6. чхачхаккасуттам̣

420. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. татра кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘бхиккхаво’’ти. ‘‘бхаданте’’ти те бхиккхӯ бхагавато паччассосум̣. бхагава̄ етадавоча – ‘‘дхаммам̣ во, бхиккхаве, десесса̄ми а̄дикалйа̄н̣ам̣ маджджхекалйа̄н̣ам̣ парийоса̄накалйа̄н̣ам̣ са̄ттхам̣ сабйан̃джанам̣, кевалапарипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣ пака̄сесса̄ми, йадидам̣ – чха чхакка̄ни. там̣ сун̣а̄тха, са̄дхукам̣ манаси каротха; бха̄сисса̄мӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо те бхиккхӯ бхагавато паччассосум̣. бхагава̄ етадавоча –

‘‘чха аджджхаттика̄ни а̄йатана̄ни ведитабба̄ни, чха ба̄хира̄ни а̄йатана̄ни ведитабба̄ни, чха вин̃н̃а̄н̣ака̄йа̄ ведитабба̄, чха пхассака̄йа̄ ведитабба̄, чха ведана̄ка̄йа̄ ведитабба̄, чха тан̣ха̄ка̄йа̄ ведитабба̄.

421. ‘‘‘чха аджджхаттика̄ни а̄йатана̄ни ведитабба̄нӣ’ти – ити кхо панетам̣ вуттам̣. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? чаккха̄йатанам̣, сота̄йатанам̣, гха̄на̄йатанам̣, дживха̄йатанам̣, ка̄йа̄йатанам̣, мана̄йатанам̣. ‘чха аджджхаттика̄ни а̄йатана̄ни ведитабба̄нӣ’ти – ити йам̣ там̣ вуттам̣, идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣. идам̣ пат̣хамам̣ чхаккам̣.

‘‘‘чха ба̄хира̄ни а̄йатана̄ни ведитабба̄нӣ’ти – ити кхо панетам̣ вуттам̣. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? рӯпа̄йатанам̣, садда̄йатанам̣, гандха̄йатанам̣, раса̄йатанам̣, пхот̣т̣хабба̄йатанам̣, дхамма̄йатанам̣. ‘чха ба̄хира̄ни а̄йатана̄ни ведитабба̄нӣ’ти – ити йам̣ там̣ вуттам̣, идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣. идам̣ дутийам̣ чхаккам̣.

‘‘‘чха вин̃н̃а̄н̣ака̄йа̄ ведитабба̄’ти – ити кхо панетам̣ вуттам̣. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? чаккхун̃ча пат̣ичча рӯпе ча уппаджджати чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣, сотан̃ча пат̣ичча садде ча уппаджджати сотавин̃н̃а̄н̣ам̣, гха̄нан̃ча пат̣ичча гандхе ча уппаджджати гха̄навин̃н̃а̄н̣ам̣, дживхан̃ча пат̣ичча расе ча уппаджджати дживха̄вин̃н̃а̄н̣ам̣, ка̄йан̃ча пат̣ичча пхот̣т̣хаббе ча уппаджджати ка̄йавин̃н̃а̄н̣ам̣, манан̃ча пат̣ичча дхамме ча уппаджджати мановин̃н̃а̄н̣ам̣. ‘чха вин̃н̃а̄н̣ака̄йа̄ ведитабба̄’ти – ити йам̣ там̣ вуттам̣, идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣. идам̣ татийам̣ чхаккам̣.

‘‘‘чха пхассака̄йа̄ ведитабба̄’ти – ити кхо панетам̣ вуттам̣. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? чаккхун̃ча пат̣ичча рӯпе ча уппаджджати чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣, тин̣н̣ам̣ сан̇гати пхассо; сотан̃ча пат̣ичча садде ча уппаджджати сотавин̃н̃а̄н̣ам̣, тин̣н̣ам̣ сан̇гати пхассо; гха̄нан̃ча пат̣ичча гандхе ча уппаджджати гха̄навин̃н̃а̄н̣ам̣, тин̣н̣ам̣ сан̇гати пхассо; дживхан̃ча пат̣ичча расе ча уппаджджати дживха̄вин̃н̃а̄н̣ам̣, тин̣н̣ам̣ сан̇гати пхассо; ка̄йан̃ча пат̣ичча пхот̣т̣хаббе ча уппаджджати ка̄йавин̃н̃а̄н̣ам̣, тин̣н̣ам̣ сан̇гати пхассо; манан̃ча пат̣ичча дхамме ча уппаджджати мановин̃н̃а̄н̣ам̣, тин̣н̣ам̣ сан̇гати пхассо. ‘чха пхассака̄йа̄ ведитабба̄’ти – ити йам̣ там̣ вуттам̣, идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣. идам̣ чатуттхам̣ чхаккам̣.

‘‘‘чха ведана̄ка̄йа̄ ведитабба̄’ти – ити кхо панетам̣ вуттам̣. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? чаккхун̃ча пат̣ичча рӯпе ча уппаджджати чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣, тин̣н̣ам̣ сан̇гати пхассо, пхассапаччайа̄ ведана̄; сотан̃ча пат̣ичча садде ча уппаджджати сотавин̃н̃а̄н̣ам̣, тин̣н̣ам̣ сан̇гати пхассо, пхассапаччайа̄ ведана̄; гха̄нан̃ча пат̣ичча гандхе ча уппаджджати гха̄навин̃н̃а̄н̣ам̣, тин̣н̣ам̣ сан̇гати пхассо, пхассапаччайа̄ ведана̄; дживхан̃ча пат̣ичча расе ча уппаджджати дживха̄вин̃н̃а̄н̣ам̣, тин̣н̣ам̣ сан̇гати пхассо, пхассапаччайа̄ ведана̄; ка̄йан̃ча пат̣ичча пхот̣т̣хаббе ча уппаджджати ка̄йавин̃н̃а̄н̣ам̣, тин̣н̣ам̣ сан̇гати пхассо, пхассапаччайа̄ ведана̄; манан̃ча пат̣ичча дхамме ча уппаджджати мановин̃н̃а̄н̣ам̣, тин̣н̣ам̣ сан̇гати пхассо, пхассапаччайа̄ ведана̄. ‘чха ведана̄ка̄йа̄ ведитабба̄’ти – ити йам̣ там̣ вуттам̣, идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣. идам̣ пан̃чамам̣ чхаккам̣.

‘‘‘чха тан̣ха̄ка̄йа̄ ведитабба̄’ти – ити кхо панетам̣ вуттам̣. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? чаккхун̃ча пат̣ичча рӯпе ча уппаджджати чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣, тин̣н̣ам̣ сан̇гати пхассо, пхассапаччайа̄ ведана̄, ведана̄паччайа̄ тан̣ха̄; сотан̃ча пат̣ичча садде ча уппаджджати сотавин̃н̃а̄н̣ам̣…пе… гха̄нан̃ча пат̣ичча гандхе ча уппаджджати гха̄навин̃н̃а̄н̣ам̣… дживхан̃ча пат̣ичча расе ча уппаджджати дживха̄вин̃н̃а̄н̣ам̣… ка̄йан̃ча пат̣ичча пхот̣т̣хаббе ча уппаджджати ка̄йавин̃н̃а̄н̣ам̣… манан̃ча пат̣ичча дхамме ча уппаджджати мановин̃н̃а̄н̣ам̣, тин̣н̣ам̣ сан̇гати пхассо, пхассапаччайа̄ ведана̄, ведана̄паччайа̄ тан̣ха̄. ‘чха тан̣ха̄ка̄йа̄ ведитабба̄’ти – ити йам̣ там̣ вуттам̣, идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣. идам̣ чхат̣т̣хам̣ чхаккам̣.

422. ‘‘‘чаккху атта̄’ти йо вадеййа там̣ на упападжджати. чаккхусса уппа̄допи вайопи пан̃н̃а̄йати. йасса кхо пана уппа̄допи вайопи пан̃н̃а̄йати, ‘атта̄ ме уппаджджати ча вети ча̄’ти иччасса евама̄гатам̣ хоти. тасма̄ там̣ на упападжджати – ‘чаккху атта̄’ти йо вадеййа. ити чаккху анатта̄.

‘‘‘рӯпа̄ атта̄’ти йо вадеййа там̣ на упападжджати. рӯпа̄нам̣ уппа̄допи вайопи пан̃н̃а̄йати. йасса кхо пана уппа̄допи вайопи пан̃н̃а̄йати, ‘атта̄ ме уппаджджати ча вети ча̄’ти иччасса евама̄гатам̣ хоти. тасма̄ там̣ на упападжджати – ‘рӯпа̄ атта̄’ти йо вадеййа. ити чаккху анатта̄, рӯпа̄ анатта̄.

‘‘‘чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣ атта̄’ти йо вадеййа там̣ на упападжджати. чаккхувин̃н̃а̄н̣асса уппа̄допи вайопи пан̃н̃а̄йати. йасса кхо пана уппа̄допи вайопи пан̃н̃а̄йати, ‘атта̄ ме уппаджджати ча вети ча̄’ти иччасса евама̄гатам̣ хоти. тасма̄ там̣ на упападжджати – ‘чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣ атта̄’ти йо вадеййа. ити чаккху анатта̄, рӯпа̄ анатта̄, чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣ анатта̄.

‘‘‘чаккхусампхассо атта̄’ти йо вадеййа там̣ на упападжджати. чаккхусампхассасса уппа̄допи вайопи пан̃н̃а̄йати. йасса кхо пана уппа̄допи вайопи пан̃н̃а̄йати, ‘атта̄ ме уппаджджати ча вети ча̄’ти иччасса евама̄гатам̣ хоти. тасма̄ там̣ на упападжджати – ‘чаккхусампхассо атта̄’ти йо вадеййа. ити чаккху анатта̄, рӯпа̄ анатта̄, чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣ анатта̄, чаккхусампхассо анатта̄.

‘‘‘ведана̄ атта̄’ти йо вадеййа там̣ на упападжджати. ведана̄йа уппа̄допи вайопи пан̃н̃а̄йати. йасса кхо пана уппа̄допи вайопи пан̃н̃а̄йати, ‘атта̄ ме уппаджджати ча вети ча̄’ти иччасса евама̄гатам̣ хоти. тасма̄ там̣ на упападжджати – ‘ведана̄ атта̄’ти йо вадеййа. ити чаккху анатта̄, рӯпа̄ анатта̄, чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣ анатта̄, чаккхусампхассо анатта̄, ведана̄ анатта̄.

‘‘‘тан̣ха̄ атта̄’ти йо вадеййа там̣ на упападжджати. тан̣ха̄йа уппа̄допи вайопи пан̃н̃а̄йати. йасса кхо пана уппа̄допи вайопи пан̃н̃а̄йати, ‘атта̄ ме уппаджджати ча вети ча̄’ти иччасса евама̄гатам̣ хоти. тасма̄ там̣ на упападжджати – ‘тан̣ха̄ атта̄’ти йо вадеййа. ити чаккху анатта̄, рӯпа̄ анатта̄, чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣ анатта̄, чаккхусампхассо анатта̄, ведана̄ анатта̄, тан̣ха̄ анатта̄.

423. ‘‘‘сотам̣ атта̄’ти йо вадеййа…пе… ‘гха̄нам̣ атта̄’ти йо вадеййа… ‘дживха̄ атта̄’ти йо вадеййа… ‘ка̄йо атта̄’ти йо вадеййа… ‘мано атта̄’ти йо вадеййа там̣ на упападжджати. манасса уппа̄допи вайопи пан̃н̃а̄йати. йасса кхо пана уппа̄допи вайопи пан̃н̃а̄йати, ‘атта̄ ме уппаджджати ча вети ча̄’ти иччасса евама̄гатам̣ хоти. тасма̄ там̣ на упападжджати – ‘мано атта̄’ти йо вадеййа. ити мано анатта̄.

‘‘‘дхамма̄ атта̄’ти йо вадеййа там̣ на упападжджати. дхамма̄нам̣ уппа̄допи вайопи пан̃н̃а̄йати. йасса кхо пана уппа̄допи вайопи пан̃н̃а̄йати, ‘атта̄ ме уппаджджати ча вети ча̄’ти иччасса евама̄гатам̣ хоти. тасма̄ там̣ на упападжджати – ‘дхамма̄ атта̄’ти йо вадеййа. ити мано анатта̄, дхамма̄ анатта̄.

‘‘‘мановин̃н̃а̄н̣ам̣ атта̄’ти йо вадеййа там̣ на упападжджати. мановин̃н̃а̄н̣асса уппа̄допи вайопи пан̃н̃а̄йати. йасса кхо пана уппа̄допи вайопи пан̃н̃а̄йати, ‘атта̄ ме уппаджджати ча вети ча̄’ти иччасса евама̄гатам̣ хоти. тасма̄ там̣ на упападжджати – ‘мановин̃н̃а̄н̣ам̣ атта̄’ти йо вадеййа. ити мано анатта̄, дхамма̄ анатта̄, мановин̃н̃а̄н̣ам̣ анатта̄.

‘‘‘маносампхассо атта̄’ти йо вадеййа там̣ на упападжджати. маносампхассасса уппа̄допи вайопи пан̃н̃а̄йати. йасса кхо пана уппа̄допи вайопи пан̃н̃а̄йати, ‘атта̄ ме уппаджджати ча вети ча̄’ти иччасса евама̄гатам̣ хоти. тасма̄ там̣ на упападжджати – ‘маносампхассо атта̄’ти йо вадеййа. ити мано анатта̄, дхамма̄ анатта̄, мановин̃н̃а̄н̣ам̣ анатта̄, маносампхассо анатта̄.

‘‘‘ведана̄ атта̄’ти йо вадеййа там̣ на упападжджати. ведана̄йа уппа̄допи вайопи пан̃н̃а̄йати. йасса кхо пана уппа̄допи вайопи пан̃н̃а̄йати, ‘атта̄ ме уппаджджати ча вети ча̄’ти иччасса евама̄гатам̣ хоти. тасма̄ там̣ на упападжджати – ‘ведана̄ атта̄’ти йо вадеййа. ити мано анатта̄, дхамма̄ анатта̄, мановин̃н̃а̄н̣ам̣ анатта̄, маносампхассо анатта̄, ведана̄ анатта̄.

‘‘‘тан̣ха̄ атта̄’ти йо вадеййа там̣ на упападжджати. тан̣ха̄йа уппа̄допи вайопи пан̃н̃а̄йати. йасса кхо пана уппа̄допи вайопи пан̃н̃а̄йати, ‘атта̄ ме уппаджджати ча вети ча̄’ти иччасса евама̄гатам̣ хоти. тасма̄ там̣ на упападжджати – ‘тан̣ха̄ атта̄’ти йо вадеййа. ити мано анатта̄, дхамма̄ анатта̄, мановин̃н̃а̄н̣ам̣ анатта̄, маносампхассо анатта̄, ведана̄ анатта̄, тан̣ха̄ анатта̄.

424. ‘‘айам̣ кхо пана, бхиккхаве, сакка̄йасамудайага̄минӣ пат̣ипада̄ – чаккхум̣ ‘етам̣ мама, есохамасми, есо ме атта̄’ти саманупассати; рӯпе ‘етам̣ мама, есохамасми, есо ме атта̄’ти саманупассати; чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣ ‘етам̣ мама, есохамасми, есо ме атта̄’ти саманупассати; чаккхусампхассам̣ ‘етам̣ мама, есохамасми, есо ме атта̄’ти саманупассати; веданам̣ ‘етам̣ мама, есохамасми, есо ме атта̄’ти саманупассати; тан̣хам̣ ‘етам̣ мама, есохамасми, есо ме атта̄’ти саманупассати; сотам̣ ‘етам̣ мама, есохамасми, есо ме атта̄’ти саманупассати…пе… гха̄нам̣ ‘етам̣ мама, есохамасми, есо ме атта̄’ти саманупассати…пе… дживхам̣ ‘етам̣ мама, есохамасми, есо ме атта̄’ти саманупассати…пе… ка̄йам̣ ‘етам̣ мама, есохамасми, есо ме атта̄’ти саманупассати…пе… манам̣ ‘етам̣ мама, есохамасми, есо ме атта̄’ти саманупассати, дхамме ‘етам̣ мама, есохамасми, есо ме атта̄’ти саманупассати, мановин̃н̃а̄н̣ам̣ ‘етам̣ мама, есохамасми, есо ме атта̄’ти саманупассати, маносампхассам̣ ‘етам̣ мама, есохамасми, есо ме атта̄’ти саманупассати, веданам̣ ‘етам̣ мама, есохамасми, есо ме атта̄’ти саманупассати, тан̣хам̣ ‘етам̣ мама, есохамасми, есо ме атта̄’ти саманупассати.

‘‘айам̣ кхо пана, бхиккхаве, сакка̄йаниродхага̄минӣ пат̣ипада̄ – чаккхум̣ ‘нетам̣ мама, несохамасми, на месо атта̄’ти саманупассати. рӯпе ‘нетам̣ мама, несохамасми, на месо атта̄’ти саманупассати. чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣ ‘нетам̣ мама, несохамасми, на месо атта̄’ти саманупассати. чаккхусампхассам̣ ‘нетам̣ мама, несохамасми, на месо атта̄’ти саманупассати. веданам̣ ‘нетам̣ мама, несохамасми, на месо атта̄’ти саманупассати. тан̣хам̣ ‘нетам̣ мама, несохамасми, на месо атта̄’ти саманупассати. сотам̣ ‘нетам̣ мама, несохамасми, на месо атта̄’ти саманупассати…пе… гха̄нам̣ ‘нетам̣ мама, несохамасми, на месо атта̄’ти саманупассати… дживхам̣ ‘нетам̣ мама, несохамасми, на месо атта̄’ти саманупассати… ка̄йам̣ ‘нетам̣ мама, несохамасми, на месо атта̄’ти саманупассати… манам̣ ‘нетам̣ мама, несохамасми, на месо атта̄’ти саманупассати. дхамме ‘нетам̣ мама, несохамасми, на месо атта̄’ти саманупассати. мановин̃н̃а̄н̣ам̣ ‘нетам̣ мама, несохамасми, на месо атта̄’ти саманупассати. маносампхассам̣ ‘нетам̣ мама, несохамасми, на месо атта̄’ти саманупассати. веданам̣ ‘нетам̣ мама, несохамасми, на месо атта̄’ти саманупассати. тан̣хам̣ ‘нетам̣ мама, несохамасми, на месо атта̄’ти саманупассати.

425. ‘‘чаккхун̃ча, бхиккхаве, пат̣ичча рӯпе ча уппаджджати чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣, тин̣н̣ам̣ сан̇гати пхассо, пхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄. со сукха̄йа ведана̄йа пхут̣т̣хо сама̄но абхинандати абхивадати аджджхоса̄йа тит̣т̣хати. тасса ра̄га̄нусайо анусети. дуккха̄йа ведана̄йа пхут̣т̣хо сама̄но сочати киламати паридевати уратта̄л̣им̣ кандати саммохам̣ а̄паджджати. тасса пат̣игха̄нусайо анусети. адуккхамасукха̄йа ведана̄йа пхут̣т̣хо сама̄но тасса̄ ведана̄йа самудайан̃ча аттхан̇гаман̃ча асса̄дан̃ча а̄дӣнаван̃ча ниссаран̣ан̃ча йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти. тасса авиджджа̄нусайо анусети. со вата, бхиккхаве, сукха̄йа ведана̄йа ра̄га̄нусайам̣ аппаха̄йа дуккха̄йа ведана̄йа пат̣игха̄нусайам̣ аппат̣ивинодетва̄ адуккхамасукха̄йа ведана̄йа авиджджа̄нусайам̣ асамӯханитва̄ авиджджам̣ аппаха̄йа виджджам̣ ануппа̄детва̄ дит̣т̣хева дхамме дуккхассантакаро бхависсатӣти – нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджати.

‘‘сотан̃ча, бхиккхаве, пат̣ичча садде ча уппаджджати сотавин̃н̃а̄н̣ам̣…пе… гха̄нан̃ча, бхиккхаве, пат̣ичча гандхе ча уппаджджати гха̄навин̃н̃а̄н̣ам̣…пе… дживхан̃ча, бхиккхаве, пат̣ичча расе ча уппаджджати дживха̄вин̃н̃а̄н̣ам̣…пе… ка̄йан̃ча, бхиккхаве, пат̣ичча пхот̣т̣хаббе ча уппаджджати ка̄йавин̃н̃а̄н̣ам̣…пе… манан̃ча, бхиккхаве, пат̣ичча дхамме ча уппаджджати мановин̃н̃а̄н̣ам̣, тин̣н̣ам̣ сан̇гати пхассо, пхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄. со сукха̄йа ведана̄йа пхут̣т̣хо сама̄но абхинандати абхивадати аджджхоса̄йа тит̣т̣хати. тасса ра̄га̄нусайо анусети. дуккха̄йа ведана̄йа пхут̣т̣хо сама̄но сочати киламати паридевати уратта̄л̣им̣ кандати саммохам̣ а̄паджджати. тасса пат̣игха̄нусайо анусети. адуккхамасукха̄йа ведана̄йа пхут̣т̣хо сама̄но тасса̄ ведана̄йа самудайан̃ча аттхан̇гаман̃ча асса̄дан̃ча а̄дӣнаван̃ча ниссаран̣ан̃ча йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти. тасса авиджджа̄нусайо анусети. со вата, бхиккхаве, сукха̄йа ведана̄йа ра̄га̄нусайам̣ аппаха̄йа дуккха̄йа ведана̄йа пат̣игха̄нусайам̣ аппат̣ивинодетва̄ адуккхамасукха̄йа ведана̄йа авиджджа̄нусайам̣ асамӯханитва̄ авиджджам̣ аппаха̄йа виджджам̣ ануппа̄детва̄ дит̣т̣хева дхамме дуккхассантакаро бхависсатӣти – нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджати.

426. ‘‘чаккхун̃ча, бхиккхаве, пат̣ичча рӯпе ча уппаджджати чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣, тин̣н̣ам̣ сан̇гати пхассо, пхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄. со сукха̄йа ведана̄йа пхут̣т̣хо сама̄но на̄бхинандати на̄бхивадати на̄джджхоса̄йа тит̣т̣хати. тасса ра̄га̄нусайо на̄нусети. дуккха̄йа ведана̄йа пхут̣т̣хо сама̄но на сочати на киламати паридевати на уратта̄л̣им̣ кандати на саммохам̣ а̄паджджати. тасса пат̣игха̄нусайо на̄нусети. адуккхамасукха̄йа ведана̄йа пхут̣т̣хо сама̄но тасса̄ ведана̄йа самудайан̃ча аттхан̇гаман̃ча асса̄дан̃ча а̄дӣнаван̃ча ниссаран̣ан̃ча йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. тасса авиджджа̄нусайо на̄нусети. со вата, бхиккхаве, сукха̄йа ведана̄йа ра̄га̄нусайам̣ паха̄йа дуккха̄йа ведана̄йа пат̣игха̄нусайам̣ пат̣ивинодетва̄ адуккхамасукха̄йа ведана̄йа авиджджа̄нусайам̣ самӯханитва̄ авиджджам̣ паха̄йа виджджам̣ уппа̄детва̄ дит̣т̣хева дхамме дуккхассантакаро бхависсатӣти – т̣ха̄наметам̣ виджджати.

‘‘сотан̃ча, бхиккхаве, пат̣ичча садде ча уппаджджати сотавин̃н̃а̄н̣ам̣…пе….

‘‘гха̄нан̃ча, бхиккхаве, пат̣ичча гандхе ча уппаджджати гха̄навин̃н̃а̄н̣ам̣…пе….

‘‘дживхан̃ча, бхиккхаве, пат̣ичча расе ча уппаджджати дживха̄вин̃н̃а̄н̣ам̣…пе….

‘‘ка̄йан̃ча, бхиккхаве, пат̣ичча пхот̣т̣хаббе ча уппаджджати ка̄йавин̃н̃а̄н̣ам̣…пе….

‘‘манан̃ча, бхиккхаве, пат̣ичча дхамме ча уппаджджати мановин̃н̃а̄н̣ам̣ тин̣н̣ам̣ сан̇гати пхассо, пхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄. со сукха̄йа ведана̄йа пхут̣т̣хо сама̄но на̄бхинандати на̄бхивадати на̄джджхоса̄йа тит̣т̣хати. тасса ра̄га̄нусайо на̄нусети. дуккха̄йа ведана̄йа пхут̣т̣хо сама̄но на сочати на киламати на паридевати на уратта̄л̣им̣ кандати на саммохам̣ а̄паджджати. тасса пат̣игха̄нусайо на̄нусети. адуккхамасукха̄йа ведана̄йа пхут̣т̣хо сама̄но тасса̄ ведана̄йа самудайан̃ча аттхан̇гаман̃ча асса̄дан̃ча а̄дӣнаван̃ча ниссаран̣ан̃ча йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. тасса авиджджа̄нусайо на̄нусети. со вата, бхиккхаве, сукха̄йа ведана̄йа ра̄га̄нусайам̣ паха̄йа дуккха̄йа ведана̄йа пат̣игха̄нусайам̣ пат̣ивинодетва̄ адуккхамасукха̄йа ведана̄йа авиджджа̄нусайам̣ самӯханитва̄ авиджджам̣ паха̄йа виджджам̣ уппа̄детва̄ дит̣т̣хева дхамме дуккхассантакаро бхависсатӣти – т̣ха̄наметам̣ виджджати.

427. ‘‘евам̣ пассам̣, бхиккхаве, сутава̄ арийаса̄вако чаккхусмим̣ [чаккхусмимпи (сйа̄. кам̣.) евамитаресупи] ниббиндати, рӯпесу ниббиндати, чаккхувин̃н̃а̄н̣е ниббиндати, чаккхусампхассе ниббиндати, ведана̄йа ниббиндати, тан̣ха̄йа ниббиндати. сотасмим̣ ниббиндати, саддесу ниббиндати…пе… гха̄насмим̣ ниббиндати, гандхесу ниббиндати… дживха̄йа ниббиндати, расесу ниббиндати… ка̄йасмим̣ ниббиндати, пхот̣т̣хаббесу ниббиндати… манасмим̣ ниббиндати, дхаммесу ниббиндати, мановин̃н̃а̄н̣е ниббиндати, маносампхассе ниббиндати, ведана̄йа ниббиндати, тан̣ха̄йа ниббиндати. ниббиндам̣ вираджджати, вира̄га̄ вимуччати. вимуттасмим̣ вимуттамити н̃а̄н̣ам̣ хоти. ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти паджа̄на̄тӣ’’ти.

идамавоча бхагава̄. аттамана̄ те бхиккхӯ бхагавато бха̄ситам̣ абхинандунти. имасмим̣ кхо пана веййа̄каран̣асмим̣ бхан̃н̃ама̄не сат̣т̣химатта̄нам̣ бхиккхӯнам̣ анупа̄да̄йа а̄савехи читта̄ни вимуччим̣сӯти.

чхачхаккасуттам̣ нит̣т̣хитам̣ чхат̣т̣хам̣.