2. тиссасуттам̣

84. са̄ваттхинида̄нам̣. тена кхо пана самайена а̄йасма̄ тиссо бхагавато питуччха̄путто самбахула̄нам̣ бхиккхӯнам̣ евама̄рочети – ‘‘апи ме, а̄вусо, мадхуракаджа̄то вийа ка̄йо; диса̄пи ме на паккха̄йанти; дхамма̄пи мам̣ на пат̣ибханти; тхинамиддхан̃ча [тхӣнамиддхан̃ча (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] ме читтам̣ парийа̄да̄йа тит̣т̣хати; анабхирато ча брахмачарийам̣ чара̄ми; хоти ча ме дхаммесу вичикиччха̄’’ти.

атха кхо самбахула̄ бхиккхӯ йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинна̄ кхо те бхиккхӯ бхагавантам̣ етадавочум̣ – ‘‘а̄йасма̄, бханте, тиссо бхагавато питуччха̄путто самбахула̄нам̣ бхиккхӯнам̣ евама̄рочети – ‘апи ме, а̄вусо, мадхуракаджа̄то вийа ка̄йо; диса̄пи ме на паккха̄йанти; дхамма̄пи мам̣ на пат̣ибханти; тхинамиддхан̃ча ме читтам̣ парийа̄да̄йа тит̣т̣хати; анабхирато ча брахмачарийам̣ чара̄ми; хоти ча ме дхаммесу вичикиччха̄’’’ти.

атха кхо бхагава̄ ан̃н̃атарам̣ бхиккхум̣ а̄мантеси – ‘‘ехи твам̣, бхиккху, мама вачанена тиссам̣ бхиккхум̣ а̄мантехӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо со бхиккху бхагавато пат̣иссутва̄ йена̄йасма̄ тиссо тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ тиссам̣ етадавоча – ‘‘саттха̄ там̣, а̄вусо тисса, а̄мантетӣ’’ти. ‘‘евама̄вусо’’ти кхо а̄йасма̄ тиссо тасса бхиккхуно пат̣иссутва̄ йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо а̄йасмантам̣ тиссам̣ бхагава̄ етадавоча – ‘‘саччам̣ кира твам̣, тисса, самбахула̄нам̣ бхиккхӯнам̣ евама̄рочеси – ‘апи ме, а̄вусо, мадхуракаджа̄то вийа ка̄йо…пе… хоти ча ме дхаммесу вичикиччха̄’’’ти? ‘‘евам̣, бханте’’. ‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, тисса, рӯпе авигатара̄гасса авигатаччхандасса авигатапемасса авигатапипа̄сасса авигатапарил̣а̄хасса авигататан̣хасса, тасса рӯпасса випарин̣а̄ман̃н̃атха̄бха̄ва̄ уппаджджанти сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄’’ти? ‘‘евам̣, бханте’’.

‘‘са̄дху са̄дху, тисса! еван̃хетам̣, тисса, хоти. йатха̄ там̣ рӯпе авигатара̄гасса… ведана̄йа… сан̃н̃а̄йа… сан̇кха̄ресу авигатара̄гасса…пе… тесам̣ сан̇кха̄ра̄нам̣ випарин̣а̄ман̃н̃атха̄бха̄ва̄ уппаджджанти сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄’’ти? ‘‘евам̣, бханте’’.

‘‘са̄дху са̄дху, тисса! еван̃хетам̣, тисса, хоти. йатха̄ там̣ вин̃н̃а̄н̣е авигатара̄гасса авигатаччхандасса авигатапемасса авигатапипа̄сасса авигатапарил̣а̄хасса авигататан̣хасса, тасса вин̃н̃а̄н̣асса випарин̣а̄ман̃н̃атха̄бха̄ва̄ уппаджджанти сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄’’ти? ‘‘евам̣, бханте’’.

‘‘са̄дху са̄дху, тисса! еван̃хетам̣, тисса, хоти. йатха̄ там̣ вин̃н̃а̄н̣е авигатара̄гасса. там̣ ким̣ ман̃н̃аси, тисса, рӯпе вигатара̄гасса вигатаччхандасса вигатапемасса вигатапипа̄сасса вигатапарил̣а̄хасса вигататан̣хасса, тасса рӯпасса випарин̣а̄ман̃н̃атха̄бха̄ва̄ уппаджджанти сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’.

‘‘са̄дху са̄дху, тисса! еван̃хетам̣, тисса, хоти. йатха̄ там̣ рӯпе вигатара̄гасса… ведана̄йа… сан̃н̃а̄йа… сан̇кха̄ресу вигатара̄гасса… вин̃н̃а̄н̣е вигатара̄гасса вигатаччхандасса вигатапемасса вигатапипа̄сасса вигатапарил̣а̄хасса вигататан̣хасса тасса вин̃н̃а̄н̣асса випарин̣а̄ман̃н̃атха̄бха̄ва̄ уппаджджанти сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’.

‘‘са̄дху са̄дху, тисса! еван̃хетам̣, тисса, хоти. йатха̄ там̣ вин̃н̃а̄н̣е вигатара̄гасса. там̣ ким̣ ман̃н̃аси, тисса, рӯпам̣ ниччам̣ ва̄ аниччам̣ ва̄’’ти? ‘‘аниччам̣, бханте’’. ‘‘ведана̄ … сан̃н̃а̄… сан̇кха̄ра̄… вин̃н̃а̄н̣ам̣ ниччам̣ ва̄ аниччам̣ ва̄’’ти? ‘‘аниччам̣, бханте’’. тасма̄тиха…пе… евам̣ пассам̣…пе… на̄парам̣ иттхатта̄йа̄ти паджа̄на̄тӣ’’ти.

‘‘сеййатха̄пи, тисса, две пуриса̄ – еко пурисо амаггакусало, еко пурисо маггакусало. таменам̣ со амаггакусало пурисо амум̣ маггакусалам̣ пурисам̣ маггам̣ пуччхеййа. со евам̣ вадеййа – ‘ехи, бхо пуриса, айам̣ магго. тена мухуттам̣ гаччха. тена мухуттам̣ гантва̄ даккхиссаси дведха̄патхам̣, таттха ва̄мам̣ мун̃читва̄ даккхин̣ам̣ ган̣ха̄хи. тена мухуттам̣ гаччха. тена мухуттам̣ гантва̄ даккхиссаси тиббам̣ ванасан̣д̣ам̣. тена мухуттам̣ гаччха. тена мухуттам̣ гантва̄ даккхиссаси махантам̣ ниннам̣ паллалам̣. тена мухуттам̣ гаччха. тена мухуттам̣ гантва̄ даккхиссаси соббхам̣ папа̄там̣. тена мухуттам̣ гаччха. тена мухуттам̣ гантва̄ даккхиссаси самам̣ бхӯмибха̄гам̣ раман̣ӣйа’’’нти.

‘‘упама̄ кхо мйа̄йам̣, тисса, ката̄ аттхасса вин̃н̃а̄пана̄йа. айам̣ чеветтха аттхо – ‘пурисо амаггакусало’ти кхо, тисса, путхуджджанассетам̣ адхивачанам̣. ‘пурисо маггакусало’ти кхо, тисса, татха̄гатассетам̣ адхивачанам̣ арахато самма̄самбуддхасса. ‘дведха̄патхо’ти кхо, тисса, вичикиччха̄йетам̣ адхивачанам̣. ‘ва̄мо магго’ти кхо, тисса, ат̣т̣хан̇гикассетам̣ миччха̄маггасса адхивачанам̣, сеййатхидам̣ – миччха̄дит̣т̣хийа̄…пе… миччха̄сама̄дхисса. ‘даккхин̣о магго’ти кхо, тисса, арийассетам̣ ат̣т̣хан̇гикасса маггасса адхивачанам̣, сеййатхидам̣ – самма̄дит̣т̣хийа̄…пе… самма̄сама̄дхисса. ‘тиббо ванасан̣д̣о’ти кхо, тисса, авиджджа̄йетам̣ адхивачанам̣. ‘махантам̣ ниннам̣ паллала’нти кхо, тисса, ка̄ма̄наметам̣ адхивачанам̣. ‘соббхо папа̄то’ти кхо, тисса, кодхӯпа̄йа̄сассетам̣ адхивачанам̣. ‘само бхӯмибха̄го раман̣ӣйо’ти кхо, тисса, нибба̄нассетам̣ адхивачанам̣. абхирама, тисса, абхирама, тисса! ахамова̄дена ахамануггахена ахамануса̄санийа̄’’ти [ахама̄мисадхамма̄нуггахена мамова̄дена мама̄нуса̄санийа̄ти (ка.)].

идамавоча бхагава̄. аттамано а̄йасма̄ тиссо бхагавато бха̄ситам̣ абхинандӣти. дутийам̣.