намо тасса бхагавато арахато самма̄самбуддхасса

сам̣йуттаника̄йо

сага̄тха̄вагго

1. девата̄сам̣йуттам̣

1. нал̣авагго

1. огхатаран̣асуттам̣

1. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. атха кхо ан̃н̃атара̄ девата̄ абхикканта̄йа раттийа̄ абхиккантаван̣н̣а̄ кевалакаппам̣ джетаванам̣ обха̄сетва̄ йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ ат̣т̣ха̄си. екамантам̣ т̣хита̄ кхо са̄ девата̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘‘катхам̣ ну твам̣, ма̄риса, огхаматарӣ’ти? ‘аппатит̣т̣хам̣ кхва̄хам̣, а̄вусо, ана̄йӯхам̣ огхаматари’нти. ‘йатха̄ катхам̣ пана твам̣, ма̄риса, аппатит̣т̣хам̣ ана̄йӯхам̣ огхаматарӣ’ти? ‘йада̄кхва̄хам̣, а̄вусо, сантит̣т̣ха̄ми тада̄ссу сам̣сӣда̄ми; йада̄кхва̄хам̣, а̄вусо, а̄йӯха̄ми тада̄ссу ниббуйха̄ми [нивуйха̄ми (сйа̄. кам̣. ка.)]. евам̣ кхва̄хам̣, а̄вусо, аппатит̣т̣хам̣ ана̄йӯхам̣ огхаматари’’’нти.

‘‘чирассам̣ вата пасса̄ми, бра̄хман̣ам̣ париниббутам̣;

аппатит̣т̣хам̣ ана̄йӯхам̣, тин̣н̣ам̣ локе висаттика’’нти. –

идамавоча са̄ девата̄. саманун̃н̃о саттха̄ ахоси. атха кхо са̄ девата̄ – ‘‘саманун̃н̃о ме саттха̄’’ти бхагавантам̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ таттхевантарадха̄йӣти.

2. нимоккхасуттам̣

2. са̄ваттхинида̄нам̣. атха кхо ан̃н̃атара̄ девата̄ абхикканта̄йа раттийа̄ абхиккантаван̣н̣а̄ кевалакаппам̣ джетаванам̣ обха̄сетва̄ йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ ат̣т̣ха̄си. екамантам̣ т̣хита̄ кхо са̄ девата̄ бхагавантам̣ етадавоча –

‘‘джа̄на̄си но твам̣, ма̄риса, сатта̄нам̣ нимоккхам̣ памоккхам̣ вивека’’нти?

‘‘джа̄на̄ми кхва̄хам̣, а̄вусо, сатта̄нам̣ нимоккхам̣ памоккхам̣ вивека’’нти.

‘‘йатха̄ катхам̣ пана твам̣, ма̄риса, джа̄на̄си сатта̄нам̣ нимоккхам̣ памоккхам̣ вивека’’нти?

‘‘нандӣбхавапариккхайа̄ [нандибхавапариккхайа̄ (сйа̄. кам̣.)], сан̃н̃а̄вин̃н̃а̄н̣асан̇кхайа̄, ведана̄нам̣ ниродха̄ упасама̄ – евам̣ кхва̄хам̣, а̄вусо, джа̄на̄ми сатта̄нам̣ нимоккхам̣ памоккхам̣ вивека’’нти.

3. упанӣйасуттам̣

3. са̄ваттхинида̄нам̣. екамантам̣ т̣хита̄ кхо са̄ девата̄ бхагавато сантике имам̣ га̄тхам̣ абха̄си –

‘‘упанӣйати джӣвитамаппама̄йу,

джарӯпанӣтасса на санти та̄н̣а̄;

етам̣ бхайам̣ маран̣е пеккхама̄но,

пун̃н̃а̄ни кайира̄тха сукха̄ваха̄нӣ’’ти.

‘‘упанӣйати джӣвитамаппама̄йу,

джарӯпанӣтасса на санти та̄н̣а̄;

етам̣ бхайам̣ маран̣е пеккхама̄но,

лока̄мисам̣ паджахе сантипеккхо’’ти.

4. аччентисуттам̣

4. са̄ваттхинида̄нам̣. екамантам̣ т̣хита̄ кхо са̄ девата̄ бхагавато сантике имам̣ га̄тхам̣ абха̄си –

‘‘ачченти ка̄ла̄ тарайанти раттийо,

вайогун̣а̄ анупуббам̣ джаханти;

етам̣ бхайам̣ маран̣е пеккхама̄но,

пун̃н̃а̄ни кайира̄тха сукха̄ваха̄нӣ’’ти.

‘‘ачченти ка̄ла̄ тарайанти раттийо,

вайогун̣а̄ анупуббам̣ джаханти;

етам̣ бхайам̣ маран̣е пеккхама̄но,

лока̄мисам̣ паджахе сантипеккхо’’ти.

5. катичхиндасуттам̣

5. са̄ваттхинида̄нам̣. екамантам̣ т̣хита̄ кхо са̄ девата̄ бхагавато сантике имам̣ га̄тхам̣ абха̄си –

‘‘кати чхинде кати джахе, кати чуттари бха̄вайе;

кати сан̇га̄тиго бхиккху, огхатин̣н̣оти вуччатӣ’’ти.

‘‘пан̃ча чхинде пан̃ча джахе, пан̃ча чуттари бха̄вайе;

пан̃ча сан̇га̄тиго бхиккху, огхатин̣н̣оти вуччатӣ’’ти.

6. джа̄гарасуттам̣

6. са̄ваттхинида̄нам̣. екамантам̣ т̣хита̄ кхо са̄ девата̄ бхагавато сантике имам̣ га̄тхам̣ абха̄си –

‘‘кати джа̄гаратам̣ сутта̄, кати суттесу джа̄гара̄;

катибхи [катӣхи (сӣ.)] раджама̄дети, катибхи [катӣхи (сӣ.)] парисуджджхатӣ’’ти.

‘‘пан̃ча джа̄гаратам̣ сутта̄, пан̃ча суттесу джа̄гара̄;

пан̃чабхи [пан̃чахи (сӣ.)] раджама̄дети, пан̃чабхи [пан̃чахи (сӣ.)] парисуджджхатӣ’’ти.

7. аппат̣ивидитасуттам̣

7. са̄ваттхинида̄нам̣. екамантам̣ т̣хита̄ кхо са̄ девата̄ бхагавато сантике имам̣ га̄тхам̣ абха̄си –

‘‘йесам̣ дхамма̄ аппат̣ивидита̄, парава̄десу нӣйаре [ниййаре (ка.)];

сутта̄ те наппабуджджханти, ка̄ло тесам̣ пабуджджхиту’’нти.

‘‘йесам̣ дхамма̄ суппат̣ивидита̄, парава̄десу на нӣйаре;

те самбуддха̄ саммадан̃н̃а̄, чаранти висаме сама’’нти.

8. сусаммут̣т̣хасуттам̣

8. са̄ваттхинида̄нам̣. екамантам̣ т̣хита̄ кхо са̄ девата̄ бхагавато сантике имам̣ га̄тхам̣ абха̄си –

‘‘йесам̣ дхамма̄ сусаммут̣т̣ха̄, парава̄десу нӣйаре;

сутта̄ те наппабуджджханти, ка̄ло тесам̣ пабуджджхиту’’нти.

‘‘йесам̣ дхамма̄ асаммут̣т̣ха̄, парава̄десу на нӣйаре;

те самбуддха̄ саммадан̃н̃а̄, чаранти висаме сама’’нти.

9. ма̄нака̄масуттам̣

9. са̄ваттхинида̄нам̣. екамантам̣ т̣хита̄ кхо са̄ девата̄ бхагавато сантике имам̣ га̄тхам̣ абха̄си –

‘‘на ма̄нака̄масса дамо идхаттхи,

на монаматтхи асама̄хитасса;

еко аран̃н̃е вихарам̣ паматто,

на маччудхеййасса тареййа па̄ра’’нти.

‘‘ма̄нам̣ паха̄йа сусама̄хитатто,

сучетасо саббадхи виппамутто;

еко аран̃н̃е вихарам̣ аппаматто,

са маччудхеййасса тареййа па̄ра’’нти.

10. аран̃н̃асуттам̣

10. са̄ваттхинида̄нам̣. екамантам̣ т̣хита̄ кхо са̄ девата̄ бхагавантам̣ га̄тха̄йа аджджхабха̄си –

‘‘аран̃н̃е вихаранта̄нам̣, санта̄нам̣ брахмача̄ринам̣;

екабхаттам̣ бхун̃джама̄на̄нам̣, кена ван̣н̣о пасӣдатӣ’’ти.

‘‘атӣтам̣ на̄нусочанти, наппаджаппанти на̄гатам̣;

паччуппаннена йа̄пенти, тена ван̣н̣о пасӣдати’’.

‘‘ана̄гатаппаджаппа̄йа, атӣтасса̄нусочана̄;

етена ба̄ла̄ суссанти, нал̣ова харито луто’’ти.

нал̣авагго пат̣хамо.

тассудда̄нам̣ –

огхам̣ нимоккхам̣ упанеййам̣, ачченти катичхинди ча;

джа̄гарам̣ аппат̣ивидита̄, сусаммут̣т̣ха̄ ма̄нака̄мина̄;

аран̃н̃е дасамо вутто, вагго тена павуччати.

2. нанданавагго

1. нанданасуттам̣

11. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. татра кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘бхиккхаво’’ти. ‘‘бхаданте’’ти те бхиккхӯ бхагавато паччассосум̣. бхагава̄ етадавоча –

‘‘бхӯтапуббам̣, бхиккхаве, ан̃н̃атара̄ та̄ватим̣сака̄йика̄ девата̄ нандане ване аччхара̄сан̇гхапаривута̄ диббехи пан̃чахи ка̄магун̣ехи самаппита̄ саман̇гӣбхӯта̄ парича̄рийама̄на̄ [парича̄рийама̄на̄ (сйа̄. кам̣. ка.)] та̄йам̣ вела̄йам̣ имам̣ га̄тхам̣ абха̄си –

‘‘на те сукхам̣ паджа̄нанти, йе на пассанти нанданам̣;

а̄ва̄сам̣ нарадева̄нам̣, тидаса̄нам̣ йасассина’’нти.

‘‘евам̣ вутте, бхиккхаве, ан̃н̃атара̄ девата̄ там̣ деватам̣ га̄тха̄йа паччабха̄си –

‘‘на твам̣ ба̄ле паджа̄на̄си, йатха̄ арахатам̣ вачо;

аничча̄ саббасан̇кха̄ра̄ [саббе сан̇кха̄ра̄ (сӣ. сйа̄. кам̣.)], уппа̄давайадхаммино;

уппаджджитва̄ нируджджханти, тесам̣ вӯпасамо сукхо’’ти.

2. нандатисуттам̣

12. са̄ваттхинида̄нам̣. екамантам̣ т̣хита̄ кхо са̄ девата̄ бхагавато сантике имам̣ га̄тхам̣ абха̄си –

‘‘нандати путтехи путтима̄,

гома̄ [гомико (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] гохи татхева нандати;

упадхӣхи нарасса нандана̄,

на хи со нандати йо нирӯпадхӣ’’ти.

‘‘сочати путтехи путтима̄,

гома̄ гохи татхева сочати;

упадхӣхи нарасса сочана̄,

на хи со сочати йо нирӯпадхӣ’’ти.

3. наттхипуттасамасуттам̣

13. са̄ваттхинида̄нам̣. екамантам̣ т̣хита̄ кхо са̄ девата̄ бхагавато сантике имам̣ га̄тхам̣ абха̄си –

‘‘наттхи путтасамам̣ пемам̣, наттхи госамитам̣ дханам̣;

наттхи сӯрийасама̄ [сурийасама̄ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] а̄бха̄, самуддапарама̄ сара̄’’ти.

‘‘наттхи аттасамам̣ пемам̣, наттхи дхан̃н̃асамам̣ дханам̣;

наттхи пан̃н̃а̄сама̄ а̄бха̄, вут̣т̣хи ве парама̄ сара̄’’ти.

4. кхаттийасуттам̣

14. ‘‘кхаттийо двипадам̣ сет̣т̣хо, балӣбаддо [баливаддо (сӣ. пӣ.), балибаддо (сйа̄. кам̣. ка.)] чатуппадам̣.

кома̄рӣ сет̣т̣ха̄ бхарийа̄нам̣, йо ча путта̄на пуббаджо’’ти.

‘‘самбуддхо двипадам̣ сет̣т̣хо, а̄джа̄нӣйо чатуппадам̣;

суссӯса̄ сет̣т̣ха̄ бхарийа̄нам̣, йо ча путта̄намассаво’’ти.

5. сан̣ама̄насуттам̣

15. ‘‘т̣хите маджджханхике [маджджхантике (саббаттха)] ка̄ле, саннисӣвесу паккхису.

сан̣атева браха̄ран̃н̃ам̣ [маха̄ран̃н̃ам̣ (ка. сӣ. сйа̄. кам̣. ка.)], там̣ бхайам̣ пат̣ибха̄ти ма’’нти.

‘‘т̣хите маджджханхике ка̄ле, саннисӣвесу паккхису;

сан̣атева браха̄ран̃н̃ам̣, са̄ рати пат̣ибха̄ти ма’’нти.

6. нидда̄тандӣсуттам̣

16. ‘‘нидда̄ тандӣ виджамбхита̄ [танди виджамбхика̄ (сӣ. пӣ.)], аратӣ бхаттасаммадо.

етена наппака̄сати, арийамагго идха па̄н̣ина’’нти.

‘‘ниддам̣ тандим̣ виджамбхитам̣, аратим̣ бхаттасаммадам̣;

вӣрийена [вирийена (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] нам̣ пан̣а̄метва̄, арийамагго висуджджхатӣ’’ти.

7. дуккарасуттам̣

17. ‘‘дуккарам̣ дуттитиккхан̃ча, абйаттена ча са̄ман̃н̃ам̣.

бахӯхи таттха самба̄дха̄, йаттха ба̄ло висӣдатӣ’’ти.

‘‘катихам̣ чареййа са̄ман̃н̃ам̣, читтам̣ че на нива̄райе;

паде паде висӣдеййа, сан̇каппа̄нам̣ васа̄нуго’’ти.

‘‘куммова ан̇га̄ни саке капа̄ле,

самодахам̣ бхиккху мановитакке;

аниссито ан̃н̃амахет̣хайа̄но,

париниббуто нӯпавадеййа кан̃чӣ’’ти.

8. хирӣсуттам̣

18. ‘‘хирӣниседхо пурисо, кочи локасмим̣ виджджати.

йо ниндам̣ апабодхати [апабодхети (сйа̄. кам̣. ка.)], ассо бхадро каса̄мива̄’’ти.

‘‘хирӣниседха̄ тануйа̄, йе чаранти сада̄ сата̄;

антам̣ дуккхасса паппуййа, чаранти висаме сама’’нти.

9. кут̣ика̄суттам̣

19. ‘‘каччи те кут̣ика̄ наттхи, каччи наттхи кула̄вака̄;

каччи санта̄нака̄ наттхи, каччи муттоси бандхана̄’’ти.

‘‘таггха ме кут̣ика̄ наттхи, таггха наттхи кула̄вака̄;

таггха санта̄нака̄ наттхи, таггха муттомхи бандхана̄’’ти.

‘‘кинта̄хам̣ кут̣икам̣ брӯми, ким̣ те брӯми кула̄вакам̣;

ким̣ те санта̄накам̣ брӯми, кинта̄хам̣ брӯми бандхана’’нти.

‘‘ма̄тарам̣ кут̣икам̣ брӯси, бхарийам̣ брӯси кула̄вакам̣;

путте санта̄наке брӯси, тан̣хам̣ ме брӯси бандхана’’нти.

‘‘са̄ху те кут̣ика̄ наттхи, са̄ху наттхи кула̄вака̄;

са̄ху санта̄нака̄ наттхи, са̄ху муттоси бандхана̄’’ти.

10. самиддхисуттам̣