5. нагарасуттам̣
65. са̄ваттхийам̣ вихарати…пе… ‘‘пуббе ме, бхиккхаве, самбодха̄ анабхисамбуддхасса бодхисаттассева сато етадахоси – ‘киччха̄ вата̄йам̣ локо а̄панно джа̄йати ча джӣйати ча мӣйати ча чавати ча упападжджати ча. атха ча панимасса дуккхасса ниссаран̣ам̣ наппаджа̄на̄ти джара̄маран̣асса. куда̄ссу на̄ма имасса дуккхасса ниссаран̣ам̣ пан̃н̃а̄йиссати джара̄маран̣асса̄’ти? тасса майхам̣, бхиккхаве, етадахоси – ‘кимхи ну кхо сати джара̄маран̣ам̣ хоти, ким̣паччайа̄ джара̄маран̣а’нти? тасса майхам̣, бхиккхаве, йонисо манасика̄ра̄ аху пан̃н̃а̄йа абхисамайо – ‘джа̄тийа̄ кхо сати джара̄маран̣ам̣ хоти, джа̄типаччайа̄ джара̄маран̣а’’’нти.
‘‘тасса майхам̣, бхиккхаве, етадахоси – ‘кимхи ну кхо сати джа̄ти хоти…пе… бхаво хоти… упа̄да̄нам̣ хоти… тан̣ха̄ хоти… ведана̄ хоти… пхассо хоти… сал̣а̄йатанам̣ хоти… на̄марӯпам̣ хоти… ким̣паччайа̄ на̄марӯпа’нти? тасса майхам̣, бхиккхаве, йонисо манасика̄ра̄ аху пан̃н̃а̄йа абхисамайо – ‘вин̃н̃а̄н̣е кхо сати на̄марӯпам̣ хоти, вин̃н̃а̄н̣апаччайа̄ на̄марӯпа’нти. тасса майхам̣, бхиккхаве, етадахоси – ‘кимхи ну кхо сати вин̃н̃а̄н̣ам̣ хоти, ким̣паччайа̄ вин̃н̃а̄н̣а’нти? тасса майхам̣, бхиккхаве, йонисо манасика̄ра̄ аху пан̃н̃а̄йа абхисамайо – ‘на̄марӯпе кхо сати вин̃н̃а̄н̣ам̣ хоти, на̄марӯпапаччайа̄ вин̃н̃а̄н̣а’’’нти.
‘‘тасса майхам̣, бхиккхаве, етадахоси – паччуда̄ваттати кхо идам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ на̄марӯпамха̄ на парам̣ гаччхати. етта̄вата̄ джа̄йетха ва̄ джӣйетха ва̄ мӣйетха ва̄ чаветха ва̄ упападжджетха ва̄, йадидам̣ на̄марӯпапаччайа̄ вин̃н̃а̄н̣ам̣; вин̃н̃а̄н̣апаччайа̄ на̄марӯпам̣; на̄марӯпапаччайа̄ сал̣а̄йатанам̣; сал̣а̄йатанапаччайа̄ пхассо…пе… еваметасса кеваласса дуккхаккхандхасса самудайо хоти. ‘самудайо, самудайо’ти кхо ме, бхиккхаве, пуббе анануссутесу дхаммесу чаккхум̣ удапа̄ди н̃а̄н̣ам̣ удапа̄ди пан̃н̃а̄ удапа̄ди виджджа̄ удапа̄ди а̄локо удапа̄ди.
‘‘тасса майхам̣, бхиккхаве, етадахоси – ‘кимхи ну кхо асати, джара̄маран̣ам̣ на хоти; кисса ниродха̄ джара̄маран̣аниродхо’ти? тасса майхам̣, бхиккхаве, йонисо манасика̄ра̄ аху пан̃н̃а̄йа абхисамайо – ‘джа̄тийа̄ кхо асати, джара̄маран̣ам̣ на хоти; джа̄тиниродха̄ джара̄маран̣аниродхо’ти. тасса майхам̣, бхиккхаве, етадахоси – ‘кимхи ну кхо асати джа̄ти на хоти…пе… бхаво на хоти… упа̄да̄нам̣ на хоти… тан̣ха̄ на хоти… ведана̄ на хоти… пхассо на хоти… сал̣а̄йатанам̣ на хоти… на̄марӯпам̣ на хоти. кисса ниродха̄ на̄марӯпаниродхо’ти? тасса майхам̣, бхиккхаве, йонисо манасика̄ра̄ аху пан̃н̃а̄йа абхисамайо – ‘вин̃н̃а̄н̣е кхо асати, на̄марӯпам̣ на хоти; вин̃н̃а̄н̣аниродха̄ на̄марӯпаниродхо’’’ти.
‘‘тасса майхам̣, бхиккхаве, етадахоси – ‘кимхи ну кхо асати вин̃н̃а̄н̣ам̣ на хоти; кисса ниродха̄ вин̃н̃а̄н̣аниродхо’ти? тасса майхам̣, бхиккхаве, йонисо манасика̄ра̄ аху пан̃н̃а̄йа абхисамайо – ‘на̄марӯпе кхо асати, вин̃н̃а̄н̣ам̣ на хоти; на̄марӯпаниродха̄ вин̃н̃а̄н̣аниродхо’’’ти.
‘‘тасса майхам̣, бхиккхаве, етадахоси – адхигато кхо мйа̄йам̣ магго бодха̄йа йадидам̣ – на̄марӯпаниродха̄ вин̃н̃а̄н̣аниродхо; вин̃н̃а̄н̣аниродха̄ на̄марӯпаниродхо; на̄марӯпаниродха̄ сал̣а̄йатананиродхо; сал̣а̄йатананиродха̄ пхассаниродхо…пе… еваметасса кеваласса дуккхаккхандхасса ниродхо хоти. ‘ниродхо, ниродхо’ти кхо ме, бхиккхаве, пуббе анануссутесу дхаммесу чаккхум̣ удапа̄ди н̃а̄н̣ам̣ удапа̄ди пан̃н̃а̄ удапа̄ди виджджа̄ удапа̄ди а̄локо удапа̄ди.
‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, пурисо аран̃н̃е паване чарама̄но пассеййа пура̄н̣ам̣ маггам̣ пура̄н̣ан̃джасам̣ пуббакехи мануссехи ануйа̄там̣. со таманугаччхеййа. таманугаччханто пассеййа пура̄н̣ам̣ нагарам̣ пура̄н̣ам̣ ра̄джадха̄ним̣ пуббакехи мануссехи аджджха̄вут̣т̣хам̣ [аджджха̄вуттхам̣ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] а̄ра̄масампаннам̣ ванасампаннам̣ поккхаран̣ӣсампаннам̣ уддха̄павантам̣ [удда̄павантам̣ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] раман̣ӣйам̣. атха кхо со, бхиккхаве, пурисо ран̃н̃о ва̄ ра̄джамаха̄маттасса ва̄ а̄рочеййа – ‘йаггхе, бханте, джа̄неййа̄си – ахам̣ аддасам̣ аран̃н̃е паване чарама̄но пура̄н̣ам̣ маггам̣ пура̄н̣ан̃джасам̣ пуббакехи мануссехи ануйа̄там̣ таманугаччхим̣. таманугаччханто аддасам̣ пура̄н̣ам̣ нагарам̣ пура̄н̣ам̣ ра̄джадха̄ним̣ пуббакехи мануссехи аджджха̄вут̣т̣хам̣ а̄ра̄масампаннам̣ ванасампаннам̣ поккхаран̣ӣсампаннам̣ уддха̄павантам̣ раман̣ӣйам̣. там̣, бханте, нагарам̣ ма̄пехӣ’ти. атха кхо со, бхиккхаве, ра̄джа̄ ва̄ ра̄джамаха̄матто ва̄ там̣ нагарам̣ ма̄пеййа. тадасса нагарам̣ апарена самайена иддхан̃чева пхӣтан̃ча ба̄худжан̃н̃ам̣ а̄кин̣н̣амануссам̣ вуддхивепуллаппаттам̣. евамева кхва̄хам̣, бхиккхаве, аддасам̣ пура̄н̣ам̣ маггам̣ пура̄н̣ан̃джасам̣ пуббакехи самма̄самбуддхехи ануйа̄там̣.
‘‘катамо ча со, бхиккхаве, пура̄н̣амагго пура̄н̣ан̃джасо пуббакехи самма̄самбуддхехи ануйа̄то? айамева арийо ат̣т̣хан̇гико магго, сеййатхидам̣ – самма̄дит̣т̣хи…пе… самма̄сама̄дхи. айам̣ кхо со, бхиккхаве, пура̄н̣амагго пура̄н̣ан̃джасо пуббакехи самма̄самбуддхехи ануйа̄то, таманугаччхим̣; таманугаччханто джара̄маран̣ам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣; джара̄маран̣асамудайам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣; джара̄маран̣аниродхам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣; джара̄маран̣аниродхага̄миним̣ пат̣ипадам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣. таманугаччхим̣; таманугаччханто джа̄тим̣ аббхан̃н̃а̄сим̣…пе… бхавам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣… упа̄да̄нам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣… тан̣хам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣… веданам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣… пхассам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣… сал̣а̄йатанам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣… на̄марӯпам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣… вин̃н̃а̄н̣ам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣. таманугаччхим̣; таманугаччханто сан̇кха̄ре аббхан̃н̃а̄сим̣; сан̇кха̄расамудайам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣; сан̇кха̄раниродхам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣; сан̇кха̄раниродхага̄миним̣ пат̣ипадам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣. тадабхин̃н̃а̄ а̄чиккхим̣ бхиккхӯнам̣ бхиккхунӣнам̣ упа̄сака̄нам̣ упа̄сика̄нам̣. тайидам̣, бхиккхаве, брахмачарийам̣ иддхан̃чева пхӣтан̃ча виттха̄рикам̣ ба̄худжан̃н̃ам̣ путхубхӯтам̣ йа̄ва девамануссехи суппака̄сита’’нти. пан̃чамам̣.