6. саммасасуттам̣
66. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ курӯсу вихарати камма̄садхаммам̣ на̄ма курӯнам̣ нигамо. татра кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘бхиккхаво’’ти. ‘‘бхаданте’’ти те бхиккхӯ бхагавато паччассосум̣. бхагава̄ етадавоча – ‘‘саммасатха но тумхе, бхиккхаве, антарам̣ саммаса’’нти [антара̄ саммасананти (сӣ.)]. евам̣ вутте, ан̃н̃атаро бхиккху бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘ахам̣ кхо, бханте, саммаса̄ми антарам̣ саммаса’’нти. ‘‘йатха̄ катхам̣ пана твам̣, бхиккху, саммасаси антарам̣ саммаса’’нти? атха кхо со бхиккху бйа̄ка̄си. йатха̄ со бхиккху бйа̄ка̄си на со бхиккху бхагавато читтам̣ а̄ра̄дхеси.
евам̣ вутте, а̄йасма̄ а̄нандо бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘етасса, бхагава̄, ка̄ло; етасса, сугата, ка̄ло; йам̣ бхагава̄ антарам̣ саммасам̣ бха̄сеййа. бхагавато сутва̄ бхиккхӯ дха̄рессантӣ’’ти. ‘‘тенаха̄нанда, сун̣а̄тха, са̄дхукам̣ манаси каротха; бха̄сисса̄мӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо те бхиккхӯ бхагавато паччассосум̣. бхагава̄ етадавоча –
‘‘идха, бхиккхаве, бхиккху саммасама̄но саммасати антарам̣ саммасам̣ [саммасанам̣ (сӣ.)] – ‘йам̣ кхо идам̣ анекавидхам̣ на̄наппака̄ракам̣ дуккхам̣ локе уппаджджати джара̄маран̣ам̣. идам̣ кхо дуккхам̣ ким̣нида̄нам̣ ким̣самудайам̣ ким̣джа̄тикам̣ ким̣пабхавам̣, кисмим̣ сати джара̄маран̣ам̣ хоти, кисмим̣ асати джара̄маран̣ам̣ на хотӣ’ти? со саммасама̄но евам̣ джа̄на̄ти – ‘йам̣ кхо идам̣ анекавидхам̣ на̄наппака̄ракам̣ дуккхам̣ локе уппаджджати джара̄маран̣ам̣. идам̣ кхо дуккхам̣ упадхинида̄нам̣ упадхисамудайам̣ упадхиджа̄тикам̣ упадхипабхавам̣, упадхисмим̣ сати джара̄маран̣ам̣ хоти, упадхисмим̣ асати джара̄маран̣ам̣ на хотӣ’ти. со джара̄маран̣ан̃ча паджа̄на̄ти джара̄маран̣асамудайан̃ча паджа̄на̄ти джара̄маран̣аниродхан̃ча паджа̄на̄ти йа̄ ча джара̄маран̣аниродхаса̄руппага̄минӣ пат̣ипада̄ тан̃ча паджа̄на̄ти. татха̄пат̣ипанно ча хоти анудхаммача̄рӣ. айам̣ вуччати, бхиккхаве, бхиккху саббасо самма̄ дуккхаккхайа̄йа пат̣ипанно джара̄маран̣аниродха̄йа.
‘‘атха̄парам̣ саммасама̄но саммасати антарам̣ саммасам̣ – ‘упадхи пана̄йам̣ ким̣нида̄но ким̣самудайо ким̣джа̄тико ким̣пабхаво, кисмим̣ сати упадхи хоти, кисмим̣ асати упадхи на хотӣ’ти? со саммасама̄но евам̣ джа̄на̄ти – ‘упадхи тан̣ха̄нида̄но тан̣ха̄самудайо тан̣ха̄джа̄тико тан̣ха̄пабхаво, тан̣ха̄йа сати упадхи хоти, тан̣ха̄йа асати упадхи на хотӣ’ти. со упадхин̃ча паджа̄на̄ти упадхисамудайан̃ча паджа̄на̄ти упадхиниродхан̃ча паджа̄на̄ти йа̄ ча упадхиниродхаса̄руппага̄минӣ пат̣ипада̄ тан̃ча паджа̄на̄ти. татха̄ пат̣ипанно ча хоти анудхаммача̄рӣ. айам̣ вуччати, бхиккхаве, бхиккху саббасо самма̄ дуккхаккхайа̄йа пат̣ипанно упадхиниродха̄йа.
‘‘атха̄парам̣ саммасама̄но саммасати антарам̣ саммасам̣ – ‘тан̣ха̄ пана̄йам̣ каттха уппаджджама̄на̄ уппаджджати, каттха нивисама̄на̄ нивисатӣ’ти? со саммасама̄но евам̣ джа̄на̄ти – йам̣ кхо локе пийарӯпам̣ са̄тарӯпам̣ еттхеса̄ тан̣ха̄ уппаджджама̄на̄ уппаджджати, еттха нивисама̄на̄ нивисати. кин̃ча локе пийарӯпам̣ са̄тарӯпам̣? чаккхум̣ локе пийарӯпам̣, са̄тарӯпам̣. еттхеса̄ тан̣ха̄ уппаджджама̄на̄ уппаджджати, еттха нивисама̄на̄ нивисати. сотам̣ локе пийарӯпам̣ са̄тарӯпам̣…пе… гха̄нам̣ локе пийарӯпам̣ са̄тарӯпам̣… дживха̄ локе пийарӯпам̣ са̄тарӯпам̣… ка̄йо локе пийарӯпам̣ са̄тарӯпам̣… мано локе пийарӯпам̣ са̄тарӯпам̣ еттхеса̄ тан̣ха̄ уппаджджама̄на̄ уппаджджати еттха нивисама̄на̄ нивисати.
‘‘йе хи кечи, бхиккхаве, атӣтамаддха̄нам̣ саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ йам̣ локе пийарӯпам̣ са̄тарӯпам̣ там̣ ниччато аддаккхум̣ сукхато аддаккхум̣ аттато аддаккхум̣ а̄рогйато аддаккхум̣ кхемато аддаккхум̣. те тан̣хам̣ вад̣д̣хесум̣. йе тан̣хам̣ вад̣д̣хесум̣ те упадхим̣ вад̣д̣хесум̣. йе упадхим̣ вад̣д̣хесум̣ те дуккхам̣ вад̣д̣хесум̣. йе дуккхам̣ вад̣д̣хесум̣ те на паримуччим̣су джа̄тийа̄ джара̄йа маран̣ена сокехи паридевехи дуккхехи доманассехи упа̄йа̄сехи, на паримуччим̣су дуккхасма̄ти вада̄ми.
‘‘йепи хи кечи, бхиккхаве, ана̄гатамаддха̄нам̣ саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ йам̣ локе пийарӯпам̣ са̄тарӯпам̣ там̣ ниччато даккхиссанти [даккхинти (сӣ.)] сукхато даккхиссанти аттато даккхиссанти а̄рогйато даккхиссанти кхемато даккхиссанти. те тан̣хам̣ вад̣д̣хиссанти. йе тан̣хам̣ вад̣д̣хиссанти те упадхим̣ вад̣д̣хиссанти. йе упадхим̣ вад̣д̣хиссанти те дуккхам̣ вад̣д̣хиссанти. йе дуккхам̣ вад̣д̣хиссанти те на паримуччиссанти джа̄тийа̄ джара̄йа маран̣ена сокехи паридевехи дуккхехи доманассехи упа̄йа̄сехи, на паримуччиссанти дуккхасма̄ти вада̄ми.
‘‘йепи хи кечи, бхиккхаве, етарахи саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ йам̣ локе пийарӯпам̣ са̄тарӯпам̣ там̣ ниччато пассанти сукхато пассанти аттато пассанти а̄рогйато пассанти кхемато пассанти. те тан̣хам̣ вад̣д̣хенти. йе тан̣хам̣ вад̣д̣хенти те упадхим̣ вад̣д̣хенти. йе упадхим̣ вад̣д̣хенти те дуккхам̣ вад̣д̣хенти. йе дуккхам̣ вад̣д̣хенти те на паримуччанти джа̄тийа̄ джара̄йа маран̣ена сокехи паридевехи дуккхехи доманассехи упа̄йа̄сехи, на паримуччанти дуккхасма̄ти вада̄ми.
‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, а̄па̄нӣйакам̣со ван̣н̣асампанно гандхасампанно расасампанно. со ча кхо висена сам̣сат̣т̣хо. атха пурисо а̄гаччхеййа гхамма̄бхитатто гхаммапарето киланто тасито пипа̄сито. таменам̣ евам̣ вадеййум̣ – ‘айам̣ те, амбхо пуриса, а̄па̄нӣйакам̣со ван̣н̣асампанно гандхасампанно расасампанно; со ча кхо висена сам̣сат̣т̣хо. саче а̄кан̇кхаси пива. пивато хи кхо там̣ чха̄дессати ван̣н̣енапи гандхенапи расенапи, пивитва̄ ча пана татонида̄нам̣ маран̣ам̣ ва̄ нигаччхаси маран̣аматтам̣ ва̄ дуккха’нти. со там̣ а̄па̄нӣйакам̣сам̣ сахаса̄ аппат̣исан̇кха̄ пивеййа, наппат̣иниссаджджеййа. со татонида̄нам̣ маран̣ам̣ ва̄ нигаччхеййа маран̣аматтам̣ ва̄ дуккхам̣. евамева кхо, бхиккхаве, йе хи кечи атӣтамаддха̄нам̣ саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ йам̣ локе пийарӯпам̣…пе… ана̄гатамаддха̄нам̣…пе… етарахи саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ йам̣ локе пийарӯпам̣ са̄тарӯпам̣ там̣ ниччато пассанти сукхато пассанти аттато пассанти а̄рогйато пассанти кхемато пассанти, те тан̣хам̣ вад̣д̣хенти. йе тан̣хам̣ вад̣д̣хенти те упадхим̣ вад̣д̣хенти. йе упадхим̣ вад̣д̣хенти те дуккхам̣ вад̣д̣хенти. йе дуккхам̣ вад̣д̣хенти те на паримуччанти джа̄тийа̄ джара̄йа маран̣ена сокехи паридевехи дуккхехи доманассехи упа̄йа̄сехи, на паримуччанти дуккхасма̄ти вада̄ми.
‘‘йе ча кхо кечи, бхиккхаве, атӣтамаддха̄нам̣ саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ йам̣ локе пийарӯпам̣ са̄тарӯпам̣ там̣ аниччато аддаккхум̣ дуккхато аддаккхум̣ анаттато аддаккхум̣ рогато аддаккхум̣ бхайато аддаккхум̣, те тан̣хам̣ паджахим̣су. йе тан̣хам̣ паджахим̣су те упадхим̣ паджахим̣су. йе упадхим̣ паджахим̣су те дуккхам̣ паджахим̣су. йе дуккхам̣ паджахим̣су те паримуччим̣су джа̄тийа̄ джара̄йа маран̣ена сокехи паридевехи дуккхехи доманассехи упа̄йа̄сехи, паримуччим̣су дуккхасма̄ти вада̄ми.
‘‘йепи хи кечи, бхиккхаве, ана̄гатамаддха̄нам̣ саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ йам̣ локе пийарӯпам̣ са̄тарӯпам̣ там̣ аниччато даккхиссанти дуккхато даккхиссанти анаттато даккхиссанти рогато даккхиссанти бхайато даккхиссанти, те тан̣хам̣ паджахиссанти. йе тан̣хам̣ паджахиссанти…пе… паримуччиссанти дуккхасма̄ти вада̄ми.
‘‘йепи хи кечи, бхиккхаве, етарахи саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ йам̣ локе пийарӯпам̣ са̄тарӯпам̣ там̣ аниччато пассанти дуккхато пассанти анаттато пассанти рогато пассанти бхайато пассанти, те тан̣хам̣ паджаханти. йе тан̣хам̣ паджаханти те упадхим̣ паджаханти. йе упадхим̣ паджаханти те дуккхам̣ паджаханти. йе дуккхам̣ паджаханти те паримуччанти джа̄тийа̄ джара̄йа маран̣ена сокехи паридевехи дуккхехи доманассехи упа̄йа̄сехи, паримуччанти дуккхасма̄ти вада̄ми.
‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, а̄па̄нӣйакам̣со ван̣н̣асампанно гандхасампанно расасампанно. со ча кхо висена сам̣сат̣т̣хо. атха пурисо а̄гаччхеййа гхамма̄бхитатто гхаммапарето киланто тасито пипа̄сито. таменам̣ евам̣ вадеййум̣ – ‘айам̣ те, амбхо пуриса, а̄па̄нӣйакам̣со ван̣н̣асампанно гандхасампанно расасампанно со ча кхо висена сам̣сат̣т̣хо. саче а̄кан̇кхаси пива. пивато хи кхо там̣ чха̄дессати ван̣н̣енапи гандхенапи расенапи; пивитва̄ ча пана татонида̄нам̣ маран̣ам̣ ва̄ нигаччхаси маран̣аматтам̣ ва̄ дуккха’нти. атха кхо, бхиккхаве, тасса пурисасса евамасса – ‘сакка̄ кхо ме айам̣ сура̄пипа̄сита̄ [сура̄пипа̄са̄ (?)] па̄нӣйена ва̄ винетум̣ дадхиман̣д̣акена ва̄ винетум̣ бхат̣т̣халон̣ика̄йа [мат̣т̣халон̣ика̄йа (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] ва̄ винетум̣ лон̣асовӣракена ва̄ винетум̣, на твева̄хам̣ там̣ пивеййам̣, йам̣ мама асса дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа̄’ти. со там̣ а̄па̄нӣйакам̣сам̣ пат̣исан̇кха̄ на пивеййа, пат̣иниссаджджеййа. со татонида̄нам̣ на маран̣ам̣ ва̄ нигаччхеййа маран̣аматтам̣ ва̄ дуккхам̣. евамева кхо, бхиккхаве, йе хи кечи атӣтамаддха̄нам̣ саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ йам̣ локе пийарӯпам̣ са̄тарӯпам̣ там̣ аниччато аддаккхум̣ дуккхато аддаккхум̣ анаттато аддаккхум̣ рогато аддаккхум̣ бхайато аддаккхум̣, те тан̣хам̣ паджахим̣су. йе тан̣хам̣ паджахим̣су те упадхим̣ паджахим̣су. йе упадхим̣ паджахим̣су те дуккхам̣ паджахим̣су. йе дуккхам̣ паджахим̣су те паримуччим̣су джа̄тийа̄ джара̄йа маран̣ена сокехи паридевехи дуккхехи доманассехи упа̄йа̄сехи, паримуччим̣су дуккхасма̄ти вада̄ми.
‘‘йепи хи кечи, бхиккхаве, ана̄гатамаддха̄нам̣…пе… етарахи саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ йам̣ локе пийарӯпам̣ са̄тарӯпам̣ там̣ аниччато пассанти дуккхато пассанти анаттато пассанти рогато пассанти бхайато пассанти, те тан̣хам̣ паджаханти. йе тан̣хам̣ паджаханти те упадхим̣ паджаханти. йе упадхим̣ паджаханти те дуккхам̣ паджаханти. йе дуккхам̣ паджаханти те паримуччанти джа̄тийа̄ джара̄йа маран̣ена сокехи паридевехи дуккхехи доманассехи упа̄йа̄сехи, паримуччанти дуккхасма̄ти вада̄мӣ’’ти. чхат̣т̣хам̣.