2. нанданавагго

1. нанданасуттам̣

11. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. татра кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘бхиккхаво’’ти. ‘‘бхаданте’’ти те бхиккхӯ бхагавато паччассосум̣. бхагава̄ етадавоча –

‘‘бхӯтапуббам̣, бхиккхаве, ан̃н̃атара̄ та̄ватим̣сака̄йика̄ девата̄ нандане ване аччхара̄сан̇гхапаривута̄ диббехи пан̃чахи ка̄магун̣ехи самаппита̄ саман̇гӣбхӯта̄ парича̄рийама̄на̄ [парича̄рийама̄на̄ (сйа̄. кам̣. ка.)] та̄йам̣ вела̄йам̣ имам̣ га̄тхам̣ абха̄си –

‘‘на те сукхам̣ паджа̄нанти, йе на пассанти нанданам̣;

а̄ва̄сам̣ нарадева̄нам̣, тидаса̄нам̣ йасассина’’нти.

‘‘евам̣ вутте, бхиккхаве, ан̃н̃атара̄ девата̄ там̣ деватам̣ га̄тха̄йа паччабха̄си –

‘‘на твам̣ ба̄ле паджа̄на̄си, йатха̄ арахатам̣ вачо;

аничча̄ саббасан̇кха̄ра̄ [саббе сан̇кха̄ра̄ (сӣ. сйа̄. кам̣.)], уппа̄давайадхаммино;

уппаджджитва̄ нируджджханти, тесам̣ вӯпасамо сукхо’’ти.

2. нандатисуттам̣

12. са̄ваттхинида̄нам̣. екамантам̣ т̣хита̄ кхо са̄ девата̄ бхагавато сантике имам̣ га̄тхам̣ абха̄си –

‘‘нандати путтехи путтима̄,

гома̄ [гомико (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] гохи татхева нандати;

упадхӣхи нарасса нандана̄,

на хи со нандати йо нирӯпадхӣ’’ти.

‘‘сочати путтехи путтима̄,

гома̄ гохи татхева сочати;

упадхӣхи нарасса сочана̄,

на хи со сочати йо нирӯпадхӣ’’ти.

3. наттхипуттасамасуттам̣

13. са̄ваттхинида̄нам̣. екамантам̣ т̣хита̄ кхо са̄ девата̄ бхагавато сантике имам̣ га̄тхам̣ абха̄си –

‘‘наттхи путтасамам̣ пемам̣, наттхи госамитам̣ дханам̣;

наттхи сӯрийасама̄ [сурийасама̄ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] а̄бха̄, самуддапарама̄ сара̄’’ти.

‘‘наттхи аттасамам̣ пемам̣, наттхи дхан̃н̃асамам̣ дханам̣;

наттхи пан̃н̃а̄сама̄ а̄бха̄, вут̣т̣хи ве парама̄ сара̄’’ти.

4. кхаттийасуттам̣

14. ‘‘кхаттийо двипадам̣ сет̣т̣хо, балӣбаддо [баливаддо (сӣ. пӣ.), балибаддо (сйа̄. кам̣. ка.)] чатуппадам̣.

кома̄рӣ сет̣т̣ха̄ бхарийа̄нам̣, йо ча путта̄на пуббаджо’’ти.

‘‘самбуддхо двипадам̣ сет̣т̣хо, а̄джа̄нӣйо чатуппадам̣;

суссӯса̄ сет̣т̣ха̄ бхарийа̄нам̣, йо ча путта̄намассаво’’ти.

5. сан̣ама̄насуттам̣

15. ‘‘т̣хите маджджханхике [маджджхантике (саббаттха)] ка̄ле, саннисӣвесу паккхису.

сан̣атева браха̄ран̃н̃ам̣ [маха̄ран̃н̃ам̣ (ка. сӣ. сйа̄. кам̣. ка.)], там̣ бхайам̣ пат̣ибха̄ти ма’’нти.

‘‘т̣хите маджджханхике ка̄ле, саннисӣвесу паккхису;

сан̣атева браха̄ран̃н̃ам̣, са̄ рати пат̣ибха̄ти ма’’нти.

6. нидда̄тандӣсуттам̣

16. ‘‘нидда̄ тандӣ виджамбхита̄ [танди виджамбхика̄ (сӣ. пӣ.)], аратӣ бхаттасаммадо.

етена наппака̄сати, арийамагго идха па̄н̣ина’’нти.

‘‘ниддам̣ тандим̣ виджамбхитам̣, аратим̣ бхаттасаммадам̣;

вӣрийена [вирийена (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] нам̣ пан̣а̄метва̄, арийамагго висуджджхатӣ’’ти.

7. дуккарасуттам̣

17. ‘‘дуккарам̣ дуттитиккхан̃ча, абйаттена ча са̄ман̃н̃ам̣.

бахӯхи таттха самба̄дха̄, йаттха ба̄ло висӣдатӣ’’ти.

‘‘катихам̣ чареййа са̄ман̃н̃ам̣, читтам̣ че на нива̄райе;

паде паде висӣдеййа, сан̇каппа̄нам̣ васа̄нуго’’ти.

‘‘куммова ан̇га̄ни саке капа̄ле,

самодахам̣ бхиккху мановитакке;

аниссито ан̃н̃амахет̣хайа̄но,

париниббуто нӯпавадеййа кан̃чӣ’’ти.

8. хирӣсуттам̣

18. ‘‘хирӣниседхо пурисо, кочи локасмим̣ виджджати.

йо ниндам̣ апабодхати [апабодхети (сйа̄. кам̣. ка.)], ассо бхадро каса̄мива̄’’ти.

‘‘хирӣниседха̄ тануйа̄, йе чаранти сада̄ сата̄;

антам̣ дуккхасса паппуййа, чаранти висаме сама’’нти.

9. кут̣ика̄суттам̣

19. ‘‘каччи те кут̣ика̄ наттхи, каччи наттхи кула̄вака̄;

каччи санта̄нака̄ наттхи, каччи муттоси бандхана̄’’ти.

‘‘таггха ме кут̣ика̄ наттхи, таггха наттхи кула̄вака̄;

таггха санта̄нака̄ наттхи, таггха муттомхи бандхана̄’’ти.

‘‘кинта̄хам̣ кут̣икам̣ брӯми, ким̣ те брӯми кула̄вакам̣;

ким̣ те санта̄накам̣ брӯми, кинта̄хам̣ брӯми бандхана’’нти.

‘‘ма̄тарам̣ кут̣икам̣ брӯси, бхарийам̣ брӯси кула̄вакам̣;

путте санта̄наке брӯси, тан̣хам̣ ме брӯси бандхана’’нти.

‘‘са̄ху те кут̣ика̄ наттхи, са̄ху наттхи кула̄вака̄;

са̄ху санта̄нака̄ наттхи, са̄ху муттоси бандхана̄’’ти.

10. самиддхисуттам̣

20. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ ра̄джагахе вихарати тапода̄ра̄ме. атха кхо а̄йасма̄ самиддхи раттийа̄ паччӯсасамайам̣ паччут̣т̣ха̄йа йена тапода̄ тенупасан̇ками гатта̄ни парисин̃читум̣. таподе гатта̄ни парисин̃читва̄ паччуттаритва̄ екачӣваро ат̣т̣ха̄си гатта̄ни пубба̄пайама̄но. атха кхо ан̃н̃атара̄ девата̄ абхикканта̄йа раттийа̄ абхиккантаван̣н̣а̄ кевалакаппам̣ таподам̣ обха̄сетва̄ йена а̄йасма̄ самиддхи тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ веха̄сам̣ т̣хита̄ а̄йасмантам̣ самиддхим̣ га̄тха̄йа аджджхабха̄си –

‘‘абхутва̄ бхиккхаси бхиккху, на хи бхутва̄на бхиккхаси;

бхутва̄на бхиккху бхиккхассу, ма̄ там̣ ка̄ло упаччага̄’’ти.

‘‘ка̄лам̣ вохам̣ на джа̄на̄ми, чханно ка̄ло на диссати;

тасма̄ абхутва̄ бхиккха̄ми, ма̄ мам̣ ка̄ло упаччага̄’’ти.

атха кхо са̄ девата̄ патхавийам̣ [пат̣хавийам̣ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] патит̣т̣хахитва̄ а̄йасмантам̣ самиддхим̣ етадавоча – ‘‘дахаро твам̣ бхиккху, паббаджито сусу ка̄л̣акесо, бхадрена йоббанена саманна̄гато, пат̣хамена вайаса̄, аниккӣл̣ита̄вӣ ка̄месу. бхун̃джа, бхиккху, ма̄нусаке ка̄ме; ма̄ сандит̣т̣хикам̣ хитва̄ ка̄ликам̣ анудха̄вӣ’’ти.

‘‘на кхва̄хам̣, а̄вусо, сандит̣т̣хикам̣ хитва̄ ка̄ликам̣ анудха̄ва̄ми. ка̄ликан̃ча кхва̄хам̣, а̄вусо, хитва̄ сандит̣т̣хикам̣ анудха̄ва̄ми. ка̄лика̄ хи, а̄вусо, ка̄ма̄ вутта̄ бхагавата̄ бахудуккха̄ бахупа̄йа̄са̄; а̄дӣнаво еттха бхиййо. сандит̣т̣хико айам̣ дхаммо ака̄лико ехипассико опанеййико паччаттам̣ ведитаббо вин̃н̃ӯхӣ’’ти.

‘‘катхан̃ча, бхиккху, ка̄лика̄ ка̄ма̄ вутта̄ бхагавата̄ бахудуккха̄ бахупа̄йа̄са̄, а̄дӣнаво еттха бхиййо? катхам̣ сандит̣т̣хико айам̣ дхаммо ака̄лико ехипассико опанеййико паччаттам̣ ведитаббо вин̃н̃ӯхӣ’’ти?

‘‘ахам̣ кхо, а̄вусо, наво ачирапаббаджито адхуна̄гато имам̣ дхаммавинайам̣. на та̄хам̣ [на кхва̄хам̣ (сӣ. пӣ.)] саккоми виттха̄рена а̄чиккхитум̣. айам̣ со бхагава̄ арахам̣ самма̄самбуддхо ра̄джагахе вихарати тапода̄ра̄ме. там̣ бхагавантам̣ упасан̇камитва̄ етаматтхам̣ пуччха. йатха̄ те бхагава̄ бйа̄кароти татха̄ нам̣ дха̄реййа̄сӣ’’ти.

‘‘на кхо, бхиккху, сукаро со бхагава̄ амхехи упасан̇камитум̣, ан̃н̃а̄хи махесаккха̄хи девата̄хи паривуто. саче кхо твам̣, бхиккху, там̣ бхагавантам̣ упасан̇камитва̄ етаматтхам̣ пуччхеййа̄си, майампи а̄гаччхеййа̄ма дхаммассавана̄йа̄’’ти. ‘‘евама̄вусо’’ти кхо а̄йасма̄ самиддхи тасса̄ девата̄йа пат̣иссутва̄ йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ самиддхи бхагавантам̣ етадавоча –

‘‘идха̄хам̣, бханте, раттийа̄ паччӯсасамайам̣ паччут̣т̣ха̄йа йена тапода̄ тенупасан̇камим̣ гатта̄ни парисин̃читум̣. таподе гатта̄ни парисин̃читва̄ паччуттаритва̄ екачӣваро ат̣т̣ха̄сим̣ гатта̄ни пубба̄пайама̄но. атха кхо, бханте, ан̃н̃атара̄ девата̄ абхикканта̄йа раттийа̄ абхиккантаван̣н̣а̄ кевалакаппам̣ таподам̣ обха̄сетва̄ йена̄хам̣ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ веха̄сам̣ т̣хита̄ има̄йа га̄тха̄йа аджджхабха̄си –

‘‘абхутва̄ бхиккхаси бхиккху, на хи бхутва̄на бхиккхаси;

бхутва̄на бхиккху бхиккхассу, ма̄ там̣ ка̄ло упаччага̄’’ти.

‘‘евам̣ вутте ахам̣, бханте, там̣ деватам̣ га̄тха̄йа паччабха̄сим̣ –

‘‘ка̄лам̣ вохам̣ на джа̄на̄ми, чханно ка̄ло на диссати;

тасма̄ абхутва̄ бхиккха̄ми, ма̄ мам̣ ка̄ло упаччага̄’’ти.

‘‘атха кхо, бханте, са̄ девата̄ патхавийам̣ патит̣т̣хахитва̄ мам̣ етадавоча – ‘дахаро твам̣, бхиккху, паббаджито сусу ка̄л̣акесо, бхадрена йоббанена саманна̄гато, пат̣хамена вайаса̄, аниккӣл̣ита̄вӣ ка̄месу. бхун̃джа, бхиккху, ма̄нусаке ка̄ме; ма̄ сандит̣т̣хикам̣ хитва̄ ка̄ликам̣ анудха̄вӣ’’’ти.

‘‘евам̣ вутта̄хам̣, бханте, там̣ деватам̣ етадавочам̣ – ‘на кхва̄хам̣, а̄вусо, сандит̣т̣хикам̣ хитва̄ ка̄ликам̣ анудха̄ва̄ми; ка̄ликан̃ча кхва̄хам̣, а̄вусо, хитва̄ сандит̣т̣хикам̣ анудха̄ва̄ми. ка̄лика̄ хи, а̄вусо, ка̄ма̄ вутта̄ бхагавата̄ бахудуккха̄ бахупа̄йа̄са̄; а̄дӣнаво еттха бхиййо. сандит̣т̣хико айам̣ дхаммо ака̄лико ехипассико опанеййико паччаттам̣ ведитаббо вин̃н̃ӯхӣ’’’ти.

‘‘евам̣ вутте, бханте, са̄ девата̄ мам̣ етадавоча – ‘катхан̃ча, бхиккху, ка̄лика̄ ка̄ма̄ вутта̄ бхагавата̄ бахудуккха̄ бахупа̄йа̄са̄; а̄дӣнаво еттха бхиййо? катхам̣ сандит̣т̣хико айам̣ дхаммо ака̄лико ехипассико опанеййико паччаттам̣ ведитаббо вин̃н̃ӯхӣ’ти? евам̣ вутта̄хам̣, бханте, там̣ деватам̣ етадавочам̣ – ‘ахам̣ кхо, а̄вусо, наво ачирапаббаджито адхуна̄гато имам̣ дхаммавинайам̣, на та̄хам̣ саккоми виттха̄рена а̄чиккхитум̣. айам̣ со бхагава̄ арахам̣ самма̄самбуддхо ра̄джагахе вихарати тапода̄ра̄ме. там̣ бхагавантам̣ упасан̇камитва̄ етаматтхам̣ пуччха. йатха̄ те бхагава̄ бйа̄кароти татха̄ нам̣ дха̄реййа̄сӣ’’’ти.

‘‘евам̣ вутте, бханте, са̄ девата̄ мам̣ етадавоча – ‘на кхо, бхиккху, сукаро со бхагава̄ амхехи упасан̇камитум̣, ан̃н̃а̄хи махесаккха̄хи девата̄хи паривуто. саче кхо, твам̣ бхиккху, там̣ бхагавантам̣ упасан̇камитва̄ етаматтхам̣ пуччхеййа̄си, майампи а̄гаччхеййа̄ма дхаммассавана̄йа̄’ти. саче, бханте, тасса̄ девата̄йа саччам̣ вачанам̣, идхева са̄ девата̄ авидӯре’’ти.

евам̣ вутте, са̄ девата̄ а̄йасмантам̣ самиддхим̣ етадавоча – ‘‘пуччха, бхиккху, пуччха, бхиккху, йамахам̣ ануппатта̄’’ти.

атха кхо бхагава̄ там̣ деватам̣ га̄тха̄хи аджджхабха̄си –

‘‘аккхеййасан̃н̃ино сатта̄, аккхеййасмим̣ патит̣т̣хита̄;

аккхеййам̣ апарин̃н̃а̄йа, йогама̄йанти маччуно.

‘‘аккхеййан̃ча парин̃н̃а̄йа, аккха̄та̄рам̣ на ман̃н̃ати;

тан̃хи тасса на хотӣти, йена нам̣ ваджджа̄ на тасса аттхи;

саче виджа̄на̄си вадехи йаккха̄’’ти [йаккхӣти (пӣ. ка.)].

‘‘на кхва̄хам̣, бханте, имасса бхагавата̄ сан̇кхиттена бха̄ситасса виттха̄рена аттхам̣ а̄джа̄на̄ми. са̄дху ме, бханте, бхагава̄ татха̄ бха̄сату йатха̄хам̣ имасса бхагавата̄ сан̇кхиттена бха̄ситасса виттха̄рена аттхам̣ джа̄неййа’’нти.

‘‘само висесӣ уда ва̄ [атхава̄ (сӣ. пӣ.)] нихӣно,

йо ман̃н̃атӣ со вивадетха [сопи вадетха (ка.)] тена;

тӣсу видха̄су авикампама̄но,

само висесӣти на тасса хоти;

саче виджа̄на̄си вадехи йаккха̄’’ти.

‘‘имасса̄пи кхва̄хам̣, бханте, бхагавата̄ сан̇кхиттена бха̄ситасса на виттха̄рена аттхам̣ а̄джа̄на̄ми. са̄дху ме, бханте, бхагава̄ татха̄ бха̄сату йатха̄хам̣ имасса бхагавата̄ сан̇кхиттена бха̄ситасса виттха̄рена аттхам̣ джа̄неййа’’нти.

‘‘паха̄си сан̇кхам̣ на вима̄намаджджхага̄, аччхеччхи [аччхеджджи (сйа̄. кам̣. ка.)] тан̣хам̣ идха на̄марӯпе;

там̣ чхиннагантхам̣ анигхам̣ нира̄сам̣, парийесама̄на̄ на̄джджхагамум̣;

дева̄ манусса̄ идха ва̄ хурам̣ ва̄, саггесу ва̄ саббанивесанесу;

саче виджа̄на̄си вадехи йаккха̄’’ти.

‘‘имасса кхва̄хам̣, бханте, бхагавата̄ сан̇кхиттена бха̄ситасса евам̣ виттха̄рена аттхам̣ а̄джа̄на̄ми –

‘‘па̄пам̣ на кайира̄ вачаса̄ манаса̄,

ка̄йена ва̄ кин̃чана саббалоке;

ка̄ме паха̄йа сатима̄ сампаджа̄но,

дуккхам̣ на севетха анаттхасам̣хита’’нти.

нанданавагго дутийо.

тассудда̄нам̣ –

нандана̄ нандати чева, наттхипуттасамена ча;

кхаттийо сан̣ама̄но ча, нидда̄тандӣ ча дуккарам̣;

хирӣ кут̣ика̄ навамо, дасамо вутто самиддхина̄ти.