9. тхеравагго
1. а̄нандасуттам̣
83. са̄ваттхинида̄нам̣. татра кхо а̄йасма̄ а̄нандо бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘а̄вусо, бхиккхаве’’ти. ‘‘а̄вусо’’ти кхо те бхиккхӯ а̄йасмато а̄нандасса паччассосум̣. а̄йасма̄ а̄нандо етадавоча –
‘‘пун̣н̣о на̄ма, а̄вусо, а̄йасма̄ манта̄н̣ипутто [манта̄нипутто (ка. сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ. ка.)] амха̄кам̣ навака̄нам̣ сатам̣ бахӯпака̄ро хоти. со амхе имина̄ ова̄дена овадати – ‘упа̄да̄йа, а̄вусо а̄нанда, асмӣти хоти, но анупа̄да̄йа. кин̃ча упа̄да̄йа асмӣти хоти, но анупа̄да̄йа? рӯпам̣ упа̄да̄йа асмӣти хоти, но анупа̄да̄йа. веданам̣… сан̃н̃ам̣… сан̇кха̄ре… вин̃н̃а̄н̣ам̣ упа̄да̄йа асмӣти хоти, но анупа̄да̄йа’’’.
‘‘сеййатха̄пи, а̄вусо а̄нанда, иттхӣ ва̄ пурисо ва̄ дахаро йува̄ ман̣д̣анакаджа̄тико а̄да̄се ва̄ парисуддхе парийода̄те аччхе ва̄ удакапатте сакам̣ мукханимиттам̣ паччавеккхама̄но упа̄да̄йа пассеййа, но анупа̄да̄йа; евамева кхо, а̄вусо а̄нанда, рӯпам̣ упа̄да̄йа асмӣти хоти, но анупа̄да̄йа. веданам̣… сан̃н̃ам̣… сан̇кха̄ре… вин̃н̃а̄н̣ам̣ упа̄да̄йа асмӣти хоти, но анупа̄да̄йа.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, а̄вусо а̄нанда, ‘рӯпам̣ ниччам̣ ва̄ аниччам̣ ва̄’’’ти? ‘аниччам̣, а̄вусо’. ведана̄… сан̃н̃а̄ … сан̇кха̄ра̄… вин̃н̃а̄н̣ам̣ ниччам̣ ва̄ аниччам̣ ва̄’ти? ‘аниччам̣, а̄вусо’. тасма̄тиха…пе… евам̣ пассам̣…пе… на̄парам̣ иттхатта̄йа̄ти паджа̄на̄тӣти. пун̣н̣о на̄ма а̄вусо а̄йасма̄ манта̄н̣ипутто амха̄кам̣ навака̄нам̣ сатам̣ бахӯпака̄ро хоти. со амхе имина̄ ова̄дена овадати. идан̃ча пана ме а̄йасмато пун̣н̣асса манта̄н̣ипуттасса дхаммадесанам̣ сутва̄ дхаммо абхисамитоти. пат̣хамам̣.
2. тиссасуттам̣
84. са̄ваттхинида̄нам̣. тена кхо пана самайена а̄йасма̄ тиссо бхагавато питуччха̄путто самбахула̄нам̣ бхиккхӯнам̣ евама̄рочети – ‘‘апи ме, а̄вусо, мадхуракаджа̄то вийа ка̄йо; диса̄пи ме на паккха̄йанти; дхамма̄пи мам̣ на пат̣ибханти; тхинамиддхан̃ча [тхӣнамиддхан̃ча (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] ме читтам̣ парийа̄да̄йа тит̣т̣хати; анабхирато ча брахмачарийам̣ чара̄ми; хоти ча ме дхаммесу вичикиччха̄’’ти.
атха кхо самбахула̄ бхиккхӯ йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинна̄ кхо те бхиккхӯ бхагавантам̣ етадавочум̣ – ‘‘а̄йасма̄, бханте, тиссо бхагавато питуччха̄путто самбахула̄нам̣ бхиккхӯнам̣ евама̄рочети – ‘апи ме, а̄вусо, мадхуракаджа̄то вийа ка̄йо; диса̄пи ме на паккха̄йанти; дхамма̄пи мам̣ на пат̣ибханти; тхинамиддхан̃ча ме читтам̣ парийа̄да̄йа тит̣т̣хати; анабхирато ча брахмачарийам̣ чара̄ми; хоти ча ме дхаммесу вичикиччха̄’’’ти.
атха кхо бхагава̄ ан̃н̃атарам̣ бхиккхум̣ а̄мантеси – ‘‘ехи твам̣, бхиккху, мама вачанена тиссам̣ бхиккхум̣ а̄мантехӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо со бхиккху бхагавато пат̣иссутва̄ йена̄йасма̄ тиссо тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ тиссам̣ етадавоча – ‘‘саттха̄ там̣, а̄вусо тисса, а̄мантетӣ’’ти. ‘‘евама̄вусо’’ти кхо а̄йасма̄ тиссо тасса бхиккхуно пат̣иссутва̄ йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо а̄йасмантам̣ тиссам̣ бхагава̄ етадавоча – ‘‘саччам̣ кира твам̣, тисса, самбахула̄нам̣ бхиккхӯнам̣ евама̄рочеси – ‘апи ме, а̄вусо, мадхуракаджа̄то вийа ка̄йо…пе… хоти ча ме дхаммесу вичикиччха̄’’’ти? ‘‘евам̣, бханте’’. ‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, тисса, рӯпе авигатара̄гасса авигатаччхандасса авигатапемасса авигатапипа̄сасса авигатапарил̣а̄хасса авигататан̣хасса, тасса рӯпасса випарин̣а̄ман̃н̃атха̄бха̄ва̄ уппаджджанти сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄’’ти? ‘‘евам̣, бханте’’.
‘‘са̄дху са̄дху, тисса! еван̃хетам̣, тисса, хоти. йатха̄ там̣ рӯпе авигатара̄гасса… ведана̄йа… сан̃н̃а̄йа… сан̇кха̄ресу авигатара̄гасса…пе… тесам̣ сан̇кха̄ра̄нам̣ випарин̣а̄ман̃н̃атха̄бха̄ва̄ уппаджджанти сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄’’ти? ‘‘евам̣, бханте’’.
‘‘са̄дху са̄дху, тисса! еван̃хетам̣, тисса, хоти. йатха̄ там̣ вин̃н̃а̄н̣е авигатара̄гасса авигатаччхандасса авигатапемасса авигатапипа̄сасса авигатапарил̣а̄хасса авигататан̣хасса, тасса вин̃н̃а̄н̣асса випарин̣а̄ман̃н̃атха̄бха̄ва̄ уппаджджанти сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄’’ти? ‘‘евам̣, бханте’’.
‘‘са̄дху са̄дху, тисса! еван̃хетам̣, тисса, хоти. йатха̄ там̣ вин̃н̃а̄н̣е авигатара̄гасса. там̣ ким̣ ман̃н̃аси, тисса, рӯпе вигатара̄гасса вигатаччхандасса вигатапемасса вигатапипа̄сасса вигатапарил̣а̄хасса вигататан̣хасса, тасса рӯпасса випарин̣а̄ман̃н̃атха̄бха̄ва̄ уппаджджанти сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’.
‘‘са̄дху са̄дху, тисса! еван̃хетам̣, тисса, хоти. йатха̄ там̣ рӯпе вигатара̄гасса… ведана̄йа… сан̃н̃а̄йа… сан̇кха̄ресу вигатара̄гасса… вин̃н̃а̄н̣е вигатара̄гасса вигатаччхандасса вигатапемасса вигатапипа̄сасса вигатапарил̣а̄хасса вигататан̣хасса тасса вин̃н̃а̄н̣асса випарин̣а̄ман̃н̃атха̄бха̄ва̄ уппаджджанти сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’.
‘‘са̄дху са̄дху, тисса! еван̃хетам̣, тисса, хоти. йатха̄ там̣ вин̃н̃а̄н̣е вигатара̄гасса. там̣ ким̣ ман̃н̃аси, тисса, рӯпам̣ ниччам̣ ва̄ аниччам̣ ва̄’’ти? ‘‘аниччам̣, бханте’’. ‘‘ведана̄ … сан̃н̃а̄… сан̇кха̄ра̄… вин̃н̃а̄н̣ам̣ ниччам̣ ва̄ аниччам̣ ва̄’’ти? ‘‘аниччам̣, бханте’’. тасма̄тиха…пе… евам̣ пассам̣…пе… на̄парам̣ иттхатта̄йа̄ти паджа̄на̄тӣ’’ти.
‘‘сеййатха̄пи, тисса, две пуриса̄ – еко пурисо амаггакусало, еко пурисо маггакусало. таменам̣ со амаггакусало пурисо амум̣ маггакусалам̣ пурисам̣ маггам̣ пуччхеййа. со евам̣ вадеййа – ‘ехи, бхо пуриса, айам̣ магго. тена мухуттам̣ гаччха. тена мухуттам̣ гантва̄ даккхиссаси дведха̄патхам̣, таттха ва̄мам̣ мун̃читва̄ даккхин̣ам̣ ган̣ха̄хи. тена мухуттам̣ гаччха. тена мухуттам̣ гантва̄ даккхиссаси тиббам̣ ванасан̣д̣ам̣. тена мухуттам̣ гаччха. тена мухуттам̣ гантва̄ даккхиссаси махантам̣ ниннам̣ паллалам̣. тена мухуттам̣ гаччха. тена мухуттам̣ гантва̄ даккхиссаси соббхам̣ папа̄там̣. тена мухуттам̣ гаччха. тена мухуттам̣ гантва̄ даккхиссаси самам̣ бхӯмибха̄гам̣ раман̣ӣйа’’’нти.
‘‘упама̄ кхо мйа̄йам̣, тисса, ката̄ аттхасса вин̃н̃а̄пана̄йа. айам̣ чеветтха аттхо – ‘пурисо амаггакусало’ти кхо, тисса, путхуджджанассетам̣ адхивачанам̣. ‘пурисо маггакусало’ти кхо, тисса, татха̄гатассетам̣ адхивачанам̣ арахато самма̄самбуддхасса. ‘дведха̄патхо’ти кхо, тисса, вичикиччха̄йетам̣ адхивачанам̣. ‘ва̄мо магго’ти кхо, тисса, ат̣т̣хан̇гикассетам̣ миччха̄маггасса адхивачанам̣, сеййатхидам̣ – миччха̄дит̣т̣хийа̄…пе… миччха̄сама̄дхисса. ‘даккхин̣о магго’ти кхо, тисса, арийассетам̣ ат̣т̣хан̇гикасса маггасса адхивачанам̣, сеййатхидам̣ – самма̄дит̣т̣хийа̄…пе… самма̄сама̄дхисса. ‘тиббо ванасан̣д̣о’ти кхо, тисса, авиджджа̄йетам̣ адхивачанам̣. ‘махантам̣ ниннам̣ паллала’нти кхо, тисса, ка̄ма̄наметам̣ адхивачанам̣. ‘соббхо папа̄то’ти кхо, тисса, кодхӯпа̄йа̄сассетам̣ адхивачанам̣. ‘само бхӯмибха̄го раман̣ӣйо’ти кхо, тисса, нибба̄нассетам̣ адхивачанам̣. абхирама, тисса, абхирама, тисса! ахамова̄дена ахамануггахена ахамануса̄санийа̄’’ти [ахама̄мисадхамма̄нуггахена мамова̄дена мама̄нуса̄санийа̄ти (ка.)].
идамавоча бхагава̄. аттамано а̄йасма̄ тиссо бхагавато бха̄ситам̣ абхинандӣти. дутийам̣.
3. йамакасуттам̣
85. екам̣ самайам̣ а̄йасма̄ са̄рипутто са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. тена кхо пана самайена йамакасса на̄ма бхиккхуно еварӯпам̣ па̄пакам̣ дит̣т̣хигатам̣ уппаннам̣ хоти – ‘‘татха̄хам̣ бхагавата̄ дхаммам̣ деситам̣ а̄джа̄на̄ми, йатха̄ кхӣн̣а̄саво бхиккху ка̄йасса бхеда̄ уччхиджджати винассати, на хоти парам̣ маран̣а̄’’ти.
ассосум̣ кхо самбахула̄ бхиккхӯ йамакасса кира на̄ма бхиккхуно еварӯпам̣ па̄пакам̣ дит̣т̣хигатам̣ уппаннам̣ хоти – ‘‘татха̄хам̣ бхагавата̄ дхаммам̣ деситам̣ а̄джа̄на̄ми, йатха̄ кхӣн̣а̄саво бхиккху ка̄йасса бхеда̄ уччхиджджати винассати, на хоти парам̣ маран̣а̄’’ти. атха кхо те бхиккхӯ йена̄йасма̄ йамако тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ а̄йасмата̄ йамакена саддхим̣ саммодим̣су. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинна̄ кхо те бхиккхӯ а̄йасмантам̣ йамакам̣ етадавочум̣ –
‘‘саччам̣ кира те, а̄вусо йамака, еварӯпам̣ па̄пакам̣ дит̣т̣хигатам̣ уппаннам̣ – ‘татха̄хам̣ бхагавата̄ дхаммам̣ деситам̣ а̄джа̄на̄ми, йатха̄ кхӣн̣а̄саво бхиккху ка̄йасса бхеда̄ уччхиджджати винассати, на хоти парам̣ маран̣а̄’’’ти? ‘‘евам̣ кхва̄хам̣, а̄вусо, бхагавата̄ дхаммам̣ деситам̣ а̄джа̄на̄ми – ‘кхӣн̣а̄саво бхиккху ка̄йасса бхеда̄ уччхиджджати винассати, на хоти парам̣ маран̣а̄’’’ти.
‘‘ма̄, а̄вусо йамака, евам̣ авача, ма̄ бхагавантам̣ аббха̄чиккхи. на хи са̄дху бхагавато аббха̄чиккханам̣. на хи бхагава̄ евам̣ вадеййа – ‘кхӣн̣а̄саво бхиккху ка̄йасса бхеда̄ уччхиджджати винассати, на хоти парам̣ маран̣а̄’’’ти. евампи кхо а̄йасма̄ йамако техи бхиккхӯхи вуччама̄но татхева там̣ па̄пакам̣ дит̣т̣хигатам̣ тха̄маса̄ пара̄ма̄са̄ абхинивисса вохарати – ‘‘татха̄хам̣ бхагавата̄ дхаммам̣ деситам̣ а̄джа̄на̄ми, йатха̄ кхӣн̣а̄саво бхиккху ка̄йасса бхеда̄ уччхиджджати винассати, на хоти парам̣ маран̣а̄’’ти.
йато кхо те бхиккхӯ на̄саккхим̣су а̄йасмантам̣ йамакам̣ етасма̄ па̄пака̄ дит̣т̣хигата̄ вивечетум̣, атха кхо те бхиккхӯ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ йена̄йасма̄ са̄рипутто тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ са̄рипуттам̣ етадавочум̣ – ‘‘йамакасса на̄ма, а̄вусо са̄рипутта, бхиккхуно еварӯпам̣ па̄пакам̣ дит̣т̣хигатам̣ уппаннам̣ – ‘татха̄хам̣ бхагавата̄ дхаммам̣ деситам̣ а̄джа̄на̄ми йатха̄ кхӣн̣а̄саво бхиккху ка̄йасса бхеда̄ уччхиджджати винассати, на хоти парам̣ маран̣а̄’ти. са̄дха̄йасма̄ са̄рипутто йена йамако бхиккху тенупасан̇камату анукампам̣ упа̄да̄йа̄’’ти. адхива̄сеси кхо а̄йасма̄ са̄рипутто тун̣хӣбха̄вена. атха кхо а̄йасма̄ са̄рипутто са̄йанхасамайам̣ пат̣исалла̄на̄ вут̣т̣хито йена̄йасма̄ йамако тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ а̄йасмата̄ йамакена саддхим̣ саммоди…пе… екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ са̄рипутто а̄йасмантам̣ йамакам̣ етадавоча –
‘‘саччам̣ кира те, а̄вусо йамака, еварӯпам̣ па̄пакам̣ дит̣т̣хигатам̣ уппаннам̣ – ‘татха̄хам̣ бхагавата̄ дхаммам̣ деситам̣ а̄джа̄на̄ми, йатха̄ кхӣн̣а̄саво бхиккху ка̄йасса бхеда̄ уччхиджджати винассати, на хоти парам̣ маран̣а̄’’’ти? ‘‘евам̣ кхва̄хам̣, а̄вусо, бхагавата̄ дхаммам̣ деситам̣ а̄джа̄на̄ми, йатха̄ кхӣн̣а̄саво бхиккху ка̄йасса бхеда̄ уччхиджджати винассати, на хоти парам̣ маран̣а̄’’ти.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, а̄вусо йамака, рӯпам̣ ниччам̣ ва̄ аниччам̣ ва̄’’ти? ‘‘аниччам̣, а̄вусо’’. ‘‘ведана̄ ничча̄… сан̃н̃а̄… сан̇кха̄ра̄… вин̃н̃а̄н̣ам̣ ниччам̣ ва̄ аниччам̣ ва̄’’ти? ‘‘аниччам̣, а̄вусо’’. тасма̄тиха…пе… евам̣ пассам̣…пе… на̄парам̣ иттхатта̄йа̄ти паджа̄на̄тӣ’’ти.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, а̄вусо йамака, рӯпам̣ татха̄гатоти саманупассасӣ’’ти? ‘‘но хетам̣, а̄вусо’’ … ‘‘веданам̣ татха̄гатоти саманупассасӣ’’ти? ‘‘но хетам̣, а̄вусо’’… ‘‘сан̃н̃ам̣… сан̇кха̄ре… вин̃н̃а̄н̣ам̣ татха̄гатоти саманупассасӣ’’ти? ‘‘но хетам̣, а̄вусо’’.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, а̄вусо йамака, рӯпасмим̣ татха̄гатоти саманупассасӣ’’ти? ‘‘но хетам̣, а̄вусо’’. ‘‘ан̃н̃атра рӯпа̄ татха̄гатоти саманупассасӣ’’ти? ‘‘но хетам̣, а̄вусо’’. ‘‘ведана̄йа… ан̃н̃атра ведана̄йа…пе… сан̃н̃а̄йа… ан̃н̃атра сан̃н̃а̄йа… сан̇кха̄ресу… ан̃н̃атра сан̇кха̄рехи… вин̃н̃а̄н̣асмим̣ татха̄гатоти саманупассасӣ’’ти? ‘‘но хетам̣, а̄вусо’’. ‘‘ан̃н̃атра вин̃н̃а̄н̣а̄ татха̄гатоти саманупассасӣ’’ти? ‘‘но хетам̣, а̄вусо’’.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, а̄вусо йамака, рӯпам̣… веданам̣… сан̃н̃ам̣… сан̇кха̄ре… вин̃н̃а̄н̣ам̣ татха̄гатоти саманупассасӣ’’ти? ‘‘но хетам̣, а̄вусо’’.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, а̄вусо йамака, айам̣ со арӯпӣ… аведано… асан̃н̃ӣ… асан̇кха̄ро… авин̃н̃а̄н̣о татха̄гатоти саманупассасӣ’’ти? ‘‘но хетам̣, а̄вусо’’. ‘‘еттха ча те, а̄вусо йамака, дит̣т̣хева дхамме саччато тхетато [татхато (сйа̄. кам̣.)] татха̄гате анупалаббхийама̄не [татха̄гате анупалаббхама̄не (?)], каллам̣ ну те там̣ веййа̄каран̣ам̣ – ‘татха̄хам̣ бхагавата̄ дхаммам̣ деситам̣ а̄джа̄на̄ми, йатха̄ кхӣн̣а̄саво бхиккху ка̄йасса бхеда̄ уччхиджджати винассати, на хоти парам̣ маран̣а̄’’’ти?
‘‘аху кхо ме там̣, а̄вусо са̄рипутта, пуббе авиддасуно па̄пакам̣ дит̣т̣хигатам̣; идан̃ча пана̄йасмато са̄рипуттасса дхаммадесанам̣ сутва̄ тан̃чева па̄пакам̣ дит̣т̣хигатам̣ пахӣнам̣, дхаммо ча ме абхисамито’’ти.
‘‘саче там̣, а̄вусо йамака, евам̣ пуччхеййум̣ – ‘йо со, а̄вусо йамака, бхиккху арахам̣ кхӣн̣а̄саво со ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ ким̣ хотӣ’ти? евам̣ пут̣т̣хо твам̣, а̄вусо йамака, кинти бйа̄кареййа̄сӣ’’ти? ‘‘саче мам̣, а̄вусо, евам̣ пуччхеййум̣ – ‘йо со, а̄вусо йамака, бхиккху арахам̣ кхӣн̣а̄саво со ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ ким̣ хотӣ’ти? евам̣ пут̣т̣хохам̣, а̄вусо, евам̣ бйа̄кареййам̣ – ‘рӯпам̣ кхо, а̄вусо, аниччам̣. йаданиччам̣ там̣ дуккхам̣; йам̣ дуккхам̣ там̣ нируддхам̣ тадаттхан̇гатам̣. ведана̄… сан̃н̃а̄… сан̇кха̄ра̄… вин̃н̃а̄н̣ам̣ аниччам̣. йаданиччам̣ там̣ дуккхам̣; йам̣ дуккхам̣ там̣ нируддхам̣ тадаттхан̇гата’нти. евам̣ пут̣т̣хохам̣, а̄вусо, евам̣ бйа̄кареййа’’нти.
‘‘са̄дху са̄дху, а̄вусо йамака! тена ха̄вусо, йамака, упамам̣ те карисса̄ми етассева аттхасса бхиййосоматта̄йа н̃а̄н̣а̄йа. сеййатха̄пи, а̄вусо йамака, гахапати ва̄ гахапатипутто ва̄ ад̣д̣хо махаддхано маха̄бхого; со ча а̄раккхасампанно. тасса кочидева пурисо уппаджджеййа анаттхака̄мо ахитака̄мо айогаккхемака̄мо джӣвита̄ воропетука̄мо. тасса евамасса – ‘айам̣ кхо гахапати ва̄ гахапатипутто ва̄ ад̣д̣хо махаддхано маха̄бхого; со ча а̄раккхасампанно; на̄йам̣ [на ха̄йам̣ (сйа̄. кам̣.)] сукаро пасайха джӣвита̄ воропетум̣. йам̣нӯна̄хам̣ анупакхаджджа джӣвита̄ воропеййа’нти. со там̣ гахапатим̣ ва̄ гахапатипуттам̣ ва̄ упасан̇камитва̄ евам̣ вадеййа – ‘упат̣т̣хахеййам̣ там̣, бханте’ти. таменам̣ со гахапати ва̄ гахапатипутто ва̄ упат̣т̣ха̄пеййа. со упат̣т̣хахеййа пуббут̣т̣ха̄йӣ паччха̄нипа̄тӣ ким̣ка̄рапат̣исса̄вӣ мана̄пача̄рӣ пийава̄дӣ. тасса со гахапати ва̄ гахапатипутто ва̄ миттатопи нам̣ саддахеййа [дахеййа (сйа̄. кам̣. пӣ. ка.)]; сухаджджатопи нам̣ саддахеййа; тасмин̃ча висса̄сам̣ а̄паджджеййа. йада̄ кхо, а̄вусо, тасса пурисасса евамасса – ‘сам̣виссаттхо кхо мйа̄йам̣ гахапати ва̄ гахапатипутто ва̄’ти, атха нам̣ рахогатам̣ видитва̄ тин̣хена саттхена джӣвита̄ воропеййа.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, а̄вусо йамака, йада̄ хи со пурисо амум̣ гахапатим̣ ва̄ гахапатипуттам̣ ва̄ упасан̇камитва̄ евам̣ а̄ха – ‘упат̣т̣хахеййам̣ там̣, бханте’ти, тада̄пи со вадхакова. вадхакан̃ча пана сантам̣ на ан̃н̃а̄си – ‘вадхако ме’ти. йада̄пи со упат̣т̣хахати пуббут̣т̣ха̄йӣ паччха̄нипа̄тӣ ким̣ка̄рапат̣исса̄вӣ мана̄пача̄рӣ пийава̄дӣ, тада̄пи со вадхакова. вадхакан̃ча пана сантам̣ на ан̃н̃а̄си – ‘вадхако ме’ти. йада̄пи нам̣ рахогатам̣ видитва̄ тин̣хена саттхена джӣвита̄ воропети, тада̄пи со вадхакова. вадхакан̃ча пана сантам̣ на ан̃н̃а̄си – ‘вадхако ме’’’ти. ‘‘евама̄вусо’’ти. ‘‘евамева кхо, а̄вусо, ассутава̄ путхуджджано арийа̄нам̣ адасса̄вӣ арийадхаммасса аковидо арийадхамме авинӣто, саппуриса̄нам̣ адасса̄вӣ саппурисадхаммасса аковидо саппурисадхамме авинӣто рӯпам̣ аттато саманупассати, рӯпавантам̣ ва̄ атта̄нам̣; аттани ва̄ рӯпам̣, рӯпасмим̣ ва̄ атта̄нам̣. веданам̣… сан̃н̃ам̣… сан̇кха̄ре… вин̃н̃а̄н̣ам̣ аттато саманупассати, вин̃н̃а̄н̣авантам̣ ва̄ атта̄нам̣; аттани ва̄ вин̃н̃а̄н̣ам̣, вин̃н̃а̄н̣асмим̣ ва̄ атта̄нам̣’’.
‘‘со аниччам̣ рӯпам̣ ‘аниччам̣ рӯпа’нти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти. аниччам̣ веданам̣ ‘аничча̄ ведана̄’ти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти. аниччам̣ сан̃н̃ам̣ ‘аничча̄ сан̃н̃а̄’ти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти. аничче сан̇кха̄ре ‘аничча̄ сан̇кха̄ра̄’ти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти. аниччам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ ‘аниччам̣ вин̃н̃а̄н̣а’нти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти.
‘‘дуккхам̣ рӯпам̣ ‘дуккхам̣ рӯпа’нти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти. дуккхам̣ веданам̣… дуккхам̣ сан̃н̃ам̣… дуккхе сан̇кха̄ре… дуккхам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ ‘дуккхам̣ вин̃н̃а̄н̣а’нти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти.
‘‘анаттам̣ рӯпам̣ ‘анатта̄ рӯпа’нти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти. анаттам̣ веданам̣… анаттам̣ сан̃н̃ам̣… анатте сан̇кха̄ре… анаттам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ ‘анаттам̣ вин̃н̃а̄н̣а’нти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти.
‘‘сан̇кхатам̣ рӯпам̣ ‘сан̇кхатам̣ рӯпа’нти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти. сан̇кхатам̣ веданам̣… сан̇кхатам̣ сан̃н̃ам̣… сан̇кхате сан̇кха̄ре… сан̇кхатам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ ‘сан̇кхатам̣ вин̃н̃а̄н̣а’нти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти.
‘‘вадхакам̣ рӯпам̣ ‘вадхакам̣ рӯпа’нти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти. вадхакам̣ веданам̣ ‘вадхака̄ ведана̄’ти… вадхакам̣ сан̃н̃ам̣ ‘вадхака̄ сан̃н̃а̄’ти… вадхаке сан̇кха̄ре ‘вадхака̄ сан̇кха̄ра̄’ти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти. вадхакам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ ‘вадхакам̣ вин̃н̃а̄н̣а’нти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти.
‘‘со рӯпам̣ упети упа̄дийати адхит̣т̣ха̄ти ‘атта̄ ме’ти. веданам̣… сан̃н̃ам̣… сан̇кха̄ре… вин̃н̃а̄н̣ам̣ упети упа̄дийати адхит̣т̣ха̄ти ‘атта̄ ме’ти. тассиме пан̃чупа̄да̄наккхандха̄ упета̄ упа̄динна̄ дӣгхараттам̣ ахита̄йа дуккха̄йа сам̣ваттанти.
‘‘сутава̄ ча кхо, а̄вусо, арийаса̄вако арийа̄нам̣ дасса̄вӣ…пе… саппурисадхамме сувинӣто на рӯпам̣ аттато саманупассати, на рӯпавантам̣ атта̄нам̣; на аттани рӯпам̣, на рӯпасмим̣ атта̄нам̣. на веданам̣… на сан̃н̃ам̣… на сан̇кха̄ре… на вин̃н̃а̄н̣ам̣ аттато саманупассати, на вин̃н̃а̄н̣авантам̣ атта̄нам̣; на аттани вин̃н̃а̄н̣ам̣, на вин̃н̃а̄н̣асмим̣ атта̄нам̣.
‘‘со аниччам̣ рӯпам̣ ‘аниччам̣ рӯпа’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. аниччам̣ веданам̣ … аниччам̣ сан̃н̃ам̣… аничче сан̇кха̄ре … аниччам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ ‘аниччам̣ вин̃н̃а̄н̣а’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти.
‘‘дуккхам̣ рӯпам̣ ‘дуккхам̣ рӯпа’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. дуккхам̣ веданам̣… дуккхам̣ сан̃н̃ам̣… дуккхе сан̇кха̄ре… дуккхам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ ‘дуккхам̣ вин̃н̃а̄н̣а’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти.
‘‘анаттам̣ рӯпам̣ ‘анатта̄ рӯпа’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. анаттам̣ веданам̣… анаттам̣ сан̃н̃ам̣… анатте сан̇кха̄ре… анаттам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ ‘анатта̄ вин̃н̃а̄н̣а’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти.
‘‘сан̇кхатам̣ рӯпам̣ ‘сан̇кхатам̣ рӯпа’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. сан̇кхатам̣ веданам̣… сан̇кхатам̣ сан̃н̃ам̣… сан̇кхате сан̇кха̄ре… сан̇кхатам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ ‘сан̇кхатам̣ вин̃н̃а̄н̣а’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти.
‘‘вадхакам̣ рӯпам̣ ‘вадхакам̣ рӯпа’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. вадхакам̣ веданам̣… вадхакам̣ сан̃н̃ам̣… вадхаке сан̇кха̄ре ‘‘вадхака̄ сан̇кха̄ра̄’’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. вадхакам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ ‘вадхакам̣ вин̃н̃а̄н̣а’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти.
‘‘со рӯпам̣ на упети, на упа̄дийати, на̄дхит̣т̣ха̄ти – ‘атта̄ ме’ти. веданам̣… сан̃н̃ам̣… сан̇кха̄ре… вин̃н̃а̄н̣ам̣ на упети, на упа̄дийати, на̄дхит̣т̣ха̄ти – ‘атта̄ ме’ти. тассиме пан̃чупа̄да̄наккхандха̄ анупета̄ анупа̄динна̄ дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа сам̣ваттантӣ’’ти. ‘‘еваметам̣, а̄вусо са̄рипутта, хоти йесам̣ а̄йасманта̄нам̣ та̄диса̄ сабрахмача̄рино анукампака̄ аттхака̄ма̄ ова̄дака̄ ануса̄сака̄. идан̃ча пана ме а̄йасмато са̄рипуттасса дхаммадесанам̣ сутва̄ анупа̄да̄йа а̄савехи читтам̣ вимутта’’нти. татийам̣.
4. анура̄дхасуттам̣
86. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ веса̄лийам̣ вихарати маха̄ване кӯт̣а̄га̄раса̄ла̄йам̣. тена кхо пана самайена а̄йасма̄ анура̄дхо бхагавато авидӯре аран̃н̃акут̣ика̄йам̣ вихарати. атха кхо самбахула̄ ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ йена а̄йасма̄ анура̄дхо тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ а̄йасмата̄ анура̄дхена саддхим̣ саммодим̣су. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинна̄ кхо те ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ а̄йасмантам̣ анура̄дхам̣ етадавочум̣ – ‘‘йо со, а̄вусо анура̄дха, татха̄гато уттамапурисо парамапурисо парамапаттипатто, там̣ татха̄гато имесу чатӯсу т̣ха̄несу пан̃н̃а̄пайама̄но пан̃н̃а̄пети – ‘хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’ти ва̄, ‘на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’ти ва̄, ‘хоти ча на ча хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’ти ва̄, ‘нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’ти ва̄’’ти?
евам̣ вутте, а̄йасма̄ анура̄дхо те ан̃н̃атиттхийе парибба̄джаке етадавоча – ‘‘йо со а̄вусо татха̄гато уттамапурисо парамапурисо парамапаттипатто там̣ татха̄гато ан̃н̃атра имехи чатӯхи т̣ха̄нехи пан̃н̃а̄пайама̄но пан̃н̃а̄пети – ‘хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’ти ва̄, ‘на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’ти ва̄, ‘хоти ча на ча хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’ти ва̄, ‘нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’ти ва̄’’ти. евам̣ вутте, ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ а̄йасмантам̣ анура̄дхам̣ етадавочум̣ – ‘‘со ча̄йам̣ бхиккху наво бхависсати ачирапаббаджито, тхеро ва̄ пана ба̄ло абйатто’’ти. атха кхо ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ а̄йасмантам̣ анура̄дхам̣ навава̄дена ча ба̄лава̄дена ча апаса̄детва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ паккамим̣су.
атха кхо а̄йасмато анура̄дхасса ачирапаккантесу тесу ан̃н̃атиттхийесу парибба̄джакесу етадахоси – ‘‘саче кхо мам̣ те ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ уттарим̣ пан̃хам̣ пуччхеййум̣. катхам̣ бйа̄карама̄но ну кхва̄хам̣ тесам̣ ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ парибба̄джака̄нам̣ вуттава̄дӣ чева бхагавато ассам̣, на ча бхагавантам̣ абхӯтена аббха̄чиккхеййам̣, дхаммасса ча̄нудхаммам̣ бйа̄кареййам̣, на ча кочи сахадхаммико ва̄да̄нува̄до га̄райхам̣ т̣ха̄нам̣ а̄гаччхеййа̄’’ти?
атха кхо а̄йасма̄ анура̄дхо йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄…пе… екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ анура̄дхо бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘идха̄хам̣, бханте, бхагавато авидӯре аран̃н̃акут̣ика̄йам̣ вихара̄ми. атха кхо, бханте, самбахула̄ ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ йена̄хам̣ тенупасан̇камим̣су …пе… мам̣ етадавочум̣ – ‘йо со, а̄вусо анура̄дха, татха̄гато уттамапурисо парамапурисо парамапаттипатто там̣ татха̄гато имесу чатӯсу т̣ха̄несу пан̃н̃а̄пайама̄но пан̃н̃а̄пети – хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄ти ва̄, на хоти… хоти ча на ча хоти, нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄ти ва̄’’’ти?
евам̣ вутта̄хам̣, бханте, те ан̃н̃атиттхийе парибба̄джаке етадавочам̣ – ‘‘йо со, а̄вусо, татха̄гато уттамапурисо парамапурисо парамапаттипатто, там̣ татха̄гато ан̃н̃атра имехи чатӯхи т̣ха̄нехи пан̃н̃а̄пайама̄но пан̃н̃а̄пети – ‘хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’ти ва̄…пе… ‘нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’ти ва̄ти. евам̣ вутте, бханте, те ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ мам̣ етадавочум̣ – ‘со ча̄йам̣ бхиккху на во бхависсати ачирапаббаджито тхеро ва̄ пана ба̄ло абйатто’ти. атха кхо мам̣, бханте, те ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ навава̄дена ба̄лава̄дена ча апаса̄детва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ паккамим̣су’’.
‘‘тасса майхам̣, бханте, ачирапаккантесу тесу ан̃н̃атиттхийесу парибба̄джакесу етадахоси – ‘саче кхо мам̣ те ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ уттарим̣ пан̃хам̣ пуччхеййум̣. катхам̣ бйа̄карама̄но ну кхва̄хам̣ тесам̣ ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ парибба̄джака̄нам̣ вуттава̄дӣ чева бхагавато ассам̣, на ча бхагавантам̣ абхӯтена аббха̄чиккхеййам̣, дхаммасса ча̄нудхаммам̣ бйа̄кареййам̣, на ча кочи сахадхаммико ва̄да̄нува̄до га̄райхам̣ т̣ха̄нам̣ а̄гаччхеййа̄’’’ти?
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, анура̄дха, рӯпам̣ ниччам̣ ва̄ аниччам̣ ва̄’’ти? ‘‘аниччам̣, бханте’’. ‘‘йам̣ пана̄ниччам̣ дуккхам̣ ва̄ там̣ сукхам̣ ва̄’’ти? ‘‘дуккхам̣, бханте’’. ‘‘йам̣ пана̄ниччам̣ дуккхам̣ випарин̣а̄мадхаммам̣ каллам̣ ну там̣ саманупасситум̣ – ‘етам̣ мама, есохамасми, есо ме атта̄’’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’. ‘‘ведана̄… сан̃н̃а̄… сан̇кха̄ра̄… вин̃н̃а̄н̣ам̣ ниччам̣ ва̄ аниччам̣ ва̄’’ти? ‘‘аниччам̣ бханте’’…пе… тасма̄тиха…пе… евам̣ пассам̣…пе… на̄парам̣ иттхатта̄йа̄ти паджа̄на̄ти’’.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, анура̄дха, рӯпам̣ татха̄гатоти саманупассасӣ’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’. ‘‘веданам̣… сан̃н̃ам̣… сан̇кха̄ре… вин̃н̃а̄н̣ам̣ татха̄гатоти саманупассасӣ’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, анура̄дха, рӯпасмим̣ татха̄гатоти саманупассасӣ’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’. ‘‘ан̃н̃атра рӯпа̄ татха̄гатоти саманупассасӣ’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’. ‘‘ведана̄йа…пе… ан̃н̃атра ведана̄йа…пе… сан̃н̃а̄йа… ан̃н̃атра сан̃н̃а̄йа… сан̇кха̄ресу… ан̃н̃атра сан̇кха̄рехи… вин̃н̃а̄н̣асмим̣… ан̃н̃атра вин̃н̃а̄н̣а̄ татха̄гатоти саманупассасӣ’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, анура̄дха, рӯпам̣… ведана̄… сан̃н̃а̄… сан̇кха̄ра̄… вин̃н̃а̄н̣ам̣ татха̄гатоти саманупассасӣ’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, анура̄дха, айам̣ со арӯпӣ аведано асан̃н̃ӣ асан̇кха̄ро авин̃н̃а̄н̣о татха̄гатоти саманупассасӣ’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’.
‘‘еттха ча те, анура̄дха, дит̣т̣хева дхамме саччато тхетато татха̄гате анупалаббхийама̄не каллам̣ ну те там̣ веййа̄каран̣ам̣ – ‘йо со, а̄вусо, татха̄гато уттамапурисо парамапурисо парамапаттипатто там̣ татха̄гато ан̃н̃атра имехи чатӯхи т̣ха̄нехи пан̃н̃а̄пайама̄но пан̃н̃а̄пети – хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄ти ва̄… нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄ти ва̄’’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’.
‘‘са̄дху са̄дху, анура̄дха! пуббе ча̄хам̣, анура̄дха, етарахи ча дуккхан̃чева пан̃н̃апеми, дуккхасса ча ниродха’’нти. чатуттхам̣.
5. ваккалисуттам̣
87. екам̣ самайам̣ бхагава̄ ра̄джагахе вихарати вел̣уване каландаканива̄пе. тена кхо пана самайена а̄йасма̄ ваккали кумбхака̄ранивесане вихарати а̄ба̄дхико дуккхито ба̄л̣хагила̄но. атха кхо а̄йасма̄ ваккали упат̣т̣ха̄ке а̄мантеси – ‘‘етха тумхе, а̄вусо, йена бхагава̄ тенупасан̇каматха; упасан̇камитва̄ мама вачанена бхагавато па̄де сираса̄ вандатха – ‘ваккали, бханте, бхиккху а̄ба̄дхико дуккхито ба̄л̣хагила̄но, со бхагавато па̄де сираса̄ вандатӣ’ти. еван̃ча вадетха – ‘са̄дху кира, бханте, бхагава̄ йена ваккали бхиккху тенупасан̇камату; анукампам̣ упа̄да̄йа̄’’’ти. ‘‘евама̄вусо’’ти кхо те бхиккхӯ а̄йасмато ваккалисса пат̣иссутва̄ йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинна̄ кхо те бхиккхӯ бхагавантам̣ етадавочум̣ – ‘‘ваккали, бханте, бхиккху а̄ба̄дхико дуккхито ба̄л̣хагила̄но, со бхагавато па̄де сираса̄ вандати; еван̃ча пана вадети – ‘са̄дху кира, бханте, бхагава̄ йена ваккали бхиккху тенупасан̇камату; анукампам̣ упа̄да̄йа̄’’’ти. адхива̄сеси бхагава̄ тун̣хӣбха̄вена.
атха кхо бхагава̄ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа йена̄йасма̄ ваккали тенупасан̇ками. аддаса̄ кхо а̄йасма̄ ваккали бхагавантам̣ дӯратова а̄гаччхантам̣. дисва̄на ман̃чаке самадхоси [саман̃чоси (сӣ.), саман̃чопи (сйа̄. кам̣.) сам̣ + дхӯ + ӣ = самадхоси]. атха кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ ваккалим̣ етадавоча – ‘‘алам̣, ваккали, ма̄ твам̣ ман̃чаке самадхоси. сантима̄ни а̄сана̄ни пан̃н̃атта̄ни; таттха̄хам̣ нисӣдисса̄мӣ’’ти. нисӣди бхагава̄ пан̃н̃атте а̄сане. нисаджджа кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ ваккалим̣ етадавоча – ‘‘каччи те, ваккали, кхаманӣйам̣, каччи йа̄панӣйам̣, каччи дуккха̄ ведана̄ пат̣иккаманти, но абхиккаманти; пат̣иккамоса̄нам̣ пан̃н̃а̄йати, но абхиккамо’’ти? ‘‘на ме, бханте, кхаманӣйам̣, на йа̄панӣйам̣; ба̄л̣ха̄ ме дуккха̄ ведана̄ абхиккаманти, но пат̣иккаманти; абхиккамоса̄нам̣ пан̃н̃а̄йати, но пат̣иккамо’’ти. ‘‘каччи те, ваккали, на кин̃чи куккуччам̣, на кочи виппат̣иса̄ро’’ти? ‘‘таггха ме, бханте, анаппакам̣ куккуччам̣, анаппако виппат̣иса̄ро’’ти. ‘‘каччи пана там̣, ваккали, атта̄ сӣлато на упавадатӣ’’ти? ‘‘на кхо мам̣, бханте, атта̄ сӣлато упавадатӣ’’ти. ‘‘но че кира там̣, ваккали, атта̄ сӣлато упавадати; атха кин̃ча те куккуччам̣ ко ча виппат̣иса̄ро’’ти? ‘‘чирапат̣ика̄хам̣, бханте, бхагавантам̣ дассана̄йа упасан̇камитука̄мо, наттхи ча ме ка̄йасмим̣ та̄ватика̄ баламатта̄, йа̄вата̄хам̣ [йа̄хам̣ (сӣ.), йа̄йа̄хам̣ (пӣ.)] бхагавантам̣ дассана̄йа упасан̇камеййа’’нти.
‘‘алам̣, ваккали, ким̣ те имина̄ пӯтика̄йена дит̣т̣хена? йо кхо, ваккали, дхаммам̣ пассати со мам̣ пассати; йо мам̣ пассати со дхаммам̣ пассати. дхамман̃хи, ваккали, пассанто мам̣ пассати; мам̣ пассанто дхаммам̣ пассати.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, ваккали, рӯпам̣ ниччам̣ ва̄ аниччам̣ ва̄’’ти? ‘‘аниччам̣, бханте’’. ‘‘йам̣ пана̄ниччам̣ дуккхам̣ ва̄ там̣ сукхам̣ ва̄’’ти? ‘‘дуккхам̣, бханте’’. ‘‘йам̣ пана̄ниччам̣ дуккхам̣ випарин̣а̄мадхаммам̣, каллам̣ ну там̣ саманупасситум̣ – ‘етам̣ мама, есохамасми, есо ме атта̄’’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’. ‘‘ведана̄… сан̃н̃а̄… сан̇кха̄ра̄… вин̃н̃а̄н̣ам̣ ниччам̣ ва̄ аниччам̣ ва̄’’ти? ‘‘аниччам̣, бханте’’…пе… есо ме атта̄ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’. ‘‘тасма̄тиха…пе… евам̣ пассам̣…пе… на̄парам̣ иттхатта̄йа̄ти паджа̄на̄тӣ’’ти.
атха кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ ваккалим̣ имина̄ ова̄дена овадитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ йена гиджджхакӯт̣о паббато тена пакка̄ми. атха кхо а̄йасма̄ ваккали ачирапаккантасса бхагавато упат̣т̣ха̄ке а̄мантеси – ‘‘етха мам̣, а̄вусо, ман̃чакам̣ а̄ропетва̄ йена исигилипассам̣ ка̄л̣асила̄ тенупасан̇каматха. катхан̃хи на̄ма ма̄дисо антарагхаре ка̄лам̣ каттаббам̣ ман̃н̃еййа̄’’ти? ‘‘евама̄вусо’’ти кхо те бхиккхӯ а̄йасмато ваккалисса пат̣иссутва̄ а̄йасмантам̣ ваккалим̣ ман̃чакам̣ а̄ропетва̄ йена исигилипассам̣ ка̄л̣асила̄ тенупасан̇камим̣су. атха кхо бхагава̄ тан̃ча раттим̣ тан̃ча дива̄васесам̣ гиджджхакӯт̣е паббате виха̄си. атха кхо две девата̄йо абхикканта̄йа раттийа̄ абхиккантаван̣н̣а̄ кевалакаппам̣ гиджджхакӯт̣ам̣ обха̄сетва̄ йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су…пе… екамантам̣ ат̣т̣хам̣су. екамантам̣ т̣хита̄ кхо ека̄ девата̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘ваккали, бханте, бхиккху вимоккха̄йа чететӣ’’ти. апара̄ девата̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘со хи нӯна, бханте, сувимутто вимуччиссатӣ’’ти. идамавочум̣ та̄ девата̄йо. идам̣ ватва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ таттхевантарадха̄йим̣су.
атха кхо бхагава̄ тасса̄ раттийа̄ аччайена бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘етха тумхе, бхиккхаве, йена ваккали бхиккху тенупасан̇каматха; упасан̇камитва̄ ваккалим̣ бхиккхум̣ евам̣ вадетха –
‘‘‘сун̣а̄вусо твам̣, ваккали, бхагавато вачанам̣ двиннан̃ча девата̄нам̣. имам̣, а̄вусо, раттим̣ две девата̄йо абхикканта̄йа раттийа̄ абхиккантаван̣н̣а̄ кевалакаппам̣ гиджджхакӯт̣ам̣ обха̄сетва̄ йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ ат̣т̣хам̣су. екамантам̣ т̣хита̄ кхо, а̄вусо, ека̄ девата̄ бхагавантам̣ етадавоча – ваккали, бханте, бхиккху вимоккха̄йа чететӣти. апара̄ девата̄ бхагавантам̣ етадавоча – со хи нӯна, бханте, сувимутто вимуччиссатӣти. бхагава̄ ча там̣, а̄вусо ваккали, евама̄ха – ма̄ бха̄йи, ваккали; ма̄ бха̄йи, ваккали! апа̄пакам̣ те маран̣ам̣ бхависсати, апа̄пика̄ ка̄лакирийа̄’’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо те бхиккхӯ бхагавато пат̣иссутва̄ йена̄йасма̄ ваккали тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ ваккалим̣ етадавочум̣ – ‘‘сун̣а̄вусо ваккали, бхагавато вачанам̣ двиннан̃ча девата̄на’’нти.
атха кхо а̄йасма̄ ваккали упат̣т̣ха̄ке а̄мантеси – ‘‘етха мам̣, а̄вусо, ман̃чака̄ оропетха. катхан̃хи на̄ма ма̄дисо учче а̄сане нисӣдитва̄ тасса бхагавато са̄санам̣ сотаббам̣ ман̃н̃еййа̄’’ти! ‘‘евама̄вусо’’ти кхо те бхиккхӯ а̄йасмато ваккалисса пат̣иссутва̄ а̄йасмантам̣ ваккалим̣ ман̃чака̄ оропесум̣. ‘‘имам̣, а̄вусо, раттим̣ две девата̄йо абхикканта̄йа раттийа̄…пе… екамантам̣ ат̣т̣хам̣су. екамантам̣ т̣хита̄ кхо, а̄вусо, ека̄ девата̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘ваккали, бханте, бхиккху вимоккха̄йа чететӣ’ти. апара̄ девата̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘со хи нӯна, бханте, сувимутто вимуччиссатӣ’ти. бхагава̄ ча там̣, а̄вусо ваккали, евама̄ха – ‘ма̄ бха̄йи, ваккали; ма̄ бха̄йи, ваккали! апа̄пакам̣ те маран̣ам̣ бхависсати, апа̄пика̄ ка̄лакирийа̄’’’ти. ‘‘тена ха̄вусо, мама вачанена бхагавато па̄де сираса̄ вандатха – ‘ваккали, бханте, бхиккху а̄ба̄дхико дуккхито ба̄л̣хагила̄но. со бхагавато па̄де сираса̄ вандатӣ’ти. еван̃ча вадетха – ‘рӯпам̣ аниччам̣. та̄хам̣, бханте, на кан̇кха̄ми. йаданиччам̣ там̣ дуккханти на вичикиччха̄ми. йаданиччам̣ дуккхам̣ випарин̣а̄мадхаммам̣, наттхи ме таттха чхандо ва̄ ра̄го ва̄ пемам̣ ва̄ти на вичикиччха̄ми. ведана̄ аничча̄. та̄хам̣, бханте, на кан̇кха̄ми. йаданиччам̣ там̣ дуккханти на вичикиччха̄ми. йаданиччам̣ дуккхам̣ випарин̣а̄мадхаммам̣, наттхи ме таттха чхандо ва̄ ра̄го ва̄ пемам̣ ва̄ти на вичикиччха̄ми. сан̃н̃а̄… сан̇кха̄ра̄ аничча̄. та̄хам̣, бханте, на кан̇кха̄ми. йаданиччам̣ там̣ дуккханти на вичикиччха̄ми. йаданиччам̣ дуккхам̣ випарин̣а̄мадхаммам̣, наттхи ме таттха чхандо ва̄ ра̄го ва̄ пемам̣ ва̄ти на вичикиччха̄ми. вин̃н̃а̄н̣ам̣ аниччам̣. та̄хам̣, бханте, на кан̇кха̄ми. йаданиччам̣ там̣ дуккханти на вичикиччха̄ми. йаданиччам̣ дуккхам̣ випарин̣а̄мадхаммам̣, наттхи ме таттха чхандо ва̄ ра̄го ва̄ пемам̣ ва̄ти на вичикиччха̄мӣ’’’ти. ‘‘евама̄вусо’’ти кхо те бхиккхӯ а̄йасмато ваккалисса пат̣иссутва̄ паккамим̣су. атха кхо а̄йасма̄ ваккали ачирапаккантесу тесу бхиккхӯсу саттхам̣ а̄хареси.
атха кхо те бхиккхӯ йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинна̄ кхо те бхиккхӯ бхагавантам̣ етадавочум̣ – ‘‘ваккали, бханте, бхиккху а̄ба̄дхико дуккхито ба̄л̣хагила̄но; со бхагавато па̄де сираса̄ вандати; еван̃ча вадети – ‘рӯпам̣ аниччам̣. та̄хам̣, бханте, на кан̇кха̄ми. йаданиччам̣ там̣ дуккханти на вичикиччха̄ми. йаданиччам̣ дуккхам̣ випарин̣а̄мадхаммам̣, наттхи ме таттха чхандо ва̄ ра̄го ва̄ пемам̣ ва̄ти на вичикиччха̄ми. ведана̄… сан̃н̃а̄… сан̇кха̄ра̄ … вин̃н̃а̄н̣ам̣ аниччам̣. та̄хам̣, бханте, на кан̇кха̄ми. йаданиччам̣ там̣ дуккханти на вичикиччха̄ми. йаданиччам̣ дуккхам̣ випарин̣а̄мадхаммам̣, наттхи ме таттха чхандо ва̄ ра̄го ва̄ пемам̣ ва̄ти на вичикиччха̄мӣ’’’ти.
атха кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘а̄йа̄ма, бхиккхаве, йена исигилипассам̣ ка̄л̣асила̄ тенупасан̇камисса̄ма; йаттха ваккалина̄ кулапуттена саттхама̄харита’’нти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо те бхиккхӯ бхагавато паччассосум̣. атха кхо бхагава̄ самбахулехи бхиккхӯхи саддхим̣ йена исигилипассам̣ ка̄л̣асила̄ тенупасан̇ками. аддаса̄ кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ ваккалим̣ дӯратова ман̃чаке виваттаккхандхам̣ сема̄нам̣.
тена кхо пана самайена дхӯма̄йитаттам̣ тимира̄йитаттам̣ гаччхатева пуримам̣ дисам̣, гаччхати паччхимам̣ дисам̣, гаччхати уттарам̣ дисам̣, гаччхати даккхин̣ам̣ дисам̣, гаччхати уддхам̣ дисам̣, гаччхати адхо дисам̣, гаччхати анудисам̣. атха кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘пассатха но тумхе, бхиккхаве, етам̣ дхӯма̄йитаттам̣ тимира̄йитаттам̣ гаччхатева пуримам̣ дисам̣…пе… гаччхати анудиса’’нти. ‘‘евам̣, бханте’’. ‘‘есо кхо, бхиккхаве, ма̄ро па̄пима̄ ваккалисса кулапуттасса вин̃н̃а̄н̣ам̣ саманвесати [саманнесати (ка. сӣ. пӣ.)] – ‘каттха ваккалисса кулапуттасса вин̃н̃а̄н̣ам̣ патит̣т̣хита’нти? аппатит̣т̣хитена ча, бхиккхаве, вин̃н̃а̄н̣ена ваккали кулапутто париниббуто’’ти. пан̃чамам̣.
6. ассаджисуттам̣
88. екам̣ самайам̣ бхагава̄ ра̄джагахе вихарати вел̣уване каландаканива̄пе. тена кхо пана самайена а̄йасма̄ ассаджи кассапака̄ра̄ме вихарати а̄ба̄дхико дуккхито ба̄л̣хагила̄но. атха кхо а̄йасма̄ ассаджи упат̣т̣ха̄ке а̄мантеси – ‘‘етха тумхе, а̄вусо, йена бхагава̄ тенупасан̇каматха; упасан̇камитва̄ мама вачанена бхагавато па̄де сираса̄ вандатха – ‘ассаджи, бханте, бхиккху а̄ба̄дхико дуккхито ба̄л̣хагила̄но. со бхагавато па̄де сираса̄ вандатӣ’ти. еван̃ча вадетха – ‘са̄дху кира, бханте, бхагава̄ йена ассаджи бхиккху тенупасан̇камату анукампам̣ упа̄да̄йа̄’’’ти. ‘‘евама̄вусо’’ти кхо те бхиккхӯ а̄йасмато ассаджисса пат̣иссутва̄ йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинна̄ кхо те бхиккхӯ бхагавантам̣ етадавочум̣ – ‘‘ассаджи, бханте, бхиккху а̄ба̄дхико…пе… са̄дху кира, бханте, бхагава̄ йена ассаджи бхиккху тенупасан̇камату анукампам̣ упа̄да̄йа̄’’ти. адхива̄сеси бхагава̄ тун̣хӣбха̄вена.
атха кхо бхагава̄ са̄йанхасамайам̣ пат̣исалла̄на̄ вут̣т̣хито йена̄йасма̄ ассаджи тенупасан̇ками. аддаса̄ кхо а̄йасма̄ ассаджи бхагавантам̣ дӯратова а̄гаччхантам̣. дисва̄на ман̃чаке самадхоси. атха кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ ассаджим̣ [а̄йасмато ассаджисса (пӣ. ка.)] етадавоча – ‘‘алам̣, ассаджи, ма̄ твам̣ ман̃чаке самадхоси. сантима̄ни а̄сана̄ни пан̃н̃атта̄ни, таттха̄хам̣ нисӣдисса̄мӣ’’ти. нисӣди бхагава̄ пан̃н̃атте а̄сане. нисаджджа кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ ассаджим̣ етадавоча – ‘‘каччи те, ассаджи, кхаманӣйам̣, каччи йа̄панӣйам̣…пе… пат̣иккамоса̄нам̣ пан̃н̃а̄йати но абхиккамо’’ти?
‘‘на ме, бханте, кхаманӣйам̣…пе… абхиккамоса̄нам̣ пан̃н̃а̄йати но пат̣иккамо’’ти. ‘‘каччи те, ассаджи, на кин̃чи куккуччам̣ на кочи виппат̣иса̄ро’’ти? ‘‘таггха ме, бханте, анаппакам̣ куккуччам̣ анаппако виппат̣иса̄ро’’ти. ‘‘каччи пана там̣, ассаджи, атта̄ сӣлато на упавадатӣ’’ти? ‘‘на кхо мам̣, бханте, атта̄ сӣлато упавадатӣ’’ти. ‘‘но че кира там̣, ассаджи, атта̄ сӣлато упавадати, атха кин̃ча те куккуччам̣ ко ча виппат̣иса̄ро’’ти? ‘‘пуббе кхва̄хам̣, бханте, гелан̃н̃е пассамбхетва̄ пассамбхетва̄ ка̄йасан̇кха̄ре вихара̄ми, сохам̣ сама̄дхим̣ наппат̣илабха̄ми. тасса майхам̣, бханте, там̣ сама̄дхим̣ аппат̣илабхато евам̣ хоти – ‘но часса̄хам̣ париха̄йа̄мӣ’’’ти. ‘‘йе те, ассаджи, саман̣абра̄хман̣а̄ сама̄дхиса̄рака̄ сама̄дхиса̄ман̃н̃а̄ тесам̣ там̣ сама̄дхим̣ аппат̣илабхатам̣ евам̣ хоти – ‘но чассу майам̣ париха̄йа̄ма̄’’’ти.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, ассаджи, рӯпам̣ ниччам̣ ва̄ аниччам̣ ва̄’’ти? ‘‘аниччам̣, бханте’’…пе… вин̃н̃а̄н̣ам̣ …пе… тасма̄тиха…пе… евам̣ пассам̣…пе… на̄парам̣ иттхатта̄йа̄ти паджа̄на̄тӣти. со сукхам̣ че веданам̣ ведайати [ведийати (сӣ. пӣ.)], са̄ ‘аничча̄’ти паджа̄на̄ти. ‘анаджджхосита̄’ти паджа̄на̄ти. ‘анабхинандита̄’ти паджа̄на̄ти. дуккхам̣ че веданам̣ ведайати, са̄ ‘аничча̄’ти паджа̄на̄ти. ‘анаджджхосита̄’ти паджа̄на̄ти. ‘анабхинандита̄’ти паджа̄на̄ти. адуккхамасукхам̣ че веданам̣ ведайати, са̄ ‘аничча̄’ти паджа̄на̄ти…пе… ‘анабхинандита̄’ти паджа̄на̄ти. со сукхам̣ че веданам̣ ведайати, висам̣йутто нам̣ ведайати; дуккхам̣ че веданам̣ ведайати, висам̣йутто нам̣ ведайати; адуккхамасукхам̣ че веданам̣ ведайати, висам̣йутто нам̣ ведайати. со ка̄йапарийантикам̣ че веданам̣ ведайама̄но ‘ка̄йапарийантикам̣ веданам̣ ведайа̄мӣ’ти паджа̄на̄ти. джӣвитапарийантикам̣ че веданам̣ ведайама̄но ‘джӣвитапарийантикам̣ веданам̣ ведайа̄мӣ’ти паджа̄на̄ти. ‘ка̄йасса бхеда̄ уддхам̣ джӣвитапарийа̄да̄на̄ идхева саббаведайита̄ни анабхинандита̄ни сӣтӣбхависсантӣ’ти паджа̄на̄ти.
‘‘сеййатха̄пи, ассаджи, телан̃ча пат̣ичча, ват̣т̣ин̃ча пат̣ичча, телаппадӣпо джха̄йеййа; тассева теласса ча ват̣т̣ийа̄ ча парийа̄да̄на̄ ана̄ха̄ро нибба̄йеййа. евамева кхо, ассаджи, бхиккху ка̄йапарийантикам̣ веданам̣ ведайама̄но ‘ка̄йапарийантикам̣ веданам̣ ведайа̄мӣ’ти паджа̄на̄ти. джӣвитапарийантикам̣ веданам̣ ведайама̄но ‘джӣвитапарийантикам̣ веданам̣ ведайа̄мӣ’ти паджа̄на̄ти. ‘ка̄йасса бхеда̄ уддхам̣ джӣвитапарийа̄да̄на̄ идхева саббаведайита̄ни анабхинандита̄ни сӣтӣбхависсантӣ’ти паджа̄на̄тӣ’’ти. чхат̣т̣хам̣.
7. кхемакасуттам̣
89. екам̣ самайам̣ самбахула̄ тхера̄ бхиккхӯ косамбийам̣ вихаранти гхосита̄ра̄ме. тена кхо пана самайена а̄йасма̄ кхемако бадарика̄ра̄ме вихарати а̄ба̄дхико дуккхито ба̄л̣хагила̄но. атха кхо тхера̄ бхиккхӯ са̄йанхасамайам̣ пат̣исалла̄на̄ вут̣т̣хита̄ а̄йасмантам̣ да̄сакам̣ а̄мантесум̣ – ‘‘ехи твам̣, а̄вусо да̄сака, йена кхемако бхиккху тенупасан̇кама; упасан̇камитва̄ кхемакам̣ бхиккхум̣ евам̣ вадехи – ‘тхера̄ там̣, а̄вусо кхемака, евама̄хам̣су – каччи те, а̄вусо, кхаманӣйам̣, каччи йа̄панӣйам̣, каччи дуккха̄ ведана̄ пат̣иккаманти но абхиккаманти, пат̣иккамоса̄нам̣ пан̃н̃а̄йати но абхиккамо’’’ти? ‘‘евама̄вусо’’ти кхо а̄йасма̄ да̄сако тхера̄нам̣ бхиккхӯнам̣ пат̣иссутва̄ йена̄йасма̄ кхемако тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ кхемакам̣ етадавоча – ‘‘тхера̄ там̣, а̄вусо кхемака, евама̄хам̣су – ‘каччи те, а̄вусо, кхаманӣйам̣…пе… но абхиккамо’’’ти? ‘‘на ме, а̄вусо, кхаманӣйам̣ на йа̄панӣйам̣…пе… абхиккамоса̄нам̣ пан̃н̃а̄йати но пат̣иккамо’’ти.
атха кхо а̄йасма̄ да̄сако йена тхера̄ бхиккхӯ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ тхере бхиккхӯ етадавоча – ‘‘кхемако, а̄вусо, бхиккху евама̄ха – ‘на ме, а̄вусо, кхаманӣйам̣…пе… абхиккамоса̄нам̣ пан̃н̃а̄йати но пат̣иккамо’’’ти. ‘‘ехи твам̣, а̄вусо да̄сака, йена кхемако бхиккху тенупасан̇кама; упасан̇камитва̄ кхемакам̣ бхиккхум̣ евам̣ вадехи – ‘тхера̄ там̣, а̄вусо кхемака, евама̄хам̣су – пан̃чиме, а̄вусо, упа̄да̄наккхандха̄ вутта̄ бхагавата̄, сеййатхидам̣ – рӯпупа̄да̄наккхандхо, веданупа̄да̄наккхандхо, сан̃н̃упа̄да̄наккхандхо, сан̇кха̄рупа̄да̄наккхандхо, вин̃н̃а̄н̣упа̄да̄наккхандхо. имесу а̄йасма̄ кхемако пан̃часу упа̄да̄наккхандхесу кин̃чи аттам̣ ва̄ аттанийам̣ ва̄ саманупассатӣ’’’ти?
‘‘евама̄вусо’’ти кхо а̄йасма̄ да̄сако тхера̄нам̣ бхиккхӯнам̣ пат̣иссутва̄ йена̄йасма̄ кхемако тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄…пе… тхера̄ там̣, а̄вусо кхемака, евама̄хам̣су – ‘‘пан̃чиме, а̄вусо, упа̄да̄наккхандха̄ вутта̄ бхагавата̄, сеййатхидам̣ – рӯпупа̄да̄наккхандхо…пе… вин̃н̃а̄н̣упа̄да̄наккхандхо. имесу а̄йасма̄ кхемако пан̃часу упа̄да̄наккхандхесу кин̃чи аттам̣ ва̄ аттанийам̣ ва̄ саманупассатӣ’’ти? ‘‘пан̃чиме, а̄вусо, упа̄да̄наккхандха̄ вутта̄ бхагавата̄, сеййатхидам̣ – рӯпупа̄да̄наккхандхо…пе… вин̃н̃а̄н̣упа̄да̄наккхандхо. имесу кхва̄хам̣, а̄вусо, пан̃часу упа̄да̄наккхандхесу на кин̃чи аттам̣ ва̄ аттанийам̣ ва̄ саманупасса̄мӣ’’ти.
атха кхо а̄йасма̄ да̄сако йена тхера̄ бхиккхӯ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ тхере бхиккхӯ етадавоча – ‘‘кхемако, а̄вусо, бхиккху евама̄ха – ‘пан̃чиме, а̄вусо, упа̄да̄наккхандха̄ вутта̄ бхагавата̄, сеййатхидам̣ – рӯпупа̄да̄наккхандхо…пе… вин̃н̃а̄н̣упа̄да̄наккхандхо. имесу кхва̄хам̣, а̄вусо, пан̃часу упа̄да̄наккхандхесу на кин̃чи аттам̣ ва̄ аттанийам̣ ва̄ саманупасса̄мӣ’’’ти. ‘‘ехи твам̣, а̄вусо да̄сака, йена кхемако бхиккху тенупасан̇кама; упасан̇камитва̄ кхемакам̣ бхиккхум̣ евам̣ вадехи – ‘тхера̄ там̣, а̄вусо кхемака, евама̄хам̣су – пан̃чиме, а̄вусо, упа̄да̄наккхандха̄ вутта̄ бхагавата̄, сеййатхидам̣ – рӯпупа̄да̄наккхандхо…пе… вин̃н̃а̄н̣упа̄да̄наккхандхо. но че кира̄йасма̄ кхемако имесу пан̃часу упа̄да̄наккхандхесу кин̃чи аттам̣ ва̄ аттанийам̣ ва̄ саманупассати. тенаха̄йасма̄ кхемако арахам̣ кхӣн̣а̄саво’’’ти.
‘‘евама̄вусо’’ти кхо а̄йасма̄ да̄сако тхера̄нам̣ бхиккхӯнам̣ пат̣иссутва̄ йена̄йасма̄ кхемако…пе… тхера̄ там̣, а̄вусо кхемака, евама̄хам̣су – ‘‘пан̃чиме, а̄вусо, упа̄да̄наккхандха̄ вутта̄ бхагавата̄, сеййатхидам̣ – рӯпупа̄да̄наккхандхо…пе… вин̃н̃а̄н̣упа̄да̄наккхандхо; но че кира̄йасма̄ кхемако имесу пан̃часу упа̄да̄наккхандхесу кин̃чи аттам̣ ва̄ аттанийам̣ ва̄ саманупассати, тенаха̄йасма̄ кхемако арахам̣ кхӣн̣а̄саво’’ти. ‘‘пан̃чиме, а̄вусо, упа̄да̄наккхандха̄ вутта̄ бхагавата̄, сеййатхидам̣ – рӯпупа̄да̄наккхандхо…пе… вин̃н̃а̄н̣упа̄да̄наккхандхо. имесу кхва̄хам̣, а̄вусо, пан̃часу упа̄да̄наккхандхесу на кин̃чи аттам̣ ва̄ аттанийам̣ ва̄ саманупасса̄ми, на чамхи арахам̣ кхӣн̣а̄саво; апи ча ме, а̄вусо, пан̃часу упа̄да̄наккхандхесу ‘асмӣ’ти адхигатам̣, ‘айамахамасмӣ’ти на ча саманупасса̄мӣ’’ти.
атха кхо а̄йасма̄ да̄сако йена тхера̄ бхиккхӯ…пе… тхере бхиккхӯ етадавоча – ‘‘кхемако, а̄вусо, бхиккху евама̄ха – пан̃чиме, а̄вусо, упа̄да̄наккхандха̄ вутта̄ бхагавата̄, сеййатхидам̣ – рӯпупа̄да̄наккхандхо…пе… вин̃н̃а̄н̣упа̄да̄наккхандхо. имесу кхва̄хам̣, а̄вусо, пан̃часу упа̄да̄наккхандхесу на кин̃чи аттам̣ ва̄ аттанийам̣ ва̄ саманупасса̄ми, на чамхи арахам̣ кхӣн̣а̄саво; апи ча ме, а̄вусо, пан̃часу упа̄да̄наккхандхесу ‘асмӣ’ти адхигатам̣, ‘айамахамасмӣ’ти на ча саманупасса̄мӣ’’ти.
‘‘ехи твам̣, а̄вусо да̄сака, йена кхемако бхиккху тенупасан̇кама; упасан̇камитва̄ кхемакам̣ бхиккхум̣ евам̣ вадехи – ‘тхера̄ там̣, а̄вусо кхемака, евама̄хам̣су – йаметам̣, а̄вусо кхемака, асмӣти вадеси, киметам̣ асмӣти вадеси? рӯпам̣ асмӣти вадеси, ан̃н̃атра рӯпа̄ асмӣти вадеси, веданам̣… сан̃н̃ам̣… сан̇кха̄ре… вин̃н̃а̄н̣ам̣ асмӣти вадеси, ан̃н̃атра вин̃н̃а̄н̣а̄ асмӣти вадеси. йаметам̣, а̄вусо кхемака, асмӣти вадеси. киметам̣ асмӣти вадесӣ’’’ти?
‘‘евама̄вусо’’ти кхо а̄йасма̄ да̄сако тхера̄нам̣ бхиккхӯнам̣ пат̣иссутва̄ йена̄йасма̄ кхемако тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ кхемакам̣ етадавоча – тхера̄ там̣, а̄вусо кхемака, евама̄хам̣су – ‘‘йаметам̣, а̄вусо кхемака, ‘асмӣ’ти вадеси, киметам̣ ‘асмӣ’ти вадеси? рӯпам̣ ‘асмӣ’ти вадеси ан̃н̃атра рӯпа̄ ‘асмӣ’ти вадеси? веданам̣… сан̃н̃ам̣… сан̇кха̄ре… вин̃н̃а̄н̣ам̣ ‘асмӣ’ти вадеси ан̃н̃атра вин̃н̃а̄н̣а̄ ‘асмӣ’ти вадеси? йаметам̣, а̄вусо кхемака, ‘асмӣ’ти вадеси, киметам̣ ‘асмӣ’ти вадеси’’ти? ‘‘алам̣, а̄вусо да̄сака, ким̣ има̄йа сандха̄ваника̄йа! а̄хара̄вусо, дан̣д̣ам̣; ахамева йена тхера̄ бхиккхӯ тенупасан̇камисса̄мӣ’’ти.
атха кхо а̄йасма̄ кхемако дан̣д̣амолуббха йена тхера̄ бхиккхӯ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ тхерехи бхиккхӯхи саддхим̣ саммоди. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо а̄йасмантам̣ кхемакам̣ тхера̄ бхиккхӯ етадавочум̣ – ‘‘йаметам̣, а̄вусо кхемака, ‘асмӣ’ти вадеси, киметам̣ ‘асмӣ’ти вадеси? рӯпам̣ ‘асмӣ’ти вадеси, ан̃н̃атра рӯпа̄ ‘асмӣ’ти вадеси? веданам̣… сан̃н̃ам̣… сан̇кха̄ре… вин̃н̃а̄н̣ам̣ ‘асмӣ’ти вадеси, ан̃н̃атра вин̃н̃а̄н̣а̄ ‘асмӣ’ти вадеси? йаметам̣, а̄вусо кхемака, ‘асмӣ’ти вадеси, киметам̣ ‘асмӣ’ти вадесӣ’’ти? ‘‘на кхва̄хам̣, а̄вусо, рӯпам̣ ‘асмӣ’ти вада̄ми; напи ан̃н̃атра рӯпа̄ ‘асмӣ’ти вада̄ми. на веданам̣… на сан̃н̃ам̣… на сан̇кха̄ре… на вин̃н̃а̄н̣ам̣ ‘асмӣ’ти вада̄ми; напи ан̃н̃атра вин̃н̃а̄н̣а̄ ‘асмӣ’ти вада̄ми. апи ча ме, а̄вусо, пан̃часу упа̄да̄наккхандхесу ‘асмӣ’ти адхигатам̣ ‘айамахамасмӣ’ти на ча саманупасса̄ми’’.
‘‘сеййатха̄пи, а̄вусо, уппаласса ва̄ падумасса ва̄ пун̣д̣арӣкасса ва̄ гандхо. йо ну кхо евам̣ вадеййа – ‘паттасса гандхо’ти ва̄ ‘ван̣н̣асса [ван̣д̣асса (каттхачи)] гандхо’ти ва̄ ‘кин̃джаккхасса гандхо’ти ва̄ самма̄ ну кхо со вадама̄но вадеййа̄’’ти? ‘‘но хетам̣, а̄вусо’’. ‘‘йатха̄ катхам̣, пана̄вусо, самма̄ бйа̄карама̄но бйа̄кареййа̄’’ти? ‘‘‘пуппхасса гандхо’ти кхо, а̄вусо, самма̄ бйа̄карама̄но бйа̄кареййа̄’’ти. ‘‘евамева кхва̄хам̣, а̄вусо, на рӯпам̣ ‘асмӣ’ти вада̄ми, напи ан̃н̃атра рӯпа̄ ‘асмӣ’ти вада̄ми. на веданам̣… на сан̃н̃ам̣… на сан̇кха̄ре… на вин̃н̃а̄н̣ам̣ ‘асмӣ’ти вада̄ми, напи ан̃н̃атра вин̃н̃а̄н̣а̄ ‘асмӣ’ти вада̄ми. апи ча ме, а̄вусо, пан̃часу упа̄да̄наккхандхесу ‘асмӣ’ти адхигатам̣ ‘айамахамасмӣ’ти на ча саманупасса̄ми’’.
‘‘кин̃ча̄пи, а̄вусо, арийаса̄вакасса пан̃чорамбха̄гийа̄ни сам̣йоджана̄ни пахӣна̄ни бхаванти, атха кхвасса хоти – ‘йо ча пан̃часу упа̄да̄наккхандхесу анусахагато асмӣти ма̄но, асмӣти чхандо, асмӣти анусайо асамӯхато. со апарена самайена пан̃часу упа̄да̄наккхандхесу удайаббайа̄нупассӣ вихарати – ити рӯпам̣, ити рӯпасса самудайо, ити рӯпасса аттхан̇гамо; ити ведана̄… ити сан̃н̃а̄… ити сан̇кха̄ра̄… ити вин̃н̃а̄н̣ам̣, ити вин̃н̃а̄н̣асса самудайо, ити вин̃н̃а̄н̣асса аттхан̇гамо’ти. тассимесу пан̃часу упа̄да̄наккхандхесу удайаббайа̄нупассино вихарато йописса хоти пан̃часу упа̄да̄наккхандхесу анусахагато ‘асмӣ’ти, ма̄но ‘асмӣ’ти, чхандо ‘асмӣ’ти анусайо асамӯхато, сопи самуггха̄там̣ гаччхати.
‘‘сеййатха̄пи, а̄вусо, ваттхам̣ сам̣килит̣т̣хам̣ малаггахитам̣. таменам̣ са̄мика̄ раджакасса анупададжджум̣. таменам̣ раджако ӯсе ва̄ кха̄ре ва̄ гомайе ва̄ саммаддитва̄ аччхе удаке виккха̄лети. кин̃ча̄пи там̣ хоти ваттхам̣ парисуддхам̣ парийода̄там̣, атха кхвасса хоти йева анусахагато ӯсагандхо ва̄ кха̄рагандхо ва̄ гомайагандхо ва̄ асамӯхато. таменам̣ раджако са̄мика̄нам̣ дети. таменам̣ са̄мика̄ гандхапарибха̄вите каран̣д̣аке никкхипанти. йописса хоти анусахагато ӯсагандхо ва̄ кха̄рагандхо ва̄ гомайагандхо ва̄ асамӯхато, сопи самуггха̄там̣ гаччхати. евамева кхо, а̄вусо, кин̃ча̄пи арийаса̄вакасса пан̃чорамбха̄гийа̄ни сам̣йоджана̄ни пахӣна̄ни бхаванти, атха кхвасса хоти йева пан̃часу упа̄да̄наккхандхесу анусахагато ‘асмӣ’ти, ма̄но ‘асмӣ’ти, чхандо ‘асмӣ’ти анусайо асамӯхато. со апарена самайена пан̃часу упа̄да̄наккхандхесу удайаббайа̄нупассӣ вихарати. ‘ити рӯпам̣, ити рӯпасса самудайо, ити рӯпасса аттхан̇гамо; ити ведана̄… ити сан̃н̃а̄… ити сан̇кха̄ра̄… ити вин̃н̃а̄н̣ам̣, ити вин̃н̃а̄н̣асса самудайо, ити вин̃н̃а̄н̣асса аттхан̇гамо’ти. тасса имесу пан̃часу упа̄да̄наккхандхесу удайаббайа̄нупассино вихарато йописса хоти пан̃часу упа̄да̄наккхандхесу анусахагато ‘асмӣ’ти, ма̄но ‘асмӣ’ти, чхандо ‘асмӣ’ти анусайо асамӯхато, сопи самуггха̄там̣ гаччхатӣ’’ти.
евам̣ вутте, тхера̄ бхиккхӯ а̄йасмантам̣ кхемакам̣ етадавочум̣ – ‘‘на кхо [на кхо пана (ка.)] майам̣ а̄йасмантам̣ кхемакам̣ вихеса̄пекха̄ пуччхимха, апи ча̄йасма̄ кхемако пахоси тасса бхагавато са̄санам̣ виттха̄рена а̄чиккхитум̣ десетум̣ пан̃н̃а̄петум̣ пат̣т̣хапетум̣ виваритум̣ вибхаджитум̣ утта̄нӣка̄тум̣. тайидам̣ а̄йасмата̄ кхемакена тасса бхагавато са̄санам̣ виттха̄рена а̄чиккхитам̣ деситам̣ пан̃н̃а̄питам̣ пат̣т̣хапитам̣ виваритам̣ вибхаджитам̣ утта̄нӣката’’нти.
идамавоча а̄йасма̄ кхемако. аттамана̄ тхера̄ бхиккхӯ а̄йасмато кхемакасса бха̄ситам̣ абхинандум̣. имасмин̃ча пана веййа̄каран̣асмим̣ бхан̃н̃ама̄не сат̣т̣химатта̄нам̣ тхера̄нам̣ бхиккхӯнам̣ анупа̄да̄йа а̄савехи читта̄ни вимуччим̣су, а̄йасмато кхемакасса ча̄ти. саттамам̣.
8. чханнасуттам̣
90. екам̣ самайам̣ самбахула̄ тхера̄ бхиккхӯ ба̄ра̄н̣асийам̣ вихаранти исипатане мигада̄йе. атха кхо а̄йасма̄ чханно са̄йанхасамайам̣ пат̣исалла̄на̄ вут̣т̣хито ава̄пуран̣ам̣ [апа̄пуран̣ам̣ (сӣ. сйа̄. кам̣.)] а̄да̄йа виха̄рена виха̄рам̣ упасан̇камитва̄ тхере бхиккхӯ етадавоча – ‘‘оваданту мам̣ а̄йасманто тхера̄, ануса̄санту мам̣ а̄йасманто тхера̄, каронту ме а̄йасманто тхера̄ дхаммим̣ катхам̣, йатха̄хам̣ дхаммам̣ пассеййа’’нти.
евам̣ вутте, тхера̄ бхиккхӯ а̄йасмантам̣ чханнам̣ етадавочум̣ – ‘‘рӯпам̣ кхо, а̄вусо чханна, аниччам̣; ведана̄ аничча̄; сан̃н̃а̄ аничча̄; сан̇кха̄ра̄ аничча̄; вин̃н̃а̄н̣ам̣ аниччам̣. рӯпам̣ анатта̄; ведана̄… сан̃н̃а̄… сан̇кха̄ра̄… вин̃н̃а̄н̣ам̣ анатта̄. саббе сан̇кха̄ра̄ аничча̄; саббе дхамма̄ анатта̄’’ти.
атха кхо а̄йасмато чханнасса етадахоси – ‘‘майхампи кхо етам̣ евам̣ [майхампи кхо евам̣ (сйа̄. кам̣.)] хоти – ‘рӯпам̣ аниччам̣, ведана̄… сан̃н̃а̄… сан̇кха̄ра̄… вин̃н̃а̄н̣ам̣ аниччам̣; рӯпам̣ анатта̄, ведана̄ … сан̃н̃а̄… сан̇кха̄ра̄… вин̃н̃а̄н̣ам̣ анатта̄. саббе сан̇кха̄ра̄ аничча̄, саббе дхамма̄ анатта̄’ти. атха ча пана ме саббасан̇кха̄расаматхе саббӯпадхипат̣иниссагге тан̣ха̄ккхайе вира̄ге ниродхе нибба̄не читтам̣ на паккхандати наппасӣдати на сантит̣т̣хати на̄дхимуччати. паритассана̄ упа̄да̄нам̣ уппаджджати; паччуда̄ваттати ма̄насам̣ – ‘атха ко чарахи ме атта̄’ти? на кхо паневам̣ дхаммам̣ пассато хоти. ко ну кхо ме татха̄ дхаммам̣ десеййа йатха̄хам̣ дхаммам̣ пассеййа’’нти.
атха кхо а̄йасмато чханнасса етадахоси – ‘‘айам̣ кхо а̄йасма̄ а̄нандо косамбийам̣ вихарати гхосита̄ра̄ме саттху чева сам̣ван̣н̣ито самбха̄вито ча вин̃н̃ӯнам̣ сабрахмача̄рӣнам̣, пахоти ча ме а̄йасма̄ а̄нандо татха̄ дхаммам̣ десетум̣ йатха̄хам̣ дхаммам̣ пассеййам̣; аттхи ча ме а̄йасманте а̄нанде та̄ватика̄ виссат̣т̣хи [виссаттхи (?)]. йам̣нӯна̄хам̣ йена̄йасма̄ а̄нандо тенупасан̇камеййа’’нти. атха кхо а̄йасма̄ чханно сена̄санам̣ сам̣са̄метва̄ паттачӣварама̄да̄йа йена косамбӣ гхосита̄ра̄мо йена̄йасма̄ а̄нандо тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ а̄йасмата̄ а̄нандена саддхим̣ саммоди…пе… екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ чханно а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ етадавоча –
‘‘екамида̄хам̣, а̄вусо а̄нанда, самайам̣ ба̄ра̄н̣асийам̣ вихара̄ми исипатане мигада̄йе. атха кхва̄хам̣, а̄вусо, са̄йанхасамайам̣ пат̣исалла̄на̄ вут̣т̣хито ава̄пуран̣ам̣ а̄да̄йа виха̄рена виха̄рам̣ упасан̇камим̣; упасан̇камитва̄ тхере бхиккхӯ етадавочам̣ – ‘оваданту мам̣ а̄йасманто тхера̄, ануса̄санту мам̣ а̄йасманто тхера̄, каронту ме а̄йасманто тхера̄ дхаммим̣ катхам̣ йатха̄хам̣ дхаммам̣ пассеййа’нти. евам̣ вутте мам̣, а̄вусо, тхера̄ бхиккхӯ етадавочум̣ – ‘рӯпам̣ кхо, а̄вусо чханна, аниччам̣; ведана̄… сан̃н̃а̄… сан̇кха̄ра̄… вин̃н̃а̄н̣ам̣ аниччам̣; рӯпам̣ анатта̄…пе… вин̃н̃а̄н̣ам̣ анатта̄. саббе сан̇кха̄ра̄ аничча̄, саббе дхамма̄ анатта̄’’’ти.
‘‘тасса майхам̣, а̄вусо, етадахоси – ‘майхампи кхо етам̣ евам̣ хоти – рӯпам̣ аниччам̣…пе… вин̃н̃а̄н̣ам̣ аниччам̣, рӯпам̣ анатта̄, ведана̄… сан̃н̃а̄… сан̇кха̄ра̄… вин̃н̃а̄н̣ам̣ анатта̄. саббе сан̇кха̄ра̄ аничча̄, саббе дхамма̄ анатта̄’ти. атха ча пана ме саббасан̇кха̄расаматхе саббӯпадхипат̣иниссагге тан̣ха̄ккхайе вира̄ге ниродхе нибба̄не читтам̣ на паккхандати наппасӣдати на сантит̣т̣хати на̄дхимуччати. паритассана̄ упа̄да̄нам̣ уппаджджати; паччуда̄ваттати ма̄насам̣ – ‘атха ко чарахи ме атта̄’ти? на кхо паневам̣ дхаммам̣ пассато хоти. ко ну кхо ме татха̄ дхаммам̣ десеййа йатха̄хам̣ дхаммам̣ пассеййанти!
‘‘тасса майхам̣, а̄вусо, етадахоси – ‘айам̣ кхо а̄йасма̄ а̄нандо косамбийам̣ вихарати гхоситара̄ме саттху чева сам̣ван̣н̣ито самбха̄вито ча вин̃н̃ӯнам̣ сабрахмача̄рӣнам̣, пахоти ча ме а̄йасма̄ а̄нандо татха̄ дхаммам̣ десетум̣ йатха̄хам̣ дхаммам̣ пассеййам̣. аттхи ча ме а̄йасманте а̄нанде та̄ватика̄ виссат̣т̣хи. йам̣нӯна̄хам̣ йена̄йасма̄ а̄нандо тенупасан̇камеййа’нти. овадату мам̣, а̄йасма̄ а̄нандо; ануса̄сату мам̣, а̄йасма̄ а̄нандо; кароту ме, а̄йасма̄ а̄нандо дхаммим̣ катхам̣ йатха̄хам̣ дхаммам̣ пассеййа’’нти.
‘‘еттакенапи майам̣ а̄йасмато чханнасса аттамана̄ апи на̄ма там̣ [аттамана̄ абхираддха̄, там̣ (сӣ. сйа̄. кам̣.)] а̄йасма̄ чханно а̄ви ака̄си кхӣлам̣ чхинди [пабхинди (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)]. одаха̄вусо, чханна, сотам̣; бхаббоси [бхаббо твам̣ (ка.)] дхаммам̣ вин̃н̃а̄ту’’нти. атха кхо а̄йасмато чханнасса та̄ватакенева [та̄вадева (сӣ.)] ул̣а̄рам̣ пӣтипа̄моджджам̣ уппаджджи – ‘‘бхаббо кирасми дхаммам̣ вин̃н̃а̄ту’’нти.
‘‘саммукха̄ метам̣, а̄вусо чханна, бхагавато сутам̣, саммукха̄ ча пат̣иггахитам̣ качча̄наготтам̣ бхиккхум̣ овадантасса – двайаниссито кхва̄йам̣, качча̄на, локо йебхуййена аттхитан̃чева наттхитан̃ча. локасамудайам̣ кхо, качча̄на, йатха̄бхӯтам̣ саммаппан̃н̃а̄йа пассато йа̄ локе наттхита̄, са̄ на хоти. локаниродхам̣ кхо, качча̄на, йатха̄бхӯтам̣ саммаппан̃н̃а̄йа пассато йа̄ локе аттхита̄, са̄ на хоти. упайупа̄да̄на̄бхинивесавинибандхо кхва̄йам̣, качча̄на, локо йебхуййена там̣ ча̄йам̣ упайупа̄да̄нам̣ четасо адхит̣т̣ха̄на̄бхинивеса̄нусайам̣ на упети на упа̄дийати на̄дхит̣т̣ха̄ти ‘атта̄ ме’ти. дуккхамева уппаджджама̄нам̣ уппаджджати, дуккхам̣ нируджджхама̄нам̣ нируджджхатӣти на кан̇кхати на вичикиччхати. апараппаччайа̄ н̃а̄н̣амевасса еттха хоти. етта̄вата̄ кхо, качча̄на, самма̄дит̣т̣хи хоти. саббаматтхӣти кхо, качча̄на, айамеко анто. саббам̣ наттхӣти айам̣ дутийо анто. ете те, качча̄на, убхо анте анупагамма маджджхена татха̄гато дхаммам̣ десети – авиджджа̄паччайа̄ сан̇кха̄ра̄; сан̇кха̄рапаччайа̄ вин̃н̃а̄н̣ам̣…пе… еваметасса кеваласса дуккхаккхандхасса самудайо хоти. авиджджа̄йа твева асесавира̄ганиродха̄ сан̇кха̄раниродхо…пе… еваметасса кеваласса дуккхаккхандхасса ниродхо хотӣ’’ти.
‘‘еваметам̣, а̄вусо а̄нанда, хоти йесам̣ а̄йасманта̄нам̣ та̄диса̄ сабрахмача̄райо анукампака̄ аттхака̄ма̄ ова̄дака̄ ануса̄сака̄. идан̃ча пана ме а̄йасмато а̄нандасса дхаммадесанам̣ сутва̄ дхаммо абхисамито’’ти. ат̣т̣хамам̣.
9. ра̄хуласуттам̣
91. са̄ваттхинида̄нам̣. атха кхо а̄йасма̄ ра̄хуло йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄…пе… екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ ра̄хуло бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘катхам̣ ну кхо, бханте, джа̄нато катхам̣ пассато имасмин̃ча савин̃н̃а̄н̣аке ка̄йе бахиддха̄ ча саббанимиттесу ахан̇ка̄рамаман̇ка̄рама̄на̄нусайа̄ на хонтӣ’’ти?
‘‘йам̣ кин̃чи, ра̄хула, рӯпам̣ атӣта̄на̄гатапаччуппаннам̣ аджджхаттам̣ ва̄ бахиддха̄ ва̄ ол̣а̄рикам̣ ва̄ сукхумам̣ ва̄ хӣнам̣ ва̄ пан̣ӣтам̣ ва̄ йам̣ дӯре сантике ва̄, саббам̣ рӯпам̣ ‘нетам̣ мама, несохамасми, на месо атта̄’ти еваметам̣ йатха̄бхӯтам̣ саммаппан̃н̃а̄йа пассати. йа̄ ка̄чи ведана̄ … йа̄ ка̄чи сан̃н̃а̄… йе кечи сан̇кха̄ра̄… йам̣ кин̃чи вин̃н̃а̄н̣ам̣ атӣта̄на̄гатапаччуппаннам̣ аджджхаттам̣ ва̄ бахиддха̄ ва̄…пе… саббам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ ‘нетам̣ мама, несохамасми, на месо атта̄’ти еваметам̣ йатха̄бхӯтам̣ саммаппан̃н̃а̄йа пассати. евам̣ кхо, ра̄хула, джа̄нато евам̣ пассато имасмин̃ча савин̃н̃а̄н̣аке ка̄йе бахиддха̄ ча саббанимиттесу ахан̇ка̄рамаман̇ка̄рама̄на̄нусайа̄ на хонтӣ’’ти. навамам̣.
10. дутийара̄хуласуттам̣
92. са̄ваттхинида̄нам̣. екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ ра̄хуло бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘катхам̣ ну кхо, бханте, джа̄нато катхам̣ пассато имасмин̃ча савин̃н̃а̄н̣аке ка̄йе бахиддха̄ ча саббанимиттесу ахан̇ка̄рамаман̇ка̄рама̄на̄пагатам̣ ма̄насам̣ хоти видха̄саматиккантам̣ сантам̣ сувимутта’’нти? ‘‘йам̣ кин̃чи, ра̄хула, рӯпам̣ атӣта̄на̄гатапаччуппаннам̣ аджджхаттам̣ ва̄ бахиддха̄ ва̄…пе… йам̣ дӯре сантике ва̄, саббам̣ рӯпам̣ ‘нетам̣ мама, несохамасми, на месо атта̄’ти еваметам̣ йатха̄бхӯтам̣ саммаппан̃н̃а̄йа дисва̄ анупа̄да̄ вимутто хоти. йа̄ ка̄чи ведана̄… йа̄ ка̄чи сан̃н̃а̄… йе кечи сан̇кха̄ра̄… йам̣ кин̃чи вин̃н̃а̄н̣ам̣ атӣта̄на̄гатапаччуппаннам̣ аджджхаттам̣ ва̄ бахиддха̄ ва̄ ол̣а̄рикам̣ ва̄ сукхумам̣ ва̄ хӣнам̣ ва̄ пан̣ӣтам̣ ва̄ йам̣ дӯре сантике ва̄, саббам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ ‘нетам̣ мама, несохамасми, на месо атта̄’ти еваметам̣ йатха̄бхӯтам̣ саммаппан̃н̃а̄йа дисва̄ анупа̄да̄ вимутто хоти. евам̣ кхо, ра̄хула, джа̄нато евам̣ пассато имасмин̃ча савин̃н̃а̄н̣аке ка̄йе бахиддха̄ ча саббанимиттесу ахан̇ка̄рамаман̇ка̄рама̄на̄пагатам̣ ма̄насам̣ хоти видха̄ саматиккантам̣ сантам̣ сувимутта’’нти. дасамам̣.
тхеравагго навамо.
тассудда̄нам̣ –
а̄нандо тиссо йамако, анура̄дхо ча ваккали;
ассаджи кхемако чханно, ра̄хула̄ апаре дуве.