7. маха̄сал̣а̄йатаникасуттам̣

428. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. татра кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘бхиккхаво’’ти. ‘‘бхаданте’’ти те бхиккхӯ бхагавато паччассосум̣. бхагава̄ етадавоча – ‘‘маха̄сал̣а̄йатаникам̣ во, бхиккхаве, десесса̄ми. там̣ сун̣а̄тха, са̄дхукам̣ манаси каротха; бха̄сисса̄мӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо те бхиккхӯ бхагавато паччассосум̣. бхагава̄ етадавоча –

429. ‘‘чаккхум̣, бхиккхаве, аджа̄нам̣ апассам̣ йатха̄бхӯтам̣, рӯпе аджа̄нам̣ апассам̣ йатха̄бхӯтам̣, чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣ аджа̄нам̣ апассам̣ йатха̄бхӯтам̣, чаккхусампхассам̣ аджа̄нам̣ апассам̣ йатха̄бхӯтам̣, йамидам̣ чаккхусампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи аджа̄нам̣ апассам̣ йатха̄бхӯтам̣, чаккхусмим̣ са̄раджджати, рӯпесу са̄раджджати, чаккхувин̃н̃а̄н̣е са̄раджджати, чаккхусампхассе са̄раджджати, йамидам̣ чаккхусампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тасмимпи са̄раджджати.

‘‘тасса са̄раттасса сам̣йуттасса саммӯл̣хасса асса̄да̄нупассино вихарато а̄йатим̣ пан̃чупа̄да̄наккхандха̄ упачайам̣ гаччханти. тан̣ха̄ часса поноббхавика̄ нандӣра̄гасахагата̄ татрататра̄бхинандинӣ, са̄ часса павад̣д̣хати. тасса ка̄йика̄пи даратха̄ павад̣д̣ханти, четасика̄пи даратха̄ павад̣д̣ханти; ка̄йика̄пи санта̄па̄ павад̣д̣ханти, четасика̄пи санта̄па̄ павад̣д̣ханти; ка̄йика̄пи парил̣а̄ха̄ павад̣д̣ханти, четасика̄пи парил̣а̄ха̄ павад̣д̣ханти. со ка̄йадуккхампи [ка̄йикадуккхампи (сйа̄. кам̣.), ка̄йикам̣ дуккхампи (ка.)] четодуккхампи пат̣исам̣ведети.

‘‘сотам̣, бхиккхаве, аджа̄нам̣ апассам̣ йатха̄бхӯтам̣…пе… гха̄нам̣, бхиккхаве, аджа̄нам̣ апассам̣ йатха̄бхӯтам̣…пе… дживхам̣, бхиккхаве, аджа̄нам̣ апассам̣ йатха̄бхӯтам̣…пе… ка̄йам̣, бхиккхаве, аджа̄нам̣ апассам̣ йатха̄бхӯтам̣…пе… манам̣, бхиккхаве, аджа̄нам̣ апассам̣ йатха̄бхӯтам̣, дхамме, бхиккхаве, аджа̄нам̣ апассам̣ йатха̄бхӯтам̣, мановин̃н̃а̄н̣ам̣, бхиккхаве, аджа̄нам̣ апассам̣ йатха̄бхӯтам̣, маносампхассам̣, бхиккхаве, аджа̄нам̣ апассам̣ йатха̄бхӯтам̣, йамидам̣ маносампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи аджа̄нам̣ апассам̣ йатха̄бхӯтам̣, манасмим̣ са̄раджджати, дхаммесу са̄раджджати, мановин̃н̃а̄н̣е са̄раджджати, маносампхассе са̄раджджати, йамидам̣ маносампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тасмимпи са̄раджджати.

‘‘тасса са̄раттасса сам̣йуттасса саммӯл̣хасса асса̄да̄нупассино вихарато а̄йатим̣ пан̃чупа̄да̄наккхандха̄ упачайам̣ гаччханти. тан̣ха̄ часса поноббхавика̄ нандӣра̄гасахагата̄ татрататра̄бхинандинӣ, са̄ часса павад̣д̣хати. тасса ка̄йика̄пи даратха̄ павад̣д̣ханти, четасика̄пи даратха̄ павад̣д̣ханти; ка̄йика̄пи санта̄па̄ павад̣д̣ханти, четасика̄пи санта̄па̄ павад̣д̣ханти; ка̄йика̄пи парил̣а̄ха̄ павад̣д̣ханти, четасика̄пи парил̣а̄ха̄ павад̣д̣ханти. со ка̄йадуккхампи четодуккхампи пат̣исам̣ведети.

430. ‘‘чаккхун̃ча кхо, бхиккхаве, джа̄нам̣ пассам̣ йатха̄бхӯтам̣, рӯпе джа̄нам̣ пассам̣ йатха̄бхӯтам̣, чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣ джа̄нам̣ пассам̣ йатха̄бхӯтам̣, чаккхусампхассам̣ джа̄нам̣ пассам̣ йатха̄бхӯтам̣, йамидам̣ чаккхусампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи джа̄нам̣ пассам̣ йатха̄бхӯтам̣, чаккхусмим̣ на са̄раджджати, рӯпесу на са̄раджджати, чаккхувин̃н̃а̄н̣е на са̄раджджати, чаккхусампхассе на са̄раджджати, йамидам̣ чаккхусампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тасмимпи на са̄раджджати.

‘‘тасса аса̄раттасса асам̣йуттасса асаммӯл̣хасса а̄дӣнава̄нупассино вихарато а̄йатим̣ пан̃чупа̄да̄наккхандха̄ апачайам̣ гаччханти. тан̣ха̄ часса поноббхавика̄ нандӣра̄гасахагата̄ татрататра̄бхинандинӣ, са̄ часса пахӣйати. тасса ка̄йика̄пи даратха̄ пахӣйанти, четасика̄пи даратха̄ пахӣйанти; ка̄йика̄пи санта̄па̄ пахӣйанти, четасика̄пи санта̄па̄ пахӣйанти; ка̄йика̄пи парил̣а̄ха̄ пахӣйанти, четасика̄пи парил̣а̄ха̄ пахӣйанти. со ка̄йасукхампи четосукхампи пат̣исам̣ведети.

431. ‘‘йа̄ татха̄бхӯтасса [йатха̄бхӯтасса (сӣ. пӣ.)] дит̣т̣хи са̄сса хоти самма̄дит̣т̣хи; йо татха̄бхӯтасса [йатха̄бхӯтасса (сӣ. пӣ.)] сан̇каппо сва̄сса хоти самма̄сан̇каппо; йо татха̄бхӯтасса [йатха̄бхӯтасса (сӣ. пӣ.)] ва̄йа̄мо сва̄сса хоти самма̄ва̄йа̄мо; йа̄ татха̄бхӯтасса [йатха̄бхӯтасса (сӣ. пӣ.)] сати са̄сса хоти самма̄сати; йо татха̄бхӯтасса [йатха̄бхӯтасса (сӣ. пӣ.)] сама̄дхи сва̄сса хоти самма̄сама̄дхи. пуббева кхо панасса ка̄йакаммам̣ вачӣкаммам̣ а̄джӣво супарисуддхо хоти. евамасса̄йам̣ арийо ат̣т̣хан̇гико магго бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччхати.

‘‘тасса евам̣ имам̣ арийам̣ ат̣т̣хан̇гикам̣ маггам̣ бха̄вайато чатта̄ропи сатипат̣т̣ха̄на̄ бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччханти, чатта̄ропи саммаппадха̄на̄ бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччханти, чатта̄ропи иддхипа̄да̄ бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччханти, пан̃чапи индрийа̄ни бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччханти, пан̃чапи бала̄ни бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччханти, саттапи боджджхан̇га̄ бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччханти.

‘‘тассиме две дхамма̄ йуганандха̄ [йуганаддха̄ (сӣ. сйа̄. кам̣.)] ваттанти – саматхо ча випассана̄ ча. со йе дхамма̄ абхин̃н̃а̄ парин̃н̃еййа̄ те дхамме абхин̃н̃а̄ париджа̄на̄ти. йе дхамма̄ абхин̃н̃а̄ паха̄табба̄ те дхамме абхин̃н̃а̄ паджахати. йе дхамма̄ абхин̃н̃а̄ бха̄ветабба̄ те дхамме абхин̃н̃а̄ бха̄вети. йе дхамма̄ абхин̃н̃а̄ саччхика̄табба̄ те дхамме абхин̃н̃а̄ саччхикароти.

‘‘катаме ча, бхиккхаве, дхамма̄ абхин̃н̃а̄ парин̃н̃еййа̄? ‘пан̃чупа̄да̄наккхандха̄’ тисса вачанӣйам̣, сеййатхидам̣ – рӯпупа̄да̄наккхандхо, веданупа̄да̄наккхандхо, сан̃н̃упа̄да̄наккхандхо, сан̇кха̄рупа̄да̄наккхандхо, вин̃н̃а̄н̣упа̄да̄наккхандхо. име дхамма̄ абхин̃н̃а̄ парин̃н̃еййа̄.

‘‘катаме ча, бхиккхаве, дхамма̄ абхин̃н̃а̄ паха̄табба̄? авиджджа̄ ча бхаватан̣ха̄ ча – име дхамма̄ абхин̃н̃а̄ паха̄табба̄.

‘‘катаме ча, бхиккхаве, дхамма̄ абхин̃н̃а̄ бха̄ветабба̄? саматхо ча випассана̄ ча – име дхамма̄ абхин̃н̃а̄ бха̄ветабба̄.

‘‘катаме, бхиккхаве, дхамма̄ абхин̃н̃а̄ саччхика̄табба̄? виджджа̄ ча вимутти ча – име дхамма̄ абхин̃н̃а̄ саччхика̄табба̄.

432. ‘‘сотам̣, бхиккхаве, джа̄нам̣ пассам̣ йатха̄бхӯтам̣…пе… гха̄нам̣ бхиккхаве, джа̄нам̣ пассам̣ йатха̄бхӯтам̣…пе… дживхам̣, бхиккхаве, джа̄нам̣ пассам̣ йатха̄бхӯтам̣… ка̄йам̣, бхиккхаве, джа̄нам̣ пассам̣ йатха̄бхӯтам̣… манам̣, бхиккхаве, джа̄нам̣ пассам̣ йатха̄бхӯтам̣, дхамме джа̄нам̣ пассам̣ йатха̄бхӯтам̣, мановин̃н̃а̄н̣ам̣ джа̄нам̣ пассам̣ йатха̄бхӯтам̣, маносампхассам̣ джа̄нам̣ пассам̣ йатха̄бхӯтам̣, йамидам̣ маносампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи джа̄нам̣ пассам̣ йатха̄бхӯтам̣, манасмим̣ на са̄раджджати, дхаммесу на са̄раджджати, мановин̃н̃а̄н̣е на са̄раджджати, маносампхассе на са̄раджджати, йамидам̣ маносампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тасмимпи на са̄раджджати.

‘‘тасса аса̄раттасса асам̣йуттасса асаммӯл̣хасса а̄дӣнава̄нупассино вихарато а̄йатим̣ пан̃чупа̄да̄наккхандха̄ апачайам̣ гаччханти. тан̣ха̄ часса поноббхавика̄ нандӣра̄гасахагата̄ татрататра̄бхинандинӣ, са̄ часса пахӣйати. тасса ка̄йика̄пи даратха̄ пахӣйанти, четасика̄пи даратха̄ пахӣйанти; ка̄йика̄пи санта̄па̄ пахӣйанти, четасика̄пи санта̄па̄ пахӣйанти; ка̄йика̄пи парил̣а̄ха̄ пахӣйанти, четасика̄пи парил̣а̄ха̄ пахӣйанти. со ка̄йасукхампи четосукхампи пат̣исам̣ведети.

433. ‘‘йа̄ татха̄бхӯтасса дит̣т̣хи са̄сса хоти самма̄дит̣т̣хи; йо татха̄бхӯтасса сан̇каппо сва̄сса хоти самма̄сан̇каппо; йо татха̄бхӯтасса ва̄йа̄мо сва̄сса хоти самма̄ва̄йа̄мо; йа̄ татха̄бхӯтасса сати са̄сса хоти самма̄сати; йо татха̄бхӯтасса сама̄дхи сва̄сса хоти самма̄сама̄дхи. пуббева кхо панасса ка̄йакаммам̣ вачӣкаммам̣ а̄джӣво супарисуддхо хоти. евамасса̄йам̣ арийо ат̣т̣хан̇гико магго бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччхати.

‘‘тасса евам̣ имам̣ арийам̣ ат̣т̣хан̇гикам̣ маггам̣ бха̄вайато чатта̄ропи сатипат̣т̣ха̄на̄ бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччханти, чатта̄ропи саммаппадха̄на̄ бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччханти, чатта̄ропи иддхипа̄да̄ бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччханти, пан̃чапи индрийа̄ни бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччханти, пан̃чапи бала̄ни бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччханти, саттапи боджджхан̇га̄ бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччханти.

‘‘тассиме две дхамма̄ йуганандха̄ ваттанти – саматхо ча випассана̄ ча. со йе дхамма̄ абхин̃н̃а̄ парин̃н̃еййа̄ те дхамме абхин̃н̃а̄ париджа̄на̄ти. йе дхамма̄ абхин̃н̃а̄ паха̄табба̄ те дхамме абхин̃н̃а̄ паджахати. йе дхамма̄ абхин̃н̃а̄ бха̄ветабба̄ те дхамме абхин̃н̃а̄ бха̄вети. йе дхамма̄ абхин̃н̃а̄ саччхика̄табба̄ те дхамме абхин̃н̃а̄ саччхикароти.

‘‘катаме ча, бхиккхаве, дхамма̄ абхин̃н̃а̄ парин̃н̃еййа̄? ‘пан̃чупа̄да̄наккхандха̄’ тисса вачанӣйам̣, сеййатхидам̣ – рӯпупа̄да̄наккхандхо, веданупа̄да̄наккхандхо, сан̃н̃упа̄да̄наккхандхо, сан̇кха̄рупа̄да̄наккхандхо, вин̃н̃а̄н̣упа̄да̄наккхандхо. име дхамма̄ абхин̃н̃а̄ парин̃н̃еййа̄.

‘‘катаме ча, бхиккхаве, дхамма̄ абхин̃н̃а̄ паха̄табба̄? авиджджа̄ ча бхаватан̣ха̄ ча – име дхамма̄ абхин̃н̃а̄ паха̄табба̄.

‘‘катаме ча, бхиккхаве, дхамма̄ абхин̃н̃а̄ бха̄ветабба̄? саматхо ча випассана̄ ча – име дхамма̄ абхин̃н̃а̄ бха̄ветабба̄.

‘‘катаме ча, бхиккхаве, дхамма̄ абхин̃н̃а̄ саччхика̄табба̄? виджджа̄ ча вимутти ча – име дхамма̄ абхин̃н̃а̄ саччхика̄табба̄’’ти.

идамавоча бхагава̄. аттамана̄ те бхиккхӯ бхагавато бха̄ситам̣ абхинандунти.

маха̄сал̣а̄йатаникасуттам̣ нит̣т̣хитам̣ саттамам̣.