5. ваккалисуттам̣
87. екам̣ самайам̣ бхагава̄ ра̄джагахе вихарати вел̣уване каландаканива̄пе. тена кхо пана самайена а̄йасма̄ ваккали кумбхака̄ранивесане вихарати а̄ба̄дхико дуккхито ба̄л̣хагила̄но. атха кхо а̄йасма̄ ваккали упат̣т̣ха̄ке а̄мантеси – ‘‘етха тумхе, а̄вусо, йена бхагава̄ тенупасан̇каматха; упасан̇камитва̄ мама вачанена бхагавато па̄де сираса̄ вандатха – ‘ваккали, бханте, бхиккху а̄ба̄дхико дуккхито ба̄л̣хагила̄но, со бхагавато па̄де сираса̄ вандатӣ’ти. еван̃ча вадетха – ‘са̄дху кира, бханте, бхагава̄ йена ваккали бхиккху тенупасан̇камату; анукампам̣ упа̄да̄йа̄’’’ти. ‘‘евама̄вусо’’ти кхо те бхиккхӯ а̄йасмато ваккалисса пат̣иссутва̄ йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинна̄ кхо те бхиккхӯ бхагавантам̣ етадавочум̣ – ‘‘ваккали, бханте, бхиккху а̄ба̄дхико дуккхито ба̄л̣хагила̄но, со бхагавато па̄де сираса̄ вандати; еван̃ча пана вадети – ‘са̄дху кира, бханте, бхагава̄ йена ваккали бхиккху тенупасан̇камату; анукампам̣ упа̄да̄йа̄’’’ти. адхива̄сеси бхагава̄ тун̣хӣбха̄вена.
атха кхо бхагава̄ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа йена̄йасма̄ ваккали тенупасан̇ками. аддаса̄ кхо а̄йасма̄ ваккали бхагавантам̣ дӯратова а̄гаччхантам̣. дисва̄на ман̃чаке самадхоси [саман̃чоси (сӣ.), саман̃чопи (сйа̄. кам̣.) сам̣ + дхӯ + ӣ = самадхоси]. атха кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ ваккалим̣ етадавоча – ‘‘алам̣, ваккали, ма̄ твам̣ ман̃чаке самадхоси. сантима̄ни а̄сана̄ни пан̃н̃атта̄ни; таттха̄хам̣ нисӣдисса̄мӣ’’ти. нисӣди бхагава̄ пан̃н̃атте а̄сане. нисаджджа кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ ваккалим̣ етадавоча – ‘‘каччи те, ваккали, кхаманӣйам̣, каччи йа̄панӣйам̣, каччи дуккха̄ ведана̄ пат̣иккаманти, но абхиккаманти; пат̣иккамоса̄нам̣ пан̃н̃а̄йати, но абхиккамо’’ти? ‘‘на ме, бханте, кхаманӣйам̣, на йа̄панӣйам̣; ба̄л̣ха̄ ме дуккха̄ ведана̄ абхиккаманти, но пат̣иккаманти; абхиккамоса̄нам̣ пан̃н̃а̄йати, но пат̣иккамо’’ти. ‘‘каччи те, ваккали, на кин̃чи куккуччам̣, на кочи виппат̣иса̄ро’’ти? ‘‘таггха ме, бханте, анаппакам̣ куккуччам̣, анаппако виппат̣иса̄ро’’ти. ‘‘каччи пана там̣, ваккали, атта̄ сӣлато на упавадатӣ’’ти? ‘‘на кхо мам̣, бханте, атта̄ сӣлато упавадатӣ’’ти. ‘‘но че кира там̣, ваккали, атта̄ сӣлато упавадати; атха кин̃ча те куккуччам̣ ко ча виппат̣иса̄ро’’ти? ‘‘чирапат̣ика̄хам̣, бханте, бхагавантам̣ дассана̄йа упасан̇камитука̄мо, наттхи ча ме ка̄йасмим̣ та̄ватика̄ баламатта̄, йа̄вата̄хам̣ [йа̄хам̣ (сӣ.), йа̄йа̄хам̣ (пӣ.)] бхагавантам̣ дассана̄йа упасан̇камеййа’’нти.
‘‘алам̣, ваккали, ким̣ те имина̄ пӯтика̄йена дит̣т̣хена? йо кхо, ваккали, дхаммам̣ пассати со мам̣ пассати; йо мам̣ пассати со дхаммам̣ пассати. дхамман̃хи, ваккали, пассанто мам̣ пассати; мам̣ пассанто дхаммам̣ пассати.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, ваккали, рӯпам̣ ниччам̣ ва̄ аниччам̣ ва̄’’ти? ‘‘аниччам̣, бханте’’. ‘‘йам̣ пана̄ниччам̣ дуккхам̣ ва̄ там̣ сукхам̣ ва̄’’ти? ‘‘дуккхам̣, бханте’’. ‘‘йам̣ пана̄ниччам̣ дуккхам̣ випарин̣а̄мадхаммам̣, каллам̣ ну там̣ саманупасситум̣ – ‘етам̣ мама, есохамасми, есо ме атта̄’’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’. ‘‘ведана̄… сан̃н̃а̄… сан̇кха̄ра̄… вин̃н̃а̄н̣ам̣ ниччам̣ ва̄ аниччам̣ ва̄’’ти? ‘‘аниччам̣, бханте’’…пе… есо ме атта̄ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’. ‘‘тасма̄тиха…пе… евам̣ пассам̣…пе… на̄парам̣ иттхатта̄йа̄ти паджа̄на̄тӣ’’ти.
атха кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ ваккалим̣ имина̄ ова̄дена овадитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ йена гиджджхакӯт̣о паббато тена пакка̄ми. атха кхо а̄йасма̄ ваккали ачирапаккантасса бхагавато упат̣т̣ха̄ке а̄мантеси – ‘‘етха мам̣, а̄вусо, ман̃чакам̣ а̄ропетва̄ йена исигилипассам̣ ка̄л̣асила̄ тенупасан̇каматха. катхан̃хи на̄ма ма̄дисо антарагхаре ка̄лам̣ каттаббам̣ ман̃н̃еййа̄’’ти? ‘‘евама̄вусо’’ти кхо те бхиккхӯ а̄йасмато ваккалисса пат̣иссутва̄ а̄йасмантам̣ ваккалим̣ ман̃чакам̣ а̄ропетва̄ йена исигилипассам̣ ка̄л̣асила̄ тенупасан̇камим̣су. атха кхо бхагава̄ тан̃ча раттим̣ тан̃ча дива̄васесам̣ гиджджхакӯт̣е паббате виха̄си. атха кхо две девата̄йо абхикканта̄йа раттийа̄ абхиккантаван̣н̣а̄ кевалакаппам̣ гиджджхакӯт̣ам̣ обха̄сетва̄ йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су…пе… екамантам̣ ат̣т̣хам̣су. екамантам̣ т̣хита̄ кхо ека̄ девата̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘ваккали, бханте, бхиккху вимоккха̄йа чететӣ’’ти. апара̄ девата̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘со хи нӯна, бханте, сувимутто вимуччиссатӣ’’ти. идамавочум̣ та̄ девата̄йо. идам̣ ватва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ таттхевантарадха̄йим̣су.
атха кхо бхагава̄ тасса̄ раттийа̄ аччайена бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘етха тумхе, бхиккхаве, йена ваккали бхиккху тенупасан̇каматха; упасан̇камитва̄ ваккалим̣ бхиккхум̣ евам̣ вадетха –
‘‘‘сун̣а̄вусо твам̣, ваккали, бхагавато вачанам̣ двиннан̃ча девата̄нам̣. имам̣, а̄вусо, раттим̣ две девата̄йо абхикканта̄йа раттийа̄ абхиккантаван̣н̣а̄ кевалакаппам̣ гиджджхакӯт̣ам̣ обха̄сетва̄ йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ ат̣т̣хам̣су. екамантам̣ т̣хита̄ кхо, а̄вусо, ека̄ девата̄ бхагавантам̣ етадавоча – ваккали, бханте, бхиккху вимоккха̄йа чететӣти. апара̄ девата̄ бхагавантам̣ етадавоча – со хи нӯна, бханте, сувимутто вимуччиссатӣти. бхагава̄ ча там̣, а̄вусо ваккали, евама̄ха – ма̄ бха̄йи, ваккали; ма̄ бха̄йи, ваккали! апа̄пакам̣ те маран̣ам̣ бхависсати, апа̄пика̄ ка̄лакирийа̄’’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо те бхиккхӯ бхагавато пат̣иссутва̄ йена̄йасма̄ ваккали тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ ваккалим̣ етадавочум̣ – ‘‘сун̣а̄вусо ваккали, бхагавато вачанам̣ двиннан̃ча девата̄на’’нти.
атха кхо а̄йасма̄ ваккали упат̣т̣ха̄ке а̄мантеси – ‘‘етха мам̣, а̄вусо, ман̃чака̄ оропетха. катхан̃хи на̄ма ма̄дисо учче а̄сане нисӣдитва̄ тасса бхагавато са̄санам̣ сотаббам̣ ман̃н̃еййа̄’’ти! ‘‘евама̄вусо’’ти кхо те бхиккхӯ а̄йасмато ваккалисса пат̣иссутва̄ а̄йасмантам̣ ваккалим̣ ман̃чака̄ оропесум̣. ‘‘имам̣, а̄вусо, раттим̣ две девата̄йо абхикканта̄йа раттийа̄…пе… екамантам̣ ат̣т̣хам̣су. екамантам̣ т̣хита̄ кхо, а̄вусо, ека̄ девата̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘ваккали, бханте, бхиккху вимоккха̄йа чететӣ’ти. апара̄ девата̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘со хи нӯна, бханте, сувимутто вимуччиссатӣ’ти. бхагава̄ ча там̣, а̄вусо ваккали, евама̄ха – ‘ма̄ бха̄йи, ваккали; ма̄ бха̄йи, ваккали! апа̄пакам̣ те маран̣ам̣ бхависсати, апа̄пика̄ ка̄лакирийа̄’’’ти. ‘‘тена ха̄вусо, мама вачанена бхагавато па̄де сираса̄ вандатха – ‘ваккали, бханте, бхиккху а̄ба̄дхико дуккхито ба̄л̣хагила̄но. со бхагавато па̄де сираса̄ вандатӣ’ти. еван̃ча вадетха – ‘рӯпам̣ аниччам̣. та̄хам̣, бханте, на кан̇кха̄ми. йаданиччам̣ там̣ дуккханти на вичикиччха̄ми. йаданиччам̣ дуккхам̣ випарин̣а̄мадхаммам̣, наттхи ме таттха чхандо ва̄ ра̄го ва̄ пемам̣ ва̄ти на вичикиччха̄ми. ведана̄ аничча̄. та̄хам̣, бханте, на кан̇кха̄ми. йаданиччам̣ там̣ дуккханти на вичикиччха̄ми. йаданиччам̣ дуккхам̣ випарин̣а̄мадхаммам̣, наттхи ме таттха чхандо ва̄ ра̄го ва̄ пемам̣ ва̄ти на вичикиччха̄ми. сан̃н̃а̄… сан̇кха̄ра̄ аничча̄. та̄хам̣, бханте, на кан̇кха̄ми. йаданиччам̣ там̣ дуккханти на вичикиччха̄ми. йаданиччам̣ дуккхам̣ випарин̣а̄мадхаммам̣, наттхи ме таттха чхандо ва̄ ра̄го ва̄ пемам̣ ва̄ти на вичикиччха̄ми. вин̃н̃а̄н̣ам̣ аниччам̣. та̄хам̣, бханте, на кан̇кха̄ми. йаданиччам̣ там̣ дуккханти на вичикиччха̄ми. йаданиччам̣ дуккхам̣ випарин̣а̄мадхаммам̣, наттхи ме таттха чхандо ва̄ ра̄го ва̄ пемам̣ ва̄ти на вичикиччха̄мӣ’’’ти. ‘‘евама̄вусо’’ти кхо те бхиккхӯ а̄йасмато ваккалисса пат̣иссутва̄ паккамим̣су. атха кхо а̄йасма̄ ваккали ачирапаккантесу тесу бхиккхӯсу саттхам̣ а̄хареси.
атха кхо те бхиккхӯ йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинна̄ кхо те бхиккхӯ бхагавантам̣ етадавочум̣ – ‘‘ваккали, бханте, бхиккху а̄ба̄дхико дуккхито ба̄л̣хагила̄но; со бхагавато па̄де сираса̄ вандати; еван̃ча вадети – ‘рӯпам̣ аниччам̣. та̄хам̣, бханте, на кан̇кха̄ми. йаданиччам̣ там̣ дуккханти на вичикиччха̄ми. йаданиччам̣ дуккхам̣ випарин̣а̄мадхаммам̣, наттхи ме таттха чхандо ва̄ ра̄го ва̄ пемам̣ ва̄ти на вичикиччха̄ми. ведана̄… сан̃н̃а̄… сан̇кха̄ра̄ … вин̃н̃а̄н̣ам̣ аниччам̣. та̄хам̣, бханте, на кан̇кха̄ми. йаданиччам̣ там̣ дуккханти на вичикиччха̄ми. йаданиччам̣ дуккхам̣ випарин̣а̄мадхаммам̣, наттхи ме таттха чхандо ва̄ ра̄го ва̄ пемам̣ ва̄ти на вичикиччха̄мӣ’’’ти.
атха кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘а̄йа̄ма, бхиккхаве, йена исигилипассам̣ ка̄л̣асила̄ тенупасан̇камисса̄ма; йаттха ваккалина̄ кулапуттена саттхама̄харита’’нти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо те бхиккхӯ бхагавато паччассосум̣. атха кхо бхагава̄ самбахулехи бхиккхӯхи саддхим̣ йена исигилипассам̣ ка̄л̣асила̄ тенупасан̇ками. аддаса̄ кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ ваккалим̣ дӯратова ман̃чаке виваттаккхандхам̣ сема̄нам̣.
тена кхо пана самайена дхӯма̄йитаттам̣ тимира̄йитаттам̣ гаччхатева пуримам̣ дисам̣, гаччхати паччхимам̣ дисам̣, гаччхати уттарам̣ дисам̣, гаччхати даккхин̣ам̣ дисам̣, гаччхати уддхам̣ дисам̣, гаччхати адхо дисам̣, гаччхати анудисам̣. атха кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘пассатха но тумхе, бхиккхаве, етам̣ дхӯма̄йитаттам̣ тимира̄йитаттам̣ гаччхатева пуримам̣ дисам̣…пе… гаччхати анудиса’’нти. ‘‘евам̣, бханте’’. ‘‘есо кхо, бхиккхаве, ма̄ро па̄пима̄ ваккалисса кулапуттасса вин̃н̃а̄н̣ам̣ саманвесати [саманнесати (ка. сӣ. пӣ.)] – ‘каттха ваккалисса кулапуттасса вин̃н̃а̄н̣ам̣ патит̣т̣хита’нти? аппатит̣т̣хитена ча, бхиккхаве, вин̃н̃а̄н̣ена ваккали кулапутто париниббуто’’ти. пан̃чамам̣.