4. вибхан̇гавагго
1. бхаддекараттасуттам̣
272. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. татра кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘бхиккхаво’’ти. ‘‘бхаданте’’ти те бхиккхӯ бхагавато паччассосум̣. бхагава̄ етадавоча – ‘‘бхаддекараттасса во, бхиккхаве, уддесан̃ча вибхан̇ган̃ча десесса̄ми. там̣ сун̣а̄тха, са̄дхукам̣ манаси каротха; бха̄сисса̄мӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо те бхиккхӯ бхагавато паччассосум̣. бхагава̄ етадавоча –
‘‘атӣтам̣ на̄нва̄гамеййа, наппат̣икан̇кхе ана̄гатам̣;
йадатӣтам̣ пахӣнам̣ там̣, аппаттан̃ча ана̄гатам̣.
‘‘паччуппаннан̃ча йо [йам̣ (неттипа̄л̣и)] дхаммам̣, таттха таттха випассати;
асам̣хӣрам̣ [асам̣хирам̣ (сйа̄. кам̣. ка.)] асам̣куппам̣, там̣ видва̄ манубрӯхайе.
‘‘аджджева киччама̄таппам̣ [киччам̣ а̄таппам̣ (сӣ. ка.)], ко джан̃н̃а̄ маран̣ам̣ суве;
на хи но сан̇гарам̣ тена, маха̄сенена маччуна̄.
‘‘евам̣ виха̄рим̣ а̄та̄пим̣, ахораттаматандитам̣;
там̣ ве бхаддекараттоти, санто а̄чиккхате муни’’ [мунӣти (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)].
273. ‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, атӣтам̣ анва̄гамети? ‘евам̣рӯпо ахосим̣ атӣтамаддха̄на’нти таттха нандим̣ саманва̄нети, ‘евам̣ведано ахосим̣ атӣтамаддха̄на’нти таттха нандим̣ саманва̄нети, ‘евам̣сан̃н̃о ахосим̣ атӣтамаддха̄на’нти таттха нандим̣ саманва̄нети, ‘евам̣сан̇кха̄ро ахосим̣ атӣтамаддха̄на’нти таттха нандим̣ саманва̄нети, ‘евам̣вин̃н̃а̄н̣о ахосим̣ атӣтамаддха̄на’нти таттха нандим̣ саманва̄нети – евам̣ кхо, бхиккхаве, атӣтам̣ анва̄гамети.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, атӣтам̣ на̄нва̄гамети? ‘евам̣рӯпо ахосим̣ атӣтамаддха̄на’нти таттха нандим̣ на саманва̄нети, ‘евам̣ведано ахосим̣ атӣтамаддха̄на’нти таттха нандим̣ на саманва̄нети, ‘евам̣сан̃н̃о ахосим̣ атӣтамаддха̄на’нти таттха нандим̣ на саманва̄нети, ‘евам̣сан̇кха̄ро ахосим̣ атӣтамаддха̄на’нти таттха нандим̣ на саманва̄нети, ‘евам̣вин̃н̃а̄н̣о ахосим̣ атӣтамаддха̄на’нти таттха нандим̣ на саманва̄нети – евам̣ кхо, бхиккхаве, атӣтам̣ на̄нва̄гамети.
274. ‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, ана̄гатам̣ пат̣икан̇кхати? ‘евам̣рӯпо сийам̣ ана̄гатамаддха̄на’нти таттха нандим̣ саманва̄нети, евам̣ведано сийам̣…пе… евам̣сан̃н̃о сийам̣… евам̣сан̇кха̄ро сийам̣… евам̣вин̃н̃а̄н̣о сийам̣ ана̄гатамаддха̄нанти таттха нандим̣ саманва̄нети – евам̣ кхо, бхиккхаве, ана̄гатам̣ пат̣икан̇кхати.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, ана̄гатам̣ наппат̣икан̇кхати? ‘евам̣рӯпо сийам̣ ана̄гатамаддха̄на’нти таттха нандим̣ на саманва̄нети, евам̣ведано сийам̣ … евам̣сан̃н̃о сийам̣… евам̣сан̇кха̄ро сийам̣… ‘евам̣вин̃н̃а̄н̣о сийам̣ ана̄гатамаддха̄на’нти таттха нандим̣ на саманва̄нети – евам̣ кхо, бхиккхаве, ана̄гатам̣ наппат̣икан̇кхати.
275. ‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, паччуппаннесу дхаммесу сам̣хӣрати? идха, бхиккхаве, ассутава̄ путхуджджано арийа̄нам̣ адасса̄вӣ арийадхаммасса аковидо арийадхамме авинӣто саппуриса̄нам̣ адасса̄вӣ саппурисадхаммасса аковидо саппурисадхамме авинӣто рӯпам̣ аттато саманупассати, рӯпавантам̣ ва̄ атта̄нам̣, аттани ва̄ рӯпам̣, рӯпасмим̣ ва̄ атта̄нам̣; веданам̣…пе… сан̃н̃ам̣… сан̇кха̄ре… вин̃н̃а̄н̣ам̣ аттато саманупассати, вин̃н̃а̄н̣авантам̣ ва̄ атта̄нам̣ аттани ва̄ вин̃н̃а̄н̣ам̣, вин̃н̃а̄н̣асмим̣ ва̄ атта̄нам̣ – евам̣ кхо, бхиккхаве, паччуппаннесу дхаммесу сам̣хӣрати.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, паччуппаннесу дхаммесу на сам̣хӣрати? идха, бхиккхаве, сутава̄ арийаса̄вако арийа̄нам̣ дасса̄вӣ арийадхаммасса ковидо арийадхамме сувинӣто саппуриса̄нам̣ дасса̄вӣ саппурисадхаммасса ковидо саппурисадхамме сувинӣто на рӯпам̣ аттато саманупассати, на рӯпавантам̣ ва̄ атта̄нам̣, на аттани ва̄ рӯпам̣, на рӯпасмим̣ ва̄ атта̄нам̣; на веданам̣… на сан̃н̃ам̣… на сан̇кха̄ре… на вин̃н̃а̄н̣ам̣ аттато саманупассати, на вин̃н̃а̄н̣авантам̣ ва̄ атта̄нам̣, на аттани ва̄ вин̃н̃а̄н̣ам̣, на вин̃н̃а̄н̣асмим̣ ва̄ атта̄нам̣ – евам̣ кхо, бхиккхаве, паччуппаннесу дхаммесу на сам̣хӣрати.
‘‘атӣтам̣ на̄нва̄гамеййа, наппат̣икан̇кхе ана̄гатам̣;
йадатӣтам̣ пахӣнам̣ там̣, аппаттан̃ча ана̄гатам̣.
‘‘паччуппаннан̃ча йо дхаммам̣, таттха таттха випассати;
асам̣хӣрам̣ асам̣куппам̣, там̣ видва̄ манубрӯхайе.
‘‘аджджева киччама̄таппам̣, ко джан̃н̃а̄ маран̣ам̣ суве;
на хи но сан̇гарам̣ тена, маха̄сенена маччуна̄.
‘‘евам̣ виха̄рим̣ а̄та̄пим̣, ахораттаматандитам̣;
там̣ ве бхаддекараттоти, санто а̄чиккхате мунӣ’’ти.
‘‘‘бхаддекараттасса во, бхиккхаве, уддесан̃ча вибхан̇ган̃ча десесса̄мӣ’ти – ити йам̣ там̣ вуттам̣ идаметам̣ пат̣ичча вутта’’нти.
идамавоча бхагава̄. аттамана̄ те бхиккхӯ бхагавато бха̄ситам̣ абхинандунти.
бхаддекараттасуттам̣ нит̣т̣хитам̣ пат̣хамам̣.
2. а̄нандабхаддекараттасуттам̣
276. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. тена кхо пана самайена а̄йасма̄ а̄нандо упат̣т̣ха̄наса̄ла̄йам̣ бхиккхӯнам̣ дхаммийа̄ катха̄йа сандассети сама̄дапети самуттеджети сампахам̣сети, бхаддекараттасса уддесан̃ча вибхан̇ган̃ча бха̄сати.
атха кхо бхагава̄ са̄йанхасамайам̣ пат̣исалла̄на̄ вут̣т̣хито йенупат̣т̣ха̄наса̄ла̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ пан̃н̃атте а̄сане нисӣди. нисаджджа кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘ко ну кхо, бхиккхаве, упат̣т̣ха̄наса̄ла̄йам̣ бхиккхӯнам̣ дхаммийа̄ катха̄йа сандассеси сама̄дапеси самуттеджеси сампахам̣сеси, бхаддекараттасса уддесан̃ча вибхан̇ган̃ча абха̄сӣ’’ти? ‘‘а̄йасма̄, бханте, а̄нандо упат̣т̣ха̄наса̄ла̄йам̣ бхиккхӯнам̣ дхаммийа̄ катха̄йа сандассеси сама̄дапеси самуттеджеси сампахам̣сеси, бхаддекараттасса уддесан̃ча вибхан̇ган̃ча абха̄сӣ’’ти.
атха кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ а̄мантеси – ‘‘йатха̄ катхам̣ пана твам̣, а̄нанда, бхиккхӯнам̣ дхаммийа̄ катха̄йа сандассеси сама̄дапеси самуттеджеси сампахам̣сеси, бхаддекараттасса уддесан̃ча вибхан̇ган̃ча абха̄сӣ’’ти? ‘‘евам̣ кхо ахам̣, бханте, бхиккхӯнам̣ дхаммийа̄ катха̄йа сандассесим̣ сама̄дапесим̣ самуттеджесим̣ сампахам̣сесим̣, бхаддекараттасса уддесан̃ча вибхан̇ган̃ча абха̄сим̣ –
‘‘атӣтам̣ на̄нва̄гамеййа, наппат̣икан̇кхе ана̄гатам̣;
йадатӣтам̣ пахӣнам̣ там̣, аппаттан̃ча ана̄гатам̣.
‘‘паччуппаннан̃ча йо дхаммам̣, таттха таттха випассати;
асам̣хӣрам̣ асам̣куппам̣, там̣ видва̄ манубрӯхайе.
‘‘аджджева киччама̄таппам̣, ко джан̃н̃а̄ маран̣ам̣ суве;
на хи но сан̇гарам̣ тена, маха̄сенена маччуна̄.
‘‘евам̣ виха̄рим̣ а̄та̄пим̣, ахораттаматандитам̣;
там̣ ве бхаддекараттоти, санто а̄чиккхате муни’’.
277. ‘‘катхан̃ча, а̄вусо, атӣтам̣ анва̄гамети? евам̣рӯпо ахосим̣ атӣтамаддха̄нанти таттха нандим̣ саманва̄нети, евам̣ведано ахосим̣ атӣтамаддха̄нанти таттха нандим̣ саманва̄нети, евам̣сан̃н̃о ахосим̣ атӣтамаддха̄нанти таттха нандим̣ саманва̄нети, евам̣сан̇кха̄ро ахосим̣ атӣтамаддха̄нанти таттха нандим̣ саманва̄нети, евам̣вин̃н̃а̄н̣о ахосим̣ атӣтамаддха̄нанти таттха нандим̣ саманва̄нети – евам̣ кхо, а̄вусо, атӣтам̣ анва̄гамети.
‘‘катхан̃ча, а̄вусо, атӣтам̣ на̄нва̄гамети? евам̣рӯпо ахосим̣ атӣтамаддха̄нанти таттха нандим̣ на саманва̄нети, евам̣ведано ахосим̣ атӣтамаддха̄нанти таттха нандим̣ на саманва̄нети, евам̣сан̃н̃о ахосим̣ атӣтамаддха̄нанти таттха нандим̣ на саманва̄нети, евам̣сан̇кха̄ро ахосим̣ атӣтамаддха̄нанти таттха нандим̣ на саманва̄нети, евам̣вин̃н̃а̄н̣о ахосим̣ атӣтамаддха̄нанти таттха нандим̣ на саманва̄нети – евам̣ кхо, а̄вусо, атӣтам̣ на̄нва̄гамети.
‘‘катхан̃ча, а̄вусо, ана̄гатам̣ пат̣икан̇кхати? евам̣рӯпо сийам̣ ана̄гатамаддха̄нанти таттха нандим̣ саманва̄нети, евам̣ведано сийам̣…пе… евам̣сан̃н̃о сийам̣… евам̣сан̇кха̄ро сийам̣… евам̣вин̃н̃а̄н̣о сийам̣ ана̄гатамаддха̄нанти таттха нандим̣ саманва̄нети – евам̣ кхо, а̄вусо, ана̄гатам̣ пат̣икан̇кхати.
‘‘катхан̃ча, а̄вусо, ана̄гатам̣ наппат̣икан̇кхати? евам̣рӯпо сийам̣ ана̄гатамаддха̄нанти таттха нандим̣ на саманва̄нети, евам̣ведано сийам̣…пе… евам̣сан̃н̃о сийам̣… евам̣сан̇кха̄ро сийам̣… евам̣вин̃н̃а̄н̣о сийам̣ ана̄гатамаддха̄нанти таттха нандим̣ на саманва̄нети – евам̣ кхо, а̄вусо, ана̄гатам̣ наппат̣икан̇кхати.
‘‘катхан̃ча, а̄вусо, паччуппаннесу дхаммесу сам̣хӣрати? идха, а̄вусо, ассутава̄ путхуджджано арийа̄нам̣ адасса̄вӣ арийадхаммасса аковидо арийадхамме авинӣто саппуриса̄нам̣ адасса̄вӣ саппурисадхаммасса аковидо саппурисадхамме авинӣто рӯпам̣ аттато саманупассати, рӯпавантам̣ ва̄ атта̄нам̣, аттани ва̄ рӯпам̣, рӯпасмим̣ ва̄ атта̄нам̣; веданам̣… сан̃н̃ам̣… сан̇кха̄ре… вин̃н̃а̄н̣ам̣ аттато саманупассати, вин̃н̃а̄н̣авантам̣ ва̄ атта̄нам̣, аттани ва̄ вин̃н̃а̄н̣ам̣, вин̃н̃а̄н̣асмим̣ ва̄ атта̄нам̣ – евам̣ кхо, а̄вусо, паччуппаннесу дхаммесу сам̣хӣрати.
‘‘катхан̃ча, а̄вусо, паччуппаннесу дхаммесу на сам̣хӣрати? идха, а̄вусо, сутава̄ арийаса̄вако арийа̄нам̣ дасса̄вӣ арийадхаммасса ковидо арийадхамме сувинӣто саппуриса̄нам̣ дасса̄вӣ саппурисадхаммасса ковидо саппурисадхамме сувинӣто на рӯпам̣ аттато саманупассати, на рӯпавантам̣ ва̄ атта̄нам̣, на аттани ва̄ рӯпам̣, на рӯпасмим̣ ва̄ атта̄нам̣; на веданам̣… на сан̃н̃ам̣… на сан̇кха̄ре… на вин̃н̃а̄н̣ам̣ аттато саманупассати, на вин̃н̃а̄н̣авантам̣ ва̄ атта̄нам̣, на аттани ва̄ вин̃н̃а̄н̣ам̣, на вин̃н̃а̄н̣асмим̣ ва̄ атта̄нам̣ – евам̣ кхо, а̄вусо, паччуппаннесу дхаммесу на сам̣хӣрати.
‘‘атӣтам̣ на̄нва̄гамеййа, наппат̣икан̇кхе ана̄гатам̣;
йадатӣтам̣ пахӣнам̣ там̣, аппаттан̃ча ана̄гатам̣.
‘‘паччуппаннан̃ча йо дхаммам̣, таттха таттха випассати;
асам̣хӣрам̣ асам̣куппам̣, там̣ видва̄ манубрӯхайе.
‘‘аджджева киччама̄таппам̣, ко джан̃н̃а̄ маран̣ам̣ суве;
на хи но сан̇гарам̣ тена, маха̄сенена маччуна̄.
‘‘евам̣ виха̄рим̣ а̄та̄пим̣, ахораттаматандитам̣;
там̣ ве бхаддекараттоти, санто а̄чиккхате мунӣ’’ти.
‘‘евам̣ кхо ахам̣, бханте, бхиккхӯнам̣ дхаммийа̄ катха̄йа сандассесим̣ сама̄дапесим̣ самуттеджесим̣ сампахам̣сесим̣, бхаддекараттасса уддесан̃ча вибхан̇ган̃ча абха̄си’’нти.
278. ‘‘са̄дху, са̄дху, а̄нанда! са̄дху кхо твам̣, а̄нанда, бхиккхӯнам̣ дхаммийа̄ катха̄йа сандассеси сама̄дапеси самуттеджеси сампахам̣сеси, бхаддекараттасса уддесан̃ча вибхан̇ган̃ча абха̄си –
‘‘атӣтам̣ на̄нва̄гамеййа…пе…
там̣ ве бхаддекараттоти, санто а̄чиккхате мунӣ’’ти.
‘‘катхан̃ча, а̄нанда, атӣтам̣ анва̄гамети…пе… евам̣ кхо, а̄нанда, атӣтам̣ анва̄гамети. катхан̃ча, а̄нанда, атӣтам̣ на̄нва̄гамети…пе… евам̣ кхо, а̄нанда, атӣтам̣ на̄нва̄гамети. катхан̃ча, а̄нанда, ана̄гатам̣ пат̣икан̇кхати…пе… евам̣ кхо, а̄нанда, ана̄гатам̣ пат̣икан̇кхати. катхан̃ча, а̄нанда, ана̄гатам̣ наппат̣икан̇кхати…пе… евам̣ кхо, а̄нанда, ана̄гатам̣ наппат̣икан̇кхати. катхан̃ча, а̄нанда, паччуппаннесу дхаммесу сам̣хӣрати…пе… евам̣ кхо, а̄нанда, паччуппаннесу дхаммесу сам̣хӣрати. катхан̃ча, а̄нанда, паччуппаннесу дхаммесу на сам̣хӣрати…пе… евам̣ кхо, а̄нанда, паччуппаннесу дхаммесу на сам̣хӣрати.
‘‘атӣтам̣ на̄нва̄гамеййа…пе…
там̣ ве бхаддекараттоти, санто а̄чиккхате мунӣ’’ти.
идамавоча бхагава̄. аттамано а̄йасма̄ а̄нандо бхагавато бха̄ситам̣ абхинандӣти.
а̄нандабхаддекараттасуттам̣ нит̣т̣хитам̣ дутийам̣.
3. маха̄качча̄набхаддекараттасуттам̣
279. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ ра̄джагахе вихарати тапода̄ра̄ме. атха кхо а̄йасма̄ самиддхи раттийа̄ паччӯсасамайам̣ паччут̣т̣ха̄йа йена таподо [тапода̄ (сӣ.)] тенупасан̇ками гатта̄ни парисин̃читум̣. таподе гатта̄ни парисин̃читва̄ паччуттаритва̄ екачӣваро ат̣т̣ха̄си гатта̄ни пубба̄пайама̄но [суккха̄пайама̄но (ка.)]. атха кхо ан̃н̃атара̄ девата̄ абхикканта̄йа раттийа̄ абхиккантаван̣н̣а̄ кевалакаппам̣ таподам̣ обха̄сетва̄ йена̄йасма̄ самиддхи тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ екамантам̣ ат̣т̣ха̄си. екамантам̣ т̣хита̄ кхо са̄ девата̄ а̄йасмантам̣ самиддхим̣ етадавоча – ‘‘дха̄реси твам̣, бхиккху, бхаддекараттасса уддесан̃ча вибхан̇ган̃ча̄’’ти? ‘‘на кхо ахам̣, а̄вусо, дха̄реми бхаддекараттасса уддесан̃ча вибхан̇ган̃ча. твам̣ пана̄вусо, дха̄реси бхаддекараттасса уддесан̃ча вибхан̇ган̃ча̄’’ти? ‘‘ахампи кхо, бхиккху, на дха̄реми бхаддекараттасса уддесан̃ча вибхан̇ган̃ча. дха̄реси пана твам̣, бхиккху, бхаддекараттийо га̄тха̄’’ти? ‘‘на кхо ахам̣, а̄вусо, дха̄реми бхаддекараттийо га̄тха̄ти. твам̣ пана̄вусо, дха̄реси бхаддекараттийо га̄тха̄’’ти? ‘‘ахампи кхо, бхиккху на дха̄реми бхаддекараттийо га̄тха̄ти. угган̣ха̄хи твам̣, бхиккху, бхаддекараттасса уддесан̃ча вибхан̇ган̃ча; парийа̄пун̣а̄хи твам̣, бхиккху, бхаддекараттасса уддесан̃ча вибхан̇ган̃ча; дха̄рехи твам̣, бхиккху, бхаддекараттасса уддесан̃ча вибхан̇ган̃ча. аттхасам̣хито, бхиккху, бхаддекараттасса уддесо ча вибхан̇го ча а̄дибрахмачарийако’’ти. идамавоча са̄ девата̄; идам̣ ватва̄ таттхевантарадха̄йи.
280. атха кхо а̄йасма̄ самиддхи тасса̄ раттийа̄ аччайена йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ самиддхи бхагавантам̣ етадавоча –
‘‘идха̄хам̣, бханте, раттийа̄ паччӯсасамайам̣ паччут̣т̣ха̄йа йена таподо тенупасан̇камим̣ гатта̄ни парисин̃читум̣. таподе гатта̄ни парисин̃читва̄ паччуттаритва̄ екачӣваро ат̣т̣ха̄сим̣ гатта̄ни пубба̄пайама̄но. атха кхо бханте, ан̃н̃атара̄ девата̄ абхикканта̄йа раттийа̄ абхиккантаван̣н̣а̄ кевалакаппам̣ таподам̣ обха̄сетва̄ йена̄хам̣ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ екамантам̣ ат̣т̣ха̄си. екамантам̣ т̣хита̄ кхо са̄ девата̄ мам̣ етадавоча – ‘дха̄реси твам̣, бхиккху, бхаддекараттасса уддесан̃ча вибхан̇ган̃ча̄’’’ти?
‘‘евам̣ вутте ахам̣, бханте, там̣ деватам̣ етадавочам̣ – ‘на кхо ахам̣, а̄вусо, дха̄реми бхаддекараттасса уддесан̃ча вибхан̇ган̃ча. твам̣ пана̄вусо, дха̄реси бхаддекараттасса уддесан̃ча вибхан̇ган̃ча̄’ти? ‘ахампи кхо, бхиккху, на дха̄реми бхаддекараттасса уддесан̃ча вибхан̇ган̃ча. дха̄реси пана твам̣, бхиккху, бхаддекараттийо га̄тха̄’ти? ‘на кхо ахам̣, а̄вусо, дха̄реми бхаддекараттийо га̄тха̄ти. твам̣ пана̄вусо, дха̄реси бхаддекараттийо га̄тха̄’ти? ‘ахампи кхо, бхиккху, на дха̄реми бхаддекараттийо га̄тха̄ти. угган̣ха̄хи твам̣, бхиккху, бхаддекараттасса уддесан̃ча вибхан̇ган̃ча; парийа̄пун̣а̄хи твам̣, бхиккху, бхаддекараттасса уддесан̃ча вибхан̇ган̃ча; дха̄рехи твам̣, бхиккху, бхаддекараттасса уддесан̃ча вибхан̇ган̃ча. аттхасам̣хито, бхиккху, бхаддекараттасса уддесо ча вибхан̇го ча а̄дибрахмачарийако’ти. идамавоча, бханте, са̄ девата̄; идам̣ ватва̄ таттхевантарадха̄йи. са̄дху ме, бханте, бхагава̄ бхаддекараттасса уддесан̃ча вибхан̇ган̃ча десетӯ’’ти. ‘‘тена хи, бхиккху, сун̣а̄хи, са̄дхукам̣ манаси карохи; бха̄сисса̄мӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо а̄йасма̄ самиддхи бхагавато паччассоси. бхагава̄ етадавоча –
‘‘атӣтам̣ на̄нва̄гамеййа, наппат̣икан̇кхе ана̄гатам̣;
йадатӣтам̣ пахӣнам̣ там̣, аппаттан̃ча ана̄гатам̣.
‘‘паччуппаннан̃ча йо дхаммам̣, таттха таттха випассати;
асам̣хӣрам̣ асам̣куппам̣, там̣ видва̄ манубрӯхайе.
‘‘аджджева киччама̄таппам̣, ко джан̃н̃а̄ маран̣ам̣ суве;
на хи но сан̇гарам̣ тена, маха̄сенена маччуна̄.
‘‘евам̣ виха̄рим̣ а̄та̄пим̣, ахораттаматандитам̣;
там̣ ве бхаддекараттоти, санто а̄чиккхате мунӣ’’ти.
идамавоча бхагава̄; идам̣ ватва̄на сугато ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ виха̄рам̣ па̄виси. атха кхо тесам̣ бхиккхӯнам̣, ачирапаккантасса бхагавато, етадахоси – ‘‘идам̣ кхо но, а̄вусо, бхагава̄ сам̣кхиттена уддесам̣ уддиситва̄ виттха̄рена аттхам̣ авибхаджитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ виха̄рам̣ павит̣т̣хо –
‘‘атӣтам̣ на̄нва̄гамеййа, наппат̣икан̇кхе ана̄гатам̣;
йадатӣтам̣ пахӣнам̣ там̣, аппаттан̃ча ана̄гатам̣.
‘‘паччуппаннан̃ча йо дхаммам̣, таттха таттха випассати;
асам̣хӣрам̣ асам̣куппам̣, там̣ видва̄ манубрӯхайе.
‘‘аджджева киччама̄таппам̣, ко джан̃н̃а̄ маран̣ам̣ суве;
на хи но сан̇гарам̣ тена, маха̄сенена маччуна̄.
‘‘евам̣ виха̄рим̣ а̄та̄пим̣, ахораттаматандитам̣;
там̣ ве бхаддекараттоти, санто а̄чиккхате мунӣ’’ти.
‘‘ко ну кхо имасса бхагавата̄ сам̣кхиттена уддесасса уддит̣т̣хасса виттха̄рена аттхам̣ авибхаттасса виттха̄рена аттхам̣ вибхаджеййа̄’’ти?
атха кхо тесам̣ бхиккхӯнам̣ етадахоси – ‘‘айам̣ кхо а̄йасма̄ маха̄качча̄но саттху чева сам̣ван̣н̣ито самбха̄вито ча вин̃н̃ӯнам̣ сабрахмача̄рӣнам̣; пахоти ча̄йасма̄ маха̄качча̄но имасса бхагавата̄ сам̣кхиттена уддесасса уддит̣т̣хасса виттха̄рена аттхам̣ авибхаттасса виттха̄рена аттхам̣ вибхаджитум̣. йам̣нӯна майам̣ йена̄йасма̄ маха̄качча̄но тенупасан̇камеййа̄ма; упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ маха̄качча̄нам̣ етаматтхам̣ пат̣ипуччхеййа̄ма̄’’ти.
281. атха кхо те бхиккхӯ йена̄йасма̄ маха̄качча̄но тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ а̄йасмата̄ маха̄качча̄нена саддхим̣ саммодим̣су. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинна̄ кхо те бхиккхӯ а̄йасмантам̣ маха̄качча̄нам̣ етадавочум̣ – ‘‘идам̣ кхо но, а̄вусо качча̄на, бхагава̄ сам̣кхиттена уддесам̣ уддиситва̄ виттха̄рена аттхам̣ авибхаджитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ виха̄рам̣ павит̣т̣хо –
‘‘атӣтам̣ на̄нва̄гамеййа…пе…
там̣ ве бхаддекараттоти, санто а̄чиккхате мунӣ’’ти.
‘‘тесам̣ но, а̄вусо качча̄на, амха̄кам̣, ачирапаккантасса бхагавато, етадахоси – идам̣ кхо но, а̄вусо, бхагава̄ сам̣кхиттена уддесам̣ уддиситва̄ виттха̄рена аттхам̣ авибхаджитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ виха̄рам̣ павит̣т̣хо –
‘‘атӣтам̣ на̄нва̄гамеййа…пе…
там̣ ве бхаддекараттоти, санто а̄чиккхате мунӣ’’ти.
‘‘ко ну кхо имасса бхагавата̄ сам̣кхиттена уддесасса уддит̣т̣хасса виттха̄рена аттхам̣ авибхаттасса виттха̄рена аттхам̣ вибхаджеййа̄ти? тесам̣ но, а̄вусо качча̄на, амха̄кам̣ етадахоси – ‘айам̣ кхо а̄йасма̄ маха̄качча̄но саттху чева сам̣ван̣н̣ито самбха̄вито ча вин̃н̃ӯнам̣ сабрахмача̄рӣнам̣. пахоти ча̄йасма̄ маха̄качча̄но имасса бхагавата̄ сам̣кхиттена уддесасса уддит̣т̣хасса виттха̄рена аттхам̣ авибхаттасса виттха̄рена аттхам̣ вибхаджитум̣. йам̣нӯна майам̣ йена̄йасма̄ маха̄качча̄но тенупасан̇камеййа̄ма; упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ маха̄качча̄нам̣ етаматтхам̣ пат̣ипуччхеййа̄ма̄’ти. вибхаджата̄йасма̄ маха̄качча̄но’’ти.
‘‘сеййатха̄пи, а̄вусо, пурисо са̄раттхико са̄рагавесӣ са̄рапарийесанам̣ чарама̄но махато руккхасса тит̣т̣хато са̄равато атиккаммева мӯлам̣ атиккамма кхандхам̣ са̄кха̄пала̄се са̄рам̣ парийеситаббам̣ ман̃н̃еййа; евам̣ сампадамидам̣ а̄йасманта̄нам̣ саттхари саммукхӣбхӯте там̣ бхагавантам̣ атиситва̄ амхе етаматтхам̣ пат̣ипуччхитаббам̣ ман̃н̃атха [ман̃н̃етха (пӣ.)]. со ха̄вусо, бхагава̄ джа̄нам̣ джа̄на̄ти, пассам̣ пассати, чаккхубхӯто н̃а̄н̣абхӯто дхаммабхӯто брахмабхӯто ватта̄ паватта̄ аттхасса ниннета̄ аматасса да̄та̄ дхаммасса̄мӣ татха̄гато. со чева панетасса ка̄ло ахоси йам̣ бхагавантам̣йева етаматтхам̣ пат̣ипуччхеййа̄тха, йатха̄ во бхагава̄ бйа̄кареййа татха̄ нам̣ дха̄реййа̄тха̄’’ти.
‘‘аддха̄вусо качча̄на, бхагава̄ джа̄нам̣ джа̄на̄ти, пассам̣ пассати, чаккхубхӯто н̃а̄н̣абхӯто дхаммабхӯто брахмабхӯто ватта̄ паватта̄ аттхасса ниннета̄ аматасса да̄та̄ дхаммасса̄мӣ татха̄гато. со чева панетасса ка̄ло ахоси йам̣ бхагавантам̣йева етаматтхам̣ пат̣ипуччхеййа̄ма; йатха̄ но бхагава̄ бйа̄кареййа татха̄ нам̣ дха̄реййа̄ма. апи ча̄йасма̄ маха̄качча̄но саттхучева сам̣ван̣н̣ито самбха̄вито ча вин̃н̃ӯнам̣ сабрахмача̄рӣнам̣; пахоти ча̄йасма̄ маха̄качча̄но имасса бхагавата̄ сам̣кхиттена уддесасса уддит̣т̣хасса виттха̄рена аттхам̣ авибхаттасса виттха̄рена аттхам̣ вибхаджитум̣. вибхаджата̄йасма̄ маха̄качча̄но агарум̣ каритва̄’’ти [агарукаритва̄ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)].
‘‘тена ха̄вусо, сун̣а̄тха, са̄дхукам̣ манаси каротха; бха̄сисса̄мӣ’’ти. ‘‘евама̄вусо’’ти кхо те бхиккхӯ а̄йасмато маха̄качча̄насса паччассосум̣. а̄йасма̄ маха̄качча̄но етадавоча –
‘‘йам̣ кхо но, а̄вусо, бхагава̄ сам̣кхиттена уддесам̣ уддиситва̄ виттха̄рена аттхам̣ авибхаджитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ виха̄рам̣ павит̣т̣хо –
‘‘атӣтам̣ на̄нва̄гамеййа…пе…
там̣ ве бхаддекараттоти, санто а̄чиккхате мунӣ’’ти.
имасса кхо ахам̣, а̄вусо, бхагавата̄ сам̣кхиттена уддесасса уддит̣т̣хасса виттха̄рена аттхам̣ авибхаттасса евам̣ виттха̄рена аттхам̣ а̄джа̄на̄ми –
282. ‘‘катхан̃ча, а̄вусо, атӣтам̣ анва̄гамети? ити ме чаккху ахоси атӣтамаддха̄нам̣ ити рӯпа̄ти – таттха чхандара̄гаппат̣ибаддхам̣ [чхандара̄гаппат̣ибандхам̣ (ка.)] хоти вин̃н̃а̄н̣ам̣, чхандара̄гаппат̣ибаддхатта̄ вин̃н̃а̄н̣асса тадабхинандати, тадабхинанданто атӣтам̣ анва̄гамети. ити ме сотам̣ ахоси атӣтамаддха̄нам̣ ити садда̄ти…пе… ити ме гха̄нам̣ ахоси атӣтамаддха̄нам̣ ити гандха̄ти… ити ме дживха̄ ахоси атӣтамаддха̄нам̣ ити раса̄ти… ити ме ка̄йо ахоси атӣтамаддха̄нам̣ ити пхот̣т̣хабба̄ти… ити ме мано ахоси атӣтамаддха̄нам̣ ити дхамма̄ти – таттха чхандара̄гаппат̣ибаддхам̣ хоти вин̃н̃а̄н̣ам̣, чхандара̄гаппат̣ибаддхатта̄ вин̃н̃а̄н̣асса тадабхинандати, тадабхинанданто атӣтам̣ анва̄гамети – евам̣ кхо, а̄вусо, атӣтам̣ анва̄гамети.
‘‘катхан̃ча, а̄вусо, атӣтам̣ на̄нва̄гамети? ити ме чаккху ахоси атӣтамаддха̄нам̣ ити рӯпа̄ти – таттха на чхандара̄гаппат̣ибаддхам̣ хоти вин̃н̃а̄н̣ам̣, на чхандара̄гаппат̣ибаддхатта̄ вин̃н̃а̄н̣асса на тадабхинандати, на тадабхинанданто атӣтам̣ на̄нва̄гамети. ити ме сотам̣ ахоси атӣтамаддха̄нам̣ ити садда̄ти…пе… ити ме гха̄нам̣ ахоси атӣтамаддха̄нам̣ ити гандха̄ти… ити ме дживха̄ ахоси атӣтамаддха̄нам̣ ити раса̄ти… ити ме ка̄йо ахоси атӣтамаддха̄нам̣ ити пхот̣т̣хабба̄ти… ити ме мано ахоси атӣтамаддха̄нам̣ ити дхамма̄ти – таттха на чхандара̄гаппат̣ибаддхам̣ хоти вин̃н̃а̄н̣ам̣, на чхандара̄гаппат̣ибаддхатта̄ вин̃н̃а̄н̣асса, на тадабхинандати, на тадабхинанданто атӣтам̣ на̄нва̄гамети – евам̣ кхо, а̄вусо, атӣтам̣ на̄нва̄гамети.
283. ‘‘катхан̃ча, а̄вусо, ана̄гатам̣ пат̣икан̇кхати? ити ме чаккху сийа̄ ана̄гатамаддха̄нам̣ ити рӯпа̄ти – аппат̣иладдхасса пат̣ила̄бха̄йа читтам̣ пан̣идахати, четасо пан̣идха̄напаччайа̄ тадабхинандати, тадабхинанданто ана̄гатам̣ пат̣икан̇кхати. ити ме сотам̣ сийа̄ ана̄гатамаддха̄нам̣ ити садда̄ти…пе… ити ме гха̄нам̣ сийа̄ ана̄гатамаддха̄нам̣ ити гандха̄ти… ити ме дживха̄ сийа̄ ана̄гатамаддха̄нам̣ ити раса̄ти… ити ме ка̄йо сийа̄ ана̄гатамаддха̄нам̣ ити пхот̣т̣хабба̄ти… ити ме мано сийа̄ ана̄гатамаддха̄нам̣ ити дхамма̄ти – аппат̣иладдхасса пат̣ила̄бха̄йа читтам̣ пан̣идахати, четасо пан̣идха̄напаччайа̄ тадабхинандати, тадабхинанданто ана̄гатам̣ пат̣икан̇кхати – евам̣ кхо, а̄вусо, ана̄гатам̣ пат̣икан̇кхати.
‘‘катхан̃ча, а̄вусо, ана̄гатам̣ наппат̣икан̇кхати? ити ме чаккху сийа̄ ана̄гатамаддха̄нам̣ ити рӯпа̄ти – аппат̣иладдхасса пат̣ила̄бха̄йа читтам̣ наппан̣идахати, четасо аппан̣идха̄напаччайа̄ на тадабхинандати, на тадабхинанданто ана̄гатам̣ наппат̣икан̇кхати. ити ме сотам̣ сийа̄ ана̄гатамаддха̄нам̣ ити садда̄ти…пе… ити ме гха̄нам̣ сийа̄ ана̄гатамаддха̄нам̣ ити гандха̄ти… ити ме дживха̄ сийа̄ ана̄гатамаддха̄нам̣ ити раса̄ти… ити ме ка̄йо сийа̄ ана̄гатамаддха̄нам̣ ити пхот̣т̣хабба̄ти… ити ме мано сийа̄ ана̄гатамаддха̄нам̣ ити дхамма̄ти – аппат̣иладдхасса пат̣ила̄бха̄йа читтам̣ наппан̣идахати, четасо аппан̣идха̄напаччайа̄ на тадабхинандати, на тадабхинанданто ана̄гатам̣ наппат̣икан̇кхати – евам̣ кхо, а̄вусо, ана̄гатам̣ наппат̣икан̇кхати.
284. ‘‘катхан̃ча, а̄вусо, паччуппаннесу дхаммесу сам̣хӣрати? йан̃ча̄вусо, чаккху йе ча рӯпа̄ – убхайаметам̣ паччуппаннам̣. тасмим̣ че паччуппанне чхандара̄гаппат̣ибаддхам̣ хоти вин̃н̃а̄н̣ам̣, чхандара̄гаппат̣ибаддхатта̄ вин̃н̃а̄н̣асса тадабхинандати, тадабхинанданто паччуппаннесу дхаммесу сам̣хӣрати. йан̃ча̄вусо, сотам̣ йе ча садда̄…пе… йан̃ча̄вусо, гха̄нам̣ йе ча гандха̄… йа̄ ча̄вусо, дживха̄ йе ча раса̄… йо ча̄вусо, ка̄йо йе ча пхот̣т̣хабба̄… йо ча̄вусо, мано йе ча дхамма̄ – убхайаметам̣ паччуппаннам̣. тасмим̣ че паччуппанне чхандара̄гаппат̣ибаддхам̣ хоти вин̃н̃а̄н̣ам̣, чхандара̄гаппат̣ибаддхатта̄ вин̃н̃а̄н̣асса тадабхинандати, тадабхинанданто паччуппаннесу дхаммесу сам̣хӣрати – евам̣ кхо, а̄вусо, паччуппаннесу дхаммесу сам̣хӣрати.
‘‘катхан̃ча, а̄вусо, паччуппаннесу дхаммесу на сам̣хӣрати? йан̃ча̄вусо, чаккху йе ча рӯпа̄ – убхайаметам̣ паччуппаннам̣. тасмим̣ че паччуппанне на чхандара̄гаппат̣ибаддхам̣ хоти вин̃н̃а̄н̣ам̣, на чхандара̄гаппат̣ибаддхатта̄ вин̃н̃а̄н̣асса на тадабхинандати, на тадабхинанданто паччуппаннесу дхаммесу на сам̣хӣрати. йан̃ча̄вусо, сотам̣ йе ча садда̄…пе… йан̃ча̄вусо, гха̄нам̣ йе ча гандха̄… йа̄ ча̄вусо, дживха̄ йе ча раса̄… йо ча̄вусо, ка̄йо йе ча пхот̣т̣хабба̄… йо ча̄вусо, мано йе ча дхамма̄ – убхайаметам̣ паччуппаннам̣. тасмим̣ че паччуппанне на чхандара̄гаппат̣ибаддхам̣ хоти вин̃н̃а̄н̣ам̣, на чхандара̄гаппат̣ибаддхатта̄ вин̃н̃а̄н̣асса на тадабхинандати, на тадабхинанданто паччуппаннесу дхаммесу на сам̣хӣрати – евам̣ кхо, а̄вусо, паччуппаннесу дхаммесу на сам̣хӣрати.
285. ‘‘йам̣ кхо но, а̄вусо, бхагава̄ сам̣кхиттена уддесам̣ уддиситва̄ виттха̄рена аттхам̣ авибхаджитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ виха̄рам̣ павит̣т̣хо –
‘‘атӣтам̣ на̄нва̄гамеййа…пе…
там̣ ве бхаддекараттоти, санто а̄чиккхате мунӣ’’ти.
‘‘имасса кхо ахам̣, а̄вусо, бхагавата̄ сам̣кхиттена уддесасса уддит̣т̣хасса виттха̄рена аттхам̣ авибхаттасса евам̣ виттха̄рена аттхам̣ а̄джа̄на̄ми. а̄кан̇кхама̄на̄ ча пана тумхе а̄йасманто бхагавантам̣йева упасан̇камитва̄ етаматтхам̣ пат̣ипуччхеййа̄тха, йатха̄ во бхагава̄ бйа̄кароти татха̄ нам̣ дха̄реййа̄тха̄’’ти.
атха кхо те бхиккхӯ а̄йасмато маха̄качча̄насса бха̄ситам̣ абхинандитва̄ анумодитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинна̄ кхо те бхиккхӯ бхагавантам̣ етадавочум̣ – ‘‘йам̣ кхо но, бханте, бхагава̄ сам̣кхиттена уддесам̣ уддиситва̄ виттха̄рена аттхам̣ авибхаджитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ виха̄рам̣ павит̣т̣хо –
‘‘атӣтам̣ на̄нва̄гамеййа…пе…
там̣ ве бхаддекараттоти, санто а̄чиккхате мунӣ’’ти.
тесам̣ но, бханте, амха̄кам̣, ачирапаккантасса бхагавато, етадахоси – ‘‘идам̣ кхо но, а̄вусо, бхагава̄ сам̣кхиттена уддесам̣ уддиситва̄ виттха̄рена аттхам̣ авибхаджитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ виха̄рам̣ павит̣т̣хо –
‘‘атӣтам̣ на̄нва̄гамеййа, наппат̣икан̇кхе ана̄гатам̣;
йадатӣтам̣ пахӣнам̣ там̣, аппаттан̃ча ана̄гатам̣.
‘‘паччуппаннан̃ча йо дхаммам̣, таттха таттха випассати;
асам̣хӣрам̣ асам̣куппам̣, там̣ видва̄ манубрӯхайе.
‘‘аджджева киччама̄таппам̣, ко джан̃н̃а̄ маран̣ам̣ суве;
на хи но сан̇гарам̣ тена, маха̄сенена маччуна̄.
‘‘евам̣ виха̄рим̣ а̄та̄пим̣, ахораттаматандитам̣;
там̣ ве бхаддекараттоти, санто а̄чиккхате мунӣ’’ти.
‘‘‘ко ну кхо имасса бхагавата̄ сам̣кхиттена уддесасса уддит̣т̣хасса виттха̄рена аттхам̣ авибхаттасса виттха̄рена аттхам̣ вибхаджеййа̄’ти? тесам̣ но, бханте, амха̄кам̣ етадахоси – ‘айам̣ кхо а̄йасма̄ маха̄качча̄но саттху чева сам̣ван̣н̣ито самбха̄вито ча вин̃н̃ӯнам̣ сабрахмача̄рӣнам̣. пахоти ча̄йасма̄ маха̄качча̄но имасса бхагавата̄ сам̣кхиттена уддесасса уддит̣т̣хасса виттха̄рена аттхам̣ авибхаттасса виттха̄рена аттхам̣ вибхаджитум̣. йам̣нӯна майам̣ йена̄йасма̄ маха̄качча̄но тенупасан̇камеййа̄ма; упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ маха̄качча̄нам̣ етаматтхам̣ пат̣ипуччхеййа̄ма̄’ти. атха кхо майам̣, бханте, йена̄йасма̄ маха̄качча̄но тенупасан̇камимха; упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ маха̄качча̄нам̣ етаматтхам̣ пат̣ипуччхимха. тесам̣ но, бханте, а̄йасмата̄ маха̄качча̄нена имехи а̄ка̄рехи имехи падехи имехи бйан̃джанехи аттхо вибхатто’’ти.
‘‘пан̣д̣ито, бхиккхаве, маха̄качча̄но; маха̄пан̃н̃о, бхиккхаве маха̄качча̄но. мам̣ чепи тумхе, бхиккхаве, етаматтхам̣ пат̣ипуччхеййа̄тха, ахампи там̣ евамевам̣ бйа̄кареййам̣ йатха̄ там̣ маха̄качча̄нена бйа̄катам̣. есо, чеветасса аттхо. еван̃ча нам̣ дха̄ретха̄’’ти.
идамавоча бхагава̄. аттамана̄ те бхиккхӯ бхагавато бха̄ситам̣ абхинандунти.
маха̄качча̄набхаддекараттасуттам̣ нит̣т̣хитам̣ татийам̣.
4. ломасакан̇гийабхаддекараттасуттам̣
286. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. тена кхо пана самайена а̄йасма̄ ломасакан̇гийо [ломасакакан̇гийо (т̣ӣка̄)] саккесу вихарати капилаваттхусмим̣ нигродха̄ра̄ме. атха кхо чандано девапутто абхикканта̄йа раттийа̄ абхиккантаван̣н̣о кевалакаппам̣ нигродха̄ра̄мам̣ обха̄сетва̄ йена̄йасма̄ ломасакан̇гийо тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ екамантам̣ ат̣т̣ха̄си. екамантам̣ т̣хито кхо чандано девапутто а̄йасмантам̣ ломасакан̇гийам̣ етадавоча – ‘‘дха̄реси твам̣, бхиккху, бхаддекараттасса уддесан̃ча вибхан̇ган̃ча̄’’ти? ‘‘на кхо ахам̣, а̄вусо, дха̄реми бхаддекараттасса уддесан̃ча вибхан̇ган̃ча. твам̣ пана̄вусо, дха̄реси бхаддекараттасса уддесан̃ча вибхан̇ган̃ча̄’’ти? ‘‘ахампи кхо, бхиккху, на дха̄реми бхаддекараттасса уддесан̃ча вибхан̇ган̃ча. дха̄реси пана твам̣, бхиккху, бхаддекараттийо га̄тха̄’’ти? ‘‘на кхо ахам̣, а̄вусо, дха̄реми бхаддекараттийо га̄тха̄. твам̣ пана̄вусо, дха̄реси бхаддекараттийо га̄тха̄’’ти? ‘‘дха̄реми кхо ахам̣, бхиккху, бхаддекараттийо га̄тха̄’’ти. ‘‘йатха̄ катхам̣ пана твам̣, а̄вусо, дха̄реси бхаддекараттийо га̄тха̄’’ти? ‘‘екамидам̣, бхиккху, самайам̣ бхагава̄ девесу та̄ватим̣сесу вихарати па̄риччхаттакамӯле пан̣д̣укамбаласила̄йам̣. татра бхагава̄ дева̄нам̣ та̄ватим̣са̄нам̣ бхаддекараттасса уддесан̃ча вибхан̇ган̃ча абха̄си –
‘‘атӣтам̣ на̄нва̄гамеййа, наппат̣икан̇кхе ана̄гатам̣;
йадатӣтам̣ пахӣнам̣ там̣, аппаттан̃ча ана̄гатам̣.
‘‘паччуппаннан̃ча йо дхаммам̣, таттха таттха випассати;
асам̣хӣрам̣ асам̣куппам̣, там̣ видва̄ манубрӯхайе.
‘‘аджджева киччама̄таппам̣, ко джан̃н̃а̄ маран̣ам̣ суве;
на хи но сан̇гарам̣ тена, маха̄сенена маччуна̄.
‘‘евам̣ виха̄рим̣ а̄та̄пим̣, ахораттаматандитам̣;
там̣ ве бхаддекараттоти, санто а̄чиккхате мунӣ’’ти.
‘‘евам̣ кхо ахам̣, бхиккху, дха̄реми бхаддекараттийо га̄тха̄. угган̣ха̄хи твам̣, бхиккху, бхаддекараттасса уддесан̃ча вибхан̇ган̃ча; парийа̄пун̣а̄хи твам̣, бхиккху, бхаддекараттасса уддесан̃ча вибхан̇ган̃ча; дха̄рехи твам̣, бхиккху, бхаддекараттасса уддесан̃ча вибхан̇ган̃ча. аттхасам̣хито, бхиккху, бхаддекараттасса уддесо ча вибхан̇го ча а̄дибрахмачарийако’’ти. идамавоча чандано девапутто. идам̣ ватва̄ таттхевантарадха̄йи.
287. атха кхо а̄йасма̄ ломасакан̇гийо тасса̄ раттийа̄ аччайена сена̄санам̣ сам̣са̄метва̄ паттачӣварама̄да̄йа йена са̄ваттхи тена ча̄рикам̣ пакка̄ми. анупуббена ча̄рикам̣ чарама̄но йена са̄ваттхи джетаванам̣ ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄мо йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ ломасакан̇гийо бхагавантам̣ етадавоча –
‘‘екамида̄хам̣, бханте, самайам̣ саккесу вихара̄ми капилаваттхусмим̣ нигродха̄ра̄ме. атха кхо, бханте, ан̃н̃атаро девапутто абхикканта̄йа раттийа̄ абхиккантаван̣н̣о кевалакаппам̣ нигродха̄ра̄мам̣ обха̄сетва̄ йена̄хам̣ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ екамантам̣ ат̣т̣ха̄си. екамантам̣ т̣хито кхо, бханте, со девапутто мам̣ етадавоча – ‘дха̄реси твам̣, бхиккху, бхаддекараттасса уддесан̃ча вибхан̇ган̃ча̄’ти? евам̣ вутте ахам̣, бханте, там̣ девапуттам̣ етадавочам̣ – ‘на кхо ахам̣, а̄вусо, дха̄реми бхаддекараттасса уддесан̃ча вибхан̇ган̃ча. твам̣ пана̄вусо, дха̄реси бхаддекараттасса уддесан̃ча вибхан̇ган̃ча̄’ти? ‘ахампи кхо, бхиккху, на дха̄реми бхаддекараттасса уддесан̃ча вибхан̇ган̃ча. дха̄реси пана твам̣, бхиккху, бхаддекараттийо га̄тха̄’ти? ‘на кхо ахам̣, а̄вусо, дха̄реми бхаддекараттийо га̄тха̄. твам̣ пана̄вусо, дха̄реси бхаддекараттийо га̄тха̄’ти? ‘дха̄реми кхо ахам̣, бхиккху, бхаддекараттийо га̄тха̄’ти. ‘йатха̄ катхам̣ пана твам̣, а̄вусо, дха̄реси бхаддекараттийо га̄тха̄’ти? екамидам̣, бхиккху, самайам̣ бхагава̄ девесу та̄ватим̣сесу вихарати па̄риччхаттакамӯле пан̣д̣укамбаласила̄йам̣. татра кхо бхагава̄ дева̄нам̣ та̄ватим̣са̄нам̣ бхаддекараттасса уддесан̃ча вибхан̇ган̃ча абха̄си –
‘‘атӣтам̣ на̄нва̄гамеййа…пе…
там̣ ве бхаддекараттоти, санто а̄чиккхате мунӣ’’ти.
‘‘евам̣ кхо ахам̣, бхиккху, дха̄реми бхаддекараттийо га̄тха̄. угган̣ха̄хи твам̣, бхиккху, бхаддекараттасса уддесан̃ча вибхан̇ган̃ча; парийа̄пун̣а̄хи твам̣, бхиккху, бхаддекараттасса уддесан̃ча вибхан̇ган̃ча; дха̄рехи твам̣, бхиккху, бхаддекараттасса уддесан̃ча вибхан̇ган̃ча. аттхасам̣хито, бхиккху, бхаддекараттасса уддесо ча вибхан̇го ча а̄дибрахмачарийако’ти. идамавоча, бханте, со девапутто; идам̣ ватва̄ таттхевантарадха̄йи. са̄дху ме, бханте, бхагава̄ бхаддекараттасса уддесан̃ча вибхан̇ган̃ча десетӯ’’ти.
288. ‘‘джа̄на̄си пана твам̣, бхиккху, там̣ девапутта’’нти? ‘‘на кхо ахам̣, бханте, джа̄на̄ми там̣ девапутта’’нти. ‘‘чандано на̄ма со, бхиккху, девапутто. чандано, бхиккху, девапутто ат̣т̣хим̣ катва̄ [ат̣т̣хикатва̄ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] манасикатва̄ саббачетаса̄ [саббам̣ четасо (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.), саббам̣ четаса̄ (ка.)] саманна̄харитва̄ охитасото дхаммам̣ сун̣а̄ти. тена хи, бхиккху, сун̣а̄хи, са̄дхукам̣ манаси карохи; бха̄сисса̄мӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо а̄йасма̄ ломасакан̇гийо бхагавато паччассоси. бхагава̄ етадавоча –
‘‘атӣтам̣ на̄нва̄гамеййа, наппат̣икан̇кхе ана̄гатам̣;
йадатӣтам̣ пахӣнам̣ там̣, аппаттан̃ча ана̄гатам̣.
‘‘паччуппаннан̃ча йо дхаммам̣, таттха таттха випассати;
асам̣хӣрам̣ асам̣куппам̣, там̣ видва̄ манубрӯхайе.
‘‘аджджева киччама̄таппам̣, ко джан̃н̃а̄ маран̣ам̣ суве;
на хи но сан̇гарам̣ тена, маха̄сенена маччуна̄;