2. кал̣а̄расуттам̣

32. са̄ваттхийам̣ вихарати. атха кхо кал̣а̄ракхаттийо бхиккху йена̄йасма̄ са̄рипутто тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ а̄йасмата̄ са̄рипуттена саддхим̣ саммоди. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо кал̣а̄ракхаттийо бхиккху а̄йасмантам̣ са̄рипуттам̣ етадавоча – ‘‘мол̣ийапхаггуно, а̄вусо са̄рипутта, бхиккху сиккхам̣ паччаккха̄йа хӣна̄йа̄ваттоти. на хи нӯна со а̄йасма̄ имасмим̣ дхаммавинайе асса̄самалаттха̄ти. тена ха̄йасма̄ са̄рипутто имасмим̣ дхаммавинайе асса̄сам̣ патто’’ти?

‘‘на кхва̄хам̣, а̄вусо, кан̇кха̄мӣ’’ти. ‘‘а̄йатим̣, пана̄вусо’’ти?

‘‘на кхва̄хам̣, а̄вусо, вичикиччха̄мӣ’’ти.

атха кхо кал̣а̄ракхаттийо бхиккху ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо кал̣а̄ракхаттийо бхиккху бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘а̄йасмата̄, бханте, са̄рипуттена ан̃н̃а̄ бйа̄ката̄ – ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти паджа̄на̄мӣ’’ти.

атха кхо бхагава̄ ан̃н̃атарам̣ бхиккхум̣ а̄мантеси – ‘‘ехи твам̣, бхиккху, мама вачанена са̄рипуттам̣ а̄мантехи – ‘саттха̄ там̣, а̄вусо са̄рипутта, а̄мантетӣ’’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо со бхиккху бхагавато пат̣иссутва̄ йена̄йасма̄ са̄рипутто тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ са̄рипуттам̣ етадавоча – ‘‘саттха̄ там̣, а̄вусо са̄рипутта, а̄мантетӣ’’ти. ‘‘евам̣, а̄вусо’’ти кхо а̄йасма̄ са̄рипутто тасса бхиккхуно пат̣иссутва̄ йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо а̄йасмантам̣ са̄рипуттам̣ бхагава̄ етадавоча – ‘‘саччам̣ кира тайа̄, са̄рипутта, ан̃н̃а̄ бйа̄ката̄ – ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти паджа̄на̄мӣ’’ти? ‘‘на кхо, бханте, етехи падехи етехи бйан̃джанехи аттхо [аттхо ча (сйа̄. кам̣. ка.)] вутто’’ти. ‘‘йена кеначипи, са̄рипутта, парийа̄йена кулапутто ан̃н̃ам̣ бйа̄кароти, атха кхо бйа̄катам̣ бйа̄катато дат̣т̣хабба’’нти. ‘‘нану ахампи, бханте, евам̣ вада̄ми – ‘на кхо, бханте, етехи падехи етехи бйан̃джанехи аттхо вутто’’’ти.

‘‘саче там̣, са̄рипутта, евам̣ пуччхеййум̣ – ‘катхам̣ джа̄ната̄ пана тайа̄, а̄вусо са̄рипутта, катхам̣ пассата̄ ан̃н̃а̄ бйа̄ката̄ – кхӣн̣а̄ джа̄ти вуситам̣ брахмачарийам̣ катам̣ каран̣ӣйам̣ на̄парам̣ иттхатта̄йа̄ти паджа̄на̄мӣ’ти. евам̣ пут̣т̣хо твам̣, са̄рипутта, кинти бйа̄кареййа̄сӣ’’ти?

‘‘саче мам̣, бханте, евам̣ пуччхеййум̣ – ‘катхам̣ джа̄ната̄ пана тайа̄, а̄вусо са̄рипутта, катхам̣ пассата̄ ан̃н̃а̄ бйа̄ката̄ – кхӣн̣а̄ джа̄ти вуситам̣ брахмачарийам̣ катам̣ каран̣ӣйам̣ на̄парам̣ иттхатта̄йа̄ти паджа̄на̄мӣ’ти; евам̣ пут̣т̣хохам̣ [пут̣т̣хо ахам̣ (сйа̄. кам̣.), пут̣т̣ха̄хам̣ (пӣ. ка.)], бханте, евам̣ бйа̄кареййам̣ – ‘йам̣нида̄на̄, а̄вусо, джа̄ти, тасса нида̄насса кхайа̄ кхӣн̣асмим̣ кхӣн̣а̄мхӣти видитам̣. кхӣн̣а̄мхӣти видитва̄ – кхӣн̣а̄джа̄ти вуситам̣ брахмачарийам̣ катам̣ каран̣ӣйам̣ на̄парам̣ иттхатта̄йа̄ти паджа̄на̄мӣ’ти. евам̣ пут̣т̣хохам̣, бханте, евам̣ бйа̄кареййа’’нти.

‘‘саче пана там̣, са̄рипутта, евам̣ пуччхеййум̣ – ‘джа̄ти пана̄вусо са̄рипутта, ким̣нида̄на̄ ким̣самудайа̄ ким̣джа̄тика̄ ким̣пабхава̄’ти? евам̣ пут̣т̣хо там̣, са̄рипутта, кинти бйа̄кареййа̄сӣ’’ти? ‘‘саче мам̣, бханте, евам̣ пуччхеййум̣ – ‘джа̄ти пана̄вусо са̄рипутта, ким̣нида̄на̄ ким̣самудайа̄ ким̣джа̄тика̄ ким̣пабхава̄’ти? евам̣ пут̣т̣хохам̣, бханте, евам̣ бйа̄кареййам̣ – ‘джа̄ти кхо, а̄вусо, бхаванида̄на̄ бхавасамудайа̄ бхаваджа̄тика̄ бхаваппабхава̄’ти. евам̣ пут̣т̣хохам̣, бханте, евам̣ бйа̄кареййа’’нти.

‘‘саче пана там̣, са̄рипутта, евам̣ пуччхеййум̣ – ‘бхаво пана̄вусо са̄рипутта, ким̣нида̄но ким̣самудайо ким̣джа̄тико ким̣пабхаво’ти? евам̣ пут̣т̣хо твам̣, са̄рипутта, кинти бйа̄кареййа̄сӣ’’ти? ‘‘саче мам̣, бханте, евам̣ пуччхеййум̣ – ‘бхаво пана̄вусо са̄рипутта, ким̣нида̄но ким̣самудайо ким̣джа̄тико ким̣пабхаво’ти? евам̣ пут̣т̣хохам̣, бханте, евам̣ бйа̄кареййам̣ – ‘бхаво кхо, а̄вусо, упа̄да̄нанида̄но упа̄да̄насамудайо упа̄да̄наджа̄тико упа̄да̄наппабхаво’ти. евам̣ пут̣т̣хохам̣, бханте, евам̣ бйа̄кареййа’’нти.

‘‘саче пана там̣, са̄рипутта, евам̣ пуччхеййум̣ – ‘упа̄да̄нам̣ пана̄вусо…пе… саче пана там̣, са̄рипутта, евам̣ пуччхеййум̣ – тан̣ха̄ пана̄вусо са̄рипутта, ким̣нида̄на̄ ким̣самудайа̄ ким̣джа̄тика̄ ким̣пабхава̄’ти? евам̣ пут̣т̣хо твам̣, са̄рипутта, кинти бйа̄кареййа̄сӣ’’ти? ‘‘саче мам̣, бханте, евам̣ пуччхеййум̣ – тан̣ха̄ пана̄вусо са̄рипутта, ким̣нида̄на̄ ким̣самудайа̄ ким̣джа̄тика̄ ким̣пабхава̄’ти? евам̣ пут̣т̣хохам̣, бханте, евам̣ бйа̄кареййам̣ – ‘тан̣ха̄ кхо, а̄вусо, ведана̄нида̄на̄ ведана̄самудайа̄ ведана̄джа̄тика̄ ведана̄пабхава̄’ти. евам̣ пут̣т̣хохам̣, бханте, евам̣ бйа̄кареййа’’нти.

‘‘саче пана там̣, са̄рипутта, евам̣ пуччхеййум̣ – ‘катхам̣ джа̄нато пана те, а̄вусо са̄рипутта, катхам̣ пассато йа̄ ведана̄су нандӣ са̄ на упат̣т̣ха̄сӣ’ти. евам̣ пут̣т̣хо твам̣, са̄рипутта, кинти бйа̄кареййа̄сӣ’’ти? ‘‘саче мам̣, бханте, евам̣ пуччхеййум̣ – ‘катхам̣ джа̄нато пана те, а̄вусо са̄рипутта, катхам̣ пассато йа̄ ведана̄су нандӣ са̄ на упат̣т̣ха̄сӣ’ти евам̣ пут̣т̣хохам̣, бханте, евам̣ бйа̄кареййам̣ – ‘тиссо кхо има̄, а̄вусо, ведана̄. катама̄ тиссо? сукха̄ ведана̄, дуккха̄ ведана̄, адуккхамасукха̄ ведана̄. има̄ кхо, а̄вусо, тиссо ведана̄ аничча̄. йаданиччам̣ там̣ дуккханти видитам̣ [видита̄ (т̣ӣка̄)], йа̄ ведана̄су нандӣ са̄ на упат̣т̣ха̄сӣ’ти. евам̣, пут̣т̣хохам̣, бханте, евам̣ бйа̄кареййа’’нти.

‘‘са̄дху са̄дху, са̄рипутта. айампи кхо, са̄рипутта, парийа̄йо, етассева аттхасса сам̣кхиттена веййа̄каран̣а̄йа – ‘йам̣ кин̃чи ведайитам̣ там̣ дуккхасми’’’нти.

‘‘саче пана там̣, са̄рипутта, евам̣ пуччхеййум̣ – ‘катхам̣ вимоккха̄ пана тайа̄, а̄вусо са̄рипутта, ан̃н̃а̄ бйа̄ката̄ – кхӣн̣а̄ джа̄ти вуситам̣ брахмачарийам̣ катам̣ каран̣ӣйам̣ на̄парам̣ иттхатта̄йа̄ти паджа̄на̄мӣ’ти? евам̣ пут̣т̣хо твам̣, са̄рипутта, кинти бйа̄кареййа̄сӣ’’ти? ‘‘саче мам̣, бханте, евам̣ пуччхеййум̣ – ‘катхам̣ вимоккха̄ пана тайа̄, а̄вусо са̄рипутта, ан̃н̃а̄ бйа̄ката̄ – кхӣн̣а̄ джа̄ти вуситам̣ брахмачарийам̣ катам̣ каран̣ӣйам̣ на̄парам̣ иттхатта̄йа̄ти паджа̄на̄мӣ’ти. евам̣ пут̣т̣хохам̣, бханте, евам̣ бйа̄кареййам̣ – ‘аджджхаттам̣ вимоккха̄ кхва̄хам̣, а̄вусо, саббупа̄да̄наккхайа̄ татха̄ сато вихара̄ми йатха̄ сатам̣ вихарантам̣ а̄сава̄ на̄нуссаванти, атта̄нан̃ча на̄ваджа̄на̄мӣ’ти. евам̣ пут̣т̣хохам̣, бханте, евам̣ бйа̄кареййа’’нти.

‘‘са̄дху са̄дху, са̄рипутта. айампи кхо са̄рипутта, парийа̄йо етассева аттхасса сам̣кхиттена веййа̄каран̣а̄йа – йе а̄сава̄ саман̣ена вутта̄ тесва̄хам̣ на кан̇кха̄ми, те ме пахӣна̄ти на вичикиччха̄мӣ’’ти. идамавоча бхагава̄. идам̣ ватва̄ сугато ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ виха̄рам̣ па̄виси.

татра кхо а̄йасма̄ са̄рипутто ачирапаккантасса бхагавато бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘пуббе аппат̣исам̣видитам̣ мам̣, а̄вусо, бхагава̄ пат̣хамам̣ пан̃хам̣ апуччхи, тасса ме ахоси дандха̄йитаттам̣. йато ча кхо ме, а̄вусо, бхагава̄ пат̣хамам̣ пан̃хам̣ анумоди, тасса майхам̣, а̄вусо, етадахоси – дивасам̣ чепи мам̣ бхагава̄ етаматтхам̣ пуччхеййа ан̃н̃аман̃н̃ехи падехи ан̃н̃аман̃н̃ехи парийа̄йехи, дивасампа̄хам̣ бхагавато етаматтхам̣ бйа̄кареййам̣ ан̃н̃аман̃н̃ехи падехи ан̃н̃аман̃н̃ехи парийа̄йехи. раттим̣ чепи мам̣ бхагава̄ етаматтхам̣ пуччхеййа ан̃н̃аман̃н̃ехи падехи ан̃н̃аман̃н̃ехи парийа̄йехи, раттимпа̄хам̣ бхагавато етаматтхам̣ бйа̄кареййам̣ ан̃н̃аман̃н̃ехи падехи ан̃н̃аман̃н̃ехи парийа̄йехи. раттиндивам̣ [раттидивам̣ (ка.)] чепи мам̣ бхагава̄ етаматтхам̣ пуччхеййа ан̃н̃аман̃н̃ехи падехи ан̃н̃аман̃н̃ехи парийа̄йехи, раттиндивампа̄хам̣ бхагавато етаматтхам̣ бйа̄кареййам̣ ан̃н̃аман̃н̃ехи падехи ан̃н̃аман̃н̃ехи парийа̄йехи. две раттиндива̄ни чепи мам̣ бхагава̄ етаматтхам̣ пуччхеййа…пе… две раттиндива̄нипа̄хам̣ бхагавато етаматтхам̣ бйа̄кареййам̣…пе… тӣн̣и раттиндива̄ни чепи мам̣ бхагава̄ етаматтхам̣ пуччхеййа…пе… тӣн̣и раттиндива̄нипа̄хам̣ бхагавато етаматтхам̣ бйа̄кареййам̣…пе… чатта̄ри раттиндива̄ни чепи мам̣ бхагава̄ етаматтхам̣ пуччхеййа…пе… чатта̄ри раттиндива̄нипа̄хам̣ бхагавато етаматтхам̣ бйа̄кареййам̣…пе… пан̃ча раттиндива̄ни чепи мам̣ бхагава̄ етаматтхам̣ пуччхеййа…пе… пан̃ча раттиндива̄нипа̄хам̣ бхагавато етаматтхам̣ бйа̄кареййам̣…пе… чха раттиндива̄ни чепи мам̣ бхагава̄ етаматтхам̣ пуччхеййа…пе… чха раттиндива̄нипа̄хам̣ бхагавато етаматтхам̣ бйа̄кареййам̣…пе… сатта раттиндива̄ни чепи мам̣ бхагава̄ етаматтхам̣ пуччхеййа ан̃н̃аман̃н̃ехи падехи ан̃н̃аман̃н̃ехи парийа̄йехи, сатта раттиндива̄нипа̄хам̣ бхагавато етаматтхам̣ бйа̄кареййам̣ ан̃н̃аман̃н̃ехи падехи ан̃н̃аман̃н̃ехи парийа̄йехӣ’’ти.

атха кхо кал̣а̄ракхаттийо бхиккху ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо кал̣а̄ракхаттийо бхиккху бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘а̄йасмата̄, бханте, са̄рипуттена сӣхана̄до надито – пуббе аппат̣исам̣видитам̣ мам̣, а̄вусо, бхагава̄ пат̣хамам̣ пан̃хам̣ апуччхи, тасса ме ахоси дандха̄йитаттам̣. йато ча кхо ме, а̄вусо, бхагава̄ пат̣хамам̣ пан̃хам̣ анумоди, тасса майхам̣, а̄вусо, етадахоси – дивасам̣ чепи мам̣ бхагава̄ етаматтхам̣ пуччхеййа ан̃н̃аман̃н̃ехи падехи ан̃н̃аман̃н̃ехи парийа̄йехи, дивасампа̄хам̣ бхагавато етаматтхам̣ бйа̄кареййам̣ ан̃н̃аман̃н̃ехи падехи ан̃н̃аман̃н̃ехи парийа̄йехи; раттим̣ чепи…пе… раттиндивам̣ чепи мам̣ бхагава̄…пе… две раттиндива̄ни чепи мам̣ бхагава̄…пе… тӣн̣и… чатта̄ри… пан̃ча… чха… сатта раттиндива̄ни чепи мам̣ бхагава̄ етаматтхам̣ пуччхеййа ан̃н̃аман̃н̃ехи падехи ан̃н̃аман̃н̃ехи парийа̄йехи, сатта раттиндива̄нипа̄хам̣ бхагавато етаматтхам̣ бйа̄кареййам̣ ан̃н̃аман̃н̃ехи падехи ан̃н̃аман̃н̃ехи парийа̄йехӣ’’ти.

‘‘са̄ хи, бхиккху, са̄рипуттасса дхаммадха̄ту суппат̣ивиддха̄, йасса̄ дхаммадха̄туйа̄ суппат̣ивиддхатта̄ дивасам̣ чепа̄хам̣ са̄рипуттам̣ етаматтхам̣ пуччхеййам̣ ан̃н̃аман̃н̃ехи падехи ан̃н̃аман̃н̃ехи парийа̄йехи, дивасампи ме са̄рипутто етаматтхам̣ бйа̄кареййа ан̃н̃аман̃н̃ехи падехи ан̃н̃аман̃н̃ехи парийа̄йехи. раттим̣ чепа̄хам̣ са̄рипуттам̣ етаматтхам̣ пуччхеййам̣ ан̃н̃аман̃н̃ехи падехи ан̃н̃аман̃н̃ехи парийа̄йехи, раттимпи ме са̄рипутто етаматтхам̣ бйа̄кареййа…пе… раттиндивам̣ чепа̄хам̣ са̄рипуттам̣ етаматтхам̣ пуччхеййам̣, раттиндивампи ме са̄рипутто етаматтхам̣ бйа̄кареййа… две раттиндива̄ни чепа̄хам̣ са̄рипуттам̣ етаматтхам̣ пуччхеййам̣, две раттиндива̄нипи ме са̄рипутто етаматтхам̣ бйа̄кареййа… тӣн̣и раттиндива̄ни чепа̄хам̣ са̄рипуттам̣ етаматтхам̣ пуччхеййам̣, тӣн̣и раттиндива̄нипи ме са̄рипутто етаматтхам̣ бйа̄кареййа… чатта̄ри раттиндива̄ни чепа̄хам̣ са̄рипуттам̣ етаматтхам̣ пуччхеййам̣, чатта̄ри раттиндива̄нипи ме са̄рипутто етаматтхам̣ бйа̄кареййа… пан̃ча раттиндива̄ни чепа̄хам̣ са̄рипуттам̣ етаматтхам̣ пуччхеййам̣, пан̃ча раттиндива̄нипи ме са̄рипутто етаматтхам̣ бйа̄кареййа… чха раттиндива̄ни чепа̄хам̣ са̄рипуттам̣ етаматтхам̣ пуччхеййам̣, чха раттиндива̄нипи ме са̄рипутто етаматтхам̣ бйа̄кареййа… сатта раттиндива̄ни чепа̄хам̣ са̄рипуттам̣ етаматтхам̣ пуччхеййам̣ ан̃н̃аман̃н̃ехи падехи ан̃н̃аман̃н̃ехи парийа̄йехи, сатта раттиндива̄нипи ме са̄рипутто етаматтхам̣ бйа̄кареййа ан̃н̃аман̃н̃ехи падехи ан̃н̃аман̃н̃ехи парийа̄йехӣ’’ти. дутийам̣.