10. дха̄тувибхан̇гасуттам̣
342. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ магадхесу ча̄рикам̣ чарама̄но йена ра̄джагахам̣ тадавасари; йена бхаггаво кумбхака̄ро тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхаггавам̣ кумбхака̄рам̣ етадавоча – ‘‘саче те, бхаггава, агару вихарему а̄весане [вихара̄ма̄весане (сӣ. пӣ.), вихара̄ма нивесане (сйа̄. кам̣.), вихарему нивесане (ка.)] екаратта’’нти. ‘‘на кхо ме, бханте, гару. аттхи четтха паббаджито пат̣хамам̣ ва̄сӯпагато. саче со ануджа̄на̄ти, вихаратха [вихара (сӣ. пӣ.)], бханте, йатха̄сукха’’нти.
тена кхо пана самайена пуккуса̄ти на̄ма кулапутто бхагавантам̣ уддисса саддха̄йа ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджито. со тасмим̣ кумбхака̄ра̄весане [кумбхака̄ранивесане (сйа̄. кам̣. ка.)] пат̣хамам̣ ва̄сӯпагато хоти. атха кхо бхагава̄ йена̄йасма̄ пуккуса̄ти тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ пуккуса̄тим̣ етадавоча – ‘‘саче те, бхиккху, агару вихарему а̄весане екаратта’’нти. ‘‘урундам̣, а̄вусо [ӯрӯндам̣ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.), урӯддхам̣ (ка.) дӣ. ни. 2 саккапан̃хасуттат̣ӣка̄ олокетабба̄], кумбхака̄ра̄весанам̣. вихарата̄йасма̄ йатха̄сукха’’нти.
атха кхо бхагава̄ кумбхака̄ра̄весанам̣ пависитва̄ екамантам̣ тин̣асантха̄ракам̣ [тин̣асантхарикам̣ (сӣ.), тин̣асантхаракам̣ (сйа̄. кам̣.)] пан̃н̃а̄петва̄ нисӣди паллан̇кам̣ а̄бхуджитва̄ уджум̣ ка̄йам̣ пан̣идха̄йа паримукхам̣ сатим̣ упат̣т̣хапетва̄. атха кхо бхагава̄ бахудева раттим̣ нисаджджа̄йа вӣтина̄меси. а̄йасма̄пи кхо пуккуса̄ти бахудева раттим̣ нисаджджа̄йа вӣтина̄меси.
атха кхо бхагавато етадахоси – ‘‘па̄са̄дикам̣ кхо айам̣ кулапутто ирийати. йам̣нӯна̄хам̣ пуччхеййа’’нти. атха кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ пуккуса̄тим̣ етадавоча – ‘‘кам̣си твам̣, бхиккху, уддисса паббаджито? ко ва̄ те саттха̄? касса ва̄ твам̣ дхаммам̣ рочесӣ’’ти? ‘‘аттха̄вусо, саман̣о готамо сакйапутто сакйакула̄ паббаджито. там̣ кхо пана бхагавантам̣ готамам̣ евам̣ калйа̄н̣о киттисаддо аббхуггато – ‘итипи со бхагава̄ арахам̣ самма̄самбуддхо виджджа̄чаран̣асампанно сугато локавидӯ ануттаро пурисадаммаса̄ратхи саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄’ти. та̄хам̣ бхагавантам̣ уддисса паббаджито. со ча ме бхагава̄ саттха̄. тасса ча̄хам̣ бхагавато дхаммам̣ рочемӣ’’ти. ‘‘кахам̣ пана, бхиккху, етарахи со бхагава̄ вихарати арахам̣ самма̄самбуддхо’’ти. ‘‘аттха̄вусо, уттаресу джанападесу са̄ваттхи на̄ма нагарам̣. таттха со бхагава̄ етарахи вихарати арахам̣ самма̄самбуддхо’’ти. ‘‘дит̣т̣хапуббо пана те, бхиккху, со бхагава̄; дисва̄ ча пана джа̄неййа̄сӣ’’ти? ‘‘на кхо ме, а̄вусо, дит̣т̣хапуббо со бхагава̄; дисва̄ ча̄хам̣ на джа̄неййа’’нти.
атха кхо бхагавато етадахоси – ‘‘маман̃ча кхва̄йам̣ [мам̣ тва̄йам̣ (сӣ.), мамам̣ кхва̄йам̣ (сйа̄. кам̣.), мам̣ кхва̄йам̣ (пӣ.)] кулапутто уддисса паббаджито. йам̣нӯнасса̄хам̣ дхаммам̣ десеййа’’нти. атха кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ пуккуса̄тим̣ а̄мантеси – ‘‘дхаммам̣ те, бхиккху, десесса̄ми. там̣ сун̣а̄хи, са̄дхукам̣ манаси карохи; бха̄сисса̄мӣ’’ти. ‘‘евама̄вусо’’ти кхо а̄йасма̄ пуккуса̄ти бхагавато паччассоси. бхагава̄ етадавоча –
343. ‘‘‘чхадха̄туро [чхаддха̄туро (сӣ.)] айам̣, бхиккху, пурисо чхапхасса̄йатано ат̣т̣ха̄расаманопавича̄ро чатура̄дхит̣т̣ха̄но; йаттха т̣хитам̣ ман̃н̃ассава̄ наппаваттанти, ман̃н̃ассаве кхо пана наппаваттама̄не муни сантоти вуччати. пан̃н̃ам̣ наппамаджджеййа, саччаманураккхеййа, ча̄гаманубрӯхеййа, сантимева со сиккхеййа̄’ти – айамуддесо дха̄тувибхан̇гасса [чхадха̄тувибхан̇гасса (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)].
344. ‘‘‘чхадха̄туро айам̣, бхиккху, пурисо’ти – ити кхо панетам̣ вуттам̣. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? (чхайима̄, бхиккху, дха̄туйо) [( ) наттхи сӣ. пӣ. поттхакесу] – патхавӣдха̄ту, а̄подха̄ту, теджодха̄ту, ва̄йодха̄ту, а̄ка̄садха̄ту, вин̃н̃а̄н̣адха̄ту. ‘чхадха̄туро айам̣, бхиккху, пурисо’ти – ити йам̣ там̣ вуттам̣, идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣.
345. ‘‘‘чхапхасса̄йатано айам̣, бхиккху, пурисо’ти – ити кхо панетам̣ вуттам̣. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? чаккхусампхасса̄йатанам̣, сотасампхасса̄йатанам̣, гха̄насампхасса̄йатанам̣, дживха̄сампхасса̄йатанам̣, ка̄йасампхасса̄йатанам̣, маносампхасса̄йатанам̣. ‘чхапхасса̄йатано айам̣, бхиккху, пурисо’ти – ити йам̣ там̣ вуттам̣, идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣.
346. ‘‘‘ат̣т̣ха̄расаманопавича̄ро айам̣, бхиккху, пурисо’ти – ити кхо панетам̣ вуттам̣. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? чаккхуна̄ рӯпам̣ дисва̄ соманассат̣т̣ха̄нӣйам̣ рӯпам̣ упавичарати, доманассат̣т̣ха̄нӣйам̣ рӯпам̣ упавичарати, упеккха̄т̣т̣ха̄нӣйам̣ рӯпам̣ упавичарати; сотена саддам̣ сутва̄…пе… гха̄нена гандхам̣ гха̄йитва̄… дживха̄йа расам̣ са̄йитва̄… ка̄йена пхот̣т̣хаббам̣ пхуситва̄… манаса̄ дхаммам̣ вин̃н̃а̄йа соманассат̣т̣ха̄нӣйам̣ дхаммам̣ упавичарати, доманассат̣т̣ха̄нӣйам̣ дхаммам̣ упавичарати, упеккха̄т̣т̣ха̄нӣйам̣ дхаммам̣ упавичарати – ити чха соманассупавича̄ра̄, чха доманассупавича̄ра̄, чха упеккхупавича̄ра̄. ‘ат̣т̣ха̄расаманопавича̄ро айам̣, бхиккху, пурисо’ти – ити йам̣ там̣ вуттам̣, идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣.
347. ‘‘‘чатура̄дхит̣т̣ха̄но айам̣, бхиккху, пурисо’ти – ити кхо панетам̣ вуттам̣. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? пан̃н̃а̄дхит̣т̣ха̄но, сачча̄дхит̣т̣ха̄но, ча̄га̄дхит̣т̣ха̄но, упасама̄дхит̣т̣ха̄но. ‘чатура̄дхит̣т̣ха̄но айам̣, бхиккху, пурисо’ти – ити йам̣ там̣ вуттам̣ идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣.
348. ‘‘‘пан̃н̃ам̣ наппамаджджеййа, саччаманураккхеййа, ча̄гаманубрӯхеййа, сантимева со сиккхеййа̄’ти – ити кхо панетам̣ вуттам̣. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? катхан̃ча, бхиккху, пан̃н̃ам̣ наппамаджджати? чхайима̄, бхиккху, дха̄туйо – патхавӣдха̄ту, а̄подха̄ту, теджодха̄ту, ва̄йодха̄ту, а̄ка̄садха̄ту, вин̃н̃а̄н̣адха̄ту.
349. ‘‘катама̄ ча, бхиккху, патхавӣдха̄ту? патхавӣдха̄ту сийа̄ аджджхаттика̄ сийа̄ ба̄хира̄. катама̄ ча, бхиккху, аджджхаттика̄ патхавӣдха̄ту? йам̣ аджджхаттам̣ паччаттам̣ каккхал̣ам̣ кхаригатам̣ упа̄диннам̣ [упа̄дин̣н̣ам̣ (пӣ. ка.)], сеййатхидам̣ – кеса̄ лома̄ накха̄ данта̄ тачо мам̣сам̣ нха̄ру ат̣т̣хи ат̣т̣химин̃джам̣ [ат̣т̣химин̃джа̄ (сӣ. пӣ.)] ваккам̣ хадайам̣ йаканам̣ киломакам̣ пихакам̣ паппха̄сам̣ антам̣ антагун̣ам̣ ударийам̣ карӣсам̣, йам̣ ва̄ панан̃н̃ампи кин̃чи аджджхаттам̣ паччаттам̣ каккхал̣ам̣ кхаригатам̣ упа̄диннам̣ – айам̣ вуччати, бхиккху, аджджхаттика̄ патхавӣдха̄ту. йа̄ чева кхо пана аджджхаттика̄ патхавӣдха̄ту йа̄ ча ба̄хира̄ патхавӣдха̄ту патхавӣдха̄туревеса̄. ‘там̣ нетам̣ мама несохамасми на месо атта̄’ти – еваметам̣ йатха̄бхӯтам̣ саммаппан̃н̃а̄йа дат̣т̣хаббам̣. еваметам̣ йатха̄бхӯтам̣ саммаппан̃н̃а̄йа дисва̄ патхавӣдха̄туйа̄ ниббиндати, патхавӣдха̄туйа̄ читтам̣ вира̄джети.
350. ‘‘катама̄ ча, бхиккху, а̄подха̄ту? а̄подха̄ту сийа̄ аджджхаттика̄ сийа̄ ба̄хира̄. катама̄ ча, бхиккху, аджджхаттика̄ а̄подха̄ту? йам̣ аджджхаттам̣ паччаттам̣ а̄по а̄погатам̣ упа̄диннам̣ сеййатхидам̣ – питтам̣ семхам̣ пуббо лохитам̣ седо медо ассу васа̄ кхел̣о син̇гха̄н̣ика̄ ласика̄ муттам̣, йам̣ ва̄ панан̃н̃ампи кин̃чи аджджхаттам̣ паччаттам̣ а̄по а̄погатам̣ упа̄диннам̣ – айам̣ вуччати, бхиккху, аджджхаттика̄ а̄подха̄ту. йа̄ чева кхо пана аджджхаттика̄ а̄подха̄ту йа̄ ча ба̄хира̄ а̄подха̄ту а̄подха̄туревеса̄. ‘там̣ нетам̣ мама, несохамасми, на месо атта̄’ти – еваметам̣ йатха̄бхӯтам̣ саммаппан̃н̃а̄йа дат̣т̣хаббам̣. еваметам̣ йатха̄бхӯтам̣ саммаппан̃н̃а̄йа дисва̄ а̄подха̄туйа̄ ниббиндати, а̄подха̄туйа̄ читтам̣ вира̄джети.
351. ‘‘катама̄ ча, бхиккху, теджодха̄ту? теджодха̄ту сийа̄ аджджхаттика̄ сийа̄ ба̄хира̄. катама̄ ча, бхиккху, аджджхаттика̄ теджодха̄ту? йам̣ аджджхаттам̣ паччаттам̣ теджо теджогатам̣ упа̄диннам̣, сеййатхидам̣ – йена ча сантаппати, йена ча джӣрӣйати, йена ча парид̣айхати, йена ча аситапӣтакха̄йитаса̄йитам̣ самма̄ парин̣а̄мам̣ гаччхати, йам̣ ва̄ панан̃н̃ампи кин̃чи аджджхаттам̣ паччаттам̣ теджо теджогатам̣ упа̄диннам̣ – айам̣ вуччати, бхиккху, аджджхаттика̄ теджодха̄ту. йа̄ чева кхо пана аджджхаттика̄ теджодха̄ту йа̄ ча ба̄хира̄ теджодха̄ту теджодха̄туревеса̄. ‘там̣ нетам̣ мама, несохамасми, на месо атта̄’ти – еваметам̣ йатха̄бхӯтам̣ саммаппан̃н̃а̄йа дат̣т̣хаббам̣. еваметам̣ йатха̄бхӯтам̣ саммаппан̃н̃а̄йа дисва̄ теджодха̄туйа̄ ниббиндати, теджодха̄туйа̄ читтам̣ вира̄джети.
352. ‘‘катама̄ ча, бхиккху, ва̄йодха̄ту? ва̄йодха̄ту сийа̄ аджджхаттика̄ сийа̄ ба̄хира̄. катама̄ ча, бхиккху, аджджхаттика̄ ва̄йодха̄ту? йам̣ аджджхаттам̣ паччаттам̣ ва̄йо ва̄йогатам̣ упа̄диннам̣, сеййатхидам̣ – уддхан̇гама̄ ва̄та̄ адхогама̄ ва̄та̄ куччхисайа̄ ва̄та̄ кот̣т̣ха̄сайа̄ [кот̣т̣хасайа̄ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] ва̄та̄ ан̇гаман̇га̄нуса̄рино ва̄та̄ асса̄со пасса̄со ити, йам̣ ва̄ панан̃н̃ампи кин̃чи аджджхаттам̣ паччаттам̣ ва̄йо ва̄йогатам̣ упа̄диннам̣ – айам̣ вуччати, бхиккху, аджджхаттика̄ ва̄йодха̄ту. йа̄ чева кхо пана аджджхаттика̄ ва̄йодха̄ту йа̄ ча ба̄хира̄ ва̄йодха̄ту ва̄йодха̄туревеса̄. ‘там̣ нетам̣ мама, несохамасми, на месо атта̄’ти – еваметам̣ йатха̄бхӯтам̣ саммаппан̃н̃а̄йа дат̣т̣хаббам̣. еваметам̣ йатха̄бхӯтам̣ саммаппан̃н̃а̄йа дисва̄ ва̄йодха̄туйа̄ ниббиндати, ва̄йодха̄туйа̄ читтам̣ вира̄джети.
353. ‘‘катама̄ ча, бхиккху, а̄ка̄садха̄ту? а̄ка̄садха̄ту сийа̄ аджджхаттика̄ сийа̄ ба̄хира̄. катама̄ ча, бхиккху, аджджхаттика̄ а̄ка̄садха̄ту? йам̣ аджджхаттам̣ паччаттам̣ а̄ка̄сам̣ а̄ка̄сагатам̣ упа̄диннам̣, сеййатхидам̣ – кан̣н̣аччхиддам̣ на̄саччхиддам̣ мукхадва̄рам̣ йена ча аситапӣтакха̄йитаса̄йитам̣ аджджхохарати, йаттха ча аситапӣтакха̄йитаса̄йитам̣ сантит̣т̣хати, йена ча аситапӣтакха̄йитаса̄йитам̣ адхобха̄гам̣ [адхобха̄га̄ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.) девадӯтасуттена самети] никкхамати, йам̣ ва̄ панан̃н̃ампи кин̃чи аджджхаттам̣ паччаттам̣ а̄ка̄сам̣ а̄ка̄сагатам̣ агхам̣ агхагатам̣ виварам̣ виварагатам̣ асампхут̣т̣хам̣ мам̣салохитехи упа̄диннам̣ – айам̣ вуччати бхиккху аджджхаттика̄ а̄ка̄садха̄ту. йа̄ чева кхо пана аджджхаттика̄ а̄ка̄садха̄ту йа̄ ча ба̄хира̄ а̄ка̄садха̄ту а̄ка̄садха̄туревеса̄. ‘там̣ нетам̣ мама, несохамасми, на месо атта̄’ти – еваметам̣ йатха̄бхӯтам̣ саммаппан̃н̃а̄йа дат̣т̣хаббам̣. еваметам̣ йатха̄бхӯтам̣ саммаппан̃н̃а̄йа дисва̄ а̄ка̄садха̄туйа̄ ниббиндати, а̄ка̄садха̄туйа̄ читтам̣ вира̄джети.
354. ‘‘атха̄парам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣йева авасиссати парисуддхам̣ парийода̄там̣. тена ча вин̃н̃а̄н̣ена ким̣ [тена вин̃н̃а̄н̣ена кин̃ча (сӣ.)] виджа̄на̄ти? ‘сукха’нтипи виджа̄на̄ти, ‘дуккха’нтипи виджа̄на̄ти, ‘адуккхамасукха’нтипи виджа̄на̄ти. сукхаведанийам̣, бхиккху, пхассам̣ пат̣ичча уппаджджати сукха̄ ведана̄. со сукхам̣ веданам̣ ведайама̄но ‘сукхам̣ веданам̣ ведайа̄мӣ’ти паджа̄на̄ти. ‘тассева сукхаведанийасса пхассасса ниродха̄ йам̣ таджджам̣ ведайитам̣ сукхаведанийам̣ пхассам̣ пат̣ичча уппанна̄ сукха̄ ведана̄ са̄ нируджджхати, са̄ вӯпасамматӣ’ти паджа̄на̄ти.
355. ‘‘дуккхаведанийам̣, бхиккху, пхассам̣ пат̣ичча уппаджджати дуккха̄ ведана̄. со дуккхам̣ веданам̣ ведайама̄но ‘дуккхам̣ веданам̣ ведайа̄мӣ’ти паджа̄на̄ти. ‘тассева дуккхаведанийасса пхассасса ниродха̄ йам̣ таджджам̣ ведайитам̣ дуккхаведанийам̣ пхассам̣ пат̣ичча уппанна̄ дуккха̄ ведана̄ са̄ нируджджхати, са̄ вӯпасамматӣ’ти паджа̄на̄ти.
356. ‘‘адуккхамасукхаведанийам̣, бхиккху, пхассам̣ пат̣ичча уппаджджати адуккхамасукха̄ ведана̄. со адуккхамасукхам̣ веданам̣ ведайама̄но ‘адуккхамасукхам̣ веданам̣ ведайа̄мӣ’ти паджа̄на̄ти. ‘тассева адуккхамасукхаведанийасса пхассасса ниродха̄ йам̣ таджджам̣ ведайитам̣ адуккхамасукхаведанийам̣ пхассам̣ пат̣ичча уппанна̄ адуккхамасукха̄ ведана̄ са̄ нируджджхати, са̄ вӯпасамматӣ’ти паджа̄на̄ти.
357. ‘‘сеййатха̄пи, бхиккху, двиннам̣ кат̣т̣ха̄нам̣ сан̇гхат̣т̣а̄ [сампхасса (сӣ. пӣ.), сан̇гхат̣а̄ (сйа̄. кам̣.)] самодха̄на̄ усма̄ джа̄йати, теджо абхиниббаттати, тесам̣йева двиннам̣ кат̣т̣ха̄нам̣ на̄на̄бха̄ва̄ виккхепа̄ йа̄ таджджа̄ усма̄ са̄ нируджджхати, са̄ вӯпасаммати; евамева кхо, бхиккху, сукхаведанийам̣ пхассам̣ пат̣ичча уппаджджати сукха̄ ведана̄. со сукхам̣ веданам̣ ведайама̄но ‘сукхам̣ веданам̣ ведайа̄мӣ’ти паджа̄на̄ти. ‘тассева сукхаведанийасса пхассасса ниродха̄ йам̣ таджджам̣ ведайитам̣ сукхаведанийам̣ пхассам̣ пат̣ичча уппанна̄ сукха̄ ведана̄ са̄ нируджджхати, са̄ вӯпасамматӣ’ти паджа̄на̄ти.
358. ‘‘дуккхаведанийам̣, бхиккху, пхассам̣ пат̣ичча уппаджджати дуккха̄ ведана̄. со дуккхам̣ веданам̣ ведайама̄но ‘дуккхам̣ веданам̣ ведайа̄мӣ’ти паджа̄на̄ти. ‘тассева дуккхаведанийасса пхассасса ниродха̄ йам̣ таджджам̣ ведайитам̣ дуккхаведанийам̣ пхассам̣ пат̣ичча уппанна̄ дуккха̄ ведана̄ са̄ нируджджхати, са̄ вӯпасамматӣ’ти паджа̄на̄ти.
359. ‘‘адуккхамасукхаведанийам̣, бхиккху, пхассам̣ пат̣ичча уппаджджати адуккхамасукха̄ ведана̄. со адуккхамасукхам̣ веданам̣ ведайама̄но ‘адуккхамасукхам̣ веданам̣ ведайа̄мӣ’ти паджа̄на̄ти. ‘тассева адуккхамасукхаведанийасса пхассасса ниродха̄ йам̣ таджджам̣ ведайитам̣ адуккхамасукхаведанийам̣ пхассам̣ пат̣ичча уппанна̄ адуккхамасукха̄ ведана̄ са̄ нируджджхати, са̄ вӯпасамматӣ’ти паджа̄на̄ти.
360. ‘‘атха̄парам̣ упеккха̄йева авасиссати парисуддха̄ парийода̄та̄ муду ча камман̃н̃а̄ ча пабхассара̄ ча. сеййатха̄пи, бхиккху, даккхо суван̣н̣ака̄ро ва̄ суван̣н̣ака̄рантева̄сӣ ва̄ уккам̣ бандхеййа, уккам̣ бандхитва̄ укка̄мукхам̣ а̄лимпеййа, укка̄мукхам̣ а̄лимпетва̄ сан̣д̣а̄сена джа̄тарӯпам̣ гахетва̄ укка̄мукхе паккхипеййа, таменам̣ ка̄лена ка̄лам̣ абхидхамеййа, ка̄лена ка̄лам̣ удакена париппхосеййа, ка̄лена ка̄лам̣ аджджхупеккхеййа, там̣ хоти джа̄тарӯпам̣ [джа̄тарӯпам̣ дхантам̣ (сӣ. пӣ.)] судхантам̣ ниддхантам̣ нӣхат̣ам̣ [нихатам̣ (сйа̄. кам̣. ка.)] ниннӣтакаса̄вам̣ [нихатакаса̄вам̣ (ка.)] муду ча камман̃н̃ан̃ча пабхассаран̃ча, йасса̄ йасса̄ ча пил̣андханавикатийа̄ а̄кан̇кхати – йади пат̣т̣ика̄йа [пават̣т̣ика̄йа (сӣ. сйа̄.)] йади кун̣д̣ала̄йа йади гӣвеййака̄йа йади суван̣н̣ама̄ла̄йа тан̃часса аттхам̣ анубхоти; евамева кхо, бхиккху, атха̄парам̣ упеккха̄йева авасиссати парисуддха̄ парийода̄та̄ муду ча камман̃н̃а̄ ча пабхассара̄ ча.
361. ‘‘со евам̣ паджа̄на̄ти – ‘иман̃че ахам̣ упеккхам̣ евам̣ парисуддхам̣ евам̣ парийода̄там̣ а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанам̣ упасам̣хареййам̣, таданудхамман̃ча читтам̣ бха̄веййам̣. евам̣ ме айам̣ упеккха̄ там̣ниссита̄ тадупа̄да̄на̄ чирам̣ дӣгхамаддха̄нам̣ тит̣т̣хеййа. иман̃че ахам̣ упеккхам̣ евам̣ парисуддхам̣ евам̣ парийода̄там̣ вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанам̣ упасам̣хареййам̣, таданудхамман̃ча читтам̣ бха̄веййам̣. евам̣ ме айам̣ упеккха̄ там̣ниссита̄ тадупа̄да̄на̄ чирам̣ дӣгхамаддха̄нам̣ тит̣т̣хеййа. иман̃че ахам̣ упеккхам̣ евам̣ парисуддхам̣ евам̣ парийода̄там̣ а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанам̣ упасам̣хареййам̣, таданудхамман̃ча читтам̣ бха̄веййам̣. евам̣ ме айам̣ упеккха̄ там̣ниссита̄ тадупа̄да̄на̄ чирам̣ дӣгхамаддха̄нам̣ тит̣т̣хеййа. иман̃че ахам̣ упеккхам̣ евам̣ парисуддхам̣ евам̣ парийода̄там̣ невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанам̣ упасам̣хареййам̣, таданудхамман̃ча читтам̣ бха̄веййам̣. евам̣ ме айам̣ упеккха̄ там̣ниссита̄ тадупа̄да̄на̄ чирам̣ дӣгхамаддха̄нам̣ тит̣т̣хеййа̄’’’ти.
362. ‘‘со евам̣ паджа̄на̄ти – ‘иман̃че ахам̣ упеккхам̣ евам̣ парисуддхам̣ евам̣ парийода̄там̣ а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанам̣ упасам̣хареййам̣, таданудхамман̃ча читтам̣ бха̄веййам̣; сан̇кхатаметам̣. иман̃че ахам̣ упеккхам̣ евам̣ парисуддхам̣ евам̣ парийода̄там̣ вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанам̣ упасам̣хареййам̣, таданудхамман̃ча читтам̣ бха̄веййам̣; сан̇кхатаметам̣. иман̃че ахам̣ упеккхам̣ евам̣ парисуддхам̣ евам̣ парийода̄там̣ а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанам̣ упасам̣хареййам̣, таданудхамман̃ча читтам̣ бха̄веййам̣; сан̇кхатаметам̣. иман̃че ахам̣ упеккхам̣ евам̣ парисуддхам̣ евам̣ парийода̄там̣ невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанам̣ упасам̣хареййам̣, таданудхамман̃ча читтам̣ бха̄веййам̣; сан̇кхатамета’’’нти.
‘‘со нева там̣ абхисан̇кхароти, на абхисан̃четайати бхава̄йа ва̄ вибхава̄йа ва̄. со анабхисан̇кхаронто анабхисан̃четайанто бхава̄йа ва̄ вибхава̄йа ва̄ на кин̃чи локе упа̄дийати, анупа̄дийам̣ на паритассати, апаритассам̣ паччаттам̣йева паринибба̄йати. ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти паджа̄на̄ти.
363. ‘‘со сукхан̃че веданам̣ ведети, ‘са̄ аничча̄’ти паджа̄на̄ти, ‘анаджджхосита̄’ти паджа̄на̄ти, ‘анабхинандита̄’ти паджа̄на̄ти. дуккхан̃че веданам̣ ведети, ‘са̄ аничча̄’ти паджа̄на̄ти, ‘анаджджхосита̄’ти паджа̄на̄ти, ‘анабхинандита̄’ти паджа̄на̄ти. адуккхамасукхан̃че веданам̣ ведети, ‘са̄ аничча̄’ти паджа̄на̄ти, ‘анаджджхосита̄’ти паджа̄на̄ти, ‘анабхинандита̄’ти паджа̄на̄ти.
364. ‘‘со сукхан̃че веданам̣ ведети, висам̣йутто нам̣ ведети; дуккхан̃че веданам̣ ведети, висам̣йутто нам̣ ведети; адуккхамасукхан̃че веданам̣ ведети, висам̣йутто нам̣ ведети. со ка̄йапарийантикам̣ веданам̣ ведайама̄но ‘ка̄йапарийантикам̣ веданам̣ ведайа̄мӣ’ти паджа̄на̄ти, джӣвитапарийантикам̣ веданам̣ ведайама̄но ‘джӣвитапарийантикам̣ веданам̣ ведайа̄мӣ’ти паджа̄на̄ти, ‘ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ уддхам̣ джӣвитапарийа̄да̄на̄ идхева саббаведайита̄ни анабхинандита̄ни сӣтӣбхависсантӣ’ти паджа̄на̄ти.
365. ‘‘сеййатха̄пи, бхиккху, телан̃ча пат̣ичча ват̣т̣ин̃ча пат̣ичча телаппадӣпо джха̄йати; тассева теласса ча ват̣т̣ийа̄ ча парийа̄да̄на̄ ан̃н̃асса ча анупаха̄ра̄ [анупа̄ха̄ра̄ (сӣ. пӣ.), анупа̄да̄на̄ (ка.)] ана̄ха̄ро нибба̄йати; евамева кхо, бхиккху, ка̄йапарийантикам̣ веданам̣ ведайама̄но ‘ка̄йапарийантикам̣ веданам̣ ведайа̄мӣ’ти паджа̄на̄ти, джӣвитапарийантикам̣ веданам̣ ведайама̄но ‘джӣвитапарийантикам̣ веданам̣ ведайа̄мӣ’ти паджа̄на̄ти, ‘ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ уддхам̣ джӣвитапарийа̄да̄на̄ идхева саббаведайита̄ни анабхинандита̄ни сӣтӣбхависсантӣ’ти паджа̄на̄ти. тасма̄ евам̣ саманна̄гато бхиккху имина̄ парамена пан̃н̃а̄дхит̣т̣ха̄нена саманна̄гато хоти. еса̄ хи, бхиккху, парама̄ арийа̄ пан̃н̃а̄ йадидам̣ – саббадуккхаккхайе н̃а̄н̣ам̣.
366. ‘‘тасса са̄ вимутти сачче т̣хита̄ акуппа̄ хоти. тан̃хи, бхиккху, муса̄ йам̣ мосадхаммам̣, там̣ саччам̣ йам̣ амосадхаммам̣ нибба̄нам̣. тасма̄ евам̣ саманна̄гато бхиккху имина̄ парамена сачча̄дхит̣т̣ха̄нена саманна̄гато хоти. етан̃хи, бхиккху, парамам̣ арийасаччам̣ йадидам̣ – амосадхаммам̣ нибба̄нам̣.
367. ‘‘тассева кхо пана пуббе авиддасуно упадхӣ хонти саматта̄ сама̄динна̄. тйа̄сса пахӣна̄ хонти уччхиннамӯла̄ та̄ла̄ваттхуката̄ анабха̄вам̣ката̄ а̄йатим̣ ануппа̄дадхамма̄. тасма̄ евам̣ саманна̄гато бхиккху имина̄ парамена ча̄га̄дхит̣т̣ха̄нена саманна̄гато хоти. есо хи, бхиккху, парамо арийо ча̄го йадидам̣ – саббӯпадхипат̣иниссагго.
368. ‘‘тассева кхо пана пуббе авиддасуно абхиджджха̄ хоти чхандо са̄ра̄го. сва̄сса пахӣно хоти уччхиннамӯло та̄ла̄ваттхукато анабха̄вам̣като а̄йатим̣ ануппа̄дадхаммо. тассева кхо пана пуббе авиддасуно а̄гха̄то хоти бйа̄па̄до сампадосо. сва̄сса пахӣно хоти уччхиннамӯло та̄ла̄ваттхукато анабха̄вам̣като а̄йатим̣ ануппа̄дадхаммо. тассева кхо пана пуббе авиддасуно авиджджа̄ хоти саммохо. сва̄сса пахӣно хоти уччхиннамӯло та̄ла̄ваттхукато анабха̄вам̣като а̄йатим̣ ануппа̄дадхаммо. тасма̄ евам̣ саманна̄гато бхиккху имина̄ парамена упасама̄дхит̣т̣ха̄нена саманна̄гато хоти. есо хи, бхиккху, парамо арийо упасамо йадидам̣ – ра̄гадосамоха̄нам̣ упасамо. ‘пан̃н̃ам̣ наппамаджджеййа, саччаманураккхеййа, ча̄гаманубрӯхеййа, сантимева со сиккхеййа̄’ти – ити йам̣ там̣ вуттам̣, идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣.
369. ‘‘‘йаттха т̣хитам̣ ман̃н̃ассава̄ наппаваттанти, ман̃н̃ассаве кхо пана наппаваттама̄не муни сантоти вуччатӣ’ти – ити кхо панетам̣ вуттам̣. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? ‘асмӣ’ти, бхиккху, ман̃н̃итаметам̣, ‘айамахамасмӣ’ти ман̃н̃итаметам̣, ‘бхависса’нти ман̃н̃итаметам̣, ‘на бхависса’нти ман̃н̃итаметам̣, ‘рӯпӣ бхависса’нти ман̃н̃итаметам̣, ‘арӯпӣ бхависса’нти ман̃н̃итаметам̣, ‘сан̃н̃ӣ бхависса’нти ман̃н̃итаметам̣, ‘асан̃н̃ӣ бхависса’нти ман̃н̃итаметам̣, ‘невасан̃н̃ӣна̄сан̃н̃ӣ бхависса’нти ман̃н̃итаметам̣. ман̃н̃итам̣, бхиккху, рого ман̃н̃итам̣ ган̣д̣о ман̃н̃итам̣ саллам̣. саббаман̃н̃ита̄нам̣ твева, бхиккху, саматиккама̄ муни сантоти вуччати. муни кхо пана, бхиккху, санто на джа̄йати, на джӣйати, на мӣйати, на куппати, на пихети. тан̃хисса, бхиккху, наттхи йена джа̄йетха, аджа̄йама̄но ким̣ джӣйиссати, аджӣйама̄но ким̣ мӣйиссати, амӣйама̄но ким̣ купписсати, акуппама̄но кисса [ким̣ (ка.)] пихессати? ‘йаттха т̣хитам̣ ман̃н̃ассава̄ наппаваттанти, ман̃н̃ассаве кхо пана наппаваттама̄не муни сантоти вуччатӣ’ти – ити йам̣ там̣ вуттам̣, идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣. имам̣ кхо ме твам̣, бхиккху, сам̣кхиттена чхадха̄тувибхан̇гам̣ дха̄рехӣ’’ти.
370. атха кхо а̄йасма̄ пуккуса̄ти – ‘‘саттха̄ кира ме ануппатто, сугато кира ме ануппатто самма̄самбуддхо кира ме ануппатто’’ти ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ екам̣сам̣ чӣварам̣ катва̄ бхагавато па̄десу сираса̄ нипатитва̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘аччайо мам̣, бханте, аччагама̄ йатха̄ба̄лам̣ йатха̄мӯл̣хам̣ йатха̄акусалам̣, йохам̣ бхагавантам̣ а̄вусова̄дена самуда̄чаритаббам̣ аман̃н̃иссам̣. тасса ме, бханте, бхагава̄ аччайам̣ аччайато пат̣игган̣ха̄ту а̄йатим̣ сам̣вара̄йа̄’’ти. ‘‘таггха твам̣, бхиккху, аччайо аччагама̄ йатха̄ба̄лам̣ йатха̄мӯл̣хам̣ йатха̄акусалам̣, йам̣ мам̣ твам̣ а̄вусова̄дена самуда̄чаритаббам̣ аман̃н̃иттха. йато ча кхо твам̣, бхиккху, аччайам̣ аччайато дисва̄ йатха̄дхаммам̣ пат̣икароси, там̣ те майам̣ пат̣игган̣ха̄ма. вуддхихеса̄, бхиккху, арийасса винайе йо аччайам̣ аччайато дисва̄ йатха̄дхаммам̣ пат̣икароти, а̄йатим̣ сам̣варам̣ а̄паджджатӣ’’ти. ‘‘лабхеййа̄хам̣, бханте, бхагавато сантике упасампада’’нти. ‘‘парипун̣н̣ам̣ пана те, бхиккху, паттачӣвара’’нти? ‘‘на кхо ме, бханте, парипун̣н̣ам̣ паттачӣвара’’нти. ‘‘на кхо, бхиккху, татха̄гата̄ апарипун̣н̣апаттачӣварам̣ упасампа̄дентӣ’’ти.
атха кхо а̄йасма̄ пуккуса̄ти бхагавато бха̄ситам̣ абхинандитва̄ анумодитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ паттачӣварапарийесанам̣ пакка̄ми. атха кхо а̄йасмантам̣ пуккуса̄тим̣ паттачӣварапарийесанам̣ чарантам̣ виббханта̄ га̄вӣ [бхантага̄вӣ (сӣ. пӣ.), га̄вӣ (сйа̄. кам̣.)] джӣвита̄ воропеси. атха кхо самбахула̄ бхиккхӯ йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинна̄ кхо те бхиккхӯ бхагавантам̣ етадавочум̣ – ‘‘йо со, бханте, пуккуса̄ти на̄ма кулапутто бхагавата̄ сам̣кхиттена ова̄дена овадито со ка̄лан̇като. тасса ка̄ гати, ко абхисампара̄йо’’ти? ‘‘пан̣д̣ито, бхиккхаве, пуккуса̄ти кулапутто паччапа̄ди дхаммасса̄нудхаммам̣, на ча мам̣ дхамма̄дхикаран̣ам̣ вихесеси [вихет̣хеси (сӣ. сйа̄. кам̣.) вихесети (ка.)]. пуккуса̄ти, бхиккхаве, кулапутто пан̃чаннам̣ орамбха̄гийа̄нам̣ сам̣йоджана̄нам̣ париккхайа̄ опапа̄тико таттха паринибба̄йӣ ана̄ваттидхаммо тасма̄ лока̄’’ти.
идамавоча бхагава̄. аттамана̄ те бхиккхӯ бхагавато бха̄ситам̣ абхинандунти.
дха̄тувибхан̇гасуттам̣ нит̣т̣хитам̣ дасамам̣.