7. кхаджджанӣйасуттам̣
79. са̄ваттхинида̄нам̣. ‘‘йе хи кечи, бхиккхаве, саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссарама̄на̄ ануссаранти саббете пан̃чупа̄да̄наккхандхе ануссаранти етесам̣ ва̄ ан̃н̃атарам̣. катаме пан̃ча? ‘евам̣рӯпо ахосим̣ атӣтамаддха̄на’нти – ити ва̄ хи, бхиккхаве, ануссарама̄но рӯпам̣йева ануссарати. ‘евам̣ведано ахосим̣ атӣтамаддха̄на’нти – ити ва̄ хи, бхиккхаве, ануссарама̄но веданам̣йева ануссарати. ‘евам̣сан̃н̃о ахосим̣ атӣтамаддха̄на’нти… ‘евам̣сан̇кха̄ро ахосим̣ атӣтамаддха̄на’нти… ‘евам̣вин̃н̃а̄н̣о ахосим̣ атӣтамаддха̄на’нти – ити ва̄ хи, бхиккхаве, ануссарама̄но вин̃н̃а̄н̣амева ануссарати’’.
‘‘кин̃ча, бхиккхаве, рӯпам̣ вадетха? руппатӣти кхо, бхиккхаве, тасма̄ ‘рӯпа’нти вуччати. кена руппати? сӣтенапи руппати, ун̣хенапи руппати, джигхаччха̄йапи руппати, пипа̄са̄йапи руппати, д̣ам̣самакасава̄та̄тапасарӣсапасампхассенапи [… сирим̣сапасампхассенапи (сӣ. пӣ.)] руппати. руппатӣти кхо, бхиккхаве, тасма̄ ‘рӯпа’нти вуччати.
‘‘кин̃ча, бхиккхаве, веданам̣ вадетха? ведайатӣти кхо, бхиккхаве, тасма̄ ‘ведана̄’ти вуччати. кин̃ча ведайати? сукхампи ведайати, дуккхампи ведайати, адуккхамасукхампи ведайати. ведайатӣти кхо, бхиккхаве, тасма̄ ‘ведана̄’ти вуччати.
‘‘кин̃ча, бхиккхаве, сан̃н̃ам̣ вадетха? сан̃джа̄на̄тӣти кхо, бхиккхаве, тасма̄ ‘сан̃н̃а̄’ти вуччати. кин̃ча сан̃джа̄на̄ти? нӣлампи сан̃джа̄на̄ти, пӣтакампи сан̃джа̄на̄ти, лохитакампи сан̃джа̄на̄ти, ода̄тампи сан̃джа̄на̄ти. сан̃джа̄на̄тӣти кхо, бхиккхаве, тасма̄ ‘сан̃н̃а̄’ти вуччати.
‘‘кин̃ча, бхиккхаве, сан̇кха̄ре вадетха? сан̇кхатамабхисан̇кхаронтӣти кхо, бхиккхаве, тасма̄ ‘сан̇кха̄ра̄’ти вуччати. кин̃ча сан̇кхатамабхисан̇кхаронти? рӯпам̣ рӯпатта̄йа [рӯпаттха̄йа (ка.)] сан̇кхатамабхисан̇кхаронти, веданам̣ веданатта̄йа сан̇кхатамабхисан̇кхаронти, сан̃н̃ам̣ сан̃н̃атта̄йа сан̇кхатамабхисан̇кхаронти, сан̇кха̄ре сан̇кха̄ратта̄йа сан̇кхатамабхисан̇кхаронти, вин̃н̃а̄н̣ам̣ вин̃н̃а̄н̣атта̄йа сан̇кхатамабхисан̇кхаронти. сан̇кхатамабхисан̇кхаронтӣти кхо, бхиккхаве, тасма̄ ‘сан̇кха̄ра̄’ти вуччати.
‘‘кин̃ча, бхиккхаве, вин̃н̃а̄н̣ам̣ вадетха? виджа̄на̄тӣти кхо, бхиккхаве, тасма̄ ‘вин̃н̃а̄н̣а’нти вуччати. кин̃ча виджа̄на̄ти? амбилампи виджа̄на̄ти, титтакампи виджа̄на̄ти, кат̣укампи виджа̄на̄ти, мадхурампи виджа̄на̄ти, кха̄рикампи виджа̄на̄ти, акха̄рикампи виджа̄на̄ти, лон̣икампи виджа̄на̄ти, алон̣икампи виджа̄на̄ти. виджа̄на̄тӣти кхо, бхиккхаве, тасма̄ ‘вин̃н̃а̄н̣а’нти вуччати.
‘‘татра, бхиккхаве, сутава̄ арийаса̄вако ити пат̣исан̃чиккхати – ‘ахам̣ кхо етарахи рӯпена кхаджджа̄ми. атӣтампа̄хам̣ аддха̄нам̣ евамева рӯпена кхаджджим̣, сеййатха̄пи етарахи паччуппаннена рӯпена кхаджджа̄ми. ахан̃чева кхо пана ана̄гатам̣ рӯпам̣ абхинандеййам̣, ана̄гатампа̄хам̣ аддха̄нам̣ евамева рӯпена кхаджджеййам̣, сеййатха̄пи етарахи паччуппаннена рӯпена кхаджджа̄мӣ’ти. со ити пат̣исан̇кха̄йа атӣтасмим̣ рӯпасмим̣ анапеккхо хоти; ана̄гатам̣ рӯпам̣ на̄бхинандати; паччуппаннасса рӯпасса ниббида̄йа вира̄га̄йа ниродха̄йа пат̣ипанно хоти.
‘‘‘ахам̣ кхо етарахи ведана̄йа кхаджджа̄ми. атӣтампа̄хам̣ аддха̄нам̣ евамева ведана̄йа кхаджджим̣, сеййатха̄пи етарахи паччуппанна̄йа ведана̄йа кхаджджа̄ми. ахан̃чева кхо пана ана̄гатам̣ веданам̣ абхинандеййам̣; ана̄гатампа̄хам̣ аддха̄нам̣ евамева ведана̄йа кхаджджеййам̣, сеййатха̄пи етарахи паччуппанна̄йа ведана̄йа кхаджджа̄мӣ’ти. со ити пат̣исан̇кха̄йа атӣта̄йа ведана̄йа анапеккхо хоти; ана̄гатам̣ веданам̣ на̄бхинандати; паччуппанна̄йа ведана̄йа ниббида̄йа вира̄га̄йа ниродха̄йа пат̣ипанно хоти.
‘‘‘ахам̣ кхо етарахи сан̃н̃а̄йа кхаджджа̄ми…пе… ахам̣ кхо етарахи сан̇кха̄рехи кхаджджа̄ми. атӣтампа̄хам̣ аддха̄нам̣ евамева сан̇кха̄рехи кхаджджим̣, сеййатха̄пи етарахи паччуппаннехи сан̇кха̄рехи кхаджджа̄мӣти. ахан̃чева кхо пана ана̄гате сан̇кха̄ре абхинандеййам̣; ана̄гатампа̄хам̣ аддха̄нам̣ евамева сан̇кха̄рехи кхаджджеййам̣, сеййатха̄пи етарахи паччуппаннехи сан̇кха̄рехи кхаджджа̄мӣ’ти. со ити пат̣исан̇кха̄йа атӣтесу сан̇кха̄ресу анапеккхо хоти; ана̄гате сан̇кха̄ре на̄бхинандати; паччуппанна̄нам̣ сан̇кха̄ра̄нам̣ ниббида̄йа вира̄га̄йа ниродха̄йа пат̣ипанно хоти.
‘‘‘ахам̣ кхо етарахи вин̃н̃а̄н̣ена кхаджджа̄ми. атӣтампи аддха̄нам̣ евамева вин̃н̃а̄н̣ена кхаджджим̣, сеййатха̄пи етарахи паччуппаннена вин̃н̃а̄н̣ена кхаджджа̄ми. ахан̃чева кхо пана ана̄гатам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ абхинандеййам̣; ана̄гатампа̄хам̣ аддха̄нам̣ евамева вин̃н̃а̄н̣ена кхаджджеййам̣, сеййатха̄пи етарахи паччуппаннена вин̃н̃а̄н̣ена кхаджджа̄мӣ’ти. со ити пат̣исан̇кха̄йа атӣтасмим̣ вин̃н̃а̄н̣асмим̣ анапеккхо хоти; ана̄гатам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ на̄бхинандати; паччуппаннасса вин̃н̃а̄н̣асса ниббида̄йа вира̄га̄йа ниродха̄йа пат̣ипанно хоти.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃атха, бхиккхаве, рӯпам̣ ниччам̣ ва̄ аниччам̣ ва̄’’ти? ‘‘аниччам̣, бханте’’. ‘‘йам̣ пана̄ниччам̣ дуккхам̣ ва̄ там̣ сукхам̣ ва̄’’ти? ‘‘дуккхам̣, бханте’’. ‘‘йам̣ пана̄ниччам̣ дуккхам̣ випарин̣а̄мадхаммам̣, каллам̣ ну там̣ саманупасситум̣ – ‘етам̣ мама, есохамасми, есо ме атта̄’’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’. ‘‘ведана̄ … сан̃н̃а̄… сан̇кха̄ра̄… вин̃н̃а̄н̣ам̣ ниччам̣ ва̄ аниччам̣ ва̄’’ти? ‘‘аниччам̣, бханте’’. ‘‘йам̣ пана̄ниччам̣, дуккхам̣ ва̄ там̣ сукхам̣ ва̄’’ти? ‘‘дуккхам̣, бханте’’. ‘‘йам̣ пана̄ниччам̣ дуккхам̣ випарин̣а̄мадхаммам̣, каллам̣ ну там̣ саманупасситум̣ – ‘етам̣ мама, есохамасми, есо ме атта̄’’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’. ‘‘тасма̄тиха, бхиккхаве, йам̣ кин̃чи рӯпам̣ атӣта̄на̄гатапаччуппаннам̣ аджджхаттам̣ ва̄ бахиддха̄ ва̄ ол̣а̄рикам̣ ва̄ сукхумам̣ ва̄ хӣнам̣ ва̄ пан̣ӣтам̣ ва̄ йам̣ дӯре сантике ва̄, саббам̣ рӯпам̣ – ‘нетам̣ мама, несохамасми, на месо атта̄’ти еваметам̣ йатха̄бхӯтам̣ саммаппан̃н̃а̄йа дат̣т̣хаббам̣. йа̄ ка̄чи ведана̄… йа̄ ка̄чи сан̃н̃а̄… йе кечи сан̇кха̄ра̄… йам̣ кин̃чи вин̃н̃а̄н̣ам̣ атӣта̄на̄гатапаччуппаннам̣…пе… йам̣ дӯре сантике ва̄, саббам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ – ‘нетам̣ мама, несохамасми, на месо атта̄’ти еваметам̣ йатха̄бхӯтам̣ саммаппан̃н̃а̄йа дат̣т̣хаббам̣’’.
‘‘айам̣ вуччати, бхиккхаве, арийаса̄вако апачина̄ти, но а̄чина̄ти; паджахати [но (сӣ.)], на упа̄дийати; висинети [но (сӣ.)], на уссинети; видхӯпети [но (сӣ.)], на сандхӯпети. кин̃ча апачина̄ти, но а̄чина̄ти? рӯпам̣ апачина̄ти, но а̄чина̄ти; веданам̣ … сан̃н̃ам̣… сан̇кха̄ре… вин̃н̃а̄н̣ам̣ апачина̄ти, но а̄чина̄ти. кин̃ча паджахати, на упа̄дийати? рӯпам̣ паджахати, на упа̄дийати; веданам̣… сан̃н̃ам̣… сан̇кха̄ре… вин̃н̃а̄н̣ам̣ паджахати, на упа̄дийати. кин̃ча висинети, на уссинети? рӯпам̣ висинети, на уссинети; веданам̣… сан̃н̃ам̣… сан̇кха̄ре… вин̃н̃а̄н̣ам̣ висинети, на уссинети. кин̃ча видхӯпети, на сандхӯпети? рӯпам̣ видхӯпети, на сандхӯпети; веданам̣… сан̃н̃ам̣… сан̇кха̄ре… вин̃н̃а̄н̣ам̣ видхӯпети, на сандхӯпети.
‘‘евам̣ пассам̣, бхиккхаве, сутава̄ арийаса̄вако рӯпасмимпи ниббиндати, ведана̄йапи… сан̃н̃а̄йапи… сан̇кха̄ресупи… вин̃н̃а̄н̣асмимпи ниббиндати. ниббиндам̣ вираджджати; вира̄га̄ вимуччати. вимуттасмим̣ вимуттамити н̃а̄н̣ам̣ хоти. ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти паджа̄на̄ти.
‘‘айам̣ вуччати, бхиккхаве, бхиккху нева̄чина̄ти на апачина̄ти, апачинитва̄ т̣хито нева паджахати на упа̄дийати, паджахитва̄ т̣хито нева висинети на уссинети, висинетва̄ т̣хито нева видхӯпети на сандхӯпети. видхӯпетва̄ т̣хито кин̃ча нева̄чина̄ти на апачина̄ти? апачинитва̄ т̣хито рӯпам̣ нева̄чина̄ти на апачина̄ти; апачинитва̄ т̣хито веданам̣… сан̃н̃ам̣… сан̇кха̄ре… вин̃н̃а̄н̣ам̣ нева̄чина̄ти на апачина̄ти. апачинитва̄ т̣хито кин̃ча нева паджахати на упа̄дийати? паджахитва̄ т̣хито рӯпам̣ нева паджахати на упа̄дийати; паджахитва̄ т̣хито веданам̣… сан̃н̃ам̣… сан̇кха̄ре… вин̃н̃а̄н̣ам̣ нева паджахати на упа̄дийати. паджахитва̄ т̣хито кин̃ча нева висинети на уссинети? висинетва̄ т̣хито рӯпам̣ нева висинети на уссинети; висинетва̄ т̣хито веданам̣… сан̃н̃ам̣… сан̇кха̄ре… вин̃н̃а̄н̣ам̣ нева висинети на уссинети. висинетва̄ т̣хито кин̃ча нева видхӯпети на сандхӯпети? видхӯпетва̄ т̣хито рӯпам̣ нева видхӯпети на сандхӯпети; видхӯпетва̄ т̣хито веданам̣… сан̃н̃ам̣… сан̇кха̄ре… вин̃н̃а̄н̣ам̣ нева видхӯпети на сандхӯпети. видхӯпетва̄ т̣хито евам̣вимуттачиттам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккхум̣ саинда̄ дева̄ сабрахмака̄ сападжа̄патика̄ а̄рака̄ва намассанти –
‘‘намо те пуриса̄джан̃н̃а, намо те пурисуттама;
йасса те на̄бхиджа̄на̄ма, йампи нисса̄йа джха̄йасӣ’’ти. саттамам̣;