄ падумасса ва̄ пун̣д̣арӣкасса ва̄ гандхо. йо ну кхо евам̣ вадеййа – ‘паттасса гандхо’ти ва̄ ‘ван̣н̣асса [ван̣д̣асса (каттхачи)] гандхо’ти ва̄ ‘кин̃джаккхасса гандхо’ти ва̄ самма̄ ну кхо со вадама̄но вадеййа̄’’ти? ‘‘но хетам̣, а̄вусо’’. ‘‘йатха̄ катхам̣, пана̄вусо, самма̄ бйа̄карама̄но бйа̄кареййа̄’’ти? ‘‘‘пуппхасса гандхо’ти кхо, а̄вусо, самма̄ бйа̄карама̄но бйа̄кареййа̄’’ти. ‘‘евамева кхва̄хам̣, а̄вусо, на рӯпам̣ ‘асмӣ’ти вада̄ми, напи ан̃н̃атра рӯпа̄ ‘асмӣ’ти вада̄ми. на веданам̣… на сан̃н̃ам̣… на сан̇кха̄ре… на вин̃н̃а̄н̣ам̣ ‘асмӣ’ти вада̄ми, напи ан̃н̃атра вин̃н̃а̄н̣а̄ ‘асмӣ’ти вада̄ми. апи ча ме, а̄вусо, пан̃часу упа̄да̄наккхандхесу ‘асмӣ’ти адхигатам̣ ‘айамахамасмӣ’ти на ча саманупасса̄ми’’.
‘‘кин̃ча̄пи, а̄вусо, арийаса̄вакасса пан̃чорамбха̄гийа̄ни сам̣йоджана̄ни пахӣна̄ни бхаванти, атха кхвасса хоти – ‘йо ча пан̃часу упа̄да̄наккхандхесу анусахагато асмӣти ма̄но, асмӣти чхандо, асмӣти анусайо асамӯхато. со апарена самайена пан̃часу упа̄да̄наккхандхесу удайаббайа̄нупассӣ вихарати – ити рӯпам̣, ити рӯпасса самудайо, ити рӯпасса аттхан̇гамо; ити ведана̄… ити сан̃н̃а̄… ити сан̇кха̄ра̄… ити вин̃н̃а̄н̣ам̣, ити вин̃н̃а̄н̣асса самудайо, ити вин̃н̃а̄н̣асса аттхан̇гамо’ти. тассимесу пан̃часу упа̄да̄наккхандхесу удайаббайа̄нупассино вихарато йописса хоти пан̃часу упа̄да̄наккхандхесу анусахагато ‘асмӣ’ти, ма̄но ‘асмӣ’ти, чхандо ‘асмӣ’ти анусайо асамӯхато, сопи самуггха̄там̣ гаччхати.
‘‘сеййатха̄пи, а̄вусо, ваттхам̣ сам̣килит̣т̣хам̣ малаггахитам̣. таменам̣ са̄мика̄ раджакасса анупададжджум̣. таменам̣ раджако ӯсе ва̄ кха̄ре ва̄ гомайе ва̄ саммаддитва̄ аччхе удаке виккха̄лети. кин̃ча̄пи там̣ хоти ваттхам̣ парисуддхам̣ парийода̄там̣, атха кхвасса хоти йева анусахагато ӯсагандхо ва̄ кха̄рагандхо ва̄ гомайагандхо ва̄ асамӯхато. таменам̣ раджако са̄мика̄нам̣ дети. таменам̣ са̄мика̄ гандхапарибха̄вите каран̣д̣аке никкхипанти. йописса хоти анусахагато ӯсагандхо ва̄ кха̄рагандхо ва̄ гомайагандхо ва̄ асамӯхато, сопи самуггха̄там̣ гаччхати. евамева кхо, а̄вусо, кин̃ча̄пи арийаса̄вакасса пан̃чорамбха̄гийа̄ни сам̣йоджана̄ни пахӣна̄ни бхаванти, атха кхвасса хоти йева пан̃часу упа̄да̄наккхандхесу анусахагато ‘асмӣ’ти, ма̄но ‘асмӣ’ти, чхандо ‘асмӣ’ти анусайо асамӯхато. со апарена самайена пан̃часу упа̄да̄наккхандхесу удайаббайа̄нупассӣ вихарати. ‘ити рӯпам̣, ити рӯпасса самудайо, ити рӯпасса аттхан̇гамо; ити ведана̄… ити сан̃н̃а̄… ити сан̇кха̄ра̄… ити вин̃н̃а̄н̣ам̣, ити вин̃н̃а̄н̣асса самудайо, ити вин̃н̃а̄н̣асса аттхан̇гамо’ти. тасса имесу пан̃часу упа̄да̄наккхандхесу удайаббайа̄нупассино вихарато йописса хоти пан̃часу упа̄да̄наккхандхесу анусахагато ‘асмӣ’ти, ма̄но ‘асмӣ’ти, чхандо ‘асмӣ’ти анусайо асамӯхато, сопи самуггха̄там̣ гаччхатӣ’’ти.
евам̣ вутте, тхера̄ бхиккхӯ а̄йасмантам̣ кхемакам̣ етадавочум̣ – ‘‘на кхо [на кхо пана (ка.)] майам̣ а̄йасмантам̣ кхемакам̣ вихеса̄пекха̄ пуччхимха, апи ча̄йасма̄ кхемако пахоси тасса бхагавато са̄санам̣ виттха̄рена а̄чиккхитум̣ десетум̣ пан̃н̃а̄петум̣ пат̣т̣хапетум̣ виваритум̣ вибхаджитум̣ утта̄нӣка̄тум̣. тайидам̣ а̄йасмата̄ кхемакена тасса бхагавато са̄санам̣ виттха̄рена а̄чиккхитам̣ деситам̣ пан̃н̃а̄питам̣ пат̣т̣хапитам̣ виваритам̣ вибхаджитам̣ утта̄нӣката’’нти.
идамавоча а̄йасма̄ кхемако. аттамана̄ тхера̄ бхиккхӯ а̄йасмато кхемакасса бха̄ситам̣ абхинандум̣. имасмин̃ча пана веййа̄каран̣асмим̣ бхан̃н̃ама̄не сат̣т̣химатта̄нам̣ тхера̄нам̣ бхиккхӯнам̣ анупа̄да̄йа а̄савехи читта̄ни вимуччим̣су, а̄йасмато кхемакасса ча̄ти. саттамам̣.