10. пуппхавагго
1. надӣсуттам̣
93. са̄ваттхинида̄нам̣. ‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, надӣ паббатеййа̄ оха̄ринӣ дӯран̇гама̄ сӣгхасота̄. тасса̄ убхосу тӣресу [убхато тӣре (сӣ.), убхато тӣресу (сйа̄. кам̣.)] ка̄са̄ чепи джа̄та̄ ассу, те нам̣ аджджхоламбеййум̣; куса̄ чепи джа̄та̄ ассу, те нам̣ аджджхоламбеййум̣; паббаджа̄ [баббаджа̄ (сӣ. пӣ.)] чепи джа̄та̄ ассу, те нам̣ аджджхоламбеййум̣; бӣран̣а̄ чепи джа̄та̄ ассу, те нам̣ аджджхоламбеййум̣; руккха̄ чепи джа̄та̄ ассу, те нам̣ аджджхоламбеййум̣. тасса̄ пурисо сотена вуйхама̄но ка̄се чепи ган̣хеййа, те палуджджеййум̣. со татонида̄нам̣ анайабйасанам̣ а̄паджджеййа. кусе чепи ган̣хеййа, паббадже чепи ган̣хеййа, бӣран̣е чепи ган̣хеййа, руккхе чепи ган̣хеййа, те палуджджеййум̣. со татонида̄нам̣ анайабйасанам̣ а̄паджджеййа. евамева кхо, бхиккхаве, ассутава̄ путхуджджано арийа̄нам̣ адасса̄вӣ арийадхаммасса аковидо арийадхамме авинӣто, саппуриса̄нам̣ адасса̄вӣ саппурисадхаммасса аковидо саппурисадхамме авинӣто рӯпам̣ аттато саманупассати, рӯпавантам̣ ва̄ атта̄нам̣; аттани ва̄ рӯпам̣, рӯпасмим̣ ва̄ атта̄нам̣. тасса там̣ рӯпам̣ палуджджати. со татонида̄нам̣ анайабйасанам̣ а̄паджджати. веданам̣… сан̃н̃ам̣… сан̇кха̄ре… вин̃н̃а̄н̣ам̣ аттато саманупассати, вин̃н̃а̄н̣авантам̣ ва̄ атта̄нам̣; аттани ва̄ вин̃н̃а̄н̣ам̣, вин̃н̃а̄н̣асмим̣ ва̄ атта̄нам̣. тасса там̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ палуджджати. со татонида̄нам̣ анайабйасанам̣ а̄паджджати. там̣ ким̣ ман̃н̃атха, бхиккхаве, рӯпам̣ ниччам̣ ва̄ аниччам̣ ва̄’’ти? ‘‘аниччам̣ бханте’’. ‘‘ведана̄… сан̃н̃а̄… сан̇кха̄ра̄… вин̃н̃а̄н̣ам̣ ниччам̣ ва̄ аниччам̣ ва̄’’ти? ‘‘аниччам̣ бханте’’. ‘‘тасма̄тиха…пе… евам̣ пассам̣…пе… на̄парам̣ иттхатта̄йа̄ти паджа̄на̄тӣ’’ти. пат̣хамам̣.
2. пуппхасуттам̣
94. са̄ваттхинида̄нам̣. ‘‘на̄хам̣, бхиккхаве, локена вивада̄ми, локова майа̄ вивадати. на, бхиккхаве, дхаммава̄дӣ кеначи локасмим̣ вивадати. йам̣, бхиккхаве, наттхисамматам̣ локе пан̣д̣ита̄нам̣, ахампи там̣ ‘наттхӣ’ти вада̄ми. йам̣, бхиккхаве, аттхисамматам̣ локе пан̣д̣ита̄нам̣, ахампи там̣ ‘аттхӣ’ти вада̄ми’’.
‘‘кин̃ча, бхиккхаве, наттхисамматам̣ локе пан̣д̣ита̄нам̣, йамахам̣ ‘наттхӣ’ти вада̄ми? рӯпам̣, бхиккхаве, ниччам̣ дхувам̣ сассатам̣ авипарин̣а̄мадхаммам̣ наттхисамматам̣ локе пан̣д̣ита̄нам̣; ахампи там̣ ‘наттхӣ’ти вада̄ми. ведана̄… сан̃н̃а̄… сан̇кха̄ра̄… вин̃н̃а̄н̣ам̣ ниччам̣ дхувам̣ сассатам̣ авипарин̣а̄мадхаммам̣ наттхисамматам̣ локе пан̣д̣ита̄нам̣; ахампи там̣ ‘наттхӣ’ти вада̄ми. идам̣ кхо, бхиккхаве, наттхисамматам̣ локе пан̣д̣ита̄нам̣; ахампи там̣ ‘наттхӣ’ти вада̄ми’’.
‘‘кин̃ча, бхиккхаве, аттхисамматам̣ локе пан̣д̣ита̄нам̣, йамахам̣ ‘аттхӣ’ти вада̄ми? рӯпам̣, бхиккхаве, аниччам̣ дуккхам̣ випарин̣а̄мадхаммам̣ аттхисамматам̣ локе пан̣д̣ита̄нам̣; ахампи там̣ ‘аттхӣ’ти вада̄ми. ведана̄ аничча̄…пе… вин̃н̃а̄н̣ам̣ аниччам̣ дуккхам̣ випарин̣а̄мадхаммам̣ аттхисамматам̣ локе пан̣д̣ита̄нам̣; ахампи там̣ ‘аттхӣ’ти вада̄ми. идам̣ кхо, бхиккхаве, аттхисамматам̣ локе пан̣д̣ита̄нам̣; ахампи там̣ ‘аттхӣ’ти вада̄ми’’.
‘‘аттхи, бхиккхаве, локе локадхаммо, там̣ татха̄гато абхисамбуджджхати абхисамети; абхисамбуджджхитва̄ абхисаметва̄ там̣ а̄чиккхати десети пан̃н̃апети пат̣т̣хапети виварати вибхаджати утта̄нӣкароти.
‘‘кин̃ча, бхиккхаве, локе локадхаммо, там̣ татха̄гато абхисамбуджджхати абхисамети, абхисамбуджджхитва̄ абхисаметва̄ а̄чиккхати десети пан̃н̃апети пат̣т̣хапети виварати вибхаджати утта̄нӣкароти? рӯпам̣, бхиккхаве, локе локадхаммо там̣ татха̄гато абхисамбуджджхати абхисамети. абхисамбуджджхитва̄ абхисаметва̄ а̄чиккхати десети пан̃н̃апети пат̣т̣хапети виварати вибхаджати утта̄нӣкароти.
‘‘йо, бхиккхаве, татха̄гатена евам̣ а̄чиккхийама̄не десийама̄не пан̃н̃апийама̄не пат̣т̣хапийама̄не виварийама̄не вибхаджийама̄не утта̄нӣкарийама̄не на джа̄на̄ти на пассати тамахам̣, бхиккхаве, ба̄лам̣ путхуджджанам̣ андхам̣ ачаккхукам̣ аджа̄нантам̣ апассантам̣ кинти кароми! ведана̄, бхиккхаве, локе локадхаммо…пе… сан̃н̃а̄, бхиккхаве… сан̇кха̄ра̄, бхиккхаве… вин̃н̃а̄н̣ам̣, бхиккхаве, локе локадхаммо там̣ татха̄гато абхисамбуджджхати абхисамети. абхисамбуджджхитва̄ абхисаметва̄ а̄чиккхати десети пан̃н̃апети пат̣т̣хапети виварати вибхаджати утта̄нӣкароти.
‘‘йо, бхиккхаве, татха̄гатена евам̣ а̄чиккхийама̄не десийама̄не пан̃н̃апийама̄не пат̣т̣хапийама̄не виварийама̄не вибхаджийама̄не утта̄нӣкарийама̄не на джа̄на̄ти на пассати тамахам̣, бхиккхаве, ба̄лам̣ путхуджджанам̣ андхам̣ ачаккхукам̣ аджа̄нантам̣ апассантам̣ кинти кароми!
‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, уппалам̣ ва̄ падумам̣ ва̄ пун̣д̣арӣкам̣ ва̄ удаке джа̄там̣ удаке сам̣вад̣д̣хам̣ удака̄ аччуггамма т̣ха̄ти [тит̣т̣хантам̣ (ка.)] анупалиттам̣ удакена; евамева кхо, бхиккхаве, татха̄гато локе джа̄то локе сам̣вад̣д̣хо локам̣ абхибхуййа вихарати анупалитто локена̄’’ти. дутийам̣.
3. пхен̣апин̣д̣ӯпамасуттам̣
95. екам̣ самайам̣ бхагава̄ айуджджха̄йам̣ [айоджджха̄йам̣ (сӣ. пӣ.)] вихарати ган̇га̄йа надийа̄ тӣре. татра кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси –
‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, айам̣ ган̇га̄ надӣ махантам̣ пхен̣апин̣д̣ам̣ а̄вахеййа. таменам̣ чаккхума̄ пурисо пассеййа ниджджха̄йеййа йонисо упапариккхеййа. тасса там̣ пассато ниджджха̄йато йонисо упапариккхато риттакан̃н̃ева кха̄йеййа, туччхакан̃н̃ева кха̄йеййа, аса̄ракан̃н̃ева кха̄йеййа. кин̃хи сийа̄, бхиккхаве, пхен̣апин̣д̣е са̄ро? евамева кхо, бхиккхаве, йам̣ кин̃чи рӯпам̣ атӣта̄на̄гатапаччуппаннам̣…пе… йам̣ дӯре сантике ва̄ там̣ бхиккху пассати ниджджха̄йати йонисо упапариккхати. тасса там̣ пассато ниджджха̄йато йонисо упапариккхато риттакан̃н̃ева кха̄йати, туччхакан̃н̃ева кха̄йати, аса̄ракан̃н̃ева кха̄йати. кин̃хи сийа̄, бхиккхаве, рӯпе са̄ро?
‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, сарадасамайе тхуллапхуситаке деве вассанте удаке удакапуббул̣ам̣ [удакабуббул̣ам̣ (сӣ. пӣ.)] уппаджджати чева нируджджхати ча. таменам̣ чаккхума̄ пурисо пассеййа ниджджха̄йеййа йонисо упапариккхеййа. тасса там̣ пассато ниджджха̄йато йонисо упапариккхато риттакан̃н̃ева кха̄йеййа, туччхакан̃н̃ева кха̄йеййа, аса̄ракан̃н̃ева кха̄йеййа. кин̃хи сийа̄, бхиккхаве, удакапуббул̣е са̄ро? евамева кхо, бхиккхаве, йа̄ ка̄чи ведана̄ атӣта̄на̄гатапаччуппанна̄…пе… йа̄ дӯре сантике ва̄ там̣ бхиккху пассати ниджджха̄йати йонисо упапариккхати. тасса там̣ пассато ниджджха̄йато йонисо упапариккхато риттакан̃н̃ева кха̄йати, туччхакан̃н̃ева кха̄йати, аса̄ракан̃н̃ева кха̄йати. кин̃хи сийа̄, бхиккхаве, ведана̄йа са̄ро?
‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, гимха̄нам̣ паччхиме ма̄се т̣хите маджджханхике ка̄ле марӣчика̄ пхандати. таменам̣ чаккхума̄ пурисо пассеййа ниджджха̄йеййа йонисо упапариккхеййа. тасса там̣ пассато ниджджха̄йато йонисо упапариккхато риттакан̃н̃ева кха̄йеййа, туччхакан̃н̃ева кха̄йеййа…пе… кин̃хи сийа̄, бхиккхаве, марӣчика̄йа са̄ро? евамева кхо, бхиккхаве, йа̄ ка̄чи сан̃н̃а̄…пе….
‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, пурисо са̄раттхико са̄рагавесӣ са̄рапарийесанам̣ чарама̄но тин̣хам̣ кут̣ха̄рим̣ [кудха̄рим̣ (сйа̄. кам̣. ка.)] а̄да̄йа ванам̣ пависеййа. со таттха пассеййа махантам̣ кадаликкхандхам̣ уджум̣ навам̣ акуккукаджа̄там̣ [акуккаджа̄там̣ (ка. сӣ. пӣ.), акусаджа̄там̣ (ка. сӣ.), акуккуджакаджа̄там̣ (ка.)]. таменам̣ мӯле чхиндеййа; мӯле чхетва̄ агге чхиндеййа, агге чхетва̄ паттават̣т̣им̣ виниббхуджеййа. со тасса паттават̣т̣им̣ виниббхуджанто пхеггумпи на̄дхигаччхеййа, куто са̄рам̣! таменам̣ чаккхума̄ пурисо пассеййа ниджджха̄йеййа йонисо упапариккхеййа. тасса там̣ пассато ниджджха̄йато йонисо упапариккхато риттакан̃н̃ева кха̄йеййа, туччхакан̃н̃ева кха̄йеййа, аса̄ракан̃н̃ева кха̄йеййа. кин̃хи сийа̄, бхиккхаве, кадаликкхандхе са̄ро? евамева кхо, бхиккхаве, йе кечи сан̇кха̄ра̄ атӣта̄на̄гатапаччуппанна̄…пе… йе дӯре сантике ва̄ там̣ бхиккху пассати ниджджха̄йати йонисо упапариккхати. тасса там̣ пассато ниджджха̄йато йонисо упапариккхато риттакан̃н̃ева кха̄йати, туччхакан̃н̃ева кха̄йати, аса̄ракан̃н̃ева кха̄йати. кин̃хи сийа̄, бхиккхаве, сан̇кха̄ресу са̄ро?
‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, ма̄йа̄ка̄ро ва̄ ма̄йа̄ка̄рантева̄сӣ ва̄ чатумаха̄патхе [ча̄туммаха̄патхе (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] ма̄йам̣ видам̣сеййа. таменам̣ чаккхума̄ пурисо пассеййа ниджджха̄йеййа йонисо упапариккхеййа. тасса там̣ пассато ниджджха̄йато йонисо упапариккхато риттакан̃н̃ева кха̄йеййа, туччхакан̃н̃ева кха̄йеййа, аса̄ракан̃н̃ева кха̄йеййа. кин̃хи сийа̄, бхиккхаве, ма̄йа̄йа са̄ро? евамева кхо, бхиккхаве, йам̣ кин̃чи вин̃н̃а̄н̣ам̣ атӣта̄на̄гатапаччуппаннам̣…пе… йам̣ дӯре сантике ва̄, там̣ бхиккху пассати ниджджха̄йати йонисо упапариккхати. тасса там̣ пассато ниджджха̄йато йонисо упапариккхато риттакан̃н̃ева кха̄йати, туччхакан̃н̃ева кха̄йати, аса̄ракан̃н̃ева кха̄йати. кин̃хи сийа̄, бхиккхаве, вин̃н̃а̄н̣е са̄ро?
‘‘евам̣ пассам̣, бхиккхаве, сутава̄ арийаса̄вако рӯпасмимпи ниббиндати, ведана̄йапи… сан̃н̃а̄йапи… сан̇кха̄ресупи … вин̃н̃а̄н̣асмимпи ниббиндати. ниббиндам̣ вираджджати; вира̄га̄ вимуччати. вимуттасмим̣ вимуттамити н̃а̄н̣ам̣ хоти…пе… на̄парам̣ иттхатта̄йа̄ти паджа̄на̄ти’’.
идамавоча бхагава̄. идам̣ ватва̄на сугато атха̄парам̣ етадавоча саттха̄ –
‘‘пхен̣апин̣д̣ӯпамам̣ рӯпам̣, ведана̄ буббул̣ӯпама̄ [буббулӯпама̄ (сӣ.), пуббул̣опама̄ (ка.)];
марӣчикӯпама̄ сан̃н̃а̄, сан̇кха̄ра̄ кадалӯпама̄;
ма̄йӯпаман̃ча вин̃н̃а̄н̣ам̣, десита̄диччабандхуна̄.
‘‘йатха̄ йатха̄ ниджджха̄йати, йонисо упапариккхати;
риттакам̣ туччхакам̣ хоти, йо нам̣ пассати йонисо.
‘‘иман̃ча ка̄йам̣ а̄раббха, бхӯрипан̃н̃ена деситам̣;
паха̄нам̣ тин̣н̣ам̣ дхамма̄нам̣, рӯпам̣ пассатха [пассетха (сӣ.)] чхад̣д̣итам̣.
‘‘а̄йу усма̄ ча вин̃н̃а̄н̣ам̣, йада̄ ка̄йам̣ джахантимам̣;
апавиддхо [апавит̣т̣хо (сйа̄. кам̣.)] тада̄ сети, парабхаттам̣ ачетанам̣.
‘‘ета̄диса̄йам̣ санта̄но, ма̄йа̄йам̣ ба̄лала̄пинӣ;
вадхако еса аккха̄то, са̄ро еттха на виджджати.
‘‘евам̣ кхандхе авеккхеййа, бхиккху а̄раддхавӣрийо;
дива̄ ва̄ йади ва̄ раттим̣, сампаджа̄но пат̣иссато.
‘‘джахеййа саббасам̣йогам̣, кареййа саран̣аттано;
чареййа̄диттасӣсова, паттхайам̣ аччутам̣ пада’’нти. татийам̣;
4. гомайапин̣д̣асуттам̣
96. са̄ваттхинида̄нам̣. екамантам̣ нисинно кхо со бхиккху бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘аттхи ну кхо, бханте, кин̃чи рӯпам̣ йам̣ рӯпам̣ ниччам̣ дхувам̣ сассатам̣ авипарин̣а̄мадхаммам̣ сассатисамам̣ татхева т̣хассати? аттхи ну кхо, бханте, ка̄чи ведана̄ йа̄ ведана̄ ничча̄ дхува̄ сассата̄ авипарин̣а̄мадхамма̄ сассатисамам̣ татхева т̣хассати? аттхи ну кхо, бханте, ка̄чи сан̃н̃а̄ йа̄ сан̃н̃а̄…пе… аттхи ну кхо, бханте, кечи сан̇кха̄ра̄ йе сан̇кха̄ра̄ ничча̄ дхува̄ сассата̄ авипарин̣а̄мадхамма̄ сассатисамам̣ татхева т̣хассанти? аттхи ну кхо, бханте, кин̃чи вин̃н̃а̄н̣ам̣, йам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ ниччам̣ дхувам̣ сассатам̣ авипарин̣а̄мадхаммам̣ сассатисамам̣ татхева т̣хассатӣ’’ти? ‘‘наттхи кхо, бхиккху, кин̃чи рӯпам̣, йам̣ рӯпам̣ ниччам̣ дхувам̣ сассатам̣ авипарин̣а̄мадхаммам̣ сассатисамам̣ татхева т̣хассати. наттхи кхо, бхиккху, ка̄чи ведана̄… ка̄чи сан̃н̃а̄… кечи сан̇кха̄ра̄… кин̃чи вин̃н̃а̄н̣ам̣, йам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ ниччам̣ дхувам̣ сассатам̣ авипарин̣а̄мадхаммам̣ сассатисамам̣ татхева т̣хассатӣ’’ти.
атха кхо бхагава̄ париттам̣ гомайапин̣д̣ам̣ па̄н̣ина̄ гахетва̄ там̣ бхиккхум̣ етадавоча – ‘‘еттакопи кхо, бхиккху, аттабха̄вапат̣ила̄бхо наттхи ниччо дхуво сассато авипарин̣а̄мадхаммо сассатисамам̣ татхева т̣хассати. еттако чепи, бхиккху, аттабха̄вапат̣ила̄бхо абхависса ниччо дхуво сассато авипарин̣а̄мадхаммо, найидам̣ брахмачарийава̄со пан̃н̃а̄йетха самма̄ дуккхаккхайа̄йа. йасма̄ ча кхо, бхиккху, еттакопи аттабха̄вапат̣ила̄бхо наттхи ниччо дхуво сассато авипарин̣а̄мадхаммо, тасма̄ брахмачарийава̄со пан̃н̃а̄йати самма̄ дуккхаккхайа̄йа.
‘‘бхӯтапубба̄хам̣, бхиккху, ра̄джа̄ ахосим̣ кхаттийо муддха̄васитто. тасса майхам̣, бхиккху, ран̃н̃о сато кхаттийасса муддха̄васиттасса чатура̄сӣтинагарасахасса̄ни ахесум̣ куса̄ватӣ ра̄джадха̄ниппамукха̄ни. тасса майхам̣, бхиккху, ран̃н̃о сато кхаттийасса муддха̄васиттасса чатура̄сӣтипа̄са̄дасахасса̄ни ахесум̣ дхаммапа̄са̄даппамукха̄ни. тасса майхам̣, бхиккху, ран̃н̃о сато кхаттийасса муддха̄васиттасса чатура̄сӣтикӯт̣а̄га̄расахасса̄ни ахесум̣ маха̄бйӯхакӯт̣а̄га̄раппамукха̄ни [маха̄вийӯхакӯт̣а̄га̄раппамукха̄ни (дӣ. ни. 2.263)]. тасса майхам̣, бхиккху, ран̃н̃о сато кхаттийасса муддха̄васиттасса чатура̄сӣтипаллан̇касахасса̄ни ахесум̣ дантамайа̄ни са̄рамайа̄ни сован̣н̣амайа̄ни гон̣акаттхата̄ни пат̣икаттхата̄ни пат̣аликаттхата̄ни кадалимигапаварапаччаттхаран̣а̄ни [ка̄далимигапаварапаччаттхаран̣а̄ни (сӣ.)] сауттараччхада̄ни убхатолохитакӯпадха̄на̄ни. тасса майхам̣, бхиккху, ран̃н̃о сато кхаттийасса муддха̄васиттасса чатура̄сӣтина̄гасахасса̄ни ахесум̣ сован̣н̣а̄лан̇ка̄ра̄ни сован̣н̣аддхаджа̄ни хемаджа̄лапат̣иччханна̄ни упосатхана̄гара̄джаппамукха̄ни. тасса майхам̣, бхиккху, ран̃н̃о сато кхаттийасса муддха̄васиттасса чатура̄сӣтиассасахасса̄ни ахесум̣ сован̣н̣а̄лан̇ка̄ра̄ни сован̣н̣аддхаджа̄ни хемаджа̄лапат̣иччханна̄ни вала̄хакаассара̄джаппамукха̄ни. тасса майхам̣, бхиккху, ран̃н̃о сато кхаттийасса муддха̄васиттасса чатура̄сӣтиратхасахасса̄ни ахесум̣ сован̣н̣а̄лан̇ка̄ра̄ни сован̣н̣аддхаджа̄ни хемаджа̄лапат̣иччханна̄ни веджайантаратхаппамукха̄ни. тасса майхам̣, бхиккху, ран̃н̃о сато кхаттийасса муддха̄васиттасса чатура̄сӣтиман̣исахасса̄ни ахесум̣ ман̣иратанаппамукха̄ни. тасса майхам̣, бхиккху…пе… чатура̄сӣтииттхисахасса̄ни ахесум̣ субхадда̄девиппамукха̄ни. тасса майхам̣, бхиккху…пе… чатура̄сӣтикхаттийасахасса̄ни ахесум̣ ануйанта̄ни парин̣а̄йакаратанаппамукха̄ни. тасса майхам̣, бхиккху…пе… чатура̄сӣтидхенусахасса̄ни ахесум̣ дукӯласандана̄ни кам̣сӯпадха̄ран̣а̄ни. тасса майхам̣, бхиккху…пе… чатура̄сӣтиваттхакот̣исахасса̄ни ахесум̣ кхомасукхума̄ни косеййасукхума̄ни камбаласукхума̄ни каппа̄сикасукхума̄ни. тасса майхам̣, бхиккху…пе… чатура̄сӣтитха̄липа̄касахасса̄ни ахесум̣; са̄йам̣ па̄там̣ бхатта̄бхиха̄ро абхихарийиттха.
‘‘тесам̣ кхо пана, бхиккху, чатура̄сӣтийа̄ нагарасахасса̄нам̣ екан̃н̃ева там̣ нагарам̣ хоти йамахам̣ тена самайена аджджха̄васа̄ми – куса̄ватӣ ра̄джадха̄нӣ. тесам̣ кхо пана, бхиккху, чатура̄сӣтийа̄ па̄са̄дасахасса̄нам̣ екойева со па̄са̄до хоти йамахам̣ тена самайена аджджха̄васа̄ми – дхаммо па̄са̄до. тесам̣ кхо пана, бхиккху, чатура̄сӣтийа̄ кӯт̣а̄га̄расахасса̄нам̣ екан̃н̃ева там̣ кӯт̣а̄га̄рам̣ хоти йамахам̣ тена самайена аджджха̄васа̄ми – маха̄бйӯхам̣ кӯт̣а̄га̄рам̣. тесам̣ кхо пана, бхиккху, чатура̄сӣтийа̄ паллан̇касахасса̄нам̣ екойева со паллан̇ко хоти йамахам̣ тена самайена парибхун̃джа̄ми – дантамайо ва̄ са̄рамайо ва̄ сован̣н̣амайо ва̄ рӯпийамайо ва̄. тесам̣ кхо пана, бхиккху, чатура̄сӣтийа̄ на̄гасахасса̄нам̣ екойева со на̄го хоти йамахам̣ тена самайена абхируха̄ми – упосатхо на̄гара̄джа̄. тесам̣ кхо пана, бхиккху, чатура̄сӣтийа̄ ассасахасса̄нам̣ екойева со ассо хоти йамахам̣ тена самайена абхируха̄ми – вала̄хако ассара̄джа̄. тесам̣ кхо пана, бхиккху, чатура̄сӣтийа̄ ратхасахасса̄нам̣ екойева со ратхо хоти йамахам̣ тена самайена абхируха̄ми – веджайанто ратхо. тесам̣ кхо пана, бхиккху, чатура̄сӣтийа̄ иттхисахасса̄нам̣ ека̄йева са̄ иттхӣ хоти йа̄ мам̣ тена самайена паччупат̣т̣ха̄ти – кхаттийа̄нӣ ва̄ вела̄мика̄ ва̄. тесам̣ кхо пана, бхиккху, чатура̄сӣтийа̄ ваттхакот̣исахасса̄нам̣ екан̃н̃ева там̣ ваттхайугам̣ хоти йамахам̣ тена самайена паридаха̄ми – кхомасукхумам̣ ва̄ косеййасукхумам̣ ва̄ камбаласукхумам̣ ва̄ каппа̄сикасукхумам̣ ва̄. тесам̣ кхо пана, бхиккху, чатура̄сӣтийа̄ тха̄липа̄касахасса̄нам̣ екойева со тха̄липа̄ко хоти йато на̄л̣икоданапарамам̣ бхун̃джа̄ми тадупийан̃ча сӯпеййам̣ [сӯпабйан̃джанам̣ (сйа̄. кам̣.)]. ити кхо, бхиккху, саббе те сан̇кха̄ра̄ атӣта̄ нируддха̄ випарин̣ата̄. евам̣ аничча̄ кхо, бхиккху, сан̇кха̄ра̄. евам̣ аддхува̄ кхо, бхиккху, сан̇кха̄ра̄. евам̣ анасса̄сика̄ кхо, бхиккху, сан̇кха̄ра̄. йа̄ван̃чидам̣, бхиккху, аламева саббасан̇кха̄ресу ниббиндитум̣, алам̣ вираджджитум̣, алам̣ вимуччиту’’нти. чатуттхам̣.
5. накхасикха̄суттам̣
97. са̄ваттхинида̄нам̣. екамантам̣ нисинно кхо со бхиккху бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘аттхи ну кхо, бханте, кин̃чи рӯпам̣ йам̣ рӯпам̣ ниччам̣ дхувам̣ сассатам̣ авипарин̣а̄мадхаммам̣ сассатисамам̣ татхева т̣хассати? аттхи ну кхо, бханте, ка̄чи ведана̄ йа̄ ведана̄ ничча̄ дхува̄ сассата̄ авипарин̣а̄мадхамма̄ сассатисамам̣ татхева т̣хассати? аттхи ну кхо, бханте, ка̄чи сан̃н̃а̄…пе… кечи сан̇кха̄ра̄, йе сан̇кха̄ра̄ ничча̄ дхува̄ сассата̄ авипарин̣а̄мадхамма̄ сассатисамам̣ татхева т̣хассанти? аттхи ну кхо, бханте, кин̃чи вин̃н̃а̄н̣ам̣, йам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ ниччам̣ дхувам̣ сассатам̣ авипарин̣а̄мадхаммам̣ сассатисамам̣ татхева т̣хассатӣ’’ти? ‘‘наттхи кхо, бхиккху, кин̃чи рӯпам̣, йам̣ рӯпам̣ ниччам̣ дхувам̣ сассатам̣ авипарин̣а̄мадхаммам̣ сассатисамам̣ татхева т̣хассати. наттхи кхо, бхиккху, ка̄чи ведана̄… ка̄чи сан̃н̃а̄… кечи сан̇кха̄ра̄…пе… кин̃чи вин̃н̃а̄н̣ам̣, йам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ ниччам̣ дхувам̣ сассатам̣ авипарин̣а̄мадхаммам̣ сассатисамам̣ татхева т̣хассатӣ’’ти.
атха кхо бхагава̄ париттам̣ накхасикха̄йам̣ пам̣сум̣ а̄ропетва̄ там̣ бхиккхум̣ етадавоча – ‘‘еттакампи кхо, бхиккху, рӯпам̣ наттхи ниччам̣ дхувам̣ сассатам̣ авипарин̣а̄мадхаммам̣ сассатисамам̣ татхева т̣хассати. еттакам̣ чепи, бхиккху, рӯпам̣ абхависса ниччам̣ дхувам̣ сассатам̣ авипарин̣а̄мадхаммам̣, найидам̣ брахмачарийава̄со пан̃н̃а̄йетха самма̄ дуккхаккхайа̄йа. йасма̄ ча кхо, бхиккху, еттакампи рӯпам̣ наттхи ниччам̣ дхувам̣ сассатам̣ авипарин̣а̄мадхаммам̣, тасма̄ брахмачарийава̄со пан̃н̃а̄йати самма̄ дуккхаккхайа̄йа’’.
‘‘еттака̄пи кхо, бхиккху, ведана̄ наттхи ничча̄ дхува̄ сассата̄ авипарин̣а̄мадхамма̄ сассатисамам̣ татхева т̣хассати. еттака̄ чепи, бхиккху, ведана̄ абхависса ничча̄ дхува̄ сассата̄ авипарин̣а̄мадхамма̄, на йидам̣ брахмачарийава̄со пан̃н̃а̄йетха самма̄ дуккхаккхайа̄йа. йасма̄ ча кхо, бхиккху, еттака̄пи ведана̄ наттхи ничча̄ дхува̄ сассата̄ авипарин̣а̄мадхамма̄, тасма̄ брахмачарийава̄со пан̃н̃а̄йати самма̄ дуккхаккхайа̄йа.
‘‘еттака̄пи кхо, бхиккху, сан̃н̃а̄ наттхи…пе… еттака̄пи кхо, бхиккху, сан̇кха̄ра̄ наттхи ничча̄ дхува̄ сассата̄ авипарин̣а̄мадхамма̄ сассатисамам̣ татхева т̣хассанти. еттака̄ чепи, бхиккху, сан̇кха̄ра̄ абхависсам̣су ничча̄ дхува̄ сассата̄ авипарин̣а̄мадхамма̄, на йидам̣ брахмачарийава̄со пан̃н̃а̄йетха самма̄ дуккхаккхайа̄йа. йасма̄ ча кхо, бхиккху, еттака̄пи сан̇кха̄ра̄ наттхи ничча̄ дхува̄ сассата̄ авипарин̣а̄мадхамма̄, тасма̄ брахмачарийава̄со пан̃н̃а̄йати самма̄ дуккхаккхайа̄йа.
‘‘еттакампи кхо, бхиккху, вин̃н̃а̄н̣ам̣ наттхи ниччам̣ дхувам̣ сассатам̣ авипарин̣а̄мадхаммам̣ сассатисамам̣ татхева т̣хассати. еттакампи кхо, бхиккху, вин̃н̃а̄н̣ам̣ абхависса ниччам̣ дхувам̣ сассатам̣ авипарин̣а̄мадхаммам̣, на йидам̣ брахмачарийава̄со пан̃н̃а̄йетха самма̄ дуккхаккхайа̄йа. йасма̄ ча кхо, бхиккху, еттакампи вин̃н̃а̄н̣ам̣ наттхи ниччам̣ дхувам̣ сассатам̣ авипарин̣а̄мадхаммам̣, тасма̄ брахмачарийава̄со пан̃н̃а̄йати самма̄ дуккхаккхайа̄йа.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, бхиккху, рӯпам̣ ниччам̣ ва̄ аниччам̣ ва̄’’ти? ‘‘аниччам̣, бханте’’. ‘‘ведана̄… сан̃н̃а̄… сан̇кха̄ра̄… вин̃н̃а̄н̣ам̣ ниччам̣ ва̄ аниччам̣ ва̄’’ти? ‘‘аниччам̣ бханте’’…пе… ‘‘тасма̄тиха…пе… евам̣ пассам̣…пе… на̄парам̣ иттхатта̄йа̄ти паджа̄на̄тӣ’’ти. пан̃чамам̣.
6. суддхикасуттам̣
98. са̄ваттхинида̄нам̣. екамантам̣ нисинно кхо со бхиккху бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘аттхи ну кхо, бханте, кин̃чи рӯпам̣, йам̣ рӯпам̣ ниччам̣ дхувам̣ сассатам̣ авипарин̣а̄мадхаммам̣ сассатисамам̣ татхева т̣хассати? аттхи ну кхо, бханте, ка̄чи ведана̄…пе… ка̄чи сан̃н̃а̄… кечи сан̇кха̄ра̄… кин̃чи вин̃н̃а̄н̣ам̣, йам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ ниччам̣ дхувам̣ сассатам̣ авипарин̣а̄мадхаммам̣ сассатисамам̣ татхева т̣хассатӣ’’ти? ‘‘наттхи кхо, бхиккху, кин̃чи рӯпам̣ йам̣ рӯпам̣ ниччам̣ дхувам̣ сассатам̣ авипарин̣а̄мадхаммам̣ сассатисамам̣ татхева т̣хассати. наттхи кхо, бхиккху, ка̄чи ведана̄… ка̄чи сан̃н̃а̄… кечи сан̇кха̄ра̄… кин̃чи вин̃н̃а̄н̣ам̣, йам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ ниччам̣ дхувам̣ сассатам̣ авипарин̣а̄мадхаммам̣ сассатисамам̣ татхева т̣хассатӣ’’ти. чхат̣т̣хам̣.
7. гаддулабаддхасуттам̣
99. са̄ваттхинида̄нам̣. ‘‘анаматаггойам̣, бхиккхаве, сам̣са̄ро. пубба̄ кот̣и на пан̃н̃а̄йати авиджджа̄нӣваран̣а̄нам̣ сатта̄нам̣ тан̣ха̄сам̣йоджана̄нам̣ сандха̄ватам̣ сам̣саратам̣. хоти со, бхиккхаве, самайо йам̣ маха̄самуддо уссуссати висуссати на бхавати; на твева̄хам̣, бхиккхаве, авиджджа̄нӣваран̣а̄нам̣ сатта̄нам̣ тан̣ха̄сам̣йоджана̄нам̣ сандха̄ватам̣ сам̣саратам̣ дуккхасса антакирийам̣ вада̄ми. хоти со, бхиккхаве, самайо йам̣ синеру паббатара̄джа̄ д̣айхати винассати на бхавати; на твева̄хам̣, бхиккхаве, авиджджа̄нӣваран̣а̄нам̣ сатта̄нам̣ тан̣ха̄сам̣йоджана̄нам̣ сандха̄ватам̣ сам̣саратам̣ дуккхасса антакирийам̣ вада̄ми. хоти со, бхиккхаве, самайо йам̣ маха̄патхавӣ д̣айхати винассати на бхавати; на твева̄хам̣, бхиккхаве, авиджджа̄нӣваран̣а̄нам̣ сатта̄нам̣ тан̣ха̄сам̣йоджана̄нам̣ сандха̄ватам̣ сам̣саратам̣ дуккхасса антакирийам̣ вада̄ми’’.
‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, са̄ гаддулабаддхо [гаддӯлабандхо (сйа̄. кам̣.)] дал̣хе кхӣле ва̄ тхамбхе ва̄ упанибаддхо тамева кхӣлам̣ ва̄ тхамбхам̣ ва̄ анупаридха̄вати анупариваттати; евамева кхо, бхиккхаве, ассутава̄ путхуджджано арийа̄нам̣ адасса̄вӣ…пе… саппурисадхамме авинӣто рӯпам̣ аттато саманупассати…пе… веданам̣ аттато саманупассати… сан̃н̃ам̣ аттато саманупассати… сан̇кха̄ре аттато саманупассати… вин̃н̃а̄н̣ам̣ аттато саманупассати, вин̃н̃а̄н̣авантам̣ ва̄ атта̄нам̣; аттани ва̄ вин̃н̃а̄н̣ам̣, вин̃н̃а̄н̣асмим̣ ва̄ атта̄нам̣. со рӯпан̃н̃ева анупаридха̄вати анупариваттати, веданан̃н̃ева…пе… сан̃н̃ан̃н̃ева… сан̇кха̄рейева… вин̃н̃а̄н̣ан̃н̃ева анупаридха̄вати анупариваттати. со рӯпам̣ анупаридха̄вам̣ анупариваттам̣, веданам̣…пе… сан̃н̃ам̣… сан̇кха̄ре… вин̃н̃а̄н̣ам̣ анупаридха̄вам̣ анупариваттам̣, на паримуччати рӯпамха̄, на паримуччати ведана̄йа, на паримуччати сан̃н̃а̄йа, на паримуччати сан̇кха̄рехи, на паримуччати вин̃н̃а̄н̣амха̄, на паримуччати джа̄тийа̄ джара̄маран̣ена сокехи паридевехи дуккхехи доманассехи упа̄йа̄сехи. ‘на паримуччати дуккхасма̄’ти вада̄ми’’.
‘‘сутава̄ ча кхо, бхиккхаве, арийаса̄вако арийа̄нам̣ дасса̄вӣ…пе… саппурисадхамме сувинӣто, на рӯпам̣ аттато саманупассати…пе… на веданам̣… на сан̃н̃ам̣… на сан̇кха̄ре… на вин̃н̃а̄н̣ам̣ аттато саманупассати, на вин̃н̃а̄н̣авантам̣ ва̄ атта̄нам̣; на аттани ва̄ вин̃н̃а̄н̣ам̣, на вин̃н̃а̄н̣асмим̣ ва̄ атта̄нам̣. со рӯпам̣ на̄нупаридха̄вати на̄нупариваттати, веданам̣… сан̃н̃ам̣… сан̇кха̄ре… вин̃н̃а̄н̣ам̣ на̄нупаридха̄вати на̄нупариваттати. со рӯпам̣ ананупаридха̄вам̣ ананупариваттам̣, веданам̣… сан̃н̃ам̣… сан̇кха̄ре… вин̃н̃а̄н̣ам̣ ананупаридха̄вам̣ ананупариваттам̣; паримуччати рӯпамха̄, паримуччати ведана̄йа, паримуччати сан̃н̃а̄йа, паримуччати сан̇кха̄рехи, паримуччати вин̃н̃а̄н̣амха̄, паримуччати джа̄тийа̄ джара̄маран̣ена сокехи паридевехи дуккхехи доманассехи упа̄йа̄сехи. ‘паримуччати дуккхасма̄’ти вада̄мӣ’’ти. саттамам̣.
8. дутийагаддулабаддхасуттам̣
100. са̄ваттхинида̄нам̣. ‘‘анаматаггойам̣, бхиккхаве, сам̣са̄ро. пубба̄ кот̣и на пан̃н̃а̄йати авиджджа̄нӣваран̣а̄нам̣ сатта̄нам̣ тан̣ха̄сам̣йоджана̄нам̣ сандха̄ватам̣ сам̣саратам̣. сеййатха̄пи, бхиккхаве, са̄ гаддулабаддхо дал̣хе кхӣле ва̄ тхамбхе ва̄ упанибаддхо. со гаччхати чепи тамева кхӣлам̣ ва̄ тхамбхам̣ ва̄ упагаччхати; тит̣т̣хати чепи тамева кхӣлам̣ ва̄ тхамбхам̣ ва̄ упатит̣т̣хати; нисӣдати чепи тамева кхӣлам̣ ва̄ тхамбхам̣ ва̄ упанисӣдати; нипаджджати чепи тамева кхӣлам̣ ва̄ тхамбхам̣ ва̄ упанипаджджати. евамева кхо, бхиккхаве, ассутава̄ путхуджджано рӯпам̣ ‘етам̣ мама, есохамасми, есо ме атта̄’ти саманупассати. веданам̣… сан̃н̃ам̣… сан̇кха̄ре… вин̃н̃а̄н̣ам̣ ‘етам̣ мама, есохамасми, есо ме атта̄’ти саманупассати. со гаччхати чепи име пан̃чупа̄да̄наккхандхе упагаччхати; тит̣т̣хати чепи име пан̃чупа̄да̄наккхандхе упатит̣т̣хати; нисӣдати чепи име пан̃чупа̄да̄наккхандхе упанисӣдати; нипаджджати чепи име пан̃чупа̄да̄наккхандхе упанипаджджати. тасма̄тиха, бхиккхаве, абхиккхан̣ам̣ сакам̣ читтам̣ паччавеккхитаббам̣ – ‘дӣгхараттамидам̣ читтам̣ сам̣килит̣т̣хам̣ ра̄гена досена мохена̄’ти. читтасам̣килеса̄, бхиккхаве, сатта̄ сам̣килиссанти; читтавода̄на̄ сатта̄ висуджджханти.
‘‘дит̣т̣хам̣ во, бхиккхаве, чаран̣ам̣ на̄ма читта’’нти? ‘‘евам̣, бханте’’. ‘‘тампи кхо, бхиккхаве, чаран̣ам̣ на̄ма читтам̣ читтенева читтитам̣. тенапи кхо, бхиккхаве, чаран̣ена читтена читтан̃н̃ева читтатарам̣. тасма̄тиха, бхиккхаве, абхиккхан̣ам̣ сакам̣ читтам̣ паччавеккхитаббам̣ – ‘дӣгхараттамидам̣ читтам̣ сам̣килит̣т̣хам̣ ра̄гена досена мохена̄’ти. читтасам̣килеса̄, бхиккхаве, сатта̄ сам̣килиссанти; читтавода̄на̄ сатта̄ висуджджханти.
‘‘на̄хам̣, бхиккхаве, ан̃н̃ам̣ еканика̄йампи саманупасса̄ми евам̣ читтам̣. йатхайидам̣, бхиккхаве, тираччха̄нагата̄ па̄н̣а̄, тепи кхо, бхиккхаве, тираччха̄нагата̄ па̄н̣а̄ читтенева читтита̄, техипи кхо, бхиккхаве, тираччха̄нагатехи па̄н̣ехи читтан̃н̃ева читтатарам̣. тасма̄тиха, бхиккхаве, абхиккхан̣ам̣ сакам̣ читтам̣ паччавеккхитаббам̣ – ‘дӣгхараттамидам̣ читтам̣ сам̣килит̣т̣хам̣ ра̄гена досена мохена̄’ти. читтасам̣килеса̄, бхиккхаве, сатта̄ сам̣килиссанти; читтавода̄на̄ сатта̄ висуджджханти.
‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, раджако ва̄ читтака̄рако ва̄ раджана̄йа ва̄ ла̄кха̄йа ва̄ халиддийа̄ ва̄ нӣлийа̄ ва̄ ман̃джит̣т̣ха̄йа [ман̃джет̣т̣ха̄йа (сӣ. сйа̄. кам̣.), ман̃джет̣т̣хийа̄ (пӣ.)] ва̄ супаримат̣т̣хе пхалаке ва̄ бхиттийа̄ ва̄ дуссапат̣т̣е ва̄ иттхирӯпам̣ ва̄ пурисарӯпам̣ ва̄ абхинимминеййа саббан̇гапаччан̇гим̣; евамева кхо, бхиккхаве, ассутава̄ путхуджджано рӯпан̃н̃ева абхиниббаттенто абхиниббаттети, веданан̃н̃ева…пе… сан̃н̃ан̃н̃ева… сан̇кха̄ре йева… вин̃н̃а̄н̣ан̃н̃ева абхиниббаттенто абхиниббаттети. там̣ ким̣ ман̃н̃атха, бхиккхаве, рӯпам̣ ниччам̣ ва̄ аниччам̣ ва̄’’ти? ‘‘аниччам̣, бханте’’. ‘‘ведана̄… сан̃н̃а̄… сан̇кха̄ра̄… вин̃н̃а̄н̣ам̣…пе… ‘‘тасма̄тиха, бхиккхаве, евам̣ пассам̣…пе… на̄парам̣ иттхатта̄йа̄ти паджа̄на̄тӣ’’ти. ат̣т̣хамам̣.
9. ва̄сиджат̣асуттам̣
101. са̄ваттхинида̄нам̣. ‘‘джа̄нато ахам̣, бхиккхаве, пассато а̄сава̄нам̣ кхайам̣ вада̄ми, но аджа̄нато но апассато. кин̃ча, бхиккхаве, джа̄нато ким̣ пассато а̄сава̄нам̣ кхайо хоти? ‘ити рӯпам̣, ити рӯпасса самудайо, ити рӯпасса аттхан̇гамо; ити ведана̄… ити сан̃н̃а̄… ити сан̇кха̄ра̄… ити вин̃н̃а̄н̣ам̣, ити вин̃н̃а̄н̣асса самудайо, ити вин̃н̃а̄н̣асса аттхан̇гамо’ти – евам̣ кхо, бхиккхаве, джа̄нато евам̣ пассато а̄сава̄нам̣ кхайо хоти’’.
‘‘бха̄вана̄нуйогам̣ анануйуттасса, бхиккхаве, бхиккхуно вихарато кин̃ча̄пи евам̣ иччха̄ уппаджджеййа – ‘ахо вата ме анупа̄да̄йа а̄савехи читтам̣ вимуччеййа̄’ти, атха кхвасса нева анупа̄да̄йа а̄савехи читтам̣ вимуччати. там̣ кисса хету? ‘абха̄витатта̄’ тисса вачанӣйам̣. кисса абха̄витатта̄? абха̄витатта̄ чатуннам̣ сатипат̣т̣ха̄на̄нам̣, абха̄витатта̄ чатуннам̣ саммаппадха̄на̄нам̣, абха̄витатта̄ чатуннам̣ иддхипа̄да̄нам̣, абха̄витатта̄ пан̃чаннам̣ индрийа̄нам̣, абха̄витатта̄ пан̃чаннам̣ бала̄нам̣, абха̄витатта̄ саттаннам̣ боджджхан̇га̄нам̣, абха̄витатта̄ арийасса ат̣т̣хан̇гикасса маггасса.
‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, куккут̣ийа̄ ан̣д̣а̄ни ат̣т̣ха ва̄ даса ва̄ два̄даса ва̄. та̄нассу куккут̣ийа̄ на самма̄ адхисайита̄ни, на самма̄ париседита̄ни, на самма̄ парибха̄вита̄ни. кин̃ча̄пи тасса̄ куккут̣ийа̄ евам̣ иччха̄ уппаджджеййа – ‘ахо, вата ме куккут̣апотака̄ па̄данакхасикха̄йа ва̄ мукхатун̣д̣акена ва̄ ан̣д̣акосам̣ пада̄летва̄ соттхина̄ абхиниббхиджджеййу’нти, атха кхо абхабба̄ва те куккут̣апотака̄ па̄данакхасикха̄йа ва̄ мукхатун̣д̣акена ва̄ ан̣д̣акосам̣ пада̄летва̄ соттхина̄ абхиниббхиджджитум̣. там̣ кисса хету? татха̄ хи пана, бхиккхаве, куккут̣ийа̄ ан̣д̣а̄ни ат̣т̣ха ва̄ даса ва̄ два̄даса ва̄; та̄ни куккут̣ийа̄ на самма̄ адхисайита̄ни, на самма̄ париседита̄ни, на самма̄ парибха̄вита̄ни. евамева кхо, бхиккхаве, бха̄вана̄нуйогам̣ анануйуттасса бхиккхуно вихарато кин̃ча̄пи евам̣ иччха̄ уппаджджеййа – ‘ахо, вата ме анупа̄да̄йа а̄савехи читтам̣ вимуччеййа̄’ти, атха кхвасса нева анупа̄да̄йа а̄савехи читтам̣ вимуччати. там̣ кисса хету? ‘абха̄витатта̄’тисса вачанӣйам̣. кисса абха̄витатта̄? абха̄витатта̄ чатуннам̣ сатипат̣т̣ха̄на̄нам̣…пе… ат̣т̣хан̇гикасса маггасса.
‘‘бха̄вана̄нуйогам̣ ануйуттасса, бхиккхаве, бхиккхуно вихарато кин̃ча̄пи на евам̣ иччха̄ уппаджджеййа – ‘ахо вата ме анупа̄да̄йа а̄савехи читтам̣ вимуччеййа̄’ти, атха кхвасса анупа̄да̄йа а̄савехи читтам̣ вимуччати. там̣ кисса хету? ‘бха̄витатта̄’тисса вачанӣйам̣. кисса бха̄витатта̄? бха̄витатта̄ чатуннам̣ сатипат̣т̣ха̄на̄нам̣, бха̄витатта̄ чатуннам̣ саммаппадха̄на̄нам̣, бха̄витатта̄ чатуннам̣ иддхипа̄да̄нам̣, бха̄витатта̄ пан̃чаннам̣ индрийа̄нам̣, бха̄витатта̄ пан̃чаннам̣ бала̄нам̣, бха̄витатта̄ саттаннам̣ боджджхан̇га̄нам̣, бха̄витатта̄ арийасса ат̣т̣хан̇гикасса маггасса.
‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, куккут̣ийа̄ ан̣д̣а̄ни ат̣т̣ха ва̄ даса ва̄ два̄даса ва̄. та̄нассу куккут̣ийа̄ самма̄ адхисайита̄ни, самма̄ париседита̄ни, самма̄ парибха̄вита̄ни. кин̃ча̄пи тасса̄ куккут̣ийа̄ на евам̣ иччха̄ уппаджджеййа – ‘ахо вата ме куккут̣апотака̄ па̄данакхасикха̄йа ва̄ мукхатун̣д̣акена ва̄ ан̣д̣акосам̣ пада̄летва̄ соттхина̄ абхиниббхиджджеййу’нти, атха кхо бхабба̄ва те куккут̣апотака̄ па̄данакхасикха̄йа ва̄ мукхатун̣д̣акена ва̄ ан̣д̣акосам̣ пада̄летва̄ соттхина̄ абхиниббхиджджитум̣. там̣ кисса хету? татха̄ хи пана, бхиккхаве, куккут̣ийа̄ ан̣д̣а̄ни ат̣т̣ха ва̄ даса ва̄ два̄даса ва̄; та̄нассу куккут̣ийа̄ самма̄ адхисайита̄ни, самма̄ париседита̄ни, самма̄ парибха̄вита̄ни. евамева кхо, бхиккхаве, бха̄вана̄нуйогам̣ ануйуттасса бхиккхуно вихарато кин̃ча̄пи на евам̣ иччха̄ уппаджджеййа – ‘ахо вата ме анупа̄да̄йа а̄савехи читтам̣ вимуччеййа̄’ти, атха кхвасса анупа̄да̄йа а̄савехи читтам̣ вимуччати. там̣ кисса хету? ‘бха̄витатта̄’тисса вачанӣйам̣. кисса бха̄витатта̄? бха̄витатта̄ чатуннам̣ сатипат̣т̣ха̄на̄нам̣…пе… бха̄витатта̄ арийасса ат̣т̣хан̇гикасса маггасса.
‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, палаган̣д̣асса ва̄ палаган̣д̣антева̄сисса ва̄ ва̄сиджат̣е диссантева ан̇гулипада̄ни диссати ан̇гут̣т̣хападам̣. но ча кхвасса евам̣ н̃а̄н̣ам̣ хоти – ‘еттакам̣ вата ме аджджа ва̄сиджат̣асса кхӣн̣ам̣, еттакам̣ хиййо, еттакам̣ паре’ти. атха кхвасса кхӣн̣е кхӣн̣антвева н̃а̄н̣ам̣ хоти. евамева кхо, бхиккхаве, бха̄вана̄нуйогам̣ ануйуттасса бхиккхуно вихарато кин̃ча̄пи на евам̣ н̃а̄н̣ам̣ хоти – ‘еттакам̣ вата ме аджджа а̄сава̄нам̣ кхӣн̣ам̣, еттакам̣ хиййо, еттакам̣ паре’ти, атха кхвасса кхӣн̣е кхӣн̣антвева н̃а̄н̣ам̣ хоти. сеййатха̄пи, бхиккхаве, са̄муддика̄йа на̄ва̄йа веттабандханабаддха̄йа вассама̄са̄ни удаке парийа̄да̄йа хемантикена тхалам̣ уккхитта̄йа ва̄та̄тапапарета̄ни веттабандхана̄ни. та̄ни па̄вусакена мегхена абхиппавут̣т̣ха̄ни аппакасиренева пат̣иппассамбханти пӯтика̄ни бхаванти; евамева кхо, бхиккхаве, бха̄вана̄нуйогам̣ ануйуттасса бхиккхуно вихарато аппакасиренева сам̣йоджана̄ни пат̣иппассамбханти пӯтика̄ни бхавантӣ’’ти. навамам̣.
10. аниччасан̃н̃а̄суттам̣
102. са̄ваттхинида̄нам̣. ‘‘аниччасан̃н̃а̄, бхиккхаве, бха̄вита̄ бахулӣката̄ саббам̣ ка̄мара̄гам̣ парийа̄дийати, саббам̣ рӯпара̄гам̣ парийа̄дийати, саббам̣ бхавара̄гам̣ парийа̄дийати, саббам̣ авиджджам̣ парийа̄дийати, саббам̣ асмима̄нам̣ самӯханати’’.
‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, сарадасамайе кассако маха̄нан̇галена касанто сабба̄ни мӯласанта̄нака̄ни сампада̄ленто касати; евамева кхо, бхиккхаве, аниччасан̃н̃а̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ саббам̣ ка̄мара̄гам̣ парийа̄дийати, саббам̣ рӯпара̄гам̣ парийа̄дийати, саббам̣ бхавара̄гам̣ парийа̄дийати, саббам̣ авиджджам̣ парийа̄дийати, саббам̣ асмима̄нам̣ самӯханати.
‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, паббаджала̄йако паббаджам̣ ла̄йитва̄ агге гахетва̄ одхуна̄ти ниддхуна̄ти ниччхот̣ети; евамева кхо, бхиккхаве, аниччасан̃н̃а̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ саббам̣ ка̄мара̄гам̣ парийа̄дийати…пе… саббам̣ асмима̄нам̣ самӯханати.
‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, амбапин̣д̣ийа̄ ван̣т̣аччхинна̄йа йа̄ни таттха амба̄ни ван̣т̣апат̣ибандха̄ни сабба̄ни та̄ни таданвайа̄ни бхаванти; евамева кхо, бхиккхаве, аниччасан̃н̃а̄ бха̄вита̄…пе… саббам̣ асмима̄нам̣ самӯханати.
‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, кӯт̣а̄га̄расса йа̄ ка̄чи гопа̄насийо сабба̄ та̄ кӯт̣ан̇гама̄ кӯт̣анинна̄ кӯт̣асамосаран̣а̄, кӯт̣ам̣ та̄сам̣ аггамаккха̄йати; евамева кхо, бхиккхаве, аниччасан̃н̃а̄ бха̄вита̄…пе… саббам̣ асмима̄нам̣ самӯханати.
‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, йе кечи мӯлагандха̄ ка̄л̣а̄нуса̄ригандхо тесам̣ аггамаккха̄йати; евамева кхо, бхиккхаве, аниччасан̃н̃а̄…пе… саббам̣ асмима̄нам̣ самӯханати.
‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, йе кечи са̄рагандха̄, лохитачанданам̣ тесам̣ аггамаккха̄йати; евамева кхо, бхиккхаве, аниччасан̃н̃а̄…пе… саббам̣ асмима̄нам̣ самӯханати.
‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, йе кечи пуппхагандха̄, вассикам̣ тесам̣ аггамаккха̄йати; евамева кхо, бхиккхаве, аниччасан̃н̃а̄…пе… саббам̣ асмима̄нам̣ самӯханати.
‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, йе кечи кут̣т̣ара̄джа̄но [куд̣д̣ара̄джа̄но (сӣ.)], саббете ран̃н̃о чаккаваттисса ануйанта̄ бхаванти, ра̄джа̄ тесам̣ чаккаватти аггамаккха̄йати; евамева кхо, бхиккхаве, аниччасан̃н̃а̄…пе… саббам̣ асмима̄нам̣ самӯханати.
‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, йа̄ ка̄чи та̄ракарӯпа̄нам̣ пабха̄, сабба̄ та̄ чандимаппабха̄йа калам̣ на̄ггханти сол̣асим̣, чандаппабха̄ та̄сам̣ аггамаккха̄йати; евамева кхо, бхиккхаве, аниччасан̃н̃а̄…пе… саббам̣ асмима̄нам̣ самӯханати.
‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, сарадасамайе виддхе вигатавала̄хаке деве а̄диччо натам̣ аббхуссаккама̄но, саббам̣ а̄ка̄сагатам̣ тамагатам̣ абхивихачча бха̄сате ча тапате ча вирочате ча; евамева кхо, бхиккхаве, аниччасан̃н̃а̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ саббам̣ ка̄мара̄гам̣ парийа̄дийати, саббам̣ рӯпара̄гам̣ парийа̄дийати, саббам̣ бхавара̄гам̣ парийа̄дийати, саббам̣ авиджджам̣ парийа̄дийати, саббам̣ асмима̄нам̣ самӯханати.
‘‘катхам̣ бха̄вита̄ ча, бхиккхаве, аниччасан̃н̃а̄ катхам̣ бахулӣката̄ саббам̣ ка̄мара̄гам̣ парийа̄дийати…пе… саббам̣ асмима̄нам̣ самӯханати? ‘ити рӯпам̣, ити рӯпасса самудайо, ити рӯпасса аттхан̇гамо; ити ведана̄… ити сан̃н̃а̄… ити сан̇кха̄ра̄… ити вин̃н̃а̄н̣ам̣, ити вин̃н̃а̄н̣асса самудайо, ити вин̃н̃а̄н̣асса аттхан̇гамо’ти – евам̣ бха̄вита̄ кхо, бхиккхаве, аниччасан̃н̃а̄ евам̣ бахулӣката̄ саббам̣ ка̄мара̄гам̣ парийа̄дийати, саббам̣ рӯпара̄гам̣ парийа̄дийати, саббам̣ бхавара̄гам̣ парийа̄дийати, саббам̣ авиджджам̣ парийа̄дийати, саббам̣ асмима̄нам̣ самӯханатӣ’’ти. дасамам̣.
пуппхавагго дасамо.
тассудда̄нам̣ –
надӣ пуппхан̃ча пхен̣ан̃ча, гомайан̃ча накха̄сикхам̣;
суддхикам̣ две ча гаддула̄, ва̄сӣджат̣ам̣ аниччата̄ти.
маджджхимапан̣н̣а̄сако саматто.
тасса маджджхимапан̣н̣а̄сакасса ваггудда̄нам̣ –
упайо араханто ча, кхаджджанӣ тхерасавхайам̣;
пуппхаваггена пан̣н̣а̄са, дутийо тена вуччатӣти.